I SA/Sz 261/23

I SA/Sz 261/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Marzena Kowalewska /przewodniczący/
Wiesława Achrymowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 221, art. 252, art. 60 pkt 1, art. 67 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7a, art. 6, art. 7, art. 8 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 135, 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. P. [...] w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 [...] 2023 r. nr SKO/CZ/503/5585/2022 w przedmiocie ustalenia kwoty dotacji nienależnie pobranej podlegającej zwrotowi I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 28 [...] 2021 r. nr GM.IV.3152.1.2017-2021.MS; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej K. P. kwotę [...] zł ([...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie (organ) utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego w Szczecinie (organ I instancji) z 28 lipca 2021 r. w przedmiocie określenia K. P. S.A. w P. (klub CP) obowiązku zwrotu dotacji pobranej nienależnie w wysokości [...] zł oraz ustalenia terminu naliczania odsetek.
W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że klub CP złożył ofertę w ramach konkursu na "Realizację zadania publicznego pn. Promocja poprzez rozgrywki ligowe najwyższych krajowych klas drużyn piłki siatkowej z Województwa Zachodniopomorskiego".
Warunkiem przyznania dotacji było między innymi złożenie oświadczenia o niedziałaniu w celu osiągnięcia zysku. W ramach oferty należało także złożyć aktualny statut, sprawozdanie merytoryczne i finansowe za rok poprzedzający złożenie oferty.
Klub CP, zgłaszając swoją ofertę w wymienionym konkursie, złożył wszystkie wymagane dokumenty, w tym aktualny odpis z rejestru, statut, sprawozdanie. W wyniku weryfikacji tych dokumentów klub CP został beneficjentem konkursu i otrzymał na mocy decyzji Zarządu Województwa dotację. Zawarto z nim także umowę na realizację zadania. Następnie klub CP złożył sprawozdanie z realizacji zadania, a po przeprowadzeniu kontroli zwrócił [...] zł.
Wątpliwości organu I instancji co do prawidłowości przyznania klubowi CP dotacji w 2017 r. powstały w związku z kolejnym konkursem, w którym klub CP złożył ofertę. Organ I instancji, opierając się na dokładnie tych samych dokumentach doszedł do przekonania, że klub CP nie spełniał wymogów uprawniających do ubiegania się o dotację.
Organ nawiązał do art. 221 ustawy o finansach publicznych (Dz.U.2023.1270 ze zm. - u.f.p.) i motywował, że kwestią sporną w sprawie jest, czy działalność klubu CP ma na celu osiągnięcie zysku. Zdaniem organu, art. 221 u.f.p. dotyczy podmiotu, działającego non profit, który nie wypracowuje żadnego zysku, a ewentualne nadwyżkę nad wydatkami przeznacza na cele statutowe organizacji. Organ motywował przy tym, że działalność pożytku publicznego może być prowadzona także przez spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz kluby sportowe będące spółkami działającymi na podstawie ustawy o sporcie (Dz.U.2023.2048 - ustawa o sporcie), które nie działają w celu osiągnięcia zysku, przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich udziałowców, akcjonariuszy i pracowników.
Zatem w przypadku klubów sportowych dotacje celowe z budżetu jednostek samorządu terytorialnego udzielane są z zastosowaniem przepisów ustawy o finansach publicznych w zakresie udzielania dotacji celowych dla podmiotów niezaliczanych do sektora finansów publicznych i niedziałających w celu osiągnięcia zysku. Ustawa o sporcie nie odsyła wprost do ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Jednak art. 221 u.f.p. formułuje zasadę zlecania zadań pożytku publicznego w trybie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U.2023.571).
Zdaniem organu, z tych unormowań wynika, że klub sportowy może otrzymać dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pod warunkiem, że nie działa w celu osiągnięcia zysku. Nie ma znaczenia, czy działalność prowadzona w celu osiągnięcia zysku jest działalnością uboczną, marginalną.
W myśl statutu klub CP prowadzi działalność gospodarczą, polegającą między innymi na: sprzedaży detalicznej żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, sprzedaży sprzętu sportowego, wynajmie i dzierżawie pojazdów samochodowych, usługach związanych z poprawą kondycji fizycznej, wydawaniu książek i gazet. Czysty zysk może być przeznaczony uchwałą Walnego Zgromadzenia na: odpisy na kapitał zapasowy lub inne kapitały lub fundusze, dywidendy dla akcjonariuszy, po utworzeniu kapitału zakładowego, inwestycje, inne cele.
Z raportu z 12 kwietnie 2022 r. biegłego rewidenta M. B. wynika, że z prowadzenia działalności gospodarczej przychody wyniosły w 2017 r. 97,75% wszystkich przychodów uzyskanych w tym roku. Przychody te były przeznaczone w 2017 r. na cele statutowe. Jednocześnie, według biegłego rewidenta, nie ma znaczenia, czy działalność obliczona na osiągnięcie zysku jest uboczna, czy też nie, ponieważ dotacja została przeznaczona na inne cele niż wynikające z ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Wobec tego, według organu, działalność gospodarcza niezwiązana z upowszechnianiem i rozwijaniem sportu oraz uczestnictwem we współzawodnictwie sportowym krajowym i międzynarodowym w piłce siatkowej kobiet nie może zostać uznana za działalność jedynie uboczną i marginalną. Klub CP prowadzi działalność nakierowaną na osiągnięcie zysku, a zarazem działalność ta nie stanowi działalności ubocznej w stosunku do działalności związanej z upowszechnianiem i rozwijaniem sportu oraz uczestnictwem we współzawodnictwie sportowym krajowym i międzynarodowym w piłce siatkowej kobiet.
W podsumowaniu organ przytoczył art. 252 ust. 1 - ust. 4 u.f.p. i stwierdził, że dotacja podlega zwrotowi.
Klub CP złożył skargę na powyższą decyzję organu.
Zarzucił naruszenie:
- art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775 ze zm. - K.p.a.) przez naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, bowiem klub CP nie działa w celu osiągnięcia zysku, działalność gospodarcza ma charakter uboczny w stosunku do podstawowej działalności sportowej, a dochody z działalności ubocznej przeznaczone były na finansowanie zadań statutowych, niepowiązanych z celem zarobkowym;
- art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. z powodu niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, niedopełnienia obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w efekcie błędnego ustalenia, że klub CP działa w celu osiągnięcia zysku,
- art. 8 § 1 K.p.a., polegające na: - nierównym traktowaniu klubu CP w porównaniu z innymi klubami sportowymi; - wydaniu decyzji o zwrocie dotacji już po wykonaniu zadania na podstawie tych samych dowodów, którymi organ I instancji dysponował w chwili zawarcia umowy w przedmiocie przyznania dotacji; - stworzeniu sytuacji, w której wykonanie zaskarżonej decyzji prowadzi do wzbogacenia organu I instancji kosztem klubu CP;
- art. 11, art. 107 § 3 K.p.a., bowiem organ nie odniósł się do całości materiału dowodowego, do zarzutów klubu CP oraz nie wyjaśnił przesłanki niedziałania w celu osiągnięcia zysku,
- art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a. ze względu na brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji;
- art. 138 § 2 K.p.a., który organ wymienił jako podstawę prawną rozstrzygnięcia, a jednocześnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 28 lipca 2021 r.;
- art. 10 § 1 K.p.a., gdyż klub CP nie został zawiadomiony o zebraniu materiału dowodowego i o możliwości składania wniosków;
- art. 221 ust. 1 u.f.p. i przyjęcie, że podmiot niedziałający w celu osiągnięcia zysku, to podmiot, który nie prowadzi działalności gospodarczej lub w statucie ma zapis, że jest podmiotem niedziałającym w celu osiągnięcia zysku, podczas gdy prawidłowa wykładania tego przepisu nakazuje badanie tej przesłanki w oparciu o całokształt działalności beneficjenta z uwzględnieniem specyfiki funkcjonowania klubu sportowego prowadzonego w formie spółki akcyjnej, a także przeznaczenia ewentualnych dochodów na cele statutowe.
W następstwie klub CP wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze klub CP motywował, że 16 stycznia 2017 r. został ogłoszony otwarty konkurs ofert na wspieranie realizacji zadań z zakresu promocji Województwa Zachodniopomorskiego poprzez osiągnięcia sportowe drużyn najwyższych krajowych klas w rozgrywkach ligowych. Uchwałą nr 367/17 z 14 marca 2017 r. Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego rozstrzygnął, że zadanie nr 5 "Promocja poprzez rozgrywki ligowe najwyższych krajowych klas drużyn piłki siatkowej z Województwa Zachodniopomorskiego" będzie realizował klub CP.
Na podstawie tej uchwały strony zawarły umowę 10 lipca 2017 r. na promocję Województwa Zachodniopomorskiego.
Zadanie miało zostać wykonane od lipca do 30 listopada 2017 r. Na realizację zadania klub uzyskał [...] zł, a dodatkowo przeznaczył [...] zł. Zadanie obejmowało::
- umieszczenie nazwy i logo Województwa Zachodniopomorskiego na dresach rozgrzewkowych używanych przez zawodników podczas wszystkich rozgrywanych spotkań oraz sprzęcie sportowym zawodników; - umieszczenie nazwy i logo Województwa Zachodniopomorskiego na koszulkach sztabu szkoleniowego i medycznego;
- umieszczenie nazwy i logo Województwa Zachodniopomorskiego na walizkach podróżnych, używanych przez zawodniczki podczas wszystkich wyjazdów służbowych:
- umieszczenie nazwy i logo Województwa Zachodniopomorskiego na gadżetach kibicowskich;
- zamieszczenie na stronie internetowej klubu CP oraz portalach społecznościowych logo Pomorze Zachodnie wraz z aktywnym linkiem oraz informacji o udziale Województwa Zachodniopomorskiego w realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia; - umieszczenie logo Pomorze Z. na wszelkich materiałach poligraficznych, drukowanych z okazji przeprowadzanych wydarzeń sportowych;
- informowanie przez spikera o wsparciu ze strony Województwa Zachodniopomorskiego;
- poinformowanie mediów ogólnopolskich o nawiązaniu współpracy z Województwem Zachodniopomorskim poprzez dwa artykuły.
Po wykonaniu zadania klub CP przedstawił sprawozdanie, do którego dołączył dokumenty księgowe. Organ I instancji nie zakwestionował wykonania umowy.
W ocenie klubu CP, w tych niespornych okolicznościach faktycznych organ nie odniósł się do zarzutów naruszenia: art. 80, art. 7, art. 77 § 1, art. 8 § 1, art. 138 § 2a, art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 221 ust. 1, ust. 2 u.f.p.
Klub CP podkreślił, że ani uchwała Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego, ani następnie zawarta z klubem CP umowa nie określały wymogu niedziałania w celu osiągnięcia zysku.
Ponadto statut klubu CP stanowił załącznik do oferty. Wobec tego organ I instancji, przyznając dofinansowanie, nie miał wątpliwości co do tego, że klub CP nie działa w celu osiągnięcia zysku.
W przekonaniu klubu CP, nie można pomijać, że statutowym celem jego działalności jest przede wszystkim upowszechnianie i rozwijanie sportu kwalifikowanego oraz uczestnictwo we współzawodnictwie sportowym krajowym i międzynarodowym w piłce siatkowej kobiet. Celu tego nie da się realizować bez podejmowania działań między innymi polegających na świadczeniu różnego rodzaju usług, zmierzających do uzyskania środków finansowych potrzebnych dla funkcjonowania klubu CP. Koszty prowadzenia klubu pierwszoligowego są ogromne i bez dochodów z prowadzenia działalności gospodarczej klub CP nie mógłby funkcjonować, co jest powszechnie wiadome.
Organ I instancji, przyznając dotację, wiedział, na jakich zasadach funkcjonują kluby pierwszoligowe. Zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy o sporcie w skład ligi zawodowej w grach zespołowych wchodzą wyłącznie kluby sportowe, działające jako spółki akcyjne lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Te formy działalności są natomiast regulowane przez ustawę Kodeks spółek handlowych (Dz.U. 2022.1467 ze zm.).
Klub CP zaznaczył, że od momentu zawiązania spółki akcyjnej nigdy nie osiągnął zysku, albowiem nie taki jest jego cel, co wprost wynika ze statutu. Ewentualny zysk nie mógłby być przeznaczony na inne cele niż związane z celem statutowym klubu CP.
W przekonaniu klubu CP, przyznanie dotacji na warunkach art. 221 u.f.p. nie jest uzależnione wyłącznie od zapisów statutu, ale przede wszystkim od rzeczywistego charakteru aktywności klubu sportowego, celów jakie faktycznie realizuje.
Według klubu CP, "Skoro Marszałek w chwili przyznawania dotacji dysponował dokumentami finansowymi Klubu i statutem, a zatem znał treść tych dokumentów, to nie sposób zrozumieć dlaczego już po wykonaniu zadania przez Klub organy obu instancji uznają, że skarżący nie spełnił warunków formalnych uzyskania dotacji. Podkreślić w tym miejscu należy, że Klub otrzymał środki w kwocie [...]zł w zamian za promocję Województwa Zachodniopomorskiego, z którego Klub wywiązał się bez żadnych zastrzeżeń organu. W związku z realizacją zadania Klub poniósł koszty własne, a nadto firmował swoja marką zleceniodawcę, który w okresie 07-11.2017 r. był promowany przez skarżącego poprzez rozgrywki meczów piłki siatkowej w ramach O. i prestiżowej L. , a także na konferencjach prasowych. Gdyby Klub chciał reklamować w ten sposób inny podmiot na zasadach rynkowych, to wynagrodzenie za takie usługi promocyjne znacznie przekraczałoby wartość otrzymanej dotacji. Orzeczenie o zwrocie dotacji z odsetkami powoduje, że Województwo Zachodniopomorskie otrzymało nieodpłatne świadczenie na podstawie decyzji Marszałka, który najpierw słusznie uznał, że Klub spełniał wszelkie wymogi stawiane beneficjentom, by później, już po wykonaniu usługi, stwierdzić na podstawie tych samych dowodów, że świadczenie było jednak nienależne. Takie działanie organu podważa zaufanie do władzy publicznej i nie zasługuje na akceptację."
Na zakończenie swojej argumentacji klub CP stwierdził, że przesłanka niedziałania w celu osiągnięcia zysku budzi trudności interpretacyjne. W takiej sytuacji organ powinien był wyjątkowo starannie zaprezentować wykładnię art. 221 ust 1 u.f.p., a w przypadku wątpliwości rozważyć zastosowanie art. 7a K.p.a. i rozstrzygnąć je na korzyść klubu CP.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga klubu CP (skarżący klub) zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja organu oraz decyzja organu I instancji z 28 lipca 2021 r. nie są zgodne z prawem.
Jak stanowi art. 221 u.f.p., podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje celowe na cele publiczne, związane z realizacją zadań tej jednostki, a także na dofinansowanie inwestycji związanych z realizacją tych zadań (art. 221 ust. 1 u.f.p.).
Zlecenie zadania i udzielenie dotacji następuje zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, a jeżeli dotyczy ono innych zadań niż określone w tej ustawie - na podstawie umowy jednostki samorządu terytorialnego z podmiotem, o którym mowa w ust. 1 (art. 221 ust. 2 u.f.p.).
