I SA/Sz 283/08

I SA/Sz 283/08 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2008-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Kazimiera Sobocińska /przewodniczący/
Zofia Przegalińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II FSK 1392/09 - Wyrok NSA z 2010-12-03
II FZ 58/09 - Postanowienie NSA z 2009-02-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 155 poz 1287
art. 1 ust. 2 art. 9 pkt 1 art. 21 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.), Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2008 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa /tj. z 2005r. Dz.U. Nr 8 poz. 60 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] umarzającą postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte na wniosek K.B.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że K.B. w dniu 15.11.2002r. złożył w Urzędzie Skarbowym wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287).
Zgodnie z żądaniem wnioskodawcy restrukturyzacji podlegać miały zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1994r. w kwocie [...]. Była to należność sporna, bowiem K.B. złożył odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...]. Odwołanie zostało przekazane do Izby Skarbowej w dniu 5.02.2001r. Ze względu na brak rozstrzygnięcia w sprawie, w związku z art. 15 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, organ podatkowy postanowieniem z dnia [...] Nr [...] zawiesił postępowanie restrukturyzacyjne do dnia zakończenia sporu. Postępowania odwoławcze zostało zakończone decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylającą w części decyzję organu I instancji i określającą zobowiązanie podatkowe K.B. za 1994r. oraz zaległość podatkową z w/w tytułu w kwocie [...].
W związku z powyższym wobec ustąpienia przeszkody zawieszające postępowanie restrukturyzacyjne podjęto to postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] nr [...] organ restrukturyzacyjny określił K.B. warunki restrukturyzacji w zakresie zaległej należności w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994r. w kwocie [...] z odsetkami za zwłokę oraz ustalił opłatę restrukturyzacyjną w wysokości [...] stanowiącą 15% kwoty zaległej należności podatkowej. Z kolei decyzją z dnia [...], na wniosek K.B. rozłożono opłatę restrukturyzacyjną na 10 rat.
Organ restrukturyzacyjny uznał, że K.B. spełnia warunki określone przepisami ustawy o restrukturyzacji niektórych zaległości podatkowych od przedsiębiorców w zakresie objęcia jej procesem restrukturyzacji zaległości podatkowych w celu pomyślnego kontynuowania działalności gospodarczej.
Przed wydaniem decyzji, na wezwanie Organu K.B. oświadczył, że postępowanie restrukturyzacyjne umożliwi mu odzyskanie płatności finansowej przez zwiększenie obrotów surowcem rybnym oraz połowy własne na Morzu Bałtyckim, odzyska wiarygodność kredytową i płatniczą oraz zatrudni 5 pracowników stałych. Jednocześnie K.B. oświadczył, że opłatę restrukturyzacyjną w kwocie [...] wpłacił zgodnie z przyznanym układem ratalnym, nie posiada zaległości podatkowych, nie jest zadłużony z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, a także nie posiada zadłużenia wobec innych wierzycieli. W dniu 15.06.2004r. K.B. poinformował Organ, że realizacja postępowania restrukturyzacyjnego przyniosło pozytywne rezultaty, gdyż przyczyniło się do spłaty należności wobec podmiotów trzecich, a w 2003r. przeprowadzony został remont generalny trawlerów rybackich [...] i [...] oraz pozwoliła na zwiększeniu zatrudnienia do 8 pracowników. Z kolei pismem z dnia 4.10.2005r., w odpowiedzi na wezwanie Organu K.B. uaktualnił dane dotyczące sytuacji ekonomiczno – finansowej oraz przedstawił prognozę sytuacji przedsiębiorcy po przeprowadzeniu restrukturyzacji. Według podanych informacji nadal prowadzona jest działalność w zakresie połowów pozwalająca na osiągnięcie z tego tytułu przychodu, zatrudnieni są pracownicy, płacone są podatki. Przedsiębiorca deklarował, że przystąpienie do procesu oddłużenia i realizacje własnego planu naprawczego pozwolą na odzyskanie zdolności do konkurowania na rynku towarów i usług przez zwiększenie obrotów oraz zyskowności, zmniejszenie zadłużenia, optymalizację zdolności produkcyjnej, stworzą możliwość korzystania z usług instytucji finansowych, pozwolą na nawiązanie kontaktów zagranicznych i znaczny wzrost sprzedaży za granicą – czego dowodem są umowy czarteru kutra rybackiego i zamrażalniczych magazynów, umowa dzierżawy osprzętu rybackiego i technicznego, umowa doradztwa morskiego i armatorskiego, umowa leasingu operacyjnego, kartoteki obrotów kont : rozrachunki z kontrahentami zagranicznymi. K.B. zadeklarował dalsze prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie rybołówstwa i przetwórstwa ryb oraz zakup nowego statku rybackiego, a także przedstawił przychody za poszczególne okresy.
W decyzji o warunkach restrukturyzacji z dnia [...] Organ restrukturyzacyjny podał, że przesłanką wydania pozytywnej decyzji o zakończeniu restrukturyzacji jest m.in. informacja zawierająca podstawowe dane o bieżącej sytuacji przedsiębiorcy, w tym o zdolności do konkurowania na rynku.
Poza powyższymi danymi uzyskanymi od K.B. Organ restrukturyzacyjny uzyskał też inne dane w postaci wyniku kontroli skarbowej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2003 – 2004 oraz wyciąg z aktu oskarżenia Prokuratury Okręgowej z dnia 29.12.2006r. Na podstawie wyniku kontroli w zakresie rzetelności podstaw opodatkowania za 2003r. ustalono, że K.B. nierzetelnie przedstawił przebieg zdarzeń gospodarczych w działalności wskazując w ewidencji przychody fikcyjne na kwotę [...] oraz podając po stronie przychodów bezpodstawnie kwotę [...] i zaniżając przychód o kwotę z odszkodowania za kuter [...] w kwocie [...], a także zaniżając przychód ze sprzedaży ryb o kwotę [...]. Ustalono też, że K.B. zawyżył koszty uzyskania przychodu o kwotę [...], gdyż ujawniono faktury nie odzwierciedlające rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych. Kontrola ujawniła też nieprawidłowości dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. Przychody tego roku zostały zawyżone na łączną kwotę [...], a koszty uzyskania przychodu zawyżono o kwotę [...].
Na podstawie aktu oskarżenia, Organ restrukturyzacyjny uzyskał informacje z których wynika, że K.B. w okresie od 19.09.2002r. do 08.12.2003r. oraz w dniu 12.12.2002r. posiadając uprawnienia do wystawienia dokumentów w postaci kwitów bunkrowych, poświadczał nieprawdę na wskazanych dokumentach, doprowadzając do wystawienia dokumentów stwierdzających nierzeczywisty stan faktyczny co do przeznaczenia zakupionego oleju napędowego dla celów żeglugowych, podczas gdy paliwo to zostało użyte niezgodnie z przeznaczeniem. Skutkiem tego wprowadził w błąd właściwe miejscowo urzędy skarbowe co do okoliczności będących podstawą naliczenia świadczeń publicznych, doprowadzając w ten sposób do podstępnego przejęcia należności Skarbu Państwa w kwocie [...] oraz kwoty [...] z tytułu podatku akcyzowego i kwoty [...] oraz [...] z tytułu VAT powodując tym samym znaczną szkodę w wysokości co najmniej [...] oraz [...] w majątku Skarbu Państwa.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz wyniki działalności w roku 2005 (strata w wysokości [...]) w 2006r. (strata w kwocie [...]) Organ restrukturyzacyjny uznał, że K.B. nie osiągnął wymiernych efektów ekonomiczno – finansowych w działalności gospodarczej, w postaci poprawy sytuacji finansowej, stworzenia perspektyw rozwoju tej działalności oraz tworzenia nowych miejsc pracy i wydał decyzję z dnia [...] Nr [...] którą umorzył postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte wnioskiem z dnia 15.12.2002r.
Decyzja ta została zaskarżona przez K.B.. Wnosząc o jej uchylenie i umorzenie zaległości podatkowych podlegających restrukturyzacji K.B. wyraził pogląd, że podany przez organ I instancji przepis art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców nie może być podstawą decyzji, gdy przepis ten określa jedynie grupy przedsiębiorców, które mogą zostać objęte restrukturyzacją. Natomiast warunki jakie musi spełniać przedsiębiorca aby skorzystać z restrukturyzacji wynikają z treści art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 w związku z art. 21 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy i zostały spełnione. Jednocześnie K.B. zaprzeczył twierdzeniom Organu jakoby nie uzyskał zdolności konkurencji na rynku, wskazując że utrzymał posiadany potencjał połowowy, utrzymał zatrudnienia, zmodernizował dwie jednostki, stał się największym armatorem rybackim w zakresie połowu szprot. Jednakże nastąpiło załamanie połowu dorsza na Bałtyku, które w przeszłości stanowiły główne źródło dochodu. Natomiast straty w działalności gospodarczej były efektem wydatków na modernizację oraz fałszerstw i matactw popełnionych przez osobę, której zlecił jedynie prowadzenie ewidencji księgowej.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektor Izby Skarbowej wyraził stanowisko z którego wynika, że pomyślna restrukturyzacja należności publicznoprawnych uzależniona jest od spełnienia przez przedsiębiorcę warunków wymienionych w art. 10 ustawy z dnia 30.08.2002r. i określonych w decyzji wydanej na podstawie art. 18 tej ustawy. Przesłanką umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy jest niespełnienie warunków restrukturyzacji.
