I SA/Sz 270/20

I SA/Sz 270/20 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2020-08-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-04-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Wojciechowska
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
I FSK 1662/20 - Wyrok NSA z 2024-08-27
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną intepretację indywidualną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2174
art.42 w zw. z art. 43 ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi "[...]" W. M. i Inne Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącej "[...]" W. M. i Inne Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu [...] r. "W. " W. M. i inne spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") złożyła wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zastosowania dla dokonanych dostaw stawki podatku VAT w wysokości 0%
We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.
Spółka jest firmą produkcyjną działającą na rynku od ponad dwudziestu pięciu lat, współpracuje z wieloma kontrahentami. Około 90% wyrobów Spółki jest sprzedawanych zagranicznym kontrahentom. Jest ona czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (dalej: "VAT"), zarejestrowanym również na potrzeby dokonywania transakcji wewnątrzwspólnotowych jako podatnik VAT UE.
W czerwcu 2019 r. na adres email Spółki wpłynęła prośba od osoby podającej się za przedstawiciela (dalej: "przedstawiciel") znanej firmy z siedzibą w Wielkiej Brytanii (dalej: "Firma GB"), o przesłanie katalogu i cennika produktów. Po otrzymaniu wyżej wymienionych informacji przedstawiciel wyraził chęć współpracy. Została przesłana oferta cenowa, którą przedstawiciel zaakceptował przesyłając oficjalne zamówienie na kilka partii towaru. Kontakt z osobą podającą się za przedstawiciela Firmy GB odbywał się w języku angielskim, w formie telefonicznej oraz w formie korespondencji email. Adres email tej osoby i stopka wskazywały, że działa ona w imieniu Firmy GB. W trakcie prowadzonych rozmów Spółka starała się pozyskać więcej informacji na temat Firmy GB. Żadna z pozyskanych informacji w ogólnodostępnych zasobach danych (VIES, strona internetowa, opinie kontrahentów) nie wzbudziła podejrzeń Spółki. Czynności sprawdzające nie odbiegały w żaden sposób od przyjętych w Spółce zasad stosowanych od ponad 20 lat. Z reguły Spółka nie zawiera z kontrahentami dodatkowej pisemnej umowy na dostawy towarów. Dla Spółki otrzymanie oficjalnego zamówienia jest wystarczającym dokumentem, formą umowy, której przyjęcie do realizacji na określonych warunkach jest zawsze przez Spółkę zwrotnie potwierdzane klientowi. Wszystkie potrzebne informacje i uzgodnienia dotyczące warunków dostawy, kosztu transportu czy warunków płatności, są szczegółowo omawiane i zawarte w korespondencji email.
Pierwsza partia towarów została dostarczona do Wielkiej Brytanii wynajętym przez Spółkę transportem, pod wskazany adres (inny niż siedziba Firmy GB). Odbiór towaru został potwierdzony na dokumencie CMR i specyfikacji towarowej (data, imię i nazwisko odbiorcy). Fakt otrzymania towaru potwierdził również drogą mailową przedstawiciel Firmy GB. Oryginał faktury sprzedaży ze stawką VAT 0 %, został wysłany listem poleconym do Firmy GB. Po upływie terminu płatności za fakturę, Spółka zwróciła się do przedstawiciela Firmy GB z prośbą o dokonanie zapłaty. Po kilku dniach na adres email Spółka otrzymała potwierdzenie przelewu. Dokument znacznie odbiegał w formie od dokumentów tego rodzaju, co wzbudziło podejrzenie Wnioskodawcy.
Kolejne dostawy zostały natychmiast wstrzymane. Dalsze działania Spółki, tj. kontakt z centralą Firmy GB i bankiem utwierdziły ją w przekonaniu, że padł ofiarą oszustwa. Centrala Firmy GB wskazała ponadto, że zamówienie było sfałszowane i w rzeczywistości nie pochodziło od niej. Wskazano, że osoba składająca zamówienie nie jest im znana. Nie jest jej pracownikiem, ani reprezentantem, a użyty przez nią adres email został sfałszowany. Od początku rozmów Spółka działała w usprawiedliwionym przekonaniu, iż nawiązuje kontakty handlowe z kontrahentem GB. O sfałszowaniu zamówienia, jak i użytego adresu e-mail dowiedziała się po rzeczywistym wywiezieniu towaru do Wielkiej Brytanii.
Sprawa została zgłoszona do organów ścigania w Polsce i w Wielkiej Brytanii.
Orzeczenie potwierdzające popełnienie przestępstwa nie zostało jeszcze wydane.
W związku z powyższym opisem zadano pytanie, czy Spółka jest uprawniona do zastosowania stawki VAT 0% w odniesieniu do dokonanych wewnątrzwspólnotowych dostaw, udokumentowanych fakturami wystawionymi na rzecz Firmy GB?
Zdaniem Spółki, doszło do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów zgodnie z art. 138 Dyrektywy 112, ponieważ zostały spełnione trzy warunki:
1) doszło do dostawy towarów zdefiniowanej jako przejście do rozporządzenia towarem jak właściciel,
2) towary będące przedmiotem dostawy zostały przetransportowane z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego,
3) dostawa towarów jest wykonana na rzecz innego podatnika działającego w takim charakterze na terytorium innego państwie członkowskiego.
Spółka posiada dokumentację potwierdzającą prawo do zastosowania stawki VAT 0% zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. Towar został dostarczony wynajętym przez Spółkę transportem do wskazanej przez kontrahenta lokalizacji. Odbiór towaru został potwierdzony na dokumencie CMR i specyfikacji towarowej (data, czytelny podpis odbiorcy i email).
Na tle przedstawionego stanu faktycznego Spółka działa w dobrej wierze jako sprzedawca, który przedkłada dowody potwierdzające wywóz towarów do innego państwa członkowskiego i ma prawo skorzystać ze stawki 0% dla WDT.
W ocenie Spółki, nałożenie przez organ podatkowy ciężaru dowodu oraz odpowiedzialności za rozliczenie VAT na dostawcę towarów sprzedanych w ramach dostawy wewnątrzwspólnotowej, w przypadku gdy po nabyciu okazuje się, że podmiot zamawiający podał nieprawdziwe dane, wyłudzając towar, dokonując oszustwa i kradzieży, a towar opuścił terytorium kraju i został odebrany w magazynie położonym na terytorium Wielkiej Brytanii, jest niezgodne z zasadami pewności prawa, proporcjonalności i neutralności podatkowej.
Spółka wyjaśniła, że działała w dobrej wierze, przedsięwzięła wszelkie racjonalne środki, jakie pozostawały w jej mocy, a przede wszystkim nie brała udziału w oszustwie podatkowym, co stanowi istotne okoliczności do stosowania stawki 0%. W ocenie Spółki, zasada neutralności w podatku VAT uległaby naruszeniu, jeśli Spółka zostałaby zobowiązana do rozliczenia podatku VAT 23%.
Na poparcie swego stanowiska Spółka powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 351/18, uchylającego interpretację Dyrektora KIS. Zwróciła uwagę, że WSA podkreślił, iż nie można wymagać od podatnika nieograniczonego poszukiwania dowodu na rzetelność kontrahenta, przywołała fragment uzasadnienia wyroku, w którym Sąd stwierdził, że "organ interpretacyjny wskazał bowiem, iż Spółka nie dochowała należytej staranności w celu upewnienia się, że dokonywana przez nią czynność nie prowadzi do udziału w oszustwie podatkowym. Nie wskazał przy tym, na czym w przedstawionym opisie stanu faktycznego miałby polegać udział Skarżącej w oszustwie i jej korzyści z niego wynikające. Pominął treści tego opisu, w których Wnioskodawca wskazuje, iż stał się ofiarą oszustwa, działał w usprawiedliwionym przekonaniu, iż nawiązuje kontakty handlowe z Kontrahentem BE, a o sfałszowaniu zamówienia, jak i użytego adresu e-mail dowiedział się już po rzeczywistym wywiezieniu towaru do H. O ile Sąd podziela pogląd, iż zastosowanie stawki 0% VAT, w myśl art. 42 ust. 1 ustawy o VAT możliwe jest jedynie wtedy, gdy podatnik dokonujący wewnątrzwspólnotowej dostawy towaru pozostaje w dobrej wierze, że dokonywana przez niego czynność nie prowadzi do udziału w oszustwie, to należy zwrócić uwagę, iż nieuprawnione jest wymaganie od podatnika nieograniczonego poszukiwania dowodów na rzetelność kontrahenta z powodu braku formalnego obowiązku wynikającego z konkretnego przepisu prawa w tym zakresie, jak i orzecznictwa TSUE, które nie znajduje podstaw do wymagania od podatnika podejmowania czynności sprawdzających, które nie są jego zadaniem."
Spółka dodała nadto, że jest znaną firmą, istniejącą na rynku od bardzo wielu lat. Z podatków rozlicza się rzetelnie i terminowo, o czym mogą świadczyć dość częste czynności sprawdzające w zakresie podatku VAT przeprowadzane przez Urząd Skarbowy. Spółka posiada infrastrukturę i zaplecze, zatrudnia pracowników.
Okoliczności te wskazują w jej ocenie, że nie jest ona podmiotem znikającym, ani istniejącym dla realizacji oszukańczych procederów.
Duża liczba kontrahentów oraz pozyskiwanie nowych kontrahentów z innych państw członkowskich to sytuacje, które mogą prowadzić do tego, że Spółka dokonując WDT, pomimo dochowania należytej staranności, może stać się nieświadomym uczestnikiem oszustwa podatkowego.
W ocenie Spółki, warunki do zastosowania stawki 0% zostały spełnione, ponieważ niespornym jest, że dokonała ona wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów i nie zachodzą okoliczności wskazujące na jakiekolwiek nadużycie podatkowe, działała ona w dobrej wierze i fakt dokonania WDT jest bezsporny, zasada neutralności wymaga, by stawka VAT 0% od podatku VAT została przyznana, ponieważ przesłanki merytoryczne zostały spełnione.
Zaskarżoną interpretacją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że opisane wyżej stanowisko Spółki przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji, w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego, jest nieprawidłowe w świetle obowiązującego stanu prawnego.
W uzasadnieniu organ przywołał brzmienie przepisów ustawy o VAT regulujących: przedmiot opodatkowania podatkiem VAT (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Dz.U. z 2018 r. poz. 2174 ze zm, dalej: "ustawa o VAT"), znaczenie pojęć: dostawa (art. 7 ust.1 ustawy o VAT), towar (art. 2 pkt 6 ustawy o VAT), "przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel" zawartego w ustawowej definicji dostawy, wskazując przy tym na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Następnie organ przedstawił treść przepisów ustawy o VAT zawierających definicję sprzedaży (art. 2 pkt 22), wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (art. 13 ust. 1, ust. 2) oraz regulujących kwestię jej udokumentowania (art. 106b ust. 1 pkt 1).
Odnosząc powyższe regulacje do przedstawionego w sprawie stanu faktycznego, organ stwierdził, że Spółka w ramach prowadzonej działalności dokonała dostawy towarów, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług; w sprawie miała miejsce wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. Organ stwierdził, że z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że została zrealizowana dostawa towarów, w ramach której nastąpił wywóz towarów z terytorium kraju na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju. Co prawda dostawa ta nastąpiła na rzecz innego podmiotu niż wskazuje na to wystawiona przez Spółkę faktura, jednak nie zmienia to faktu, że dostawa miała miejsce. Okoliczność, że Spółka nie otrzymała za dokonaną dostawę zapłaty, gdyż osoba zamawiająca towar podszyła się pod firmę, która zamówienia nie dokonała, nie wpływa na opodatkowanie samej czynności. Ustawa o podatku od towarów i usług nie uzależnia opodatkowania czynności od otrzymania zapłaty. W niniejszej sprawie sama dostawa towarów, jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, miała miejsce, co potwierdziła również Spółka w opisie sprawy.
Organ wskazał nadto, że ujawnienie okoliczności, iż Spółka padła ofiarą wyłudzenia towaru miało miejsce dopiero po dokonaniu transakcji. Tym samym nie można uznać dokonanej transakcji za czynność niebędącą przedmiotem prawnie skuteczne umowy.
Następnie organ wskazał na warunki zastosowania stawki 0 % podatku VAT do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (art. 41 ust. 3, art. 42 ust. 1, art. 42 ust. 3, art. 43 ust. 11 ustawy o VAT)i wyjaśnił, że prawo podatnika do zastosowania przy wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów preferencyjnej stawki podatku w wysokości 0% uzależnione jest od posiadania dokumentów potwierdzających jednoznacznie, iż doszło do wywozu towaru poza terytorium Polski i dostarczenia ich do nabywcy w innym kraju Unii Europejskiej. Przy czym dla zastosowania stawki 0% dla wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów wystarczającym jest, aby podatnik posiadał jedynie niektóre dowody o jakich mowa w art. 42 ust. 3 ustawy o VAT, uzupełnione dokumentami wskazanymi w art. 42 ust. 11 ustawy o VAT.
Odnosząc się do kwestii dotyczącej możliwości zastosowania stawki podatku VAT 0% w odniesieniu do wewnątrzwspólnotowych dostaw udokumentowanych fakturami VAT na rzecz Firmy GB, organ wskazał, że pomimo iż nastąpiło przemieszczenie towaru do innego państwa członkowskiego UE, to towar nie trafił do podmiotu, na rzecz którego dostawa została zafakturowana. Powyższe skutkuje brakiem możliwości opodatkowania tej dostawy stawką VAT 0%.
Organ wyjaśnił nadto, że na podstawie orzecznictwa TSUE przyjmuje się, iż zastosowanie stawki z art. 42 ust. 1 ustawy o VAT możliwe jest wówczas, gdy podatnik dokonujący wewnątrzwspólnotowej dostawy pozostaje w dobrej wierze, że dokonywana przez niego czynność nie prowadzi do udziału w oszustwie. Dodał, że wymaga to dołożenia przez podatnika należytej staranności w prowadzeniu spraw i nie chodzi tu tylko o winę umyślną, ale i nieumyślną.
Odnosząc się dalej do powoływanej przez Spółkę argumentacji w ślad za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2018r., sygn. akt. VIII SA/Wa 351/18, organ stwierdził, że z opisu sprawy nie wynika, aby Spółka dochowała jakiejkolwiek staranności w celu upewnienia się, że dokonywana przez nią czynność nie prowadzi do udziału w oszustwie podatkowym. W ocenie organu wskazują na to następujące okoliczności:
• Spółka nie zawarła pisemnej umowy z Firmą GB na dostawę towarów (w opisie stanu faktycznego wskazała, że z reguły nie zawiera z kontrahentami dodatkowej pisemnej umowy na dostawy towarów),
• wszystkie czynności związane z realizacją transakcji oparła na kontaktach telefonicznych i mailowych z osobą podającą się za przedstawiciela ww. firmy,
• nie zweryfikowała ww. osoby jako upoważnionego przedstawiciela Firmy GB,
• nie próbowała nawiązać bezpośredniego kontaktu z Firmą GB w celu potwierdzenia dokonania planowanej dostawy towaru na jej rzecz.
Organ wskazał nadto, że Spółka nie wykazała, iż w żaden sposób (ani przed dokonaniem dostawy ani po wydaniu towaru) nie mogła przewidzieć, że Firma GB nie jest faktycznym nabywcą towarów, skoro swoje zaufanie do kontrahenta oparła jedynie na korespondencji telefonicznej lub mailowej z niezweryfikowaną osobą.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, że Spółka dokonująca wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów pozostawała w dobrej wierze, iż dokonywana przez nią czynność nie prowadzi do udziału w oszustwie. Organ podkreślił, że Spółka nie podjęła jakichkolwiek kroków, które miałyby na celu sprawdzenie wiarygodności osoby składającej zamówienie oraz faktycznego pochodzenia tego zamówienia (Spółka nie upewniła się, czy osoba podająca się za przedstawiciela Firmy GB jest
w rzeczywistości jego pracownikiem oraz nie upewniła się czy zamówienie składane jedynie w formie mailowej pochodzi od Firmy GB). Okoliczność, czy osoba podająca się za przedstawiciela Firmy GB jest faktycznie osobą działającą w imieniu tego podmiotu winna być sprawdzona przez Spółkę z należytą starannością, w szczególności z uwagi na fakt, iż jak wynika z opisu sprawy, nawiązała on relacje gospodarcze z podmiotem podającym się za przedstawiciela Firmy GB po raz pierwszy i nie dokonywała wcześniej dostaw towarów na rzecz Firmy GB.
W konsekwencji powyższego dokonana dostawa podlega w ocenie organu opodatkowaniu z zastosowaniem stawki VAT 23%.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze na opisaną wyżej decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 5 ust. 1 i art. 2 pkt 2-22 ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię i zastosowanie tych przepisów jako podstawy do przyjęcia, że w stanie faktycznym w sprawie występującym miały miejsce czynności opodatkowane podatkiem VAT w rozumieniu wskazanych przepisów ustawy o VAT, a także doszło do sprzedaży w rozumieniu ustawy o VAT i ostatecznie przyjęcia, że Spółka, mimo nieotrzymania zapłaty za towar i jako podmiot pokrzywdzony w następstwie oszustwa, winien powyższą operację sprzedaży opodatkować podatkiem VAT według stawki 23 % mimo że towar został wyłudzony przez rzekomego nabywcę i nie doszło do przeniesienia na podmiot wyłudzający prawa do rozporządzania towarem jak właściciel w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT i art. 14 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej,
2) art. 6 pkt 2 ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię, zastosowanie i określenie w zaskarżonej interpretacji obowiązku skarżącej Spółki opodatkowania podatkiem VAT czynności wyłudzenia od niej towaru przez rzekomego nabywcę,
3) art. 42 ustawy o VAT określającej warunki zastosowania stawki "0 %" przy WDT w związku z błędną oceną dowodów oraz błędną wykładnią i zastosowaniem tych przepisów.
4) art. 14c § 1 i 2 oraz art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. dalej: "O.p."), poprzez brak wskazania właściwego uzasadnienia, w szczególności potwierdzającego, że doszło do dostawy towaru między Spółką, a podmiotem, który dopuścił się wyłudzenia towarów, co jest objęte postępowaniem karnym, przy braku przy tym wskazania podstaw prawnych uzasadniających opodatkowanie tej czynności, w braku właściwego ustalenia m.in. czy doszło do zawarcia wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów w rozumieniu przepisów ustawy o VAT, tj. art. 5 ust.1 pkt 5 w zw. z art. 13 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT.