Umowa, o której mowa w ust. 2, powinna określać:
1) szczegółowy opis zadania, w tym cel, na jaki dotacja została przyznana, i termin jego wykonania;
2) wysokość dotacji udzielanej podmiotowi wykonującemu zadanie i tryb płatności;
3) termin wykorzystania dotacji, nie dłuższy niż do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego;
4) tryb kontroli wykonywania zadania;
5) termin i sposób rozliczenia udzielonej dotacji;
6) termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji, nie dłuższy niż terminy zwrotu dotacji określone w niniejszym dziale (art. 221 ust. 3 u.f.p.).
Tryb postępowania o udzielenie dotacji na inne zadania niż określone w ustawie, o której mowa w ust. 2, sposób jej rozliczania oraz sposób kontroli wykonywania zleconego zadania określa, w drodze uchwały, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, mając na uwadze zapewnienie jawności postępowania o udzielenie dotacji i jej rozliczenia (art. 221 ust. 4 u.f.p.).
Następnie w myśl art. 252 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2 (art. 252 ust. 1 u.f.p.).
Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (art. 252 ust. 4 u.f.p.).
Dla wyniku niniejszej sprawy kluczowe znaczenie mają standardy wyznaczone przez kontekst konstytucyjny.
Zgodnie z art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.) Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, w którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
W realiach analizowanego postępowania uchwała Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr 367/17 z 14 marca 2017 r., która powierzyła między innymi skarżącemu klubowi realizację zadania publicznego z zakresu promocji Województwa Zachodniopomorskiego przez sport w 2017 r., jako podmiotowi niezaliczonemu do sektora finansów publicznych, a następnie umowa zawarta na podstawie wymienionej uchwały przez Województwo Zachodniopomorskie ze skarżącym klubem nr [...] z 10 kwietnia (nie lipca) 2017 r. (k. 74-81, 131-132 t. I akt przedstawionych sądowi przez organ) nie były działaniami organu I instancji podjętymi w warunkach swobody umów, w ramach obrotu prywatnoprawnego, ale były wpisane w ściśle określony reżim prawny dysponowania środkami publicznymi. W związku z tym wspomniane wyżej zarówno podjęta uchwała, jak i umowa zawarta ze skarżącym klubem korzystały z domniemania, zgodnie z którym organ I instancji działał w tym zakresie na podstawie i w granicach prawa. Stwierdzały w obrocie prawnym, że skarżący klub spełnił wszystkie warunki przewidziane przez prawo wymagane do uzyskania dofinansowania, które dopiero z upływem czasu okazało się sporne.
Bez wątpienia już w dacie podejmowania uchwały nr 367/17 z 14 marca 2017 r. i zawierania umowy nr [...] z 10 kwietnia 2017 r. organ I instancji wiedział, na jakich warunkach funkcjonował skarżący klub, znał jego statut, charakterystykę finansową działalności skarżącego klubu.. Oświadczenie skarżącego klubu dotyczące niedziałania w celu osiągnięcia zysku już wówczas wymagało ze strony organu I instancji rzetelnej analizy z perspektywy prawidłowej wykładni art. 221 ust. 1 u.f.p. Organ I instancji uznał - czy to po przeprowadzeniu rzetelnej analizy zgłoszonych ofert i obowiązującego stanu prawnego, czy też bez takiej analizy - że skarżący klub jest podmiotem, o którym stanowi art. 221 ust. 1 u.f.p. W tym zakresie do dnia podjęcia zaskarżonej decyzji 31 stycznia 2023 r. nie ujawniły się żadne nowe okoliczności faktyczne, ani nie uległ zmianie stan prawny.
W konsekwencji organ w dotychczasowej argumentacji nie wykazał przesłanek faktycznych i prawnych, prowadzących do konstatacji, że dotacja wypłacona na podstawie uchwały organu I instancji nr 367/17 z 14 marca 2017 r. i następnie umowy nr [...] zawartej ze skarżącym klubem 10 kwietnia 2017 r. była dotacją nienależną, bo udzieloną bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 252 ust. 4 u.f.p. Wymienione uchwała organu I instancji i następnie umowa zawarta przez organ I instancji ze skarżącym klubem stanowiły podstawę prawną przyznania i wypłaty dotacji, która w świetle art. 2 i art. 7 Konstytucji RP korzystała w obrocie prawnym z domniemania zgodności z prawem.
Organ I instancji, nim ukształtował sytuację prawną skarżącego klubu, miał obowiązek zweryfikować oświadczenie skarżącego klubu dotyczące niedziałania w celu osiągnięcia zysku. Kierując się standardami wyznaczonymi przez art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, należało przyjąć, że taką weryfikację organ I instancji przeprowadził i okazała się ona pozytywna dla skarżącego klubu, skoro organ I instancji w następstwie podjął uchwałę nr 367/17 z 14 marca 2017 r. i zawarł ze skarżącym klubem umowę nr [...] z 10 kwietnia 2017 r.
Aktualnie organy nie mogą skutecznie podejmować prób podważenia zgodności z prawem wspomnianych uchwały i umowy, a tym samym obalenia domniemania ich zgodności z prawem, przyjmując wyłącznie inną interpretację przesłanki z art. 221 ust. 1 u.f.p. w postaci niedziałania w celu osiągnięcia zysku, czy w rezultacie analizy i weryfikacji oświadczenia skarżącego klubu o niedziałaniu w celu osiągnięcia zysku dopiero przy okazji rozstrzygania kolejnego konkursu ofert w 2018 r.
Na zakończenie i dla dopełnienia rozważań prawnych należy zwrócić uwagę na dwie istotne kwestie:
Po pierwsze - organy nie przeprowadziły wykładni art. 221 ust. 1 u.f.p. w zakresie spornej przesłanki niedziałania w celu osiągnięcia zysku. W istocie rzeczy skoncentrowały się na oświadczeniach skarżącego klubu o rozbieżnej treści złożonych w 2017 r. o niedziałaniu w celu osiągnięcia zysku i w 2018 r. o działaniu w celu osiągnięcia zysku o charakterze dokumentów prywatnych oraz na wypowiedzi i wnioskach biegłego rewidenta, który nie jest uprawniony do zastępowania organów władzy publicznej w wykładni i stosowaniu prawa.
Zabrakło ze strony organów przede wszystkim omówienia: jak należy definiować zysk, czy i na ile można zasadnie utożsamiać zysk z prowadzeniem działalności gospodarczej, jakie znaczenie ma przeznaczenie dochodu z działalności gospodarczej na rzecz realizacji celów statutowych klubu sportowego - każdorazowo w świetle art. 221 ust. 1 u.f.p.
Co więcej, organy nie wyjaśniły, czy wymagając oświadczenia o niedziałaniu w celu osiągania zysku jednocześnie informowały przyszłych beneficjantów dotacji, co należy rozumieć pod tym pojęciem, jakie są kryteria wyznaczające niedziałanie w celu osiągnięcia zysku na gruncie art. 221 ust. 1 u.f.p., dla transparentności warunków dotowania.
Po drugie zaś - z punktu widzenia art. 2 i art. 7 Konstytucji RP nawet przyjęcie przez organ władzy publicznej błędnej wykładni przepisu prawa i ukształtowanie na tej podstawie sytuacji prawnej skarżącego klubu ma swoje konsekwencje w obrocie prawnym w tym znaczeniu, że organ władzy publicznej pozostaje związany swoim zapatrywaniem prawnym, przyjętym w określonych i niezmienionych okolicznościach, na podstawie określonych, tożsamych dokumentów, z którego nie może zasadnie wycofywać się, przyjmując po czasie zasadniczo inną interpretację ustawowej przesłanki i dochodząc do przeciwnych wniosków, ocen prawnych. W obrocie prawnym nie tylko prawidłowe rozstrzygnięcia, czy z szerszej perspektywy przejawy władczego działania organu władzy publicznej stabilizują stosunki prawne z uczestnikami obrotu publicznoprawnego. Taki skutek wywierają również uchwały czy umowy zawarte przez organ władzy publicznej z uczestnikiem obrotu publicznoprawnego, które z upływem czasu organ władzy publicznej zaczyna postrzegać jednak inaczej.
