I SA/SZ 275/21

I SA/Sz 275/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Dziel
Joanna Wojciechowska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1601/21 - Wyrok NSA z 2025-01-31
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 627
art. 26
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
Dz.U. 2013 poz 361
par 2 ust.1 pkt 2, par 3 i par 4
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77, art. 107 par 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 125 par 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2012-2015 oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Sz [...]
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną skargą decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w K. z dnia [...] r. nr [...] ustalającą A. C. kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2012-2015 w wysokości [...] zł.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów art. 10 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 1a, 2 i 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) oraz art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2020 r. poz. 1371) i § 39 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.).
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że [...] r. wpłynął do organu I instancji wniosek A. C. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007 - 2013 na rok 2012 do upraw w pakietach:
1.rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 zrównoważony system gospodarowania na areale 162,68 ha;
8.ochrona gleb i wód, wariant 8.2.1 międzyplon ozimy na areale 65.31 ha.
Po weryfikacji wniosku, organ wydał decyzję z dnia [...] r. o przyznaniu stronie płatności rolnośrodowiskowej w wariantach:
- 1.1 do powierzchni zatwierdzonej 162.68 ha w kwocie [...]zł;
- 8.2.1 do powierzchni zatwierdzonej 65.31 ha w kwocie [...]zł, w łącznej kwocie [...]zł, która została przekazana [...] r. na konto strony. Tym samym strona rozpoczęła 5-letni okres zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariantach 1.1 i 8.2.1.
Następnie, [...] r. wpłynął do organu wniosek strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 do upraw w wariantach:
- 1.1 na areale 102.08 ha;
- 8.2.1 na areale 73.04 ha.
Organ wydał decyzję z dnia [...] r. o przyznaniu stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 do upraw w wariantach:
- 1.1 do areału zatwierdzonego 162.68 ha w wysokości [...] zł;
- 8.2.1 do areału zatwierdzonego 73.94 ha w wysokości [...] zł, w łącznej kwocie [...]zł.
Dnia [...] r. strona złożyła kolejny wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, w którym zadeklarowała uprawy w wariantach:
- 1.1 na areale 162.68 ha;
- 8.2.1 na areale 69.46 ha.
Decyzją z dnia [...] r. organ przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w łącznej wysokości [...] zł do zatwierdzonej powierzchni upraw w zgłoszonych wariantach:
- 1. 1 na areale 162,68 ha w wysokości [...] zł;
- 8.2.1 na areale 69.46 ha w wysokości [...] zł.
W kolejnym wniosku złożonym [...] r. strona zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 uprawy w wariantach:
-1.1 na obszarze 175.08 ha;
- 8.2.1 na obszarze 43.75 ha.
Organ decyzją z dnia [...] r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2015 w łącznej kwocie [...]zł do zatwierdzonego obszaru upraw w wariantach:
- 1.1 na areale 161.71 ha w wysokości [...] zł;
- 8.2.1 na areale 43,75 ha w wysokości [...] zł.
W piątym wniosku z dnia [...] r. strona zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 uprawy w wariantach:
- 1.1 na obszarze 157,84 ha,
- 8.2.1 na obszarze 33,52 ha.
W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku organ stwierdził, że na areale 4,60 ha działki rolnej E1 strona zadeklarowała ugór, który nie jest objęty dotacją w wariancie 1.1, zaś na działkach rolnych A1. A3. A4. B1. B2. B3. B4. D1.E1 i na części działki A2 na łącznej powierzchni 116,19 ha zastosowała tylko dwie grupy roślin w okresie trwania zobowiązania, zamiast trzech. Na tej podstawie organ wydał decyzję z dnia [...] r. nr [...], którą przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową za rok 2016 w pomniejszonej wysokości w łącznej wysokości [...] zł do wariantów:
- 1.1 do zatwierdzonego areału upraw 157,11 ha, po zastosowaniu pomniejszeń za niedotrzymanie wymogów w kwocie [...]zł;
- 8.2.1 do zatwierdzonego areału upraw 33,52 ha w kwocie [...]zł.
Decyzja stała się ostateczna; strona nie odwołała się.
Z uwagi na niedotrzymanie warunków podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, [...] r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w programie rolnośrodowiskowym uzyskanych za lata 2012-2015 na mocy ww. decyzji ostatecznych.
Organ I instancji trzykrotnie wydawał decyzje, ostatnią wskazaną na wstępie z dnia [...] r. nr [...] o ustaleniu stronie kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2012-2015 w wysokości [...] zł. Dwie poprzednie decyzje zostały w postępowaniu odwoławczym uchylone z powodu błędów proceduralnych.
W odwołaniu od decyzji z dnia [...] r. strona zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 7, art. 77, art. 8 i art. 11 k.p.a. przez niewyjaśnienie zmniejszenia powierzchni zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz nieprzeprowadzenie oceny realizacji celów programu rolnośrodowiskowego w wariancie 1.1;
- art. 7a k.p.a. z powodu rozstrzygnięcia wszelkich wątpliwości, które pojawiły się w sprawie na niekorzyść strony;
- art. 64 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE nr L 347/549 z 20 grudnia 2013 r.), gdyż organ go nie zastosował, uznając wystąpienie siły wyższej w gospodarstwie lub gdy dana osoba może dowieść w sposób zadawalający dany organ, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków wynikających ze zobowiązania lub, że nie nastąpiło to z jej winy.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Uzasadniając dalej swoje rozstrzygnięcie wydane w sprawie, organ odwoławczy wskazał, że - na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-201 3 (Dz. U. Nr 33, poz. poz. 262. ze zm.); dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe" - płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli:
- został mu nadany numer identyfikacyjny;
- łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych (...) wynosi, co najmniej 1 ha;
- realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z dnia 21 października 2005 r. str. 1. ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;
- spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Nadto organ wskazał, że, zgodnie z § 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 są:
- wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;
- minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;
- inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
Według organu, rolnik - na podstawie § 4 ust. 2 pkt 3 ww. rozporządzenia - powinien przestrzegać innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, które zostały określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Nadto, na podstawie art. 39 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r., płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe, a na podstawie art. 39 ust. 3, płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i art. 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie.
