I SA/Sz 249/25

I SA/Sz 249/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 14 g par.1, art.14h, art.169
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Alicja Polańska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 3 września 2025 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej bez rozpatrzenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 8 stycznia 2025 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz J. W. kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (organ) utrzymał w mocy postanowienie organu z 8 stycznia 2025 r. pozostawiające bez rozpatrzenia wniosek J. W. o wydanie interpretacji indywidualnej na gruncie opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT).
Zdaniem organu, opis sprawy nie pozwala na wydanie interpretacji indywidualnej. Organ nie posiada wszystkich informacji, aby dokonać oceny prawnej, nawet uwzględniając uzupełnienie wniosku złożone przez J. W. w odpowiedzi na wezwanie organu. Wniosek jest niepełny, a "organ nie ma w tym zakresie wiedzy".
Organ zwrócił uwagę, że J. W. w uzupełnieniu wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej nie odpowiedział na pytanie nr 11 w brzmieniu "Czy w związku ze sprzedażą działek, które są przedmiotem złożonego przez Pana wniosku, udzielił Pan nabywcy/innemu podmiotowi pełnomocnictw (zgód, upoważnień) w celu występowania w Pana imieniu w sprawach dotyczących przedmiotowych działek? Jeżeli tak to należy podać: a) komu udzielił Pan pełnomocnictw (zgód, upoważnień); b) przedmiot oraz zakres ww. pełnomocnictw/zgód; c) jakie konkretnie czynności nabywca/inny podmiot dokonywał/dokona w związku z udzielonym pełnomocnictwem (zgodą, upoważnieniem)."
J. W. stwierdził jedynie, że odpowiedział na pytanie nr 11, odpowiadając na pytanie nr 7.
W odpowiedzi na pytanie nr 7 J. W. wyjaśnił, że "Według ustaleń pełnomocnika wnioskodawcy po rozmowie z Agentem Nieruchomości obsługującym tę transakcję, proces wyglądał następująco:
a. Nie było pozwolenia na budowę;
b. Nie było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
c. Na dzień sprzedaży nieruchomości w ocenie wnioskodawcy nie było wydanej ważnej Decyzji o Warunkach Zabudowy (dalej: WZ) - szczegóły poniżej;
d. Na samym początku po oględzinach Agenta Nieruchomości, Agent Nieruchomości doradził wnioskodawcy aby postarać się podzielić nieruchomość na mniejsze działki w celu szybszego i łatwiejszego znalezienia zainteresowanego kupującego - wnioskodawca zgodził się z taką rekomendacją i postępował zgodnie z rekomendacjami Agenta Nieruchomości;
e. Wnioskodawca i Agent Nieruchomości wystąpili o wydanie WZ - było to konieczne aby wszcząć postępowanie podziałowe;
f. Wydano WZ (dla nieruchomości przed podziałem) - po wydaniu tego WZ wystąpiono o podział nieruchomości na mniejsze działki - podzielono nieruchomość gruntową na dwie mniejsze. W momencie uprawomocnienia się decyzji o podziale nieruchomości, z mocy prawa wygasła więc wcześniej wydana decyzja o warunkach zabudowy (wcześniejsze W7 dotyczyło nieruchomości przed jej podziałem);
g. Tak powstałe mniejsze nieruchomości po podziale nie miały swoich WZ na dzień sprzedaży (nie występowano o WZ dla tych działek po podziale);
h. Tak powstałe mniejsze nieruchomości po podziale nie były dodatkowo "uzbrojone" przez wnioskodawcę (nie podprowadzono mediów itp. - każdy z kupujących już po transakcji we własnym zakresie miał "na swoją rękę" postarać się o ewentualne uzbrojenie dziatki;
i. Agent Nieruchomości znalazł zainteresowanych kupujących tu proces udziału Wnioskodawcy się zamyka. Według wiedzy wnioskodawcy każdy z kupujących już samodzielnie (w swoim imieniu) wystąpił o WZ dla nabytych nieruchomości już po transakcji."