W świetle powyższego organy nie tylko nie wykazały, w jaki sposób, przy przejęciu jakiego toku rozumowania, jakiej ścieżki interpretacyjnej odczytały art. 221 ust. 1 u.f.p., a w jego ramach przesłankę niedziałania w celu osiągnięcia zysku, ale przede wszystkim nie rozważyły, jakie argumenty miałyby przesądzać o tym, że dotacja wypłacona skarżącemu klubowi na podstawie uchwały organu I instancji i umowy zawartej przez organ I instancji ze skarżącym klubem mogą z upływem czasu, w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych kwalifikować tę dotację jako nienależną, bo pozbawioną podstawy prawnej na warunkach art. 252 ust. 4 u.f.p.
W dalszym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko prawne sądu. Nie tyle przytoczą treść oświadczeń skarżącego klubu, czy stwierdzeń biegłego rewidenta, co przede wszystkim samodzielnie dokonają prawidłowej wykładni przesłanki niedziałania w celu osiągnięcia zysku w rozumieniu art. 221 ust. 1 u.f.p. Następnie wnikliwie i wszechstronnie rozważą, czy w zgodzie z prawdą obiektywną i przy przyjęciu trafnej wykładni została ona zastosowana na potrzeby podjęcia przez organ I instancji uchwały nr 367/17 z 14 marca 2017 r. i zawarcia przez organ I instancji umowy nr [...] z 10 kwietnia 2017 r. Jeśli w rezultacie tak przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organy dojdą do wniosku, zgodnie z którym w świetle faktów i prawa popełniły błąd przy podejmowaniu wymienionej uchwały i zawieraniu wymienionej umowy, pozostanie organom wziąć pod rozwagę, czy błędne z ich strony ukształtowanie stosunku o charakterze publicznoprawnym ze skarżącym klubem może być kwalifikowane jako przesłanka określona w art. 252 ust. 4 u.f.p., a jeśli tak, na podstawie jakich okoliczności faktycznych i przy przyjęciu jakiej wykładni ustawowego pojęcia dotacji nienależnej, bo udzielonej bez podstawy prawnej.
Stosownie do rezultatu prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organy wezmą również pod uwagę art. 7a K.p.a., który stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ (art. 7a § 1 K.p.a.).
Przepisu § 1 nie stosuje się:
1) jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego;
2) w sprawach osobowych funkcjonariuszy oraz żołnierzy zawodowych (art. 7a § 2 K.p.a).
W podsumowaniu sąd ocenia, że organy w dotychczasowym postępowaniu istotnie naruszyły standardy przewidziane w art. 2, art. 7 Konstytucji RP, zasady ustanowione w art. 6 K.p.a. - praworządności, art. 7 K.p.a - prawdy obiektywnej, art. 8 § 1 K.p.a. - budowania zaufania do władzy publicznej w związku z art. 60 pkt 1, art. 67 ust. 1 u.f.p., a w następstwie arbitralnie powołały się na art. 221 ust. 1 i art. 252 ust. 1 - ust. 4 u.f.p.
Z powodów omówionych wyżej zaskarżona decyzja organu i decyzja organu I instancji z 28 lipca 2021 r. podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 ze zm. - P.p.s.a.).
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego [...] zł) uzasadnia art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a, § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 ze zm.). Obejmują one wpis od skargi ([...]) oraz wynagrodzenie pełnomocnika [...] zł).