W ocenie organu, strona w kolejnych latach 2013-2016, składając wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej potwierdziła, że kontynuuje podjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.); dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe", które zastąpiło poprzednie rozporządzenie rolnośrodowiskowe (z dnia 26 lutego 2009 r.). Jednakże w 2015 r. strona zmniejszyła powierzchnię użytków rolnych o 0,97 ha w wariancie 1.1., zaś w 2016 r. stwierdzono, że strona nie dochowała wymogu w wariancie 1.1., który dotyczy prawidłowego doboru i następstwa roślin, przy zastosowaniu, co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich na zgłoszonych w tym wariancie działkach rolnych, w całym 5-letnim programie. Z tego powodu organ I instancji pomniejszy płatność rolnośrodowiskową dla wariantu 1.1 za 2016 r. i wszczął postępowanie w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2012-2015 za zmniejszenie areału upraw i niedotrzymanie wymogu w wariancie 1.1 określonego w części 1 pkt 1 załącznika nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
Dalej, organ odwoławczy wskazał, że - na podstawie § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Zgodnie także z § 39 ust. 2, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:
- nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu;
- zmniejszył obszar gruntów ornych, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 do powierzchni mniejszej niż powierzchnia, do której została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa w ramach tego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przy znanej w ramach tego pakietu, która odpowiada procentowemu stosunkowi:
a) powierzchni stanowiącej różnicę między:
- powierzchnią, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskowa, a
- powierzchnią stanowiącą różnicę między:
- powierzchnią obszaru gruntów ornych, na którym powinien być realizowały ten pakiet,
- powierzchnią obszaru gruntów ornych objętego zmniejszeniem;
b) do powierzchni, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskową.
W sprawie ustalono, że w 2016 r. na działce rolnej E1 o areale 4,60 ha z deklarowanym ugorem został dochowany wymóg zapisany w części 1 pkt 1 załącznika nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego:
- w 2012 r. deklarowany był owies z grupy roślin zboża,
- w 2013 r. deklarowane było żyto ozime z grupy roślin zboża,
- w 2014 r. deklarowane było pszenżyto jare z grupy roślin zboża,
- w 2015 r. deklarowana była rzodkiew z grupy roślin oleiste,
- w 2016 r. deklarowany był ugór, który jako grunt orny stanowi jeden z rodzajów użytków rolnych, na którym prowadzona jest działalność rolnicza i jest odrębną grupą upraw (bez płatności w wariancie 1.1).
W ocenie organu, na podstawie ww. ustaleń należało przyjąć, że strona nie dochowania wymogu polegającego na przestrzeganiu prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich, na działkach rolnych: A1 (20,16 ha), A3 (18,04 ha), A4 (22 ha), B1 (6 ha), B2 (9,48 ha), B3 (3 ha), B4 (15,03 ha), D1 (16,39 ha) i na części działki A2 (1,49 ha), na łącznej powierzchni 111,59 ha, gdyż zastosowała tylko dwie grupy roślin w okresie trwania zobowiązania zamiast trzech grup roślin.
Organ szczegółowo wymienił uprawy z 2 grup roślin na poszczególnych działkach lub częściach działek prowadzone w latach 2012-2016 i wskazał, że % stosunek powierzchni gruntów, na których stwierdzono uchybienie ww. wymogu obejmującego 111,59 ha do powierzchni wszystkich gruntów rolnych, na których powinny być przestrzegane wymogi w ramach wariantu 1.1 (pakiet 1 rolnictwo zrównoważone), tj. 161,71 ha (157,11 ha + 4,60 ha ugór), wynosi 69,0062% (111,59 ha : 161,71 ha x 100%).
Organ ocenił, że strona nie dotrzymała wymogu co do powierzchni upraw objętej zobowiązaniem w trakcie realizacji 5-letniego programu rolnośrodowiskowego i przedstawił wyliczenie kwoty do zwrotu w wariancie 1.1 za lata 2012-2015.
Nadto organ wyjaśnił, że wobec niespełnienia wymogu określonego w części 1 pkt 1 załącznika nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego na działkach rolnych: A1, A3, A4, B1, B2, B3, B4 D1 i na części działki A2, jest zobowiązany zastosować przepisy art. 35 ust. 2 - ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 181 z dnia 30 czerwca 2014 r. str. 48 ze zm.); dalej: "rozporządzenie nr 640/2014", które stanowią, iż odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa się je w całości lub w części, jeżeli nie spełniono zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich lub w stosownych przypadkach, innych obowiązków dotyczących operacji, ustanowionych w przepisach Unii, w przepisach krajowych lub w programie rozwoju obszarów wiejskich, w szczególności w przepisach w zakresie zamówień publicznych, pomocy państwa oraz innych obowiązkowych normach i wymogach. Przy podejmowaniu decyzji o kwocie wsparcia podlegającego odmowie lub wycofaniu w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań lub innych obowiązków, o których mowa w ust. 2, państwa członkowskie biorą pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia określonych w ust. 2. Dotkliwość niezgodności zależy w szczególności od znaczenia jej konsekwencji, z uwzględnieniem celów, którym miały służyć niespełnione zobowiązania lub obowiązki. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. Trwałość zależy w szczególności od czasu trwania skutków lub możliwości likwidacji tych skutków przy użyciu racjonalnych środków. Powtarzalność zależy od tego, czy stwierdzono wcześniej podobne niezgodności, w ostatnich czterech latach lub w całym okresie programowania 2014-2020, w przypadku tego samego beneficjenta i takiego samego środka lub rodzaju operacji lub, w przypadku okresu programowania 2007-2013, podobnego środka. W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację.
