I SA/Sz 261/21

I SA/Sz 261/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-06-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska /sprawozdawca/
Elżbieta Dziel
Marzena Kowalewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1530/21 - Wyrok NSA z 2022-10-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art.88 ust 3a pkt 4 lit.a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par 1 pkt 1 lit a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi S. T. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od sierpnia do grudnia 2011 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z dnia 20 listopada 2020 r. nr [...], [...], [...], [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego S. T. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. T. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Sz [...]
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z [...] r. nr [...], [...], [...], [...] w sprawie podatku od towarów i usług za okresy od sierpnia do grudnia 2011 r.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w S. [...] kwietnia 2015 r. wszczął wobec S. T. postępowanie kontrolne w zakresie kontroli rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okresy od [...] stycznia 2011 r. do [...] grudnia 2011 r. Organ ten wydał decyzję z dnia [...] r., którą organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości i przekazał sprawę do z ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Następnie, ww. decyzją z dnia [...] r. organ I instancji określił podatnikowi w podatku od towarów i usług za sierpień 2011 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, a za okresy od września do grudnia 2011 r. zobowiązania podatkowe. Organ I instancji zakwestionował prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych na jego rzecz przez A. T. sp. z o.o. z siedzibą w W. za zakup paliwa, gdyż uznał, że spółka ta była podmiotem nierzetelnym. W konsekwencji, organ ten stwierdził, że poprzez ujęcie tych faktur w rejestrach zakupu VAT, podatnik prowadził rejestry nierzetelnie, wobec tego zawyżył podatek naliczony, łącznie o kwotę [...]zł, tj. za: sierpień 2011 r. o [...] zł, wrzesień 2011 r. [...] zł, październik 2011 r. o [...] zł, listopad 2011 r. o [...] zł, grudzień 2011 r. o [...] zł.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, podatnik wniósł od niej odwołanie, uzupełnione pismami z dnia [...] grudnia 2020 r. i [...] grudnia 2020 r., zarzucając naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego i procesowego, oraz domagając się jej uchylenia i skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ bądź uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie.
Zdaniem podatnika, organ dokonał błędnej wykładni art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2011 r. nr 177 poz. 1054 ze zm., zw. dalej: "u.p.t.u.") i wadliwie przyjął, że faktury VAT na sprzedaż oleju napędowego - z których to faktur podatnik odliczył podatek naliczony w 2011 r. - dokumentowały transakcje gospodarcze, do których nie doszło, a także nieprawidłowo określił zobowiązania w podatku VAT za 2011 r. Organ błędnie też przyjął, że podatnik miał świadomość, iż uczestniczy w transakcji związanej z oszustwem dotyczącym podatku od towarów i usług popełnionym przez dostawców oraz, że nie dochował należytej staranności przy doborze kontrahentów, dla potrzeb tych transakcji.
Według podatnika, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na obciążenie go nienależnym podatkiem VAT, gdyż podatek ten zapłacił przy zakupie paliwa.
Organ odwoławczy wskazał, że istotą sporu jest zakwestionowanie przez organ I instancji rzetelności dostaw oleju napędowego na rzecz podatnika, na podstawie wykazanych faktur VAT, wystawionych na łączną kwotę netto [...] zł i podatek VAT [...] zł, na których jako sprzedawcę wskazano A. T. sp. z o.o.
Uzasadniając swoją decyzję, organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w okresie od sierpnia do grudnia 2011 r. podatnik ujął w ewidencji zakupów VAT faktury dotyczące nabyć oleju napędowego wystawione przez P. P. sp. z o.o., szczegółowo wymienione w decyzji organu I instancji.
Odnosząc się do zarzutu podatnika, że organ I instancji błędnie zinterpretował dostawy od kontrahentów, które były rzetelnymi transakcjami, w tym od spółki P. , organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji opisując obrót paliwem dokonany przez spółkę P. ustalił, że w zakresie podatku VAT w transakcjach pomiędzy P. a firmą podatnika, tj. F..H..U.. T., nie stwierdzono nieprawidłowości. Ponadto, do akt sprawy włączono decyzję z dnia [...] r. wydaną wobec podatnika w zakresie podatku akcyzowego za styczeń, czerwiec, lipiec oraz miesiące od września do grudnia 2011 r. W decyzji tej, także nie zakwestionowano dostaw paliwa na rzecz podatnika przez spółkę P.. Podatek akcyzowy został określony w przypadkach szczegółowo opisanych w ww. decyzji, gdyż podatnik nie wskazał źródła pochodzenia paliwa, a organ go nie ustalił.
Organ odwoławczy ocenił jako nieuzasadnione zarzuty, iż olej napędowy zbyty przez P. na rzecz podatnika, na podstawie faktury nr [...] z dnia [...] r., pochodził od A. T. sp. z o. o. Odnośnie do tej faktury w ww. decyzji z dnia [...] września 2020 r. uznano, że [...] I oleju napędowego P. nabyła od P. D. B., D. B. sp. j., natomiast [...] I oleju napędowego P. sp. z o. o. nabyła z niewiadomego źródła i od tej ilości został określony podatek akcyzowy.
Odnosząc się do zarzutu podatnika, że niepodważalnym dowodem na zakup oleju napędowego przez P. wprost od spółki A. T. jest zapis zawarty w decyzji z dnia [...] r. nr [...] wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. wobec spółki A. T., organ odwoławczy wskazał, że w przedstawionej w tej decyzji tabeli, pod datą [...] września 2011 r., widnieje nabywca P. oraz nr faktury sprzedaży [...] Jednakże w tabeli tej zostały wskazane faktury w stosunku do których znajduje zastosowanie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., a nadto organ wydający tę decyzję wskazał, że podpisujący te faktury Z. J., godził się na firmowanie działalności gospodarczej osób trzecich i na wystawianie faktur VAT, w których jako wystawca widnieje A. T.. Decyzja ta jest ostateczna i została włączona do akt sprawy na podstawie art. 180 § 1 i art. 181 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.); dalej: "O.p.", a na podstawie art. 194 § 1 O.p., posiada moc dokumentu urzędowego.
Dalej, organ wskazał, że płatności za faktury zaopatrzone w pieczęcie A. T. dokonano z rachunku bankowego F..H..U.. T. S. T. na rachunek bankowy wskazany jako prowadzony na rzecz A. T.. Wartość tych wpłat wyniosła łącznie [...] zł. Jednakże, jak wynika z ww. decyzji oraz materiałów udostępnionych przez Prokuraturę Okręgową w G. (włączonych do akt sprawy postanowieniem z dnia [...] października 2020 r.), A. T. była zarządzana przez członków grupy przestępczej, której celem było czerpanie korzyści z nieodprowadzania podatku VAT od dokonywanych transakcji. Działalność tej grupy w okresie od maja 2010 r. do września 2012 r. polegała na zakładaniu spółek na podstawione osoby, tzw. słupy, a następnie wykorzystywaniu ich i rachunków bankowych do sporządzania fikcyjnych faktur VAT i transferu wielomilionowych kwot pieniędzy pochodzących z przestępstwa. Spółka A. T. nie posiadała stałej siedziby oraz struktury związanej z działalnością obejmującą obrót paliwami. Wpisany w KRS Z. J., jako jej prezes, tylko firmował działalność prowadzoną w rzeczywistości przez osoby trzecie. Był figurantem podpisującym przedkładane mu dokumenty. Nie posiadał dostępu (loginu i haseł) do firmowego rachunku bankowego. Nie dokonywał jakichkolwiek operacji bankowych. Karta z podpisem elektronicznym wystawionym na jego nazwisko także była w posiadaniu osób trzecich. W dniu [...] listopada 2010 r. wobec Z. J. wykonano karę pozbawienia wolności w wymiarze 6 miesięcy, zaś [...] kwietnia 2011 r. sporządzono umowę zakupu przez niego [...] udziałów spółki A. T. za łączną kwotę [...]zł i stał się on jej jedynym właścicielem. Następnie, zarejestrowano tę spółkę pod fikcyjnym adresem. Spółka ta nie prowadziła działalności gospodarczej przy ul. [...] w W., gdyż pod tym adresem znajduje się ogrodzony plac budowy. W miejscu tym nikt nie przebywał i nie pracował. Nadto, [...] czerwca 2011 r., na wniosek spółki, dokonano wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie z którym siedziba spółki mieściła się pod ww. adresem, jednakże fizycznie brak było tam budynków i innych pomieszczeń, w których działalność mogłaby być prowadzona.
Według organu odwoławczego, skoro to faktycznie osoby trzecie nabywały paliwo i następnie rozporządzały nim, posługując się firmą A. T., to spółka ta w istocie nie dysponowała towarem wykazanym w przedmiotowych fakturach, ponieważ to nie ta spółka nabywała towar. Jedynym przejawem aktywności A. T. było sygnowanie pieczęciami faktur VAT i podpisami Z. J., wpisanego jako prezesa zarządu spółki. Faktury te wystawiano w celu uwiarygodnienia źródła pochodzenia paliwa. Nadto, dokumentacja dotycząca działalności A. T. sp. z o.o. zaginęła w niewyjaśniony sposób lub została zniszczona.
Następnie organ - powołując art. 88 ust. 3a pkt 1 i pkt 4 lit. a u.p.t.u. - wskazał, że nie kwestionuje dostawy paliwa do podatnika, lecz kwestionuje rzetelność faktur dokumentujących nabycie paliwa, gdyż podmiot wymieniony w kwestionowanych fakturach nie prowadził działalności gospodarczej, ograniczając się do wystawiania faktur mających dokumentować rzekomy obrót paliwem. Do podatnika natomiast trafił towar z niewiadomego źródła.
Wyjaśniając także kwestię dobrej wiary podatnika, organ wskazał, że podatnik nie zachował należytej staranności dokonując nabycia paliwa od A. T.. Z zeznań złożonych przez podatnika i jego syna Ł. T. wynika, że to Ł. T. pełnił wiodącą rolę przy zamawianiu paliwa do swojej jak i podatnika firmy. W istocie zatem, podatnik scedował zachowanie tzw. należytej staranności przy zakupach paliwa na syna.
Organ odwoławczy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż podatnik nie sprawdził umocowania osoby podającej się za przedstawiciela spółki A. T. do jej reprezentowania. Po nawiązaniu współpracy, podatnik nie kontaktował się też z tą spółką w celu sprawdzenia, czy osoba występująca jako jej przedstawiciel jest faktycznie pracownikiem lub osobą upoważnioną do działania w jej imieniu. Podatnik nie wystąpił pisemnie bezpośrednio do spółki A. T. o dokumenty rejestracyjne i koncesję, zadowalając się jedynie udostępnieniem dokumentów do wglądu przez osobę występującą jako przedstawiciel tej spółki. Co ważne, podatnik nie zweryfikował przy tym, co znajduje się pod adresem siedziby tej spółki. Podatnik ograniczył się jedynie do podpisania otrzymanej umowy o współpracy. Weryfikacja tej spółki, według podatnika, polegała na tym, że spółka dostarczała paliwo dobrej jakości bezpośrednio z [...], co potwierdzały rozmowy z kierowcami.
Nadto organ odwoławczy ustalił, że w złożonych przez spółkę A. T. formularzach [...] za 2011 r. nie występowała osoba o imieniu R. - nie było takiego pracownika. Według zaś informacji uzyskanych z Urzędu Skarbowego [...], spółka A. T. posiada zaległości w podatku od towarów i usług za okresy od maj - wrzesień 2011 r. w wysokości [...] zł. W pozostałych miesiącach 2011 r. spółka ta deklarowała kwoty do przeniesienia.
Organ odwoławczy wskazał również, że także syn podatnika, organizujący zakupy paliwa do firmy podatnika, w trakcie przesłuchania [...] października 2015 r. nie wskazał danych osoby występującej jako przedstawiciel A. T.. Wymienił tylko imię "[...]" dodając, że nie pamięta nazwiska tej osoby. Nie wiedział, czy ten mężczyzna był pracownikiem spółki, nie znał innych osób z tej spółki i nie zweryfikował też adresu siedziby spółki, a zamówienia na paliwo składał tylko telefonicznie do mężczyzny o imieniu "[...]". Nie nawiązał też kontaktu ze Z. J. wpisanym jako prezes spółki.
Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że Ł. T. latem 2011 r. miał do czynienia z dwiema osobami podającymi się za przedstawicieli tej spółki - skontaktował się z nim [...] który, jak zeznał Ł. T., nie wzbudził jednak jego zaufania, co już - zdaniem organu - powinno zwrócić uwagę i skłonić do wyjaśnienia umocowań do działania tych osób w jej imieniu.
Zdaniem organu odwoławczego, nie można też uznać za wystarczające do weryfikacji spółki, zadowolenie się przesłanymi do wglądu dokumentami przez mężczyznę o imieniu "[.R..]". Ponadto, podatnika ani jego syna nie interesowało, dlaczego cena paliwa jest niższa od średniej ceny hurtowej, np. P. O. SA, tym bardziej, że ta niższa cena zawierała jeszcze w sobie koszt transportu. Różnica pomiędzy średnią wartością zakupu paliwa liczoną wg średniej ceny P. O. SA a wartością zakupu wg faktur, w których jako wystawcę wskazano A. T., wynosiła [...] zł.
Organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom podatnika, że spółkę A. T. pozytywnie weryfikowała jakość paliwa, ponieważ podatnik nie badał jakości paliwa w laboratoriach, lecz ograniczył się do oceny jego zapachu i konsystencji. Ponadto do faktur zakupu paliwa nie dołączono (wbrew przepisom prawa) certyfikatów jakości paliwa, a syn podatnika, podczas nawiązywania współpracy, nie wiedział, skąd pochodzi paliwo, które miała dostarczać ww. spółka. Dopiero po zamówieniu pierwszej partii, na podstawie dokumentów przekazanych przez kierowców firmy transportowej, dowiedział się, że paliwo było transportowane z [...].
Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności zawarcia transakcji ze spółką świadczą o tym, że podatnik przystał na zawarcie transakcji handlowych na dostawę oleju napędowego rzekomo od spółki, której faktycznie nie znał i której wiarygodności w istocie nie zweryfikował (nie przeprowadzono wywiadu gospodarczego na temat tej firmy). Wobec tego, organ odwoławczy uznał, że podatnik nie zachował należytej staranności w kontaktach handlowych dotyczących zakupu paliwa od ww. spółki, gdyż: zarówno podatnik jak i jego syn, nie znali innych osób z tej spółki, jak też innych numerów telefonów do tej spółki, a zamówienia na paliwo składali tylko w formie telefonicznej do mężczyzny o imieniu "R. ". Syn podatnika, po tym jak nie nawiązał kontaktu ze Z. J. wpisanym jako prezes zarządu spółki, nie podjął działań w celu zweryfikowania sytuacji tej osoby, paliwo nabył de facto od nieznanej wcześniej firmy "w ciemno", dowiadując się, że paliwo to transportowane było z [...] i dopiero po pierwszej dostawie otrzymując m.in. dokumenty CMR; nie badano laboratoryjnie paliwa, a do faktur nie dołączano świadectw jakości paliwa dla poszczególnych transportów; warunki nabycia paliwa znacznie różniły się od obowiązujących na rynku paliw, gdyż nie wymagano od podatnika żadnych przedpłat ani zabezpieczeń; paliwo było nabywane po cenach niższych niż hurtowe pomimo, nie obejmowały one kosztu transportu i ubezpieczenia, a w trakcie przesłuchania podatnik zeznał, że nie interesowały go elementy składowe ceny, a jedynie korzystna cena.
W ocenie organu odwoławczego, biorąc pod uwagę okoliczności nawiązania współpracy ze spółką, podatnik, co najmniej, powinien przypuszczać, że paliwo pochodzi z niewiadomego źródła.
Organ odwoławczy wskazał, że stwierdzone nieprawidłowości prowadzą też do wniosku, że księgi (rejestry VAT) podatnika za okres od [...] sierpnia 2011 r. do [...] grudnia 2011 r. prowadzone były w sposób nierzetelny. Nierzetelność ksiąg polegała na zarejestrowaniu faktur VAT dokumentujących nabycie paliw, w których jako wystawcę wskazano ww. spółkę, które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
W konsekwencji, organ odwoławczy podzielił zatem stanowisko organu I instancji, że podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o wynikający z tych faktur podatek naliczony, przez co podatnik zawyżył podatek naliczony o kwoty wskazane w decyzji.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 70 § 6 O.p., organ odwoławczy wskazał, że [...] grudnia 2016 r. organ podatkowy doręczył podatnikowi zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia w związku z wszczęciem wobec podatnika postępowania karnego skarbowego w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Postępowanie zostało wszczęte [...] listopada 2016 r. poprzez przedstawienie podatnikowi zarzutów. Zatem, podatnik powziął informację o toczącym się postępowaniu przed upływem terminu przedawnienia, tj. przed [...] grudnia 2016 r. (za styczeń - listopad 2011 r.) i przed [...] grudnia 2017 r. (za grudzień 2011 r.). Powołując orzecznictwo sądowe, organ odwoławczy wskazał, że błędny jest wniosek podatnika, jakoby uchylenie decyzji będącej podstawą wszczęcia postępowania karnego skarbowego miało niweczyć skutki jakie decyzja ta wywołała.
W skardze do sądu skarżący, zaskarżając ww. decyzję w całości, zarzucił naruszenie:
- art. 10.1. i art. 11.1 oraz art.12 Prawa przedsiębiorców (których brzmienie powołał);
- art. 120 O.p. i wskazał, że organy podatkowe powinny działać na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a w toku postępowania powinny stać na straży praworządności; przepis ten wyraża regułę, która równocześnie jest zasadą konstytucyjną przewidzianą w treści art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa;
- art. 121 O.p. stanowiący, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów państwa i stanowionego przez to państwo prawa, chodzi zatem o działanie organu zapewniające stronie ochronę jej interesów w toku postępowania podatkowego i stwarzające jednocześnie gwarancje prawidłowego rozstrzygnięcia, a w razie wątpliwości organ podatkowy powinien rozstrzygać spray na korzyść podatników, czyli stosując zasadę in dubio pro tributario, natomiast w sprawie, organ nie tylko nie rozstrzygał wątpliwości na korzyść podatnika, ale każdą wątpliwość przyjmował jako udowodnioną przez siebie na korzyść budżetu;
- art. 122 O.p. regulującego kwestię rozłożenia ciężaru dowodu w postępowaniu podatkowym, nakładając na organ podatkowy obowiązek przeprowadzenia z urzędu dowodów mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy; organ podatkowy narusza prawo nie tylko w przypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego; niezgodne z prawdą ustalenie stanu faktycznego prowadzi w postępowaniu do naruszenia prawa, a warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest nie tylko ustalenie faktów zgodnie z rzeczywistością, ale również prawidłowa ocena prawna wszystkich prawotwórczych w danej sprawie faktów, ani zatem stan faktyczny, ani norma prawna, według której organ ocenia prawotwórczość faktów, nie są dane w stanie gotowym; należy ich poszukiwać według obowiązujących reguł proceduralnych;
- art. 127 i art. 210 § 1 i 4 O.p. w zw. z art. 235 O.p. poprzez lakoniczne odniesienie się przez organ odwoławczy do poszczególnych, stawianych zaskarżonej decyzji zarzutów, a nade wszystko poprzez całkowity brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy jakiegokolwiek postępowania, do czego organ ten obliguje wskazany przepis prawa; bezkrytyczne przyjęcie ostatecznej decyzji, wydanej przez Dyrektora UKS w G., za podstawę wydania decyzji w sprawie skarżącego, bez przeprowadzenia choćby jakichkolwiek czynności sprawdzających, narusza wskazany przepis w stopniu mającym istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia;
- art. 180 O.p. poprzez jego nieuwzględnienie, organ bowiem nie zebrał w sprawie żadnych dowodów na potwierdzenie twierdzeń zawartych w decyzji, a decyzję oparł wyłącznie o zapisy w decyzji w sprawie akcyzy;
- art. 187 § 1 w zw. z art. 122 O.p. poprzez niezebranie - wbrew twierdzeniu w decyzji - całego materiału dowodowego i oparcie przez organ swojego rozstrzygnięcia tylko o część dowodów wygodną dla organów, a zawartą w decyzji wydanej przez Dyrektora UKS w G.; nie uwzględniono natomiast wskazanych przez skarżącego dowodów na okoliczność, że od dostarczanego przez ww. spółkę oleju napędowego, była płacona akcyza jak również opłata paliwowa; poboru tych danin dokonywała Spółka S. B., w ramach prowadzonego składu podatkowego, która to spółka dokonywała faktycznej odprawy przywożonego na teren kraju paliwa; skarżący miał zatem prawo sądzić, że skoro odprawy oleju napędowego dokonuje skład podatkowy, to towar ten jest pod szczególnym nadzorem służby celnej oraz organów podatkowych, zatem transakcje te muszą być przeprowadzane rzetelnie;
- art. 191 O.p. poprzez pominięcie wielu istotnych dla sprawy dowodów i oparcie rozstrzygnięcia o dowody niedotyczące skarżącego i jego działalności, lecz jego dostawcy, przez co przeniesiono bezprawnie odpowiedzialność z dostawcy na odbiorcę towaru, a to jest w prawie podatkowym niedopuszczalne; przy takim podejściu organu do zebranego materiału dowodowego, ocena swobodna zmieniła się w ocenę zupełnie dowolną, a taka jest prawnie niedopuszczalna i stanowi istotne naruszenie prawa skutkujące wadliwością wydanej decyzji.
Nadto, zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a u.p.t.u. w zw. z art. 167 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 106 ust. 1 u.p.t.u., polegającą na przyjęciu przez organ, że podatnik ponosi odpowiedzialność za nierzetelność swojego kontrahenta, tj. ww. spółki, którego rzetelności podatnik absolutnie nie mógł skutecznie zweryfikować, czego skutkiem było nieprawidłowe przyjęcie przez organ I instancji, że faktury VAT wystawione przez sprzedającego, to faktury puste, niedokumentujące rzeczywistych transakcji gospodarczych; organ dokonał całkowicie wadliwego ustalenia stanu faktycznego, a kontrahent podatnika został prawidłowo sprawdzony i zweryfikowany;
- art. 167, art. 168 lit. a, art. 178 lit. a i art. 273 Dyrektywy nr 2006/112/WE poprzez niezastosowanie tych przepisów w zgodności z ich brzmieniem, a także w zgodności z wykładnią ich obowiązywania, dokonaną w wyrokach TSUE;
- art. 70 § 6 O.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu prawa w sytuacji, gdy istniały ku temu oczywiste podstawy; Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w dniu [...] grudnia 2017 r., uchylając w całości decyzję organu I instancji wydaną w przedmiocie podatku VAT za 2011 r., całkowicie unicestwił podstawę wszczęcia wobec strony postępowania karnego skarbowego, jaką była ta właśnie uchylona w całości decyzja organu I instancji; unicestwieniu podlega także zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego dotyczącego tego zobowiązania, gdyż zobowiązanie będące podstawą wszczęcia owego postępowania przestało istnieć z chwilą uchylenia w całości skarżonej decyzji; faktem niezaprzeczalnym jest wszczęcie postępowania karnego skarbowego wobec skarżącego wyłącznie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania, a nie w celu dokonywania innych czynności procesowych, dla możliwości wykonania których ustanowiono ten przepis, stanowiący o możliwości zawieszenia biegu terminu przedawnienia istniejącego zobowiązania.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako naruszających prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia oraz o zasądzenie poniesionych kosztów postępowania.
Pismem z dnia [...] marca 2021 r. skarżący rozwinął argumentację skargi poprzez przeprowadzenie rozważań na temat należytej staranności i dobrej wiary podatnika w kontekście orzecznictwa TSUE oraz ponownie zarzucił, że doszło do upływu terminu przedawnienia z uwagi na brak zaistnienia skutku z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., albowiem doszło do nadużycia kompetencji przez organ podatkowy w postaci wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Powyższa argumentacja została ponowiona i rozszerzona przez skarżącego w piśmie z dnia [...] marca 2021 r., natomiast pismami z dnia [...] marca 2021 r., [...] marca 2021 r., [...] kwietnia 2021 r., [...] kwietnia 2021 r. i [...] maja 2021 r. skarżący uzupełnił i rozwinął argumentację skargi poprzez powołanie orzecznictwa sądowego mającego potwierdzać jego stanowisko w sprawie.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Nadto w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. organ odniósł się do treści ww. pism skarżącego oraz załączył harmonogram czynności podjętych w sprawie karnej wszczętej p-ko skarżącemu w okresie od [...] listopada 2016 r. do [...] maja 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie przepisu art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze m.), zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Przewodniczący Wydziału I zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Oceniając na wstępie kwestię przedawnienia zobowiązań będących przedmiotem sprawy, jako że dotyczą one podatku za miesiące od sierpnia do grudnia 2011 r., należy wskazać, że - co do zasady - zobowiązania podatkowe, zgodnie z art. 70 § 1 O.p., przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem, w sprawie zobowiązania za okresy od sierpnia 2011 r. do listopada 2011 r. powinny były przedawnić się [...] grudnia 2016 r., a za grudzień 2011 r. - [...] grudnia 2017 r. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana [...] lutego 2021 r., a doręczona [...] lutego 2021 r., zatem wydana została po terminie przedawnienia, konieczne jest więc jest ustalenie, czy zaistniały w sprawie okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia, w szczególności, czy doszło do jego zawieszenia lub przerwania.
Wskazywana przez organy okoliczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia, wynikająca z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. - zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania - powinna zostać oceniona przez sąd w kontekście uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2021 r. sygn. akt I FPS 1/21, w której stwierdzono, że: "W świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 1 - 3 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) ocena przesłanek zastosowania przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji.". Wprawdzie skład orzekający nie posiadał możliwości zapoznania się z uzasadnieniem tej uchwały, tak przed wydaniem wyroku w sprawie, jak i w dacie sporządzania uzasadnienia do wyroku, jednak sama teza zawarta w tej uchwale wskazuje, że obowiązkiem sądu jest dokonanie oceny przesłanek zastosowania przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p.
Nadto w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2020 r. sygn. akt I FSK 1879/17 co do instrumentalnego wykorzystywania instytucji wszczęcia postępowania karnego, czy karnego skarbowego, jedynie w celu zawieszenia biegu terminu zobowiązania podatkowego, wyrażono następujące poglądy:
- zasadnicze wątpliwości budzi konstytucyjność uregulowania art. 70 § 6 pkt 1 O.p., skutkującego zawieszeniem biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego podatnika, jedynie w oparciu o dyskrecjonalną czynność procesową postępowania karnoskarbowego organu podjętą in rem, a nie w stosunku do podatnika (ad personam), którego postępowanie podatkowe dotyczy; kwestia jednak konstytucyjności tego ustawowego unormowania należy do kognicji Trybunału Konstytucyjnego, przed którym zawisły w tym zakresie dwie sprawy: sygn. akt K 31/14 i SK 100/19;
- kontrolując zgodność z prawem decyzji podatkowej, w której organ podatkowy powołał się na zastosowanie art. 70 § 6 pkt 1 O.p., sąd administracyjny - w ramach art. 134 § 1 p.p.s.a., zobligowany jest do przeprowadzenia kontroli w zakresie prawidłowości zastosowania przez organ tej normy, co wymaga uzasadnienia jej zastosowania przez organ (art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.);
- uzasadnienie zastosowania przez organ podatkowy art. 70 § 6 pkt 1 O.p., w oparciu o który organ wywodzi, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego wywołało skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i dawało podstawę do wydania decyzji po upływie ustawowego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wymaga przedstawienia stosownych dowodów i chronologii czynności karnych procesowych wskazujących, że w danym przypadku wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało jedynie "instrumentalnego" charakteru (w celu przerwania biegu przedawnienia zobowiązania przy braku uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego), a było uzasadnione w aspekcie podejrzenia popełnienia czynu zabronionego przez podatnika, którego postępowanie podatkowe (kontrola podatkowa) dotyczy, w tym także uprawdopodobnia, że wszczęcie postępowania in rem, dawało podstawy do jego przekształcenia w postępowanie ad personam w stosunku do podatnika, z uwzględnieniem przesłanki uprawdopodobnienia jego winy w popełnieniu czynu zabronionego;
- w sytuacji kiedy organ podatkowy wywodzi z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. istotny skutek materialno-procesowy w postaci zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego podatnika, pozwalający na kontynuowanie wobec niego postępowania podatkowego (kontroli podatkowej), po upływie ustawowego terminu przedawnienia, spoczywa na nim ciężar wyczerpującego wykazania zasadności podjęcia karnej skarbowej czynności procesowej wywołującej ten skutek.
Analiza akt sprawy oraz odpowiedzi na skargę i pisma procesowego organu z dnia [...] czerwca 2021 r. jak również skargi i uzupełnia skargi dowodzi, że w sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. P. pismem z dnia [...] listopada 2016 r. skierowanym do podatnika, a doręczonym [...] grudnia 2016 r., zawiadomił - w trybie art. 70 § 6 i art. 70c O.p. - o zawieszeniu z dniem [...] listopada 2016 r. biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2011 r. w związku z wszczętym [...] listopada 2016 r. postępowaniem karnym skarbowym dotyczącym niewykonania tych zobowiązań. Do akt postępowania załączono postanowienie z dnia [...] listopada 2016 r. o wszczęciu śledztwa w sprawie o przestępstwa skarbowe ujęte w sześciu punktach, w tym m.in. o przestępstwa związane z rozliczeniem podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2011 r. określone w art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 61 § 1 k.k.s. i art. 62§ 2 k.k.s. zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s. przy zast. art. 7 § 1 k.k.s. (pkt I.) oraz w art. 54 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. (pkt IV.). Poza wszczęciem w sprawie śledztwa, [...] listopada 2016 r. postawiono skarżącemu zarzuty oraz w tym samym dniu skarżącego przesłuchano jako podejrzanego (oraz syna skarżącego). Ponadto [...] listopada 2016 r. sporządzono uzasadnienie zarzutów na piśmie. W okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] kwietnia 2020 r. śledztwo było zawieszone. Po podjęciu śledztwa, poza innymi czynnościami, sporządzono wniosek o wykonanie analizy kryminalnej co do skarżącego, a także podjęto szereg czynności wobec kontrahenta skarżącego - R. K.. W dniu [...] marca 2021 r. ponownie przesłuchano w charakterze podejrzanego skarżącego i jego syna.
Zatem, skoro w sprawie skarżącego postępowanie karne skarbowe przeszło z fazy in rem do fazy ad personam i organ dochodzeniowy podjął czynności procesowe z udziałem skarżącego, to ocenić należy, że organy przedstawiły stosowne dowody i chronologię czynności karnych procesowych wskazujących, że w sprawie skarżącego wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało jedynie "instrumentalnego" charakteru.
Nieuzasadniony jest więc zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 70 § 6 O.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu prawa w sytuacji, gdy istniały ku temu podstawy. Nadto wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z dnia [...] marca 2017 r., uchylającej w całości decyzję organu I instancji wydaną w przedmiocie podatku VAT za 2011 r. - wbrew argumentacji skarżącego - nie unicestwiło podstawy wszczęcia wobec niego postępowania karnego skarbowego, gdyż w sprawie postępowanie podatkowe toczyło się dalej i organ I instancji wydał ponownie decyzję z dnia [...] listopada 2020 r., którą określił skarżącemu zobowiązania podatkowe za okresy od sierpnia do grudnia 2011 r., bowiem ustalił, że skarżący zawyżył podatek naliczony z nierzetelnych faktur VAT o kwotę łączną w wysokości [...] zł.
Zatem, w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, a z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że działanie to nie miało wyłącznie charakteru instrumentalnego.
Odnosząc się do kwestii dotyczących prowadzenia postępowania podatkowego oraz oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wskazać należy, że w ww. decyzji kasacyjnej organu odwoławczego organ ten - uzasadniając uchylenie decyzji organu I instancji po raz pierwszy wydanej w sprawie - podkreślił, że konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego i ustalenie, czy paliwo nabywane przez skarżącego m.in. od spółki A. T. pochodziło od ustalonych nabywców, gdyż spółka ta - obok działalności przestępczej - prowadziła także rzetelną działalność nabywając paliwo w krajach Unii Europejskiej.
Podkreślić także należy, że skarżący w toku całego postępowania w sprawie podjął szereg czynności wyjaśniających we własnym zakresie i wskazał firmy transportowe, które dostarczały paliwo, kierowców, którzy przewozili paliwo, numery rejestracyjne samochodów, którymi transportowano paliwo, jak też ustalił u niektórych ze swoich dostawców, skąd pochodziło paliwo następnie przez niego nabyte. W ramach tych czynności, skarżący w sposób niewątpliwy wykazał, że zakwestionowane przez organy w sprawie dostawy paliwa nabytego przez niego od ww. spółki pochodziły z [...]. Paliwo to było transportowane przez firmę B. . Po przewiezieniu paliwa przez granicę, przez konkretnych - znanych skarżącemu kierowców, w tym przez właściciela firmy B. P. R. - pojazdami tej firmy, o ustalonych numerach rejestracyjnych, pojazdy z paliwem wjeżdżały do punktu odprawy celnej prowadzonej przez firmę B. , gdzie były sprawdzane dokumenty CMR, dane kierowców i jakość paliwa, a następnie sporządzane dokumenty z rozładunku i załadunku paliwa. Firma B. potwierdzała również wymaganą jakość paliwa.
Do ww. okoliczności organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie odniósł się, chociaż powinien, skoro po raz pierwszy wydaną w sprawie decyzję uchylił m.in. z tego powodu, że nie ustalono, skąd pochodziło paliwo nabywane przez skarżącego od spółki A. T., tj. czy z legalnego, czy też z nielegalnego źródła. A ta zasadnicza okoliczność ma decydujące znaczenie w sprawie, bowiem ustalenie legalnego źródła pochodzenia paliwa nabytego przez skarżącego przesadza, że do dostaw rzeczywistych doszło, a faktury je potwierdzające wystawione przez wskazaną spółkę dokumentują - tak pod względem przedmiotowym jak i podmiotowym - rzeczywiste transakcje gospodarcze. W przypadku bowiem tych transakcji spółka A. T. dokonała na rzecz skarżącego dostawy paliwa ze znanego i legalnego źródła pochodzenia. Zatem, organy podatkowe nie wykazały, aby skarżący nabywając paliwo od ww. spółki, nabywał je od podmiotu fikcyjnego, gdyż podmiot ten w 2011 r. był podmiotem zarejestrowanym, który także posiadał koncesję na prowadzenie obrotu paliwami. Natomiast, cała argumentacja organów dowodząca, że osoby reprezentujące tę spółkę, w tym karane za przestępstwa skarbowe, prowadziły nielegalną działalność paliwami nie znajduje przełożenia na sprawę skarżącego, gdyż jego transakcje z tym podmiotem były legalne, bowiem paliwo pochodziło z legalnego źródła. Nadto organy podatkowe nie wykazały w sposób niewątpliwy zaistnienia firmanctwa w przypadku spornych dostaw paliwa do skarżącego, nie było więc podstaw do formułowania pod adresem skarżącego zarzutu, że nie dochował on należytej staranności w obrotach z tym podmiotem.
W konsekwencji, cała dalsza argumentacja organów podatkowych dotycząca zachowania przez skarżącego dobrej wiary, w szczególności zaś, czy skarżący w kontaktach z ww. spółką dochował należytej staranności - przy uwzględnieniu okoliczności sprawy i dokumentów potwierdzających, że wskazana spółka była faktycznie funkcjonującym w obrocie gospodarczym podmiotem, materiał dowody sprawy nie wskazuje, że to nie ta spółka dostarczyła paliwo udokumentowane spornymi fakturami (czego nie wyklucza okoliczność, że spółka ta obok działalności legalnej prowadziła działalność przestępczą) - brak jest podstaw do twierdzenia, że skarżący w obrotach z tą spółką nie zachował należytej staranności kupieckiej, która pozwalałaby mu na ustalenie, że to nie ten podmiot dostarczył na jego rzecz paliwo, skoro organy podatkowe, przy całej swojej wiedzy opartej na analizie dowodów zgromadzonych w sprawie, nie wykazały jednoznacznie tej okoliczności.
Dodatkowo, należy podkreślić, że płatności za paliwo skarżący dokonywał przelewami, odbierał paliwo dostarczane z oznakowanych cystern znanego przewoźnika w punktach odprawy celnej, jakości kontroli paliwa dokonywała znana na rynku paliwowym firma B., zatem zarzut kierowania się niższą ceną od rynkowej (o [...] zł przy zakupie [...] l paliwa, tj. od ok. [...] do ok. [...] zł/l), skoro - jak wskazywał skarżący - dysponował także dokumentami firmowymi ww. spółki, wskazującymi na jego uprawnioną koncesyjnie działalność w handlu paliwami, potwierdzoną otrzymanymi (jak oświadczył syn skarżącego występujący przy przesłuchaniu skarżącego w charakterze strony [...] czerwca 2020 r., jako jego pełnomocnik) dokumentami firmowymi, tj. KRS, koncesjami, zaświadczeniem o byciu czynnym podatnikiem VAT, o niezaleganiu w płatnościach w podatkach i w ZUS - nie stanowi argumentu potwierdzającego, że skarżący powinien podejrzewać, że ma do czynienia z firmą prowadząca także działalność przestępczą (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2020 r. sygn. akt I FSK 1879/17 i przywołane tam nw. orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE)).
Taka ocena okoliczności, czy skarżący dochował należytej staranności znajduje uzasadnienie w wyrokach TSUE. W wyroku z dnia 22 października 2015 r. w sprawie C-277/14 PPUH [...] sp.j. [...], [...], [...] (Polska), TSUE stwierdził, że przepisy szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG, należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom krajowym, takim jak w postępowaniu głównym, które odmawiają podatnikowi prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej należnego lub zapłaconego od dostarczonych mu towarów z uwagi na to, iż faktura została wystawiona przez podmiot, który w świetle kryteriów przewidzianych przez te przepisy należy uważać za podmiot nieistniejący i nie ma możliwości ustalenia tożsamości rzeczywistego dostawcy towarów, chyba że zostanie wykazane, w świetle obiektywnych przesłanek i bez wymagania od podatnika, aby dokonał ustaleń, do których nie jest on zobowiązany, że ów podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, iż rzeczona dostawa wiązała się z przestępstwem w zakresie podatku od wartości dodanej, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego.
W kolejnym wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawach połączonych C-80/11 (M. ) i C-142/11 (P. ), TSUE w orzeczeniach tych stwierdził, że prawo podatników do odliczenia od podatku VAT, który są zobowiązani zapłacić, podatku VAT należnego lub zapłaconego z tytułu towarów i usług otrzymanych przez nich, stanowi zasadę podstawową wspólnego systemu podatku VAT ustanowionego przez ustawodawcę Unii Europejskiej. Ponieważ odmowa prawa do odliczenia stanowi wyjątek od zasady podstawowej, jaką jest istnienie takiego prawa, organ podatkowy zobowiązany jest wykazać w sposób prawnie wymagany istnienie obiektywnych przesłanek prowadzących do wniosku, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, iż transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem popełnionym przez dostawcę lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu. Jeżeli istnieją przesłanki, by podejrzewać nieprawidłowości lub naruszenie prawa, przezorny przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego przypadku, zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności. Jednakże organy podatkowe nie mogą w sposób generalny wymagać, by podatnik zamierzający skorzystać z prawa do odliczenia podatku VAT badał, czy wystawca faktury za towary lub usługi, których odliczenie ma dotyczyć, jest podatnikiem, czy dysponuje towarami będącymi przedmiotem transakcji i jest w stanie je dostarczyć oraz czy wywiązuje się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty podatku VAT, w celu upewnienia się, że podmioty działające na wcześniejszych etapach obrotu nie dopuszczają się nieprawidłowości lub przestępstwa, albo żeby podatnik ten posiadał potwierdzające to dokumenty. Co do zasady bowiem to do organów podatkowych należy dokonywanie niezbędnych kontroli podatników w celu wykrycia nieprawidłowości i naruszeń przepisów prawa w zakresie podatku VAT oraz karanie podatników winnych takich nieprawidłowości lub naruszeń.
Zatem, ocenić należało, że organy podatkowe naruszyły w sprawie zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.), gdyż zgromadzone w postępowaniu podatkowym dowody nie uprawniały te organy do wyrażenia poglądu, że faktury, na podstawie których skarżący nabył paliwo od ww. spółki były wadliwe pod względem podmiotowym, a w konsekwencji także, że organy te naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 86 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a u.p.t.u. w zw. z art. 167, art. 168 lit. a, art. 178 lit. a, art. 220 pkt 1 i art. 226 Dyrektywy 2006/112/WE, poprzez uznanie, że wystąpiły podstawy do odmowy skorzystania przez skarżącego z prawa do odliczenia podatku naliczonego.
W tej sytuacji, sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a." - wobec naruszenia ww. przepisów postępowania podatkowego oraz prawa materialnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200 i art. 209 p.p.s.a. Zasądzony zwrot kosztów postępowania obejmuje wpis od skargi w wysokości [...] zł, pobrany od skarżącego na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.).
Przywołane orzeczenia dostępne są na stronach internetowych pod adresami: www.orzeczenia.nsa.gov.pl oraz www.curia.europa.eu.