Skarżąca przy tym podniosła, że zapłata podatku nie potwierdza zasadności tej należności ani jej uznania, przy czym została także dokonana z zastrzeżeniem jego zwrotu.
Mając na uwadze zgłoszone zarzuty Spółka złożyła wniosek o uchylenie
w całości zaskarżonej interpretacji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym także kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje.
W myśl art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa wydawane w indywidualnych sprawach. Przy czym, zgodnie z art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ponadto z istoty postępowania dotyczącego udzielenia indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego (art. 14b i art. 14c O.p.) wynika, że organ interpretacyjny, a następnie także sąd administracyjny w ramach kontroli zaskarżonej interpretacji, są związani przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego. Specyfika postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej polega bowiem na tym, że organ wydający interpretację "porusza się" niejako tylko i wyłącznie w ramach stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę oraz wyrażonej przez niego oceny prawnej.
Dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.
Z opisu przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Spółka jest firmą produkcyjną działającą na rynku od ponad dwudziestu pięciu lat, współpracuje z wieloma kontrahentami. Około 90% wyrobów Spółki jest sprzedawanych zagranicznym kontrahentom. Jest ona czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (dalej: "VAT"), zarejestrowanym również na potrzeby dokonywania transakcji wewnątrzwspólnotowych jako podatnik VAT UE.
W czerwcu 2019 r. na adres email Spółki wpłynęła prośba od osoby podającej się za przedstawiciela (dalej: "przedstawiciel") znanej firmy z siedzibą w Wielkiej Brytanii (dalej: "Firma GB"), o przesłanie katalogu i cennika produktów. Po otrzymaniu wyżej wymienionych informacji przedstawiciel wyraził chęć współpracy. Została przesłana oferta cenowa, którą przedstawiciel zaakceptował przesyłając oficjalne zamówienie na kilka partii towaru. Kontakt z osobą podającą się za przedstawiciela Firmy GB odbywał się w języku angielskim, w formie telefonicznej oraz w formie korespondencji email. Adres email tej osoby i stopka wskazywały, że działa ona w imieniu Firmy GB. W trakcie prowadzonych rozmów Spółka starała się pozyskać więcej informacji na temat Firmy GB. Żadna z pozyskanych informacji w ogólnodostępnych zasobach danych (VIES, strona internetowa, opinie kontrahentów) nie wzbudziła podejrzeń Spółki. Czynności sprawdzające nie odbiegały w żaden sposób od przyjętych w Spółce zasad stosowanych od ponad 20 lat. Z reguły Spółka nie zawiera z kontrahentami dodatkowej pisemnej umowy na dostawy towarów. Dla Spółki otrzymanie oficjalnego zamówienia jest wystarczającym dokumentem, formą umowy, której przyjęcie do realizacji na określonych warunkach jest zawsze przez Spółkę zwrotnie potwierdzane klientowi. Wszystkie potrzebne informacje i uzgodnienia dotyczące warunków dostawy, kosztu transportu czy warunków płatności, są szczegółowo omawiane i zawarte w korespondencji email.
Pierwsza partia towarów została dostarczona do Wielkiej Brytanii wynajętym przez Spółkę transportem, pod wskazany adres (inny niż siedziba Firmy GB). Odbiór towaru został potwierdzony na dokumencie CMR i specyfikacji towarowej (data, imię i nazwisko odbiorcy). Fakt otrzymania towaru potwierdził również drogą mailową przedstawiciel Firmy GB. Oryginał faktury sprzedaży ze stawką VAT 0 %, został wysłany listem poleconym do Firmy GB. Po upływie terminu płatności za fakturę, Spółka zwróciła się do przedstawiciela Firmy GB z prośbą o dokonanie zapłaty. Po kilku dniach na adres email Spółka otrzymała potwierdzenie przelewu. Dokument znacznie odbiegał w formie od dokumentów tego rodzaju, co wzbudziło podejrzenie Spółki.
Kolejne dostawy zostały natychmiast wstrzymane. Dalsze działania Spółki, tj. kontakt z centralą Firmy GB i bankiem utwierdziły Spółkę w przekonaniu, że padła ofiarą oszustwa. Centrala Firmy GB wskazała ponadto, że zamówienie było sfałszowane i w rzeczywistości nie pochodziło od niej. Wskazano, że osoba składająca zamówienie nie jest im znana. Nie jest jej pracownikiem, ani reprezentantem, a użyty przez nią adres email został sfałszowany. Od początku rozmów Spółka działała w usprawiedliwionym przekonaniu, iż nawiązuje kontakty handlowe z kontrahentem GB. O sfałszowaniu zamówienia, jak i użytego adresu e-mail dowiedziała się po rzeczywistym wywiezieniu towaru do Wielkiej Brytanii.
Sprawa została zgłoszona do organów ścigania w Polsce i w Wielkiej Brytanii.
Spółka w zaprezentowanym stanowisku wskazała, że zostały spełnione warunki uznania transakcji za WDT zgodnie z art. 138 Dyrektywy 112, Spółka posiada dokumentację potwierdzającą prawo do zastosowania stawki 0 % dla WDT, Spółka działała w dobrej wierze jako sprzedawca, który przedkłada dowody potwierdzające wywóz towarów do innego państwa członkowskiego i ma prawo skorzystać ze stawki 0 %.
Z kolei organ, uznając stanowisko Spółki za nieprawidłowe, uznał, że w opisanym stanie faktycznym doszło do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o VAT w związku z art. 13 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. W ocenie organu, Spółka nie wykazała, że w żaden sposób (ani przed dokonaniem dostawy ani po wydaniu towaru) nie mogła przewidzieć, że Firma GB nie jest faktycznym nabywcą towaru, skoro swoje zaufanie do kontrahenta oparła jedynie na korespondencji telefonicznej lub mailowej z niezweryfikowaną osobą. Dlatego organ uznał, że nie można przyjąć, iż Spółka dokonując WDT pozostawała w dobrej wierze ani że dokonywana przez nią czynność nie prowadzi do udziału w oszustwie. W ocenie organu, dokonana dostawa podlega opodatkowaniu z zastosowaniem stawki 23 %.