W ocenie organu, w związku ze stwierdzeniem w 2016 r. niespełnienia któregokolwiek z wymogów w ramach określonych pakietów i ich wariantów, na podstawie art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność rolnośrodowiskowa przyznana w latach 2012-2015 podlega odzyskaniu w części, której dotyczy niespełnienie wymogu, gdyż prawodawca wspólnotowy uznał, że naruszenie wymogów powinno skutkować nie tylko zmniejszeniem lub utratą płatności w danym roku, ale również w latach poprzednich, bowiem niespełnienie wymaganych wymogów określonych w przepisach krajowych dla upraw w wariantach programu rolnośrodowiskowego (z powodu niedbałości rolnika) powoduje, że pomoc przyznana do tych upraw w latach wcześniejszych nie spełniła swojej roli, zaś cele programu nie zostały osiągnięte. Celem realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013 jest poprawa środowiska przyrodniczego i obszarów wiejskich, w szczególności poprzez: przywracanie walorów lub utrzymanie stanu cennych siedlisk użytkowanych rolniczo, zachowanie różnorodności biologicznej na obszarach wiejskich, promowanie zrównoważonego systemu gospodarowania, odpowiednie użytkowanie gleb i ochrona wód, ochrona zagrożonych lokalnych ras zwierząt gospodarskich i lokalnych odmian roślin uprawnych. W celu uzyskania zamierzonego efektu środowiskowego, program rolnośrodowiskowy powinien być realizowany przynajmniej przez kilka lat, dlatego jest to zobowiązanie wieloletnie, w którym przyjęto 5-letni okres realizacji. W celu powadzenia zrównoważonego systemu gospodarowania ważne jest przestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu, co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Natomiast, kluczowym elementem agrotechniki, warunkującym stosowanie dobrej praktyki rolnej
w gospodarstwie, jest płodozmian. Prawidłowy płodozmian pozwala stwarzać warunki dla wzrostu lub przynajmniej utrzymania na stałym poziomie żyzności i biologicznej aktywności gleby, dzięki dodatniemu bilansowi substancji organicznej. W planie zasiewów powinny się znaleźć wymagane trzy gatunki dobrane zgodnie z wymogami zmianowania. W zmianowaniu wykorzystywane są trzy grupy cech roślin uprawnych:
biologiczne, wartości przedplonowej, technologiczne i organizacyjne. Wymienione grupy roślin, jako nawożone nawozami naturalnymi, mogą następować po roślinach
zubażających glebę (np. zbożowych).
Dalej, organ opisał bardzo szczegółowo prawidłowy sposób zmianowania i jego efekty oraz ocenił, że strona nie zastosowała płodozmianu z użyciem trzech gatunków roślin w wariancie 1.1 w okresie całego 5-letniego programu rolnośrodowiskowego, dlatego cele programu nie zostały osiągnięte, zaś wsparcie finansowe wypłacone do upraw w tym wariancie w latach poprzednich nie zostało prawidłowo wykorzystane. Według organu, strona na zastosowanie prawidłowego płodozmianu miała 5 lat i mogła wprowadzić w płodozmianie roślinę uprawną z trzeciej grupy roślin już w trzecim roku trwania programu, najpóźniej zaś w ostatnim - piątym roku, a nie wprowadzając do uprawy trzech różnych grup upraw świadomie naraziła na możliwość zubożenia gleb w składniki pokarmowe i na jej zmęczenie, co w konsekwencji doprowadziło do spadku plonów i konieczności zastosowania wyższych dawek azotu i innych składników mineralnych, a także zwiększenia środków chemicznych do zwalczania chwastów, chorób i patogenów, co powoduje zniszczenie struktury gleby i ma niekorzystny wpływ na środowisko (jego skażenie). Nadto, skoro strona nie wprowadziła trzeciego gatunku roślin z innej grupy w trzecim roku trwania programu, nie zrobiła tego również w czwartym roku i w piątym roku programu, to zaistniała powtarzalność tej niezgodności.
Dlatego też - na podstawie art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 i na podstawie § 39 ust. 2 pkt 1 w związku z § 38 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (w przypadku niedochowania wymogu określonego w części 1 pkt 1 załącznika nr 3 do tego rozporządzenia) - zwrotowi podlega płatność przyznana w wariancie 1.1 w latach 2012-2015 na poziomie 69.0062%, według wyliczenia przedstawionego przez organ I instancji.
Dalej, organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania i nie podzielił ich zasadności. W szczególności, odnosząc się do zarzutu naruszenia i niezastosowania w sprawie art. 64 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE nr L 347/549 z dnia 20 grudnia 2013 r.), zgodnie, z którym brak wypełnienia zobowiązań i obowiązków wynikających z danego programu nie powinno być karane, jeśli nie zostały one wypełnione w takich przypadkach, gdy :
- niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej;
- niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6;
- niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku, gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna;
- dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia ww. obowiązków, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby;
- niezgodność jest nieznaczna;
- zachodzą inne przypadki, w których nałożenie kary nie jest właściwe.
Ww. przepis dotyczy kar administracyjnych.
Zgodnie z definicją, kara administracyjna, to kara nakładana przez organ administracji publicznej podmiotowi, który naruszył normy prawa administracyjnego, materialnego. Jest negatywnym następstwem niewykonania obowiązku. Kara ta nakładana jest w drodze decyzji administracyjnej. Kary administracyjne, zgodnie z art. 64 ust. 4 ww. rozporządzenia, mogą przybrać jedną z następujących form:
a) zmniejszenia kwoty pomocy lub wsparcia do wypłaty w związku z wnioskiem o przyznanie pomocy lub wnioskiem o płatność, w których stwierdzono niezgodności, lub w związku z kolejnymi wnioskami; jednakże w odniesieniu do wsparcia na rzecz rozwoju obszarów wiejskich pozostaje to bez uszczerbku dla możliwości zawieszenia wsparcia w przypadku, gdy można oczekiwać od beneficjenta, że w rozsądnym czasie zajmie się niezgodnością;
b) wypłaty kwoty obliczonej na podstawie wielkości lub okresu, których dotyczy niezgodność;
c) zawieszenia lub wycofania zatwierdzenia, uznania lub zezwolenia;
d) wykluczenia z prawa uczestnictwa w danym systemie pomocy lub środku wsparcia lub z innego odnośnego środka bądź korzystania z nich.
Natomiast, w tej sprawie mamy do czynienia z nienależnie pobranymi płatnościami, o których mowa w art. 63 ust. 1 i ust. 3 tego rozporządzenia, który stanowi, że:
- w przypadku stwierdzenia, że beneficjent nie spełnia kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań lub innych obowiązków związanych z warunkami przyznania pomocy lub wsparcia, określonymi w sektorowym prawodawstwie rolnym, pomoc nie zostaje wypłacona lub zostaje zwrócona w całości lub w części oraz, w stosownych przypadkach, nie zostają przyznane lub zostają zwrócone odpowiednie uprawnienia do płatności, o których mowa w art. 21 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 (ust.1);
- bez uszczerbku dla art. 54 ust. 3 kwoty, wraz z odsetkami, oraz uprawnienia do płatności, których dotyczy zwrot, o którym mowa w ust. 1. i których dotyczą kary, o krytych mowa w ust. 2, są odzyskiwane (ust. 3). Dlatego też organ nie może w prowadzonej sprawie zastosować art. 64 rozporządzenia nr 1306/2013, ponieważ nie dotyczy on płatności nienależnych, lecz stosowania kar administracyjnych. Jednak, organ I instancji oraz organ odwoławczy przeanalizowały możliwości zwolnienia strony z obowiązku zwrotu kwot nienależnie pobranych płatności z uwagi na wystąpienie siły wyższej w gospodarstwie, przedawnienia należności oraz odstąpienia i ustaliły, że strona otrzymała płatności nienależne, czyli płatności przyznane niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności w przepisach krajowych. Uchybienie któregokolwiek z warunków lub wymogów przyznania płatności rolnośrodowiskowej w kolejnym roku prowadzenia działalności rolnośrodowiskowej i niedotrzymanie zobowiązania rolnośrodowiskowego lub zaprzestanie realizacji programu, o czym mowa w § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oznacza nieprawidłowe wypłacenie kwot pomocy, których zwrotu, jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury, zatem organ I instancji prawidłowo omówił i dokładnie wyjaśnił podstawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Ponadto organ wyjaśnił, że z urzędu zbadał czy w sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu należności. W przypadku nienależnej płatności, zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Rady (WE. EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L1995.312.1 z dnia 23 grudnia 1995 r. ze zm.); dalej: rozporządzenie nr 2988/95 oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 dla wniosków złożonych w latach 2011-2014 i art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 dla wniosków złożonych w 2015 roku i w latach następnych. Na podstawie art. 288 zdanie 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przepisy unijnych rozporządzeń mają bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym. Oznacza to, że przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany. Według art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 "okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone, zgodnie z art. 6 ust. 1. W sprawie oznacza to, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej osiem lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. Zatem, przerwanie okresu przedawnienia następuje każdym aktem właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu, okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia (uwzględniając jego przerwanie) następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia (tj. osiem lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości), jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wydał decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.
Według organu, w tej sprawie za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez stronę należy uznać datę złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, tj. [...] r., w którym zmniejszono powierzchnię upraw objętą zobowiązaniem rolnośrodowiskowym oraz dzień złożenia wniosku na rok 2016, tj. [...] r., w którym błędnie zadeklarowano uprawiane rośliny na działkach rolnych ewidencyjnych, niezgodnie z wymogiem prawidłowego doboru i następstwa roślin, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich w okresie 5-letniego programu rolnośrodowiskowego.
W przypadku wieloletniego programu, termin przedawnienia mija wraz z zakończeniem tego programu. 5-letni program rolnośrodowiskowy podjęty przez stronę, trwający od [...] r. do [...] r. zakończył się z dniem [...] r., tj. wydaniem decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016. Zatem, zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr [...], przedawnienie zostało przerwane poprzez doręczenie [...] r. decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 do zatwierdzonego obszaru upraw w wariancie 1.1 na areale 161.71 ha mniejszym niż podjęte zobowiązanie; w dniu [...] r., tj. doręczenia decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 w mniejszej wysokości za niedochowanie wymogu określonego w części 1 pkt 1 załącznika nr [...] do rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz [...] r., tj. zawiadomienia strony z dnia [...] r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w programie rolnośrodowiskowym za lata 2012-2015. W przypadku, gdy doszło do przerwania okresu przedawnienia, przedawnienie biegnie najpóźniej 8 lat od czasu
dopuszczenia się nieprawidłowości (nieprawidłowo złożony wniosek na rok 2015), czyli do [...] r. Tak więc, nie doszło do przedawnienia należności, dlatego też organ I instancji zasadnie wszczął [...] r. (zawiadomienie doręczono [...] r.) postępowanie w celu ustalenia wysokości ww. należności i [...] r. wydał decyzję nr [...] ustalającą kwotę wymaganą do zwrotu. Decyzja ta została odebrana [...] r., czyli przed upływem terminu przedawnienia. A, do powstania obowiązku zwrotu płatności nienależnych lub nadmiernych wystarczające jest doręczenie przed upływem terminu przedawnienia decyzji organu I instancji (wyrok NSA z dnia [...] r. sygn. akt FSK [...]).
Dalej, organ wskazał, że zbadał również, czy wystąpiły okoliczności wskazujące na możliwość zwolnienia strony z obowiązku zwrotu ustalonej należności ze względu na przesłanki zawarte w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, str. 8 z 28 stycznia 2011 ze zm.); dalej: "rozporządzenie nr 65/2011", i w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 227 z dnia 31 lipca 2014 r. str. 69, ze zm.); dalej: "rozporządzenie Komisji (UE) nr 809/2014". Zgodnie z ww. przepisami, zwrot płatności uznanej za nienależną nie ma zastosowania, gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd ten nic mógł zostać wykryły przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu kwoty nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. Jednak, w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazujące na zastosowanie wskazanego przepisu. Płatności rolnośrodowiskowe na lata 2012-2015 zostały wypłacone na wniosek strony. W latach 2015-2016 wyszło na jaw, że strona zmniejszyła areał upraw objęty zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zaś w 2016 r. stwierdzono, że strona nie spełniła wymogu określonego w części 1 pkt 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Jednak, strona złożyła wnioski o płatności i zmniejszyła powierzchnię upraw swojego zobowiązania oraz nie dochowała wymogu określonego w części 1 pkt 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zdając sobie sprawę z obowiązku zwrotu części otrzymanego wsparcia za te nieprawidłowości za lata wcześniejsze.
Końcowo, organ rozważył, czy w gospodarstwie strony wystąpiły zdarzenia zaliczane do kategorii siły wyższej/nadzwyczajnych okoliczności, gdyż dla wniosków rolnośrodowiskowych złożonych w ramach PROW 2007-2013 obowiązują przepisy § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (1) - Dz. Urz. UE L 368 z dnia 23 grudnia 2006 r., str. 15 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami, w przypadku wystąpienia jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, nie będzie wymagany częściowy lub pełny zwrot pomocy otrzymanej przez beneficjenta, jeśli producent rolny złoży taką informację do organu w ciągu 10 dni od dnia ustania tych okoliczności oraz dołączy dowody na potwierdzenie wystąpienia takiej sytuacji. Kategorie siły wyższej obejmują: śmierć beneficjenta; długotrwałą niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. A, kategorie przewidziane w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego obejmują:
1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;
2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów;
3) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;
4) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub ust. 3, w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5;
5) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności, w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;
6) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika, w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;
7) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach o minimalnych normach, w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8;
7a) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta, mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego;
8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.
W ocenie organu, strona nie dochowała wielkości powierzchni upraw objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym oraz wymogu określonego w części 1 pkt 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zmniejszenie powierzchni nastąpiło w 2015 r., zaś niedochowanie w skazanego wymogu nastąpiło w 2016 r. i nie miało na to wpływu żadne zdarzenie zaliczane do kategorii siły wyższej/nadzwyczajnych okoliczności, w związku, z czym nie ma możliwości zastosowania ww. przepisów i zwolnienia strony z obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2012-2015.
Nadto, organ wskazał, że również - na podstawie art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, przewidującego, że w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z dnia 11 sierpnia 2005 r. s. 1 ze zm.); dalej: "rozporządzeniem (WE) nr 1290/2005", który stanowi, że organ odstępuje od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również, rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z dnia 23 czerwca 2006 r. str. 90, ze zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równo wartość 100 euro przeliczonej na złote, według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z dnia 23 czerwca 2006, str. 1, ze zm.) - nie było możliwe odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2012-2015, gdyż kwota ta przekraczała 100 euro i jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 i art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014, którą rolnik zwraca powiększoną o odsetki, które od 1 stycznia 2016 r. wynoszą 8% i mogą ulec zmianie.
W skardze na ww. decyzję, skarżąca zarzuciła naruszenia przepisów:
- prawa materialnego, tj. art. 26 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2018 r. poz. 627) w związku z § 2 ust. 1 pkt 2, § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013 r. poz. 361 ze zm.) poprzez odmowę przyznania płatności, pomimo spełniania wszelkich wymaganych prawem warunków do jej otrzymania;
- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 27 ustawy o EFFROW, przez brak wyczerpującego rozpatrzenia dostępnego organowi materiału dowodowego;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podnoszonych przez stronę argumentów dotyczących ustabilizowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych (na korzyść strony) w sprawach podobnych do niniejszej.
Skarżąca w uzasadnieniu skargi zarzuciła także, że organ nie uwzględnił wystąpienia siły wyższej w jej gospodarstwie, tj. wyłączenia przez Agencję Nieruchomości Rolnych (ANR) z dzierżawy obszaru 0,97 ha na cel publiczny, o czym był poinformowany w złożonym wniosku o dopłaty na rok 2015 i w kolejnym roku 2016 oraz nie wziął pod uwagę zniszczenia upraw rolnych przez dzikie zwierzęta, o czym wielokrotnie informowała.
Ponadto, skarżąca złożyła oświadczenie pisemne z dnia [...] r. o obszarze dzierżawionym z Zasobów Własności Rolnej Skarbu Państwa, które dołączyła do skargi. Do skargi dołączyła również aneks nr [...] z dnia [...] r. o wyłączeniu części gruntów na cel publiczny.
Według skarżącej, prawidłowo realizowała program rolnośrodowiskowy w wariancie 1.1, przestrzegając prawidłowego doboru i następstwa roślin z różnych grup roślin, a organ nie powinien dzielić działek ewidencyjnych [...], [...] i [...], gdyż stanowią one jedno duże pole, a nie osobne "minigospodarstwa". Na potwierdzenie swojej argumentacji skarżąca wypisała prowadzone w latach 2011-2017 uprawy z różnych grup roślin dla trzech pól, co - według niej - potwierdza zmianowanie roślin w gospodarstwie i wyjaśniła, że stosowała dodatkowe zabiegi wpływające na żyzność gleby, co spowodowało poprawienie jej jakości i zasobności w składniki mineralne, na dowód czego dołączyła wyniki badań chemicznych ziemi z poszczególnych lat: 2006, 2008, 2012 i 2016.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę, organ nie podzielił zasadności zarzutów i wniósł o jej oddalenie.
Na wezwanie sądu, skarżąca nadesłała poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię planu działalności rolnośrodowiskowej.
Pismem z dnia [...] r. skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania sądowego z uwagi na wszczęcie na jej wniosek przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postępowania w sprawie umorzenia płatności objętych zaskarżoną decyzją. Do pisma skarżąca załączyła wniosek i zawiadomienie organu o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia nienależnie pobranych płatności. Skarżąca w dodatkowym piśmie, będącym repliką na odpowiedź organu na skargę, podniosła, że stosowała prawidłowo płodozmian w gospodarstwie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Wyjaśnić na wstępie należy, że sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodnicząca Wydziału I zarządzeniem z dnia [...] r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja ustalająca skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych za lata 2012-2015 w łącznej [...]
Według organów, skarżąca nie stosowała w produkcji rolniczej w ramach pakietu (1.), wariantu (1.1) prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich, na działkach rolnych: A1 (20,16 ha), A3 (18,04 ha), A4 (22 ha), B1 (6 ha), B2 (9,48 ha), B3 (3 ha), B4 (15,03 ha), D1 (16,39 ha) i na części działki A2 (1,49 ha), na łącznej powierzchni 111,59 ha, gdyż zastosowała tylko dwie grupy roślin w okresie trwania zobowiązania zamiast trzech grup roślin. Natomiast, według skarżącej, stan gleby w okresie trwania programu 5-letniego uległ znacznemu polepszeniu, na co załączyła do skargi sprawozdania stacji rolniczo-chemicznej z lat 2006-2016 na zawartość makroelementów w glebach.
Nadto, według organu, skarżąca w 2015 r. ograniczyła wielkość powierzchni objętej programem rolnośrodowiskowej, zaś według skarżącej organ nie uwzględnił wystąpienia siły wyższej w jej gospodarstwie, tj. wyłączenia przez Agencję Nieruchomości Rolnych (ANR) z dzierżawy obszaru 0,97 ha na cel publiczny, o czym był poinformowany w złożonym wniosku o dopłaty na rok 2015 i w kolejnym roku 2016 oraz nie wziął pod uwagę zniszczenia upraw rolnych przez dzikie zwierzęta, o czym wielokrotnie informowała.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na wstępie należy podkreślić, że sąd nie kontroluje legalności ostatecznej decyzji przyznającej skarżącej w pomniejszonej wysokości płatności z tytułu realizacji
programu rolnośrodowiskowego na rok 2016. Ta decyzja, jako mająca przymiot ostatecznej, nie podlega kontroli sądu w obecnie toczącym się postępowaniu, chociaż jej rozstrzygnięcie podlega uwzględnieniu w tym postępowaniu, bowiem za ten tok (2016) płatności rolnośrodowiskowe zostały pomniejszone w wariancie 1.1 z tego powodu, że skarżąca nie stosowała prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Także kwestia zmniejszenia powierzchni upraw w wariancie 1.1 w 2016 r. o 0,73 ha, o czym rozstrzygnięto w decyzji dotyczącej płatności na rok 2016, nie podlega już kontroli w obecnie toczącym się postępowaniu.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżąca w 2012 r. rozpoczęła realizację 5-letniego programu rolnośrodowiskowego w pakiecie rolnictwo zrównoważone, w wariancie 1.1 zrównoważony system gospodarowania oraz w wariancie 8.2.1. ochrona gleb i wód.
Ostatecznymi decyzjami organu I instancji skarżącej zostały przyznane płatności na lata 2012-2016, z tym że na rok 2016 - jak już wskazano - w pomniejszonej wysokości z przyczyn ww. wskazanych. Tym samym, ustalenia i rozstrzygnięcia zawarte w ww. ostatecznych decyzjach dotyczących przyznania skarżącej płatności oraz kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016, w pomniejszonej wysokości, zasadnie zostały przyjęte przez organy obu instancji jako podstawa przeprowadzenia postępowania w rozpoznawanej sprawie.
W związku z tym, rozważenia wymaga kwestia czy nieprawidłowości w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w roku 2016, tj. zmniejszenia powierzchni upraw oraz niestosowanie prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich, także w latach poprzednich, skutkują koniecznością ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w latach poprzednich, czyli w okresie 2012-2015.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że płatność rolnośrodowiskowa jest zobowiązaniem wieloletnim polegającym m.in. na tym, iż w ciągu całego okresu jego trwania mają zostać zachowane jego wymogi. Beneficjent programu rolnośrodowiskowego zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego powinno być oceniane w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania. Wymogi nałożone na stronę w programie rolnośrodowiskowym wiążą stronę przez cały okres trwania zobowiązania. Natomiast, stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności na ten rok (w tej sprawie na rok 2016), lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego. Obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny. W powoływanym już przepisie § 39 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego użyto sformułowania "płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi" i brak jest zastrzeżenia, że zwrot ten dotyczy tylko roku w którym stwierdzono uchybienie. W przypadku stwierdzenia uchybienia w realizacji zobowiązania w określonym roku, do wypłaty za ten rok albo w ogóle nie dochodzi albo płatność jest zmniejszana. Zatem, obowiązek zwrotu może dotyczyć tylko płatności wypłaconych w poprzednich latach. Nadto, skoro realizacja obowiązku rozciąga się na okres 5 lat, to również obowiązek zwrotu powinien dotyczyć wszelkich płatności pobranych w ramach realizacji tego zobowiązania w okresie 5 lat (por. wyroki: NSA z dnia 28 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 1470/19; z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 2710/14; z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt II GSK 2115/16).
Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę podziela poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach, w szczególności zaś w wyroku z dnia 28 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 1470/19, gdyż stan faktyczny w tamtej sprawie był analogiczny do tego w rozstrzyganej sprawie.
W rozpoznawanej sprawie z ustaleń organów wnika, że skarżąca nie zastosowała płodozmianu z użyciem trzech gatunków roślin w wariancie 1.1 w okresie całego 5-letniego programu rolnośrodowiskowego, dlatego cele programu nie zostały osiągnięte, zaś wsparcie finansowe wypłacone do upraw w tym wariancie w latach poprzednich nie zostało prawidłowo wykorzystane. Słusznie więc organy oceniły, że skarżąca na zastosowanie prawidłowego płodozmianu miała 5 lat i mogła wprowadzić w płodozmianie roślinę uprawną z trzeciej grupy roślin już w trzecim roku trwania programu, najpóźniej zaś w ostatnim - piątym roku, a - nie wprowadzając do uprawy trzech różnych grup upraw - świadomie naraziła na możliwość zubożenia gleb w składniki pokarmowe i na jej zmęczenie, co w konsekwencji doprowadziło do spadku plonów i konieczności zastosowania wyższych dawek azotu i innych składników mineralnych, a także zwiększenia środków chemicznych do zwalczania chwastów, chorób i patogenów, co powoduje zniszczenie struktury gleby i ma niekorzystny wpływ na środowisko (jego skażenie). Nadto, skoro skarżąca nie wprowadziła trzeciego gatunku roślin z innej grupy w trzecim roku trwania programu, nie zrobiła tego również w czwartym roku i w piątym roku programu, to zaistniała powtarzalność tej niezgodności. Dlatego też - na podstawie art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 i na podstawie § 39 ust. 2 pkt 1 w związku z § 38 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (w przypadku niedochowania wymogu określonego w części 1 pkt 1 załącznika nr 3 do tego rozporządzenia) - prawidłowo organy oceniły, że zwrotowi podlega płatność przyznana w wariancie 1.1 w latach 2012-2015 na poziomie 69.0062%, według wyliczenia przedstawionego przez organ I instancji.
Jeżeli zaś chodzi o wysokość nienależnie pobranych płatności za lata 2012-2015, to w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji przedstawiono szczegółowe wyliczenie w tym zakresie. Sąd podziela prawidłowość tego wyliczenia. Prawidłowości tego wyliczenia nie kwestionuje również skarżąca.
Dodatkowo, należy wyjaśnić, że samo stosowanie prostego płodozmianu, czyli zwykłego następstwa roślin - tak jak czyniła to skarżąca - nie jest wystarczające do uznania, że miał miejsce prawidłowy dobór i następstwo roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich, gdyż ten szczególny rodzaj płodozmianu był wymagany nie tylko przez przepisy art. 39 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r., stanowiącego, że płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe, zaś płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i art. 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie (art. 39 ust. 3), ale także na podstawie § 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - załącznik nr 3 do rozporządzenia. Ponadto w planie działalności rolnośrodowiskowej, który skarżąca powinna była realizować, taki ww. dobór i następstwo były przewidziane.
Nadto, w ocenie sądu, argumenty skarżącej co do zmniejszenia powierzchni upraw w wariancie 1.1 w roku 2016 o 0,73 ha z tej przyczyny, że nastąpiło to przez wyłączenie przez Agencję Nieruchomości Rolnych (ANR) z dzierżawy obszaru 0,97 ha na cel publiczny, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż skarżąca w odpowiednim terminie nie poinformowała organu o tej okoliczności, o czym będzie mowa niżej. Z tej samej przyczyny, argument co do zniszczenia upraw rolnych przez dzikie zwierzęta nie mógł zostać uwzględniony.
W ocenie sądu, organy w prawidłowy sposób ustaliły również, czy w sprawie zaistniały możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, zatem, zarzutu naruszenia i niezastosowania w sprawie art. 64 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE nr L 347/549 z dnia 20 grudnia 2013 r.), zgodnie, z którym brak wypełnienia zobowiązań i obowiązków wynikających z danego programu nie powinno być karane, jeśli nie zostały one wypełnione w takich przypadkach, gdy :
- niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej;
- niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6;
- niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku, gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna;
- dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia ww. obowiązków, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby;
- niezgodność jest nieznaczna;
- zachodzą inne przypadki, w których nałożenie kary nie jest właściwe –
nie zasługiwał na uwzględnienie. Organ w zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśnił, że ww. przepisy dotyczą kar administracyjnych, natomiast, w tej sprawie mamy do czynienia z nienależnie pobranymi płatnościami, o których mowa w art. 63 ust. 1 i ust. 3 tego rozporządzenia, który stanowi, że:
- w przypadku stwierdzenia, że beneficjent nie spełnia kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań lub innych obowiązków związanych z warunkami przyznania pomocy lub wsparcia, określonymi w sektorowym prawodawstwie rolnym, pomoc nie zostaje wypłacona lub zostaje zwrócona w całości lub w części oraz, w stosownych przypadkach, nie zostają przyznane lub zostają zwrócone odpowiednie uprawnienia do płatności, o których mowa w art. 21 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 (ust.1);
- bez uszczerbku dla art. 54 ust. 3 kwoty, wraz z odsetkami, oraz uprawnienia do płatności, których dotyczy zwrot, o którym mowa w ust. 1. i których dotyczą kary, o krytych mowa w ust. 2, są odzyskiwane (ust. 3).
Nadto, organy obu instancji prawidłowo także przeanalizowały możliwości zwolnienia skarżącej z obowiązku zwrotu kwot nienależnie pobranych płatności z uwagi na wystąpienie siły wyższej w gospodarstwie oraz odstąpienia i ustaliły, że strona otrzymała płatności nienależne, dlatego też - na podstawie § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - organ I instancji zobowiązany był dochodzić kwot nienależnie pobranych płatności.
W ocenie sądu, organy szczegółowo także wyjaśniły kwestię przedawnienia należności, odwołując się prawidłowo do unijnych regulacji prawnych, czego skarżąca nie kwestionowała. Zatem, skoro w sprawie nie doszło do przedawnienia należności, to organ I instancji uprawniony był wszcząć [...] r. postępowanie w celu ustalenia wysokości nienależnie pobranych płatności. Tak więc, decyzja organu I instancji z dnia [...] r. (doręczona skarżącej [...] r.), wydana została przed upływem terminu przedawnienia, które powinno nastąpić w sprawie [...] r.
W ocenie sądu, prawidłowo organy uznały również, że w sprawie brak było podstaw do odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, gdyż płatność ta przekraczała równowartość [...] euro.
Nadto, w ocenie sądu, organy te prawidłowo odwołały się do uregulowań unijnych i wyjaśniły, że przesłanki zawarte w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, str. 8 z 28 stycznia 2011 ze zm.); dalej: "rozporządzenie nr 65/2011", i w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r. str. 69,ze zm.); dalej: "rozporządzenie Komisji (UE) nr 809/2014", w sprawie nie wystąpiły, gdyż płatności rolnośrodowiskowe na lata 2012-2015 zostały wypłacone na wniosek strony; w latach 2015-2016 wyszło na jaw, że skarżąca zmniejszyła areał upraw objęty zobowiązaniem rolnośrodowiskowym; w 2016 r. stwierdzono, że skarżąca nie spełniła wymogu określonego w części 1 pkt 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zatem powinna była być świadoma tego, że powinna dokonać zwrotu części otrzymanego wsparcia za ww. nieprawidłowości za lata wcześniejsze.
Prawidłowo także organy rozważyły, czy w gospodarstwie skarżącej wystąpiły zdarzenia zaliczane do kategorii siły wyższej/nadzwyczajnych i wyjaśniły, że w przypadku ich zaistnienia nie byłby wymagany częściowy lub pełny zwrot pomocy otrzymanej przez beneficjenta. Jednak, żadna z przyczyn kategorie siły wyższej, tj.: śmierć beneficjenta; długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza, nie zaistniała w przypadku skarżącej. A nadto, kategorie przewidziane w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego obejmujące:
1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;
2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów;
3) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;
4) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3, w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5;
5) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności, w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;
6) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika, w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;
7) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach o minimalnych normach, w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8;
7a) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego;
8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika - także nie zaistniały w sprawie, gdyż skarżąca nie dochowała wielkości powierzchni upraw objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym oraz wymogu określonego w części 1 pkt 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zmniejszenie powierzchni nastąpiło w 2015 r., zaś niedochowanie w skazanego wymogu nastąpiło w 2016 r. i nie miało na to wpływu żadne zdarzenie zaliczane do kategorii siły wyższej/nadzwyczajnych okoliczności, w związku, z czym nie było możliwości zastosowania ww. przepisów i zwolnienia skarżącej z obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2012-2015.
Nadto, skarżąca, w przypadku zaistnienia siły wyższej/nadzwyczajnych okoliczności, zobowiązana była - na podstawie art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (1 ) Dz. Urz. UE L 368 z 23 grudnia 2006 r., str. 15 ze zm.) i § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - do powiadomienia organu w ciągu 10 dni od dnia ustania ww. okoliczności oraz dołączyć dowody na potwierdzenie wystąpienia takiej sytuacji, czego też nie uczyniła.
W konsekwencji, zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 26 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2018 r. poz. 627) w związku z § 2 ust. 1 pkt 2, § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013 r. poz. 361 ze zm.) poprzez odmowę przyznania płatności, pomimo spełniania wszelkich wymaganych prawem warunków do jej otrzymania, nie zasługiwał na uwzględnienie. Przepis ten dotyczy działań w ramach PROW 2014-2020, które nie obejmują programu rolnośrodowiskowego, który realizowany był w ramach PROW 2007-2013. Nadto, przepisy te stosowane są w postępowaniach o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, a niej zwrotu.
Zarzut naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż organy zgromadziły w sprawie materiał dowodowy wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięć oraz uzasadniły je w sposób, który umożliwił sądowi kontrolę ich legalności.
Nieuprawniony jest także zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podnoszonych przez stronę argumentów dotyczących ustabilizowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych (na korzyść strony) w sprawach podobnych do niniejszej, gdyż skarżąca nie wskazała, jaki istotny wpływ na wynik sprawy mogło mieć to zaniechanie, a tylko taki wpływ może stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.".
Nadto, sąd - na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - oddalił wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania, gdyż rozstrzygnięcie w tej sprawie nie jest uzależnione od rozpoznania sprawy przez organ administracji publicznej w przedmiocie umorzenia skarżącej nienależnie pobranych płatności.
Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - [...]