Orzeczenie · 2023-11-29

I SA/Sz 274/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie

Miejsce

Szczecin

Data

2023-11-29

NSApodatkoweWysokawsa

VATfirmanctwoodpowiedzialność podatkowafakturyprawo do odliczeniaOrdynacja podatkowaustawa o VATpostępowanie podatkowesąd administracyjny

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi I. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą I. L. zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) za okresy od kwietnia do sierpnia 2018 r. i od czerwca do grudnia 2019 r. Organy podatkowe uznały, że I. L. nie prowadziła faktycznie działalności gospodarczej pod firmą T. I. L., lecz jedynie 'firmowała' działalność swojego siostrzeńca, D. J., za zgodą I. L. W związku z tym stwierdzono, że I. L. nie była faktycznym podatnikiem VAT i nie przysługiwało jej prawo do odliczenia VAT naliczonego. Jednocześnie organy nałożyły na nią obowiązek zapłaty podatku VAT z wystawionych faktur na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących VAT i Ordynacji podatkowej, argumentując, że stosunek pełnomocnictwa i charakter firmy rodzinnej wykluczają kwalifikowanie jej działalności jako firmanctwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd wskazał, że organy podatkowe popełniły istotne błędy proceduralne i materialne. Po pierwsze, jeśli uznały skarżącą za 'firmanta', powinny zastosować tryb odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 113 O.p.), a nie weryfikować jej rozliczenia VAT jak podatnika. Po drugie, jeśli nałożyły obowiązek zapłaty podatku z faktury na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, to oznaczało to, że skarżąca jednak była podatnikiem, co pozostaje w sprzeczności z wcześniejszymi ustaleniami organów. Sąd stwierdził elementarną niespójność między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji organów, co narusza przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące prawidłowego prowadzenia postępowania i stosowania prawa. W związku z tym organy nie wykazały, w jaki sposób chciały załatwić sprawę i na jakiej podstawie prawnej, co uniemożliwiło sądowi kontrolę legalności ich rozstrzygnięć.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących firmanctwa (art. 113 O.p.) oraz obowiązku zapłaty podatku z faktury (art. 108 ust. 1 ustawy o VAT), a także znaczenie spójności uzasadnienia i rozstrzygnięcia decyzji organów podatkowych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, gdzie organy podatkowe popełniły błędy proceduralne i materialne. Kluczowe jest ustalenie, czy podmiot faktycznie prowadził działalność, czy tylko ją 'firmował', oraz czy był podatnikiem VAT.

Zagadnienia prawne (3)

Czy w sytuacji, gdy organ podatkowy ustali, że podatnik jedynie 'firmował' działalność gospodarczą prowadzoną przez inną osobę, powinien zastosować przepisy dotyczące odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 113 O.p.) zamiast weryfikować rozliczenia VAT jak podatnika?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli organ uznał skarżącą za 'firmanta', powinien zastosować tryb odpowiedzialności osoby trzeciej, a nie weryfikować jej rozliczenia VAT jak podatnika.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że zastosowanie art. 113 O.p. (firmanctwo) wymaga odrębnego trybu odpowiedzialności osoby trzeciej, a nie traktowania tej osoby jako faktycznego podatnika VAT.

Czy organ podatkowy może nałożyć na osobę, która nie jest podatnikiem VAT i nie wystawiła faktur, obowiązek zapłaty podatku VAT z tych faktur na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli organ ustalił, że skarżąca nie była podatnikiem VAT i nie wystawiła zakwestionowanych faktur, nie może zastosować wobec niej art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym art. 108 ustawy o VAT nie znajduje zastosowania, gdy podmiot nie działa jako podatnik lub nie wystawił faktury, a także gdy nie ma ryzyka utraty wpływów podatkowych.

Czy decyzja organu podatkowego może być sprzeczna wewnętrznie w zakresie ustaleń faktycznych i zastosowanego rozstrzygnięcia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie muszą tworzyć spójną, logiczną i konsekwentną całość.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organy podatkowe naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej (m.in. art. 121 § 1, art. 122, art. 210 § 4 O.p.), ponieważ ich rozstrzygnięcia były niespójne z ustaleniami i rozważaniami prawnymi przedstawionymi w uzasadnieniach decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego zostały uchylone.

Przepisy (14)

Główne

ustawa o VAT art. 108 § 1, 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis art. 108 ust. 1 ustawy o VAT wprowadza obowiązek zapłaty podatku w razie wystawienia faktury, ale nie ma zastosowania, gdy podmiot nie jest podatnikiem VAT lub nie wystawił faktury, a także gdy nie ma ryzyka utraty wpływów podatkowych.

O.p. art. 113

Ustawa Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczący firmanctwa, który nakłada solidarną odpowiedzialność z podatnikiem na osobę, która za zgodą użycza swojej firmy w celu zatajenia działalności lub jej rozmiarów.

P.p.s.a. art. 134 § 1