Przedmiotem sporu jest zatem ocena, czy opisana we wniosku dostawa towarów udokumentowana fakturami wystawionymi na rzecz Firmy GB w świetle okoliczności występujących przy dostawie powinna być opodatkowana stawką 0 % czy stawką 23 %.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi Sąd wyjaśnia, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 i art. 2 pkt 22 ustawy o VAT nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej ,,podatkiem'', podlegają:
1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2) eksport towarów;
3) import towarów na terytorium kraju;
4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
Z kolei stosownie do art. 2 pkt 22 ustawy o VAT przez pojęcie sprzedaży należy rozumieć odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W ocenie Sądu, prawidłowo wskazał organ w zaskarżonej interpretacji, że w opisanym stanie faktycznym miała miejsce dostawa towarów rozumiana jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, o czym stanowi wprost art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. W pkt 1 – 7 art. 7 ust. 1 wskazano inne jeszcze czynności, które ustawodawca zrównał z dostawą.
Wyjaśnić wypada, że ze względu na to, że ustawa o podatku od towarów i usług zawiera własną definicję dostawy nie ma uzasadnienia, by utożsamiać dostawę na gruncie tej ustawy ze sprzedażą uregulowaną w kodeksie cywilnym. Dostawa w rozumieniu analizowanego aktu prawnego ma szerszy zakres niż sprzedaż w rozumieniu cywilistycznym. Na gruncie podatku od towarów i usług bowiem użytym w przepisach normujących ten podatek terminom należy przypisywać zasadniczo autonomiczne znaczenie, swoiste dla tego podatku, a tym samym oderwane od ich rozumienia cywilistycznego w ujęciu prawodawstwa krajowego. Wynika to z harmonizacji tego podatku na terytorium Unii Europejskiej, czego konsekwencją jest konieczność jednolitego rozumienia pojęć VAT na całym obszarze państw członkowskich, co wymaga – przy ich definiowaniu – szerszego uwzględniania kryteriów ekonomicznych, jako bardziej uniwersalnych, przy jednoczesnym wykorzystywaniu cywilistycznego unormowania danego terminu w prawie krajowym, jedynie w zakresie w jakim nie będzie ono pozostawało w sprzeczności dla ustalenia zakresu i znaczenia tego pojęcia z uwzględnieniem jego kontekstu oraz celu, jakiemu służy uregulowanie dyrektywy (ustawy), w którym zostało użyte. Zatem przy interpretacji pojęć użytych w ustawie o podatku od towarów i usług decydujące znaczenie ma walor i skutki ekonomiczne danej czynności opodatkowanej a nie jego definicja w krajowym prawie cywilnym, które przecież w każdym państwie członkowskim jest inne. Na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług w zakresie dostawy istotne jest rozporządzanie towarem w sensie ekonomicznym, co wiąże się z wydaniem rzeczy. W stanie faktycznym wskazanym we wniosku przedmiot dostawy został wydany, pierwsza partia towarów została dostarczona do Wielkiej Brytanii wynajętym przez Spółkę transportem pod wskazany adres, odbiór towaru został potwierdzony na dokumencie CMR i specyfikacji towarowej (data, imię i nazwisko odbiorcy), a także drogą mailową.
Tym samym zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 2 pkt 22 ustawy o VAT należało uznać za bezzasadny.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 6 pkt 2 ustawy o VAT przypomnieć należy, że zgodnie z brzmieniem tego przepisu, przepisów ustawy nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że normę art. 6 pkt 2 należy interpretować z uwzględnieniem unormowań dyrektywy 2006/112/WE i orzecznictwa TSUE, a także NSA.
Z Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE seria L z 2006 r. Nr 347/1 ze zm., dalej powoływana jako "dyrektywą 2006/112/WE") - poprzednio Szósta Dyrektywa Rady z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku 77/388/EEC - a także z orzecznictwa TSUE wynika, że dla opodatkowania podatkiem od towarów i usług nie jest w zasadzie istotna nielegalność danej transakcji, lecz to, jak taka transakcja rzutuje na realizację zasady neutralności VAT, przede wszystkim w aspekcie konkurencyjności.
Tylko wówczas, gdy nie jest możliwa jakakolwiek konkurencja między legalnym sektorem i sektorem nielegalnym, jak np. w przypadku handlu narkotykami, czy fałszywymi pieniędzmi, import lub dostawa takich towarów nie są w ogóle objęte systemem VAT (por. orzeczenie w sprawie C-283/95 pomiędzy Karlheinz Fischer, a Finanzamt Donaueschingen (Niemcy), czy też w sprawie C-3/97 przeciwko John Charles i Edward Thomas (Wielka Brytania)).
Z orzeczeń tych wynika, że systemowi VAT nie podlegają jedynie takie czynności nielegalne, które nie mają wpływu na konkurencyjność w legalnym sektorze obrotu takimi samymi towarami i usługami (np. gdy nie ma legalnego rynku obrotu określonymi towarami lub usługami, jak w przypadku handlu narkotykami, fałszywymi pieniędzmi, stręczycielstwa, łapówkarstwa czy płatnej protekcji). Jeżeli natomiast istnieje legalny rynek obrotu danymi towarami lub usługami, nielegalny nimi obrót, który ma wpływ, z uwagi na konkurencyjność, na rynek legalny, nie może pozostawać poza obrotem komercyjnym i nie podlegać opodatkowaniu VAT (np. handel podrobionymi towarami występującymi w obrocie legalnym, nielegalne świadczenie usług mających odpowiedniki w usługach legalnych, a także handel towarami pochodzącymi z przestępstwa).
Kiedy zatem przepis art. 6 pkt 2 VATU mówi o "czynnościach, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy" oznacza to, że przedmiotowa norma dotyczy tego typu sytuacji, gdzie określona czynność in abstracto nie będzie mogła w żadnych okolicznościach faktycznych stać się przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Tylko w tych przypadkach wykluczone będzie opodatkowanie dostawy, czy świadczenie usług (por. wyroki NSA: z 23 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 431/10, 17 kwietnia 2018 r. I FSK 1096/16).
Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 6 pkt 2 ustawy o VAT należało uznać za nieuzasadniony.
Sąd uznał zasadność skargi Spółki w zakresie zarzutu naruszenia art. 42 ustawy o VAT.
Przypomnieć w tym miejscu wypada, że stosownie do art. 41 ust. 3 ustawy o VAT, w wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów stawka podatku wynosi 0%, z zastrzeżeniem art. 42.
Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o VAT., wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów podlega opodatkowaniu według stawki podatku 0%, pod warunkiem że:
1) podatnik dokonał dostawy na rzecz nabywcy posiadającego właściwy i ważny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych, nadany przez państwo członkowskie właściwe dla nabywcy, zawierający dwuliterowy kod stosowany dla podatku od wartości dodanej, i podał ten numer oraz swój numer, o którym mowa w art. 97 ust. 10, na fakturze stwierdzającej dostawę towarów;
2) podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy, posiada w swojej dokumentacji dowody, że towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy zostały wywiezione z terytorium kraju i dostarczone do nabywcy na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju.
W myśl art. 42 ust. 3 ustawy o VAT, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 2, są następujące dokumenty, jeżeli łącznie potwierdzają dostarczenie towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów do nabywcy znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju:
1) dokumenty przewozowe otrzymane od przewoźnika (spedytora) odpowiedzialnego za wywóz towarów z terytorium kraju, z których jednoznacznie wynika, że towary zostały dostarczone do miejsca ich przeznaczenia na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju - w przypadku gdy przewóz towarów jest zlecany przewoźnikowi (spedytorowi),
2) kopia faktury,
3) specyfikacja poszczególnych sztuk ładunku
- z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, czyli dokumentacji w przypadku wywozu towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów bezpośrednio przez podatnika dokonującego takiej dostawy lub przez jego nabywcę, przy użyciu własnego środka transportu podatnika lub nabywcy (ust. 4) oraz w przypadku wywozu przez nabywcę nowych środków transportu bez użycia innego środka transportu (ust. 5).
Zgodnie z ust. 4, w przypadku wywozu towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów bezpośrednio przez podatnika dokonującego takiej dostawy lub przez ich nabywcę, przy użyciu własnego środka transportu podatnika lub nabywcy, podatnik oprócz dokumentu, o którym mowa w ust. 3 pkt 3, powinien posiadać dokument zawierający co najmniej:
1) imię i nazwisko lub nazwę oraz adres siedziby działalności gospodarczej lub miejsca zamieszkania podatnika dokonującego wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz nabywcy tych towarów;
2) adres, pod który są przewożone towary, w przypadku gdy jest inny niż adres siedziby działalności gospodarczej lub miejsca zamieszkania nabywcy;
3) określenie towarów i ich ilości;
4) potwierdzenie przyjęcia towarów przez nabywcę do miejsca, o którym mowa w pkt 1 lub 2, znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju;
5) rodzaj oraz numer rejestracyjny środka transportu, którym są wywożone towary, lub numer lotu - w przypadku gdy towary przewożone są środkami transportu lotniczego.
Stosownie natomiast do art. 42 ust. 11 ustawy o VAT, w przypadku gdy dokumenty, o których mowa w ust. 3-5, nie potwierdzają jednoznacznie dostarczenia do nabywcy znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju towarów, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 2, mogą być również inne dokumenty wskazujące, że nastąpiła dostawa wewnątrzwspólnotowa, w szczególności:
1) korespondencja handlowa z nabywcą, w tym jego zamówienie;
2) dokumenty dotyczące ubezpieczenia lub kosztów frachtu;
3) dokument potwierdzający zapłatę za towar, z wyjątkiem przypadków, gdy dostawa ma charakter nieodpłatny lub zobowiązanie jest realizowane w innej formie, w takim przypadku inny - dokument stwierdzający wygaśnięcie zobowiązania
4) dowód potwierdzający przyjęcie przez nabywcę towaru na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju.
W orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów istniały rozbieżności dotyczące warunków, od których uzależnione jest zastosowanie stawki podatku 0 %. Zostały one rozstrzygnięte w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2010 r., sygn. akt I FPS 1/10. Z powyższej uchwały wynika, że z art. 42 ust. 1, 3 i 11 u.p.t.u. dla zastosowania stawki 0 % przy wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów wystarczającym jest, aby podatnik posiadał jedynie niektóre dowody, o jakich mowa w art. 42 ust. 3 ustawy, uzupełnione dokumentami, wskazanymi w art. 42 ust. 11 ustawy lub innymi dowodami w formie dokumentów, o których mowa w art. 180 § 1 O.p., o ile łącznie potwierdzają fakt wywiezienia i dostarczenia towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy do nabywcy znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju.
Podejmując uchwałę NSA opowiedział się za otwartym katalogiem dowodów, którymi można wykazywać spełnienie przesłanki z art. 42 ust. 1 u.p.t.u. W uchwale tej NSA wskazał m.in., że dowody, o których mowa w art. 42 ust. 3 i 4 u.p.t.u., nie mają charakteru bezwzględnie obligatoryjnych, lecz jedynie dowodów względnie obowiązkowych, co oznacza, że podatnik powinien co do zasady nimi dysponować, lecz w przypadku ich braku lub braku pewnych danych na dokumentach wymaganych tymi przepisami - co czyni je niepełnowartościowymi dowodami w zakresie wykazania dowodzonej okoliczności - może ona zostać udowodniona również innymi dowodami, określonymi w art. 42 ust. 11 u.p.t.u.
Z kolei w wyrokach TSUE: Teleos, C-409/04, EU:C:2007:548, pkt 67, Mecsek-Gabona, EU:C:2012:547, pkt 43; Euro Tyre Holding, C-430/09, EU:C:2010:786, pkt 38, stwierdzono, że jeżeli dostawca wykonał swe obowiązki dotyczące udowodnienia dostawy wewnątrzwspólnotowej, podczas gdy nabywca nie wykonał umownego obowiązku wysyłki lub transportu towarów poza terytorium państwa członkowskiego dostawy, to wówczas nabywca zobowiązany jest z tytułu VAT w tym państwie członkowskim. Do sądu krajowego oraz do organu podatkowego należy dokonanie oceny, czy podatnik spełnił obowiązki ciążące na nim w dziedzinie dowodów i należytej staranności, przy czym oceny tej należy dokonać w świetle warunków określonych wyraźnie w tym względzie przez prawo krajowe oraz przez zwyczajową praktykę przyjętą dla podobnych czynności (wyrok TSUE Mecsek-Gabona, EU:C:2012:547, pkt 38 i 39). TSUE podkreślił, że zgodnie z zasadą proporcjonalności państwa członkowskie muszą stosować środki, które przy jednoczesnym umożliwieniu im efektywnego osiągnięcia realizowanego celu w jak najmniejszym stopniu zagrażają celom i zasadom wynikającym z odpowiednich przepisów unijnych (wyrok TSUE Teleos, EU:C:2007:548, pkt 52). Uzasadnione jest, by przepisy przyjęte przez państwa członkowskie służyły jak najbardziej efektywnej ochronie praw Skarbu Państwa, to nie mogą one wykraczać poza to, co niezbędne do realizacji tego celu (wyrok TSUE Teleos, EU:C:2007:548, pkt 53). Ponadto TSUE wskazał, że z pewnością cel w postaci zapobiegania oszustwom podatkowym uzasadnia, co do zasady wyższe wymagania w zakresie obowiązków dostawców. Jednakże rozłożenie ryzyka pomiędzy dostawcą, a organami podatkowymi w następstwie oszustwa popełnionego przez osobę trzecią musi odpowiadać zasadzie proporcjonalności. Ponadto uregulowanie nakładające całą odpowiedzialność za zapłatę VAT na dostawcę, niezależnie od jego udziału w oszustwie, zamiast zapobiegać oszustwom podatkowym nienależycie chroni zharmonizowany system VAT przed oszustwem i nadużyciami ze strony nabywcy. Zwolnienie nabywcy z wszelkiej odpowiedzialności może w rezultacie zachęcać go do niewysyłania lub nietransportowania towarów poza państwo członkowskie dostawy oraz do niedeklarowania ich dla celów VAT w państwie członkowskim przewidywanej dostawy (wyrok TSUE Teleos, EU:C:2007:548, pkt 58).
W przypadku wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów podejmowane czynności należy oceniać w dwóch perspektyw, a to stwierdzenia czy spełnione zostały warunki do zastosowania stawki VAT 0%, zaś w przypadku, gdy warunki te nie zostały spełnione należy badać czy po stronie dostawcy zaistniała dobra wiara, która pomimo braku spełnienia warunków uprawnia go do zastosowania stawki VAT 0%.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd nie podzielił stanowiska organów podatkowych, które odmówiły Spółce do opisanego we wniosku stanu faktycznego, zastosowania stawki 0 % podatku VAT. Zwrócenia uwagi wymaga, że w myśl art. 14c § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa interpretacja zawiera tylko ocenę prawną stanowiska pytającego z przytoczeniem przepisów prawa. Zakres oceny stanu faktycznego zawartego we wniosku o wydanie interpretacji, wyznacza treść zadanego przez wnioskodawcę pytania. Organ interpretacyjny nie może ani wykraczać poza granice stanu faktycznego ani pomijać poszczególnych elementów przedstawionego stanu faktycznego.
Sąd podzielił stanowisko skarżącej Spółki przedstawione w skardze, że nie jest uprawnione wymaganie od podatnika nieograniczonego poszukiwania dowodów na rzetelność kontrahenta.
W ocenie Sądu, opisany w uzasadnieniu wniosku o udzielenie interpretacji, szereg podjętych przez Spółkę czynności i zgromadzonej dokumentacji, poprzedzających zawarcie transakcji z podmiotem, który twierdził, że reprezentuje znaną firmę z siedzibą w Wielkiej Brytanii, w świetle przywołanego wyżej stanu prawnego i orzecznictwa, pozwalał na przyjęcie, że Spółka pozostawała w dobrej wierze i dochowała należytej staranności w celu upewnienia się, że stroną dokonywanej przez nią czynności jest Firma GB oraz że podejmowane przez Spółkę czynności nie prowadzą do udziału w oszustwie podatkowym.
Spółka wskazała bowiem, że w czerwcu 2019 r. na jej adres email wpłynęła prośba od osoby podającej się za przedstawiciela znanej firmy z siedzibą w Wielkiej Brytanii o przesłanie katalogu i cennika produktów. Po otrzymaniu wyżej wymienionych informacji przedstawiciel wyraził chęć współpracy; została przesłana oferta cenowa, którą przedstawiciel zaakceptował przesyłając oficjalne zamówienie na kilka partii towaru. Kontakt z osobą podającą się za przedstawiciela Firmy GB odbywał się w języku angielskim, w formie telefonicznej oraz w formie korespondencji email. Spółka podała we wniosku o interpretację, że adres email tej osoby i stopka wskazywały, że działa ona w imieniu Firmy GB. W trakcie prowadzonych rozmów Spółka starała się pozyskać więcej informacji na temat Firmy GB. Żadna z pozyskanych informacji w ogólnodostępnych zasobach danych (VIES, strona internetowa, opinie kontrahentów) nie wzbudziła podejrzeń Spółki. Czynności sprawdzające nie odbiegały w żaden sposób od przyjętych w Spółce zasad stosowanych od ponad 20 lat. Z reguły Spółka nie zawiera z kontrahentami dodatkowej pisemnej umowy na dostawy towarów. Spółka wskazała we wniosku, że otrzymanie oficjalnego zamówienia jest dla niej wystarczającym dokumentem, formą umowy, której przyjęcie do realizacji na określonych warunkach jest zawsze przez Spółkę zwrotnie potwierdzane klientowi. Wszystkie potrzebne informacje i uzgodnienia dotyczące warunków dostawy, kosztu transportu czy warunków płatności, są szczegółowo omawiane i zawarte w korespondencji email.
Spółka podała dalej we wniosku, że pierwsza partia towarów została dostarczona do Wielkiej Brytanii wynajętym przez Spółkę transportem, pod wskazany adres (inny niż siedziba Firmy GB). Odbiór towaru został potwierdzony na dokumencie CMR i specyfikacji towarowej (data, imię i nazwisko odbiorcy). Fakt otrzymania towaru potwierdził również drogą mailową przedstawiciel Firmy GB. Oryginał faktury sprzedaży ze stawką VAT 0 %, został wysłany listem poleconym do Firmy GB. Po upływie terminu płatności za fakturę, Spółka zwróciła się do przedstawiciela Firmy GB z prośbą o dokonanie zapłaty. Po kilku dniach na adres email Spółka otrzymała potwierdzenie przelewu. Dokument znacznie odbiegał w formie od dokumentów tego rodzaju, co wzbudziło podejrzenie Spółki. Spółka w opisanym stanie faktycznym podała dalej, że kolejne dostawy zostały natychmiast wstrzymane. Dalsze działania Spółki, tj. kontakt z centralą Firmy GB i bankiem utwierdziły ją w przekonaniu, że padła ofiarą oszustwa. Centrala Firmy GB wskazała ponadto, że zamówienie było sfałszowane i w rzeczywistości nie pochodziło od niej. Wskazano, że osoba składająca zamówienie nie jest im znana. Nie jest jej pracownikiem, ani reprezentantem, a użyty przez nią adres email został sfałszowany. Od początku rozmów Spółka działała w usprawiedliwionym przekonaniu, iż nawiązuje kontakty handlowe z kontrahentem GB. O sfałszowaniu zamówienia, jak i użytego adresu e-mail dowiedziała się po rzeczywistym wywiezieniu towaru do Wielkiej Brytanii.
Sprawa została zgłoszona do organów ścigania w Polsce i w Wielkiej Brytanii.
Na bazie tak przedstawionego stanu faktycznego organ stwierdził, że z opisu sprawy nie wynika, aby Spółka dochowała jakiejkolwiek staranności w celu upewnienia się, iż dokonywana przez nią czynność nie prowadzi do udziału w oszustwie podatkowym. W ocenie organu wskazują na to następujące okoliczności:
• Spółka nie zawarła pisemnej umowy z Firmą GB na dostawę towarów (w opisie stanu faktycznego wskazała, że z reguły nie zawiera z kontrahentami dodatkowej pisemnej umowy na dostawy towarów),
• wszystkie czynności związane z realizacją transakcji oparła na kontaktach telefonicznych i mailowych z osobą podającą się za przedstawiciela firmy,
• nie zweryfikowała osoby jako upoważnionego przedstawiciela Firmy GB,
• nie próbowała nawiązać bezpośredniego kontaktu z Firmą GB w celu potwierdzenia dokonania planowanej dostawy towaru na jej rzecz.
Organ wskazał nadto, że Spółka nie wykazała, iż w żaden sposób (ani przed dokonaniem dostawy ani po wydaniu towaru) nie mogła przewidzieć, że Firma GB nie jest faktycznym nabywcą towarów, skoro swoje zaufanie do kontrahenta oparła jedynie na korespondencji telefonicznej lub mailowej z niezweryfikowaną osobą.
Organ stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, że Spółka dokonująca wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów pozostawała w dobrej wierze, iż dokonywana przez nią czynność nie prowadzi do udziału w oszustwie. Organ podkreślił, że Spółka nie podjęła jakichkolwiek kroków, które miałyby na celu sprawdzenie wiarygodności osoby składającej zamówienie oraz faktycznego pochodzenia tego zamówienia (Spółka nie upewniła się, czy osoba podająca się za przedstawiciela Firmy GB jest w rzeczywistości jego pracownikiem oraz nie upewniła się czy zamówienie składane jedynie w formie mailowej pochodzi od Firmy GB). Okoliczność, czy osoba podająca się za przedstawiciela Firmy GB jest faktycznie osobą działającą w imieniu tego podmiotu winna być sprawdzona przez Spółkę z należytą starannością, w szczególności z uwagi na fakt, iż jak wynika z opisu sprawy, nawiązała ona relacje gospodarcze z podmiotem podającym się za przedstawiciela Firmy GB po raz pierwszy i nie dokonywała wcześniej dostaw towarów na rzecz Firmy GB.
Sąd nie podzielił stanowiska organu zaprezentowanego w zaskarżonej interpretacji.
Zdaniem Sądu, okoliczność braku pisemnej umowy i niezweryfikowanie osoby podającej się za przedstawiciela Firmy GB nie może pozbawiać Spółki prawa do zastosowania do opisanej wyżej transakcji stawki 0 % podatku VAT, jeśli z opisanego stanu faktycznego wynika, że przedstawiciel inicjujący współpracę ze Spółką, zaakceptował ofertę Spółki przesyłając oficjalne zamówienie na kilka partii towaru, adres email tej osoby i stopka wskazywały, jak podkreśliła Spółka, że działa ona w imieniu Firmy GB. W trakcie prowadzonych rozmów Spółka starała się pozyskać więcej informacji na temat Firmy GB. Żadna z pozyskanych informacji w ogólnodostępnych zasobach danych (VIES, strona internetowa, opinie kontrahentów) nie wzbudziła podejrzeń Spółki. Czynności sprawdzające nie odbiegały w żaden sposób od przyjętych w Spółce zasad stosowanych od ponad 20 lat. Po stwierdzeniu przez Spółkę oszustwa, wstrzymała ona kolejne dostawy. Dopiero od Firmy GB Spółka dowiedziała się, że rzekomy przedstawiciel nie jest pracownikiem Firmy GB ani reprezentantem, a użyty adres email został sfałszowany. Spółka podkreślała we wniosku, że od początku rozmów działała w usprawiedliwionym przekonaniu, iż nawiązuje kontakty handlowe z kontrahentem GB. O sfałszowaniu zamówienia, jak i użytego adresu e-mail dowiedziała się po rzeczywistym wywiezieniu towaru do Wielkiej Brytanii. Nadto sprawa została zgłoszona do organów ścigania w Polsce i w Wielkiej Brytanii.
W ocenie Sądu, nie można na podstawie tak przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej okoliczności stwierdzić, że Spółka nie działała w dobrej wierze ani że nie dochowała należytej staranności w kontaktach z przedstawicielem Firmy GB i pozbawić tym samym Spółkę prawa do zastosowania stawki 0 % podatku VAT do opisanej we wniosku transakcji.
W ocenie Sądu, przy wydaniu zaskarżonej interpretacji doszło do naruszenia art. 42 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy o VAT poprzez stwierdzenie, że w opisanym stanie faktycznym nie zaistniały warunki do zastosowania do przedmiotowej dostawy stawki 0 % podatku VAT.
Wszystkie powyższe okoliczności stanowią także, jak trafnie podnosi Skarżąca,
o wadliwości zaskarżonej interpretacji także z uwagi na brak należytego uzasadnienia stanowiska organu w zakresie w którym uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe, co skutkuje także uznaniem za trafny zarzutu naruszenia art. 14c § 2 O.p.
Przy ponownym rozpoznaniu wniosku o interpretację, organ podatkowy uwzględni przedstawione w niniejszym wyroku stanowisko Sądu.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i 4, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r. poz. 265), na które złożyły się wpis (200 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).