W myśl tego przepisu po upływie 15 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji, nie później jednak niż do dnia 30 kwietnia 2004r. (po uprzednim przedłożeniu przez przedsiębiorcę informacji o spełnieniu warunków restrukturyzacji), jednak nie wcześniej, niż po upływie roku od doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji organ wydaje decyzję o zakończeniu restrukturyzacji, w której umarza postępowanie, jeżeli warunki restrukturyzacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy nie zostały spełnione. Jak stwierdził Organ odwoławczy zgodnie z brzmieniem powołanych przepisów należności objęte restrukturyzacją podlegają umorzeniu pod warunkiem, że przedsiębiorca wpłaci opłatę restrukturyzacyjną oraz w dniu wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji nie posiada zaległości z tytułu należności nią objętych, należących do właściwości danego organu restrukturyzacyjnego. Mając na względzie powyższe warunki jak to wyjaśnił organ odwoławczy należy jednocześnie mieć na uwadze art. 1 ust. 2 omawianej ustawy, z którego wynika cel restrukturyzacji należności publicznoprawnych. Celem tym jest generalnie poprawa sytuacji finansowej firmy. Ustawa ta odnosi się do takich przedsiębiorców, których sytuacja nie jest korzystna co powoduje w szczególności utratę zdolności konkurowania na rynku, wyrażającą się w znacznym zmniejszeniu obrotów nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów, spadkiem zyskowności lub ponoszeniu strat jak również wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania kredytów poręczeń lub gwarancji. Zdaniem Organu odwoławczego ustawodawca w kolejnych przepisach ustawy podkreśla te okoliczności uznając m.in., iż celem programu restrukturyzacyjnego ma być poprawa sytuacji finansowej przedsiębiorcy, stworzenie perspektyw jego rozwoju oraz tworzenie nowych miejsc pracy (art. 2 pkt 5).
Dla wykładni art. 1 ust. 2 ustawy istotny jest art. 18 ust. 1 ustawy w myśl którego Organ restrukturyzacji wydaje decyzję o warunkach restrukturyzacji, jeżeli z analizy wniosku, dokumentów do niego dołączonych oraz innych danych wynika, iż zamierzone działania prowadzić będą do przeciwdziałania zjawiskom, o których mowa w art. 1 ust. 2. W świetle tego przepisu zastosowanie restrukturyzacji wobec przedsiębiorców, u których nie doszło do poprawy sytuacji finansowej, byłoby bezcelowe i wbrew intencjom ustawy.
Jak stwierdził Organ odwoławczy, K.B. wywiązał się z formalnych warunków restrukturyzacji tj. uregulował w całości opłatę restrukturyzacyjną ustaloną decyzją z dnia [...] oraz na dzień wydania zaskarżonej decyzji tj. [...] nie posiadał zaległości z tytułów wynikających z art. 6 ustawy o restrukturyzacji (...) nieobjętych restrukturyzacją. Jednakże na podstawie zebranych w sprawie materiałów ustalono brak podstaw do zastosowania restrukturyzacji. Z zeznań podatkowych za lata 2002 – 2006 wynika, że K.B. z prowadzonej działalności gospodarczej wykazuje straty tj. 2002 r. – [...], 2003r. – strata wynosi [...], za 2005r. – [...], za 2006r. – [...].
Jedynie za 2005r. osiągnął dochód w wysokości [...]. Dalsze ustalenia wskazują, iż ujemny wynik finansowy działalności K.B. ma tendencję rosnącą. W okresie od stycznia do listopada 2007r. nie dokonał żadnej wpłaty na poczet zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy od osób fizycznych co dowodzi iż działalność gospodarcza nadal nie przynosi dochodu. W oparciu o te dane nie ma podstaw do stwierdzenia, iż nastąpił wzrost zyskowności firmy, a podatnik odzyskał zdolność do konkurowania na rynku, zaciąganie kredytów, poręczeń lub gwarancji. Celem restrukturyzacji jak podkreślił Organ odwoławczy nie było jedynie zwykłe "pozbycie" się długów, lecz udzielenie pomocy przedsiębiorcom dla poprawy ich sytuacji finansowej, stworzenie perspektyw ich rozwoju, polepszenie warunków ekonomicznych, zwiększenia zdolności rozwojowych czy przywrócenia im zdolności do konkurowania na rynku i stworzenia miejsc pracy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący K.B. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej wskazując na naruszenie przez ten organ art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej po przez brak wskazania podstawy prawnej bowiem podana przez Organ podstawa prawna nie stanowi w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 oraz art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o restrukturyzacji podstawy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego. Skarżący wskazał też na naruszenie art. 21 ust. 1, 1a tej ustawy po przez wydanie decyzji z naruszeniem terminów w nich określonych.
Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Organu odwoławczego podnosząc, że wbrew twierdzeniom tego organu uzyskał zdolność do konkurowania na rynku, gdyż utrzymał posiadany potencjał połowowy, zmodernizował obie jednostki połowowe utrzymał zatrudnienie i terminowo regulował wszelkie zobowiązania. W okresie kiedy powinno być zakończone postępowanie restrukturyzacyjne tj. 2003 – 2004 osiągał dochody z działalności w kwocie [...]. Straty w okresie późniejszym są efektem konieczności ograniczenia połowów dorsza. Jeśli chodzi o straty w późniejszych latach to są one przedmiotem skargi do NSA i dlatego w tej kwestii organ nie powinien się wypowiadać.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. z 2002r. Nr 155 poz.1287 ze zm.) stanowi, iż restrukturyzacją są objęci przedsiębiorcy, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, w szczególności którzy tracą zdolność do konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza w znacznym stopniu . Zmniejszem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów, spadkiem zyskowności lub ponoszeniem strat, jak również wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem Organów, iż oceniając czy dany przedsiębiorca ma być objęty restrukturyzacją należy mieć na uwadze cel, jaki ustawodawca wyznaczył ustawie o restrukturyzacji (...), a nie tylko spełnienie warunków formalnych wymienionych w art. 10 ust. 1 tej ustawy. Po przez oddłużenie przedsiębiorców w zakresie należności publicznoprawnych ustawodawca dążył do poprawy sytuacji przedsiębiorstw. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy jest ona adresowana do tych przedsiębiorców którzy mimo trudnej sytuacji ekonomicznej mają perspektywy rozwoju i są w stanie określić działania, jakie powinny być zrealizowane w celu ustabilizowania kondycji finansowej oraz dalszego rozwoju, a także stwarzają warunki do wzrostu zatrudnienia.
W rozpoznawanej sprawie Organ odwoławczy uznał, że podstawą prawną umorzenia postępowania restrukturyzacyjną są art. 9 pkt 1 oraz art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o restrukturyzacji (...) przy czym interpretacji art. 21 ust. 1 pkt 2 dokonuje przy uwzględnieniu treści art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji. Przytoczona powyżej treść tego przepisu wskazuje, że spełnienie warunków do uzyskania warunków restrukturyzacyjnych to poprawa sytuacji, a nie tylko zwolnienia przedsiębiorcy od długów. Proces restrukturyzacji jak wynika z ustawy nie jest oparty na jednym akcie – decyzji lecz jest procesem rozciągniętym w czasie, podczas którego przedsiębiorca ma obowiązek przedstawić Organowi restrukturyzacyjnemu jakie są możliwości poprawy jego sytuacji ekonomicznej. Tylko bowiem w takich okolicznościach dopuszczalne jest umorzenie należności podlegających restrukturyzacji. Zatem należy przyjąć, że generalną zasadę wynikającą z art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji jest zaistnienie utraty przez przedsiębiorcę zdolności konkurowania na rynku przy jednoczesnym wykazaniu przez tego przedsiębiorcę, że umorzenie należności podlegających restrukturyzacji doprowadzi do poprawy sytuacji przedsiębiorcy co oznacza przywrócenie płatności finansowej, zdolności kredytowej, stworzenia warunków do stabilizacji i rozwoju przedsiębiorstwa, przywrócenia długookresowej zdolności konkurowania na rynku a tym samym do wzrostu zatrudnienia.
W rozpatrywanej sprawie Organy wykazały, że na przestrzeni lat 2002 – 2006 za wyjątkiem 2004r. Podatnik wykazywał znaczne straty w działalności gospodarczej.
W roku 2002 wynosiła ona [...], w roku 2003 wynosiła [...], w roku 2005 wynosiła [...], a w roku 2006 wynosiła [...]. Zaznaczyć przy tym należy, że wymienione lata to okres pomiędzy wydaniem decyzji określającej warunki restrukturyzacji, a wydaniem decyzji umarzającej postępowanie restrukturyzacyjne. Brak dochodu zdaniem Sądu świadczy o braku poprawy sytuacji ekonomicznej co jest równoznaczne z niespełnieniem przez skarżącego celu jakiemu służyć miała restrukturyzacja.
Sąd nie podziela zarzutów strony skarżącej w kwestii błędnego zastosowania jako podstawy umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji (...). Przepis ten służył Organom do dokonania interpretacji art. 21 ust. 1 pkt 2 i art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3. Nie był natomiast samoistną podstawą podjętego rozstrzygnięcia.
Co się zaś tyczy przekroczenia terminu do wydania decyzji to nastąpiło to w dużej mierze na skutek wniosków skarżącego o przedłużeniu terminów do przedstawienia informacji Organowi restrukturyzacyjnemu o bieżącej sytuacji ekonomicznej.
Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 kwietnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.