I SA/Sz 243/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-07-12
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do aktkopie dokumentówkodeks postępowania administracyjnegoprawo do informacjiARiMRrolnictwo ekologicznepostępowanie administracyjneuchylenie postanowieniasądownictwo administracyjne

WSA uchylił postanowienia organów obu instancji odmawiające wydania kopii dokumentów, uznając, że strona ma prawo do ich uzyskania, a organy nie wykazały braku możliwości technicznych.

Strona wniosła o wydanie kopii dokumentów z akt sprawy administracyjnej dotyczącej nienależnie pobranych środków płatności. Organy obu instancji odmówiły, argumentując, że nie ma obowiązku sporządzania takich kopii, a strona miała już możliwość zapoznania się z