W ocenie organu, z odpowiedzi na pytanie nr 7 nie wynika odpowiedź na pytanie nr 11. Z tej odpowiedzi nie wynika, czy J. W. udzielił, czy nie udzielił nabywcy/innemu podmiotowi pełnomocnictw (zgód, upoważnień) w celu występowania w jego imieniu w sprawach dotyczących przedmiotowych działek, a jeśli udzielił, to komu, w jakim zakresie, kto i jakie czynności wykonywał w oparciu o udzielone pełnomocnictwa.
Organ podkreślił, że udzielenie jasnych i konkretnych odpowiedzi na postawione w wezwaniu pytania było niezbędne celem wydania interpretacji indywidualnej.
W konsekwencji opis sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, czy w związku ze sprzedażą działek nr [...] oraz nr [...] J. W. wystąpił jako podatnik VAT, czy też nie.
Ponadto organ nie jest uprawniony do analizowania i oceny dokumentów załączonych do wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Natomiast w odpowiedzi na pytania nr 9 i nr 10 J. W. stwierdził, że wraz z pierwotnym wnioskiem załączono odpisy umów przedwstępnej i przyrzeczonej, a w związku z tym organ może zapoznać się z pełną treścią tych aktów notarialnych i dokonać ich samodzielnej oceny.
W przekonaniu organu, brak jest wskazania istotnych okoliczności niezbędnych do oceny prawnej przedstawionego opisu sprawy i do wydania interpretacji indywidualnej. Ostatecznie przedstawiony opis sprawy nie jest wyczerpujący. Z kolei brak wyraźnego i jednoznacznego przedstawienia stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego, stanowiącego podstawę kwalifikacji prawnopodatkowej w ramach procesu wydawania interpretacji indywidualnej, oznacza, że nie można zasadnie oczekiwać od organu odpowiedzi na postawione pytania. Wydanie w takiej sytuacji interpretacji indywidualnej naruszyłoby przepisy zawarte w Dziale II, Rozdziale 1a ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2025.111 ze zm. - O.p.).
W konsekwencji interpretacja indywidualna miałaby charakter warunkowy. Byłaby pozbawiona funkcji informacyjnej i gwarancyjnej z art. 14o § 1, art. 14c § 1, art. 14k § 1 O.p.
W podstawie prawnej organ nawiązał do art. 14g § 1, art. 14h, art. 169 § 1 O.p.
J. W. (skarżący) złożył skargę na powyższe postanowienie organu.
Zarzucił naruszenie:
- art. 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.) przez nadużycie prawa ze strony organu, gdyż skarżący udzielił wyczerpujących odpowiedzi, na ile było to możliwe;
- art. 169 § 1, § 3 pkt 1, § 4, art. 121 § 1 O.p. ze względu na niewydanie interpretacji indywidualnej z powodów błahych i niewystarczających, wbrew interesowi skarżącego, który z racji wieku chce uporządkować swoje sprawy;
- art. 191 O.p. podlegające na stwierdzeniu, że informacje opisane przez skarżącego nie były wystarczające do wydania interpretacji indywidualnej;
W następstwie formułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu wraz z postanowieniem organu z 8 stycznia 2025 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący motywował, że w 2022 r. sprzedał nieruchomość gruntową, którą nabył ponad 20 lat wcześniej do majątku prywatnego, wspólnego z żoną. Po przeszło 20 latach od zakupu, w okresie prowadzenia działalności gospodarczej zarejestrowanej w grudniu 2018 r., sprzedał ten grunt osobie prywatnej z pomocą biura nieruchomości. Stając do aktu notarialnego, zapłacił dość duży VAT od ustalonej ceny sprzedaży, co uczynił za sugestią biura księgowego, rozliczającego jego działalność gospodarczą.
Następnie skarżący powziął wątpliwości, czy słusznie zapłacił VAT z tytułu sprzedaży nieruchomości gruntowych. Łącznie była to kwota kilkudziesięciu tysięcy złotych.
W tej sytuacji skarżący wystąpił o wydanie interpretacji indywidualnej.
Zdaniem skarżącego, organ miał przedstawiony stan faktyczny na tyle precyzyjnie, aby bez najmniejszego problemu wydać interpretację indywidualną.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie organu oraz postanowienie organu z 8 stycznia 2025 r. nie są zgodne z prawem.
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej skarżący opisał okoliczności, w jakich nabył z żoną nieruchomość gruntową, która po ponad 24 latach została częściowo odrolniona i podzielona na mniejsze działki, celem sprzedaży za jak najkorzystniejszą cenę. W 2022 r. skarżący zbył działki nr: [...], [...]. Oświadczył przy umowie sprzedaży, że działał w ramach działalności gospodarczej, którą prowadził od 2018 r. Jednak aktualnie skarżący uważa, że nie występował jako podatnik VAT przy opisanej sprzedaży działek gruntu.
W następstwie skarżący we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej pytał organ o to, czy przy opisanej sprzedaży nieruchomości gruntowych był podatnikiem VAT, a jeśli tak, czy sprzedaż korzystała ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku od towarów i usług.
Zdaniem skarżącego, błędnie oświadczył przy umowie sprzedaży działek gruntu, że czynności sprzedaży dokonywał w ramach działalności gospodarczej, w charakterze podatnika VAT.
Pytania, do których nawiązał organ w motywach wydanych postanowień, zawarte w wezwaniu z 16 grudnia 2024 r. skierowanym do skarżącego, dotyczyły kwestii:
- jakie prawa i obowiązki wynikające z umowy przedwstępnej ciążyły na kupującym, a jakie na sprzedającym (pytanie nr 9);
- czy w umowie przedwstępnej określono warunki, które musiały zostać spełnione w celu zawarcia umowy sprzedaży (pytanie nr 10);
- czy w związku ze sprzedażą działek gruntu skarżący udzielił pełnomocnictw, zgód, upoważnień w celu występowania w imieniu skarżącego (pytanie nr 11).
Sąd ocenia, że w powyższym stanie sprawy zapatrywanie organu jest dowolne.
Przede wszystkim organ nie wykazał, jakie znaczenie prawne miały okoliczności objęte pytaniami nr 9-10 na potrzeby rozpoznania podatnika VAT i działalności gospodarczej.
Trzeba zauważyć, że udzielenie pełnomocnictw, zawieranie umów przedwstępnych jest stosowane zarówno w obrocie prywatnym, jak i gospodarczym. Organ nie wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu oraz wcześniej w postanowieniu z 8 stycznia 2025 r., dlaczego udzielenie pełnomocnictwa przez skarżącego, zawarcie umowy przedwstępnej, przyjęcie w niej określonych warunków, miałoby rozstrzygać, przesądzać o występowaniu w ramach obrotu gospodarczego i w roli podatnika VAT - pozytywnie bądź negatywnie. Na czym konkretnie miałby polegać związek tych oczekiwanych przez organ okoliczności, informacji z ustawowymi przesłankami działalności gospodarczej i statusu podatnika VAT.
Ponadto sąd jest zdania, że organ nie był uprawniony do wzbogacania okoliczności opisanych przez skarżącego o nowe, dodatkowe, według własnego uznania organu.
Oznacza to, że jeśli skarżący w opisie stanu faktycznego nie wspomniał o pełnomocniku, zgodach, upoważnieniach, to takich oświadczeń nie składał, nie podejmował takich czynności.
Jeśli skarżący opisał, że transakcje były realizowane w łańcuchu: umowa przedwstępna, umowa warunkowa sprzedaży ze względu na prawo pierwokupu Wójta Gminy K., finalna umowa przeniesienia własności za zapłatą umówionej ceny, to tylko te opisane okoliczności organ miał obowiązek ocenić z punktu widzenia wątpliwości prawnych skarżącego co do opodatkowania VAT sprzedaży działek gruntu, co do działania skarżącego w roli podatnika VAT w warunkach działalności gospodarczej.
W ocenie sądu, nie można zgodzić się z organem w tej kwestii, że brak odpowiedzi na jakiekolwiek pytania kierowane do skarżącego, bez względu na ich prawne znaczenie, obiektywnie miałby wykluczać wydanie interpretacji indywidualnej.
Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd prawny, w myśl którego:
"Mając na uwadze, że w postępowaniu interpretacyjnym znajduje zastosowanie zasada legalizmu, organ interpretacyjny na podstawie regulacji stosowanego odpowiednio na mocy art. 14h przepisu art. 169 § 1 o.p. uprawniony jest jedynie do żądania uzupełnienia opisu przedstawionego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego o okoliczności istotne z punktu widzenia wchodzących potencjalnie w rachubę norm materialnego prawa podatkowego.
Wezwanie do uzupełnienia opisu stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego nie może stanowić substytutu postępowania dowodowego realizującego zasadę prawdy materialnej. Jeśli tylko opis stanu faktycznego (lub zdarzenia przyszłego) pozwala na ocenę prawidłowości stanowiska pytającego w kontekście normy prawa, która będzie stanowiła podstawę owej oceny, organ podatkowy nie powinien wzywać strony w trybie art. 14h w zw. z art. 169 § 1 o.p. do uzupełniania braków wniosku, a w razie ich nieuzupełnienia stosować przepis art. 14g § 1 o.p.
Wymóg wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego realizuje się poprzez podanie wszystkich jego elementów istotnych z punktu widzenia możliwości oceny stanowiska wnioskodawcy. W trybie żądania uzupełnienia braków formalnych pisma, jakim jest wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, organ podatkowy może żądać jedynie uzupełnienia wniosku o takie elementy, bez których nie jest możliwa ocena, czy stanowisko przedstawione we wniosku i ocena prawna są prawidłowe, czy też błędne. Elementy te organ podatkowy powinien precyzyjnie wskazać w wezwaniu, wyjaśniając, dlaczego ich brak uniemożliwia wydanie interpretacji indywidualnej.
Interpretacja indywidualna ma bowiem na celu uzyskanie stanowiska organu podatkowego w zakresie rozumienia przepisów prawa podatkowego na gruncie przedstawionego przez wnioskodawcę, a nie ustalanego przez organ podatkowy, stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego (por. wyroki NSA: z 1.06.2022 r., II FSK 960/21, LEX nr 3506797; z 11.02.2021 r., II FSK 280/19, LEX nr 3129105)." (por. szerzej Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz, system elektroniczny LEX).
Wobec tego organ dowolnie zastosował art. 14g § 1, art. 14h, art. 169 § 4 O.p. Nie wykazał bowiem, aby wniosek skarżącego o wydanie interpretacji indywidualnej obiektywnie nie spełniał wymogów określonych w art. 14b § 3 O.p.
W art. 14b § 3 O.p. ustawodawca wymaga, aby składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej wyczerpująco przedstawił zaistniały stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe. Jednak pojęcie "wyczerpująco" użyte w tym przepisie oznacza wyłącznie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa podatkowego, które stały się przedmiotem wątpliwości składającego wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej.
Jak to zostało omówione w niniejszym uzasadnieniu, organ nie wykazał takiej istotnej relacji między pytaniami nr 9-11 sformułowanymi w wezwaniu z 16 grudnia 2024 r. a pytaniami postawionymi przez skarżącego. Organ nie wyjaśnił na ile i w jaki sposób ustawowe kryteria wyznaczające podatnika VAT i działalność gospodarczą objętą systemem tego podatku są uzależnione od instytucji umowy przedwstępnej i jej określonych postanowień, od instytucji pełnomocnictwa.
Innymi słowy, organ przemilczał, na czym miałoby polegać wpisanie instytucji umowy przedwstępnej i jej określonych postanowień oraz instytucji pełnomocnictwa w ustawowe przesłanki podatnika VAT i działalności gospodarczej w rozumieniu tego podatku.
Wymaga odnotowania, że w wezwaniu z 16 grudnia 2024 r. skierowanym do skarżącego organ również nie wyjaśnił skarżącemu takiego powiązania.
Z powodów omówionych wyżej zaskarżone postanowienie organu i postanowienie organu z 8 stycznia 2025 r. podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm. - P.p.s.a.).
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego (580 zł) uzasadnia art. 200, art. 205 § 2, art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 ze zm.).
Obejmują one wpis od skargi (100 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł).