I SA/Sz 280/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Fundacji na decyzję Zarządu Województwa odmawiającą umorzenia odsetek od zwróconej części dofinansowania projektu, uznając brak wystarczających względów gospodarczych mimo istnienia względów społecznych.
Fundacja ubiegała się o umorzenie odsetek od zwróconej części dofinansowania projektu, argumentując względami społecznymi i gospodarczymi. Organ administracji odmówił, wskazując na posiadane przez Fundację środki finansowe i nadwyżki, które świadczyły o jej dobrej kondycji finansowej, mimo strat w działalności statutowej. Sąd administracyjny utrzymał w mocy decyzję organu, uznając, że choć istnieją względy społeczne, to brak jest wystarczających względów gospodarczych, a decyzja organu nie nosi znamion dowolności.
Sprawa dotyczyła skargi Fundacji na decyzję Zarządu Województwa, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmawiającą umorzenia odsetek od zwróconej części dofinansowania projektu. Fundacja argumentowała, że zapłata odsetek w wysokości [...] zł może zagrozić jej dalszemu funkcjonowaniu i realizacji zadań statutowych, powołując się na trudną sytuację finansową, zadłużenie związane z budową Centrum Integracji Społecznej oraz konieczność wspierania osób potrzebujących. Organ administracji, analizując dane finansowe Fundacji, stwierdził, że mimo strat w działalności statutowej, Fundacja dysponuje znacznymi środkami na rachunkach bankowych i funduszu własnym, co świadczy o jej zdolności do regulowania zobowiązań. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, uznał, że organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy. Sąd podkreślił, że choć istnieją względy społeczne uzasadniające ulgę, to brak jest wystarczających względów gospodarczych, w szczególności możliwości płatniczych zobowiązanego. Sąd zwrócił uwagę, że Fundacja, obracając znacznymi kwotami, powinna traktowana być jak przedsiębiorca, dbający o płynność finansową i właściwą obsługę przedsięwzięć. Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja organu nie nosi znamion dowolności i mieści się w granicach uznania administracyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, istnieją podstawy prawne do umorzenia odsetek w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, jednakże zastosowanie ulgi ma charakter uznaniowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie przekroczył granic uznania administracyjnego, odmawiając umorzenia odsetek. Mimo istnienia względów społecznych, brak było wystarczających względów gospodarczych, a fundacja posiadała środki pozwalające na pokrycie należności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.f.p. art. 64 § ust.1 pkt 2 lit. b
Ustawa o finansach publicznych
Umorzenie należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich jest możliwe w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Zastosowanie ulgi ma charakter uznaniowy.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151
Pomocnicze
u.f.p. art. 60 § pkt 1
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 61 § ust.3 pkt 2
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 67
Ustawa o finansach publicznych
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.z.r.p. art. 9 § ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. c
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa art. 41 § ust. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa art. 46 § ust. 2a
Argumenty
Odrzucone argumenty
Fundacja spełnia przesłanki do udzielenia ulgi w postaci względów społecznych i gospodarczych. Organ dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego. Przyznanie prymatu względom gospodarczym ponad społecznym jest nieuzasadnione. Działalność Fundacji jest wyjątkowa, a w sprawie istnieją okoliczności nadzwyczajne przemawiające za udzieleniem ulgi.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja uznaniowa nie może charakteryzować się zupełna dowolnością. Organ ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, ale jego podjęcie poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego. Użyty w przepisie spójnik "lub" wyraża możliwą wymienność lub wzajemne wyłączenie zdań równorzędnych albo części zdania. Obie wskazane przesłanki (społeczne i gospodarcze) mają równorzędne znaczenie, co oznacza, że organ w trakcie postępowania zobowiązany jest ustalić, która z nich przeważa i na tej podstawie zdecydować o zastosowaniu dla dłużnika ulgi.
Skład orzekający
Anna Sokołowska
przewodniczący
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
sprawozdawca
Bolesław Stachura
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umarzania odsetek od środków publicznych w kontekście względów społecznych i gospodarczych, a także granice uznania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji fundacji ubiegającej się o ulgę w spłacie odsetek od dofinansowania UE. Ocena względów gospodarczych jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, jak sądy oceniają wnioski o ulgi finansowe dla organizacji pozarządowych, balansując między ich misją społeczną a wymogami gospodarczymi i prawnymi.
“Fundacja walczy o umorzenie odsetek – czy misja społeczna wystarczy, by uniknąć finansowych konsekwencji?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Sz 280/19 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2019-10-02 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-03-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Anna Sokołowska /przewodniczący/ Bolesław Stachura Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6559 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I GSK 94/20 - Wyrok NSA z 2023-11-17 Skarżony organ Zarząd Województwa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 2077 art.60 pkt 1 art. 61 ust.3 pkt 2, art.64 ust.1 pkt 2 lit. b Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 października 2019 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w S. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek od zwróconej części dofinansowania projektu oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2019 r., [...] Zarząd Województwa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zarządu Województwa z [...] października 2018 r., [...] odmawiającą udzielenia Fundacji [...] ulgi w postaci umorzenia odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych w wysokości [...] zł od zwróconej części dofinansowania otrzymanego w ramach umowy o dofinansowanie nr [...] z [...] kwietnia 2017 r. na realizację projektu pn. "Utworzenie Centrum Integracji Społecznej w K. ". Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Zarząd wskazał 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 9 ust 1 pkt 2, art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. c ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1431; dalej: u.z.r.p.), art. 60 pkt 6 i art. 61 ust. 3 pkt 2, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm.; dalej: "u.f.p.") oraz art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 913 ze zm.). Decyzję wydano po ustaleniu przez organ następującego stanu faktycznego sprawy: [...] kwietnia 2017 r Fundacja zawarła z Województwem [...] reprezentowanym przez Zarząd Województwa pełniący rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] 2014 - 2020 (dalej: "IZ RPO WZ"), umowę o dofinansowanie nr [...] na realizację projektu pn. "Utworzenie Centrum Integracji Społecznej w K. " Oś priorytetowa 9 "Infrastruktura publiczna" Działanie 9.2 "Infrastruktura społeczna". Dodatkowo zawarte zostały trzy aneksy do umowy o dofinansowanie, tj. nr [...] z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] z [...] kwietnia 2017 r. oraz nr [...] z [...] maja 2018 r. 3 listopada 2017 r. IZ RPO WZ wypłaciła beneficjentowi zaliczkę w wysokości [...] zł, a więc przewidziany w umowie sześciomiesięczny termin na jej rozliczenie upływał 3 maja 2018 r. 2 maja 2018 r. beneficjent złożył wniosek o płatność nr [...] rozliczający zaliczkę w wysokości [...] zł, co stanowiło 13,48 % przekazanych środków. Pozostałą kwotę zaliczki, tj. [...] zł, beneficjent zwrócił na rachunek bankowy IZ RPO WZ 11 maja 2018 r. 14 maja 2018 r. beneficjent dokonał zwrotu odsetek liczonych jak dla zaległości podatkowych w wysokości [...] zł. Jednocześnie beneficjent zwrócił się z wnioskiem o udzielenie ulgi w postaci umorzenia zapłaconych odsetek. Wymienioną decyzją z [...] października 2018 r. Zarząd Województwa odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi. [...] października 2018 r. beneficjent złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. IZ RPO WZ ponownie przeanalizowała sytuację ekonomiczną beneficjenta, a także oceniła jej przyczyny. Na podstawie sprawozdania finansowego za lata 2016 - 2017 i bilansu oraz rachunku zysków i strat obejmujących 9 miesięcy 2018 r., IZ RPO WZ ustaliła osiągany w tym okresie przez beneficjenta przychód z działalności statutowej, zysk/stratę z działalności statutowej, przychód z działalności gospodarczej, zysk z działalności gospodarczej, zysk/stratę brutto/netto. Dodatkowo IZ RPO WZ ustaliła w oparciu o sprawozdanie finansowe z 2017 r., że beneficjent posiada siedem rachunków bankowych, na których, z pominięciem dwóch rachunków bankowych utworzonych w celu przekazania przez IZ RPO WZ dofinansowania w ramach refundacji (w tym płatności zaliczkowej), zgromadzono środki finansowe w łącznej wysokości [...] zł. Poza tym, na 31 grudnia 2017 r. na funduszu własnym beneficjent zgromadził środki finansowe w wysokości [...] zł obejmujące zarówno zysk uzyskany w roku 2016 r. w wysokości [...] zł, jak również zysk uzyskany w latach ubiegłych w wysokości [...] zł, które to środki, zgodnie z wolą Zarządu Fundacji, zostały odpowiednio pomniejszone o wykazaną w 2017 r. stratę w wysokości [...] zł. Jak wynika zaś z bilansu na 30 września 2018 r. na funduszu własnym zgromadzono środki finansowe w kwocie [...]zł. Odnośnie istniejących zobowiązań ustalono, że beneficjent ma uruchomiony [...] grudnia 2017 r. kredyt długoterminowy (na 10 lat) na kwotę [...]zł przeznaczony na Budowę Centrum Integracji Społecznej w K. . Ponadto, według stanu na 7 grudnia 2018 r na koncie płatnika składek widniało zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek w łącznej kwocie [...]zł, które należy powiększyć o odsetki za zwłokę. Według oświadczenia beneficjenta z 21 grudnia 2018 r., zaległość podatkowa z tytułu PIT-4 i podatku VAT na 21 grudnia 2018 r. wyniosła ok. [...] zł. Nadto beneficjent wskazał, że realizacja przywołanego przedsięwzięcia napotyka na wiele trudności. Rozwiązano umowę z wykonawcą robót budowlanych, a oferty potencjalnych wykonawców na dokończenie inwestycji są znacząco wyższe od tych zakładanych na etapie szacowania wartości zamówienia. Ponadto, beneficjent wykonuje inne działania statutowe. Jednocześnie nadmieniono, że środki finansowe, jakimi dysponuje beneficjent, pochodzą głównie z kredytu bankowego, który został pozyskany w związku z realizowaną, i jak się okazało niedoszacowaną, inwestycją, a także z darowizn otrzymanych od darczyńców. Kwota, której dotyczy ulga jest według Fundacji znacząca z punktu widzenia jej bieżącej działalności i była przeznaczona na zapewnienie inwestycjom wkładu własnego. Fundacja stwierdziła, że w przypadku nieuwzględnienia wniosku o udzielenie ulgi może utracić zdolność do regulowania swoich zobowiązań, co w konsekwencji spowoduje zagrożenie dla jej dalszego funkcjonowania, w tym realizowanych inwestycji. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy beneficjent wspomniał także, że środki, które Fundacja przeznaczyła na zapłatę odsetek musiały zostać wypłacone z jej budżetu przeznaczonego na opiekę i pracę z dziećmi we wsi K., w związku z czym do końca roku zabraknie środków na prowadzenie świetlicy dla dzieci oraz schroniska dla bezdomnych. Podkreślono, że Fundacja jest podmiotem działającym non-profit, a nie jako podmiot ściśle gospodarczy. Zwłoka ze zwrotem nierozliczonej zaliczki nie była przy tym działaniem uporczywym, ponieważ Prezes Fundacji, będący jedynym jej reprezentantem, przebywał służbowo zagranicą. Koszty działalności statutowej przewyższają dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Żeby pokryć różnicę Fundacja poszukuje darczyńców - instytucji państwowych i osób prywatnych. Analiza danych finansowych beneficjenta za lata 2016 - 2017 doprowadziła organ do wniosku, że kondycja finansowa beneficjenta nie jest na tyle słaba, aby uzasadniała udzielenie ulgi w postaci umorzenia częściowego, poza tym istniejąca sytuacja finansowa jest wynikiem podejmowanych przez beneficjenta działań. Wniosku tego nie zmieniło przedstawienie przez beneficjenta danych finansowych za trzy kwartały 2018 r. oraz zaświadczenia z ZUS i oświadczenia dotyczącego zaległości podatkowych z 21 grudnia 2018 r. Nieuwzględnienie wniosku o ulgę nie spowoduje, że beneficjent utraci zdolność do regulowania swoich zobowiązań, a w konsekwencji wystąpi zagrożenie dla jego dalszego funkcjonowania. Co prawda w 2017 r. w działalności statutowej beneficjenta wystąpiła strata, ale została ona pokryta z wypracowanego w latach ubiegłych zysku. Poza tym Fundacja wciąż dysponowała nadwyżką finansową ulokowaną na jej funduszu własnym, która wraz ze środkami finansowymi zgromadzonymi na rachunkach bankowych wynosiła łącznie [...] zł ([...] + [...] zł). Również na [...] września 2018 r. na funduszu własnym Fundacji odnotowano środki w wysokości [...] zł. Nadwyżka świadczy o prawidłowym funkcjonowaniu gospodarki finansowej podmiotu. Podmiot, który ją wygenerował może przeznaczyć ją na dowolny wydatek związany z realizacją jego zadań, którego nie można było przewidzieć w dniu uchwalania budżetu na poszczególne lata. Beneficjent nie jest pozbawiony zatem możliwości kształtowania swojej polityki finansowej oraz wpływania na sposób wykorzystania posiadanych środków finansowych. Organ stwierdził, że korzystanie z dofinansowania na realizację projektu, czy też czynienie inwestycji finansowych w inny sposób, powinno być zawsze poprzedzone wnikliwą weryfikacją pod kątem własnych zasobów finansowych, tak ażeby zachować płynność finansową w razie pojawienia się niespodziewanych wydatków. Należy także zapewnić właściwą obsługę merytoryczną zaplanowanego przedsięwzięcia, gdyż błędy na etapie realizacji mogą przyczynić się do obciążenia budżetu danego podmiotu. Fundacja, tak samo jak i każdy przedsiębiorca, musi mieć na uwadze, że ewentualne niepowodzenia w realizowaniu danej inwestycji, nie mogą skutkować obowiązkiem udzielenia ulgi w spłacie należności i to bez względu na fakt, że wykonana inwestycja poprzez realizacje celów Fundacji zabezpiecza realizację potrzeb społeczności lokalnej. Każdy bowiem podmiot powinien podejmować decyzje w sposób przemyślany oraz zważać na wysokość dochodów, istniejące obciążenia oraz zabezpieczać środki na wyznaczony cel i mieć na względzie, by nie realizować ich zbyt wiele jednocześnie. Beneficjent, podpisując umowę o dofinansowanie, zobowiązał się do stosowania jej zapisów, w tym także zapisów obowiązującego prawa, zasad i procedur w ramach RPO WZ. Beneficjent miał zatem świadomość konsekwencji finansowych w przypadku ustalenia, że pobrane przez niego środki są środkami pobranymi nienależnie. Odnosząc się do argumentu podniesionego w piśmie z [...] grudnia 2018 r., organ stwierdził, że służbowa podróż zagraniczna Prezesa Fundacji w czasie tzw. długiego weekendu nie może stanowić usprawiedliwienia dla nieterminowego zwrotu zaliczki, podobnie jak i udzielenia ulgi w spłacie należności. W związku z powyższym IZ RPO WZ ustaliła, iż w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadnione względami gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego, ujęte w art. w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. Organ stwierdził, że beneficjent jest podmiotem zajmującym się działalnością społeczno-charytatywną. Poza tym świadczy potrzebującym pomoc oświatową, medyczną, socjalną, terapeutyczną. Realizowany przez Beneficjenta w ramach RPO WZ projekt uwzględniał potrzeby społeczności lokalnej, jako że jego przedmiotem było utworzenie Centrum Integracji Społecznej w K. , cele przeprowadzenia aktywizacji społeczno-zawodowej. Zatem przesłanki, którymi kierował się Beneficjent rozpoczynając realizację projektu w ramach RPO WZ zasługują na uznanie. Tak samo jak podjęcie trudu pozyskania zewnętrznych źródeł finansowania tego przedsięwzięcia. Wobec powyższego organ ocenił, że sprawie zaistniały okoliczności uzasadnione względami społecznymi (art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p.). Działając w granicach uznania administracyjnego, IZ RPO WZ stanęła ostatecznie na stanowisku, że w sprawie nie zaistniała sytuacja nadzwyczajna pozwalająca na wnioskowane umorzenie. Okoliczność, że beneficjent jest organizacją pozarządową prowadzącą działalność pożytku publicznego, nie powoduje, że obowiązują go inne zasady dotyczące ponoszenia należności publicznoprawnych, którymi są należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Udzielenie ulgi jest wyjątkiem i istotnym odstępstwem od zasady równości podmiotów wobec przepisów prawa powszechnie obowiązującego oraz odejściem od konstytucyjnej zasady sprawiedliwości. Strona, reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżyła decyzję Zarządu Województwa, zarzucając naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. polegające na dowolnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej i w konsekwencji odmowie udzielenia ulgi Fundacji w postaci umorzenia odsetek w wysokości [...] zł, pomimo że skarżąca spełnia obydwie przesłanki do udzielenia ulgi w postaci względów społecznych (Fundacja buduje Centrum Integracji Społecznej w K. , pomaga osobom wykluczonym: bezdomnym i bezrobotnym, wspiera dzieci, pomaga lokalnej społeczności) jak i względów gospodarczych (Fundacja ma wysokie zadłużenie zaciągnięte na poczet budowy Centrum Integracji Społecznej w K. , boryka się z poważnymi problemami związanymi z tą inwestycją, utrzymuje się także z darowizn, bardzo dużo środków poświęca na działalność statutową w postaci pomocy osobom bezdomnym, bezrobotnym, dzieciom. Fundacja posiada zadłużenie wobec ZUS i urzędu skarbowego, a zapłata odsetek może narazić Fundację na brak możliwości regulowania zobowiązań oraz wypełniania jej zadań statutowych), przy czym przyznanie przez Zarząd prymatu względom gospodarczym ponad względy społeczne jest nieuzasadnione, zwłaszcza, że działalność Fundacji jest wyjątkowa, a w niniejszej sprawie istnieją okoliczności nadzwyczajne przemawiające za udzieleniem jej ulgi. W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi administracji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Spór w sprawie dotyczy oceny wniosku skarżącej o udzielenie ulgi w postaci umorzenia odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych w wysokości [...] zł od zwróconej części dofinansowania otrzymanego w ramach umowy o dofinansowanie nr [...] z [...] kwietnia 2017 r. na realizację projektu pn. "Utworzenie Centrum Integracji Społecznej w K. ". Zgodnie z art. 60 pkt 1 u.f.p. do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym należą należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności. Stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b należności te właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Art. 61 ust. 3 pkt 2 u.f.p. stanowi, że w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60 od decyzji wydanej przez operatora programu, instytucję pośredniczącą, instytucję wdrażającą lub instytucję, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie, będących jednostkami sektora finansów publicznych, organem odwoławczym jest m.in. organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej w rozumieniu u.z.r.p. W przypadku regionalnego programu operacyjnego instytucją zarządzająca jest zarząd województwa (art. 9 ust. 1 pkt 2 u.z.r.p.). Z przywołanego art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) wynika najpierw, że organ winien ocenić, czy w sprawie zachodzi przypadek uzasadniony względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. W przepadku stwierdzenia, że taka sytuacja nie występuje, organ nie ma możliwości udzielenia stronie wnioskowanej ulgi. W przypadku natomiast stwierdzenia występowania pozytywnych przesłanek do udzielenia ulgi jej zastosowanie jest prawem, a nie obowiązkiem organów. Użyte w przepisie sformułowanie "może", przesądza bowiem o tym, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Zaznaczyć wypada, że zastosowane kryteria udzielenia ulgi odwołują się do pojęć nieostrych i niedookreślonych. Powoduje to, że swoboda uznania organu decydującego o udzieleniu lub nieudzieleniu ulgi jest dość znaczna. Dopuszczenie poglądu, że w szczególnych wypadkach sądowa kontrola decyzji uznaniowej obejmuje nie tylko samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale również rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania określonego wyboru, nastąpiło w ostatnich latach na tle stanów faktycznych, w których dochodziło do ewidentnego pokrzywdzenia stron postępowania administracyjnego. W związku z tym w orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę, że decyzja uznaniowa nie może charakteryzować się zupełna dowolnością. Chodziło o ukrócenie praktyki wydawania decyzji stricte w duchu "nie, bo nie" i zwrócenie uwagi, że organ ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, ale jego podjęcie poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Przekroczenie granic uznania ma miejsce wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został z naruszeniem zasady sprawiedliwości, wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych lub nieracjonalnych, na podstawie fałszywych przesłanek, argumentów, które są nieprawdziwe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2014 r. II FSK 2427/14 – wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Bogate orzecznictwo w tym względzie zostało co prawda wypracowane głównie na gruncie zbliżonych pojęć "ważny interes podatnika" i "interes publiczny", jednak odwołanie się do niego w kontekście nowszego uregulowania art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. oraz instytucji uznania administracyjnego nie budzi zastrzeżeń. Należy podkreślić, że powyższe wywody nie oznaczają upoważnienia sądu do ograniczania opartych na uznaniowości uprawnień organu w sytuacji, w której organ ten odniósł się do istotnych okoliczności sprawy oraz racjonalnie uzasadnił swoje stanowisko w kwestii odmowy wnioskowanego przez stronę umorzenia. Sądowa kontrola dotyczy tego, czy organ dochował wystarczającej staranności i nie przekroczył dopuszczalnych granic przy stosowaniu nadanej mu przez ustawodawcę dyskrecjonalnej władzy, która sama w sobie nie może być kwestionowana. Okoliczność zaistnienia przesłanki względów społecznych nie jest w sprawie kwestionowana. Sąd nie podziela natomiast stanowiska skarżącej, że organ przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, uznając, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka uzasadniona względami gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Sąd zwraca uwagę, że w tym zakresie zebrany materiał dowodowy pozwolił organowi na ustalenie prawidłowego stanu faktycznego sprawy, a spór dotyczy jedynie wyciągniętych przez organ wniosków, z którymi skarżąca polemizuje. Organ nie pominął posiadania przez Fundację zadłużenia oraz wykazywanej w latach 2017 - 2018 straty, wskazał jednak słusznie na istotne okoliczności, które przesądziły o nieuznaniu wystąpienia przesłanki względów gospodarczych i możliwości płatniczych zobowiązanego: dalsze dysponowanie przez Fundację znacznymi kwotami zgromadzonymi na rachunkach bankowych i funduszu własnym; konieczność traktowania Fundacji, obracającej niebagatelnymi kwotami w kategoriach przedsiębiorcy, który winien zapewnić właściwą obsługę merytoryczną zaplanowanego przedsięwzięcia, brać pod uwagę możliwe trudności w jego realizacji w rozsądnej perspektywie czasowej i wnikliwie weryfikować czynione inwestycje pod kątem posiadanych zasobów finansowych, tak by zachować płynność finansową w razie pojawienia się niespodziewanych wydatków. Wobec podnoszenia przez skarżącą, jak znacząca z punktu widzenia jej działalności jest kwota, której dotyczył wniosek o umorzenie, zadziwiające są okoliczności powstania spornej zaległości. Skarżąca wskazuje, że zwłoka w zwrocie zaliczki była niewielka i powstała z przyczyn niezależnych, tj. wyjazdu Prezesa Fundacji poza granice kraju w okresie tzw. długiego weekendu. Z takim przedstawieniem sprawy nie można się zgodzić choćby z tego względu, że termin zwrotu środków był skarżącej znany, ponieważ wynikał wprost z umowy o dofinansowanie. Strona nie może z góry kalkulować opóźnienia w uregulowaniu zaliczki, bądź nie dochowywać należytej staranności, licząc na ulgę w spłacie odsetek od powstałej zaległości. Jak słusznie zauważył organ, właściwa organizacja pracy i przepływu informacji jest kwestią wewnętrzną Fundacji. Do strony należy także ocena sposobu postępowania jej organów statutowych pod kątem, czy działania te szkodziły Fundacji, czy też nie. Skarżąca zarzuca, że pożyteczna i niezwykle wartościowa działalność Fundacji nie miała znaczenia wobec przesłanek gospodarczych. Sąd zwraca jednak uwagę, że istotą uznania jest rozgraniczenie sprzecznych interesów i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności faktycznych danej sprawy. Użyty w przepisie spójnik "lub" wyraża możliwą wymienność lub wzajemne wyłączenie zdań równorzędnych albo części zdania. Zaistnienie więc każdej z tych przesłanek samodzielnie może już uzasadniać podjęcie decyzji w tym zakresie. Obie wskazane przesłanki mają równorzędne znaczenie, co oznacza, że organ w trakcie postępowania zobowiązany jest ustalić, która z nich przeważa i na tej podstawie zdecydować o zastosowaniu dla dłużnika ulgi. Organ nie miał zatem obowiązku dania prymatu względom społecznym i po ich stwierdzeniu pominięcia pozostałych okoliczności sprawy. W ocenie sądu, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i nie przekroczył granicy swobodnej oceny dowodów. Wydana decyzja nie nosi znamion dowolności, a sama okoliczność, że nie spełniono żądania skarżącej nie oznacza, że doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Po ustaleniu, że w sprawie wystąpiła przesłanka względów społecznych, organ wyjaśnił powody, które w jego ocenie nie uzasadniały przyznania ulgi w postaci umorzenia odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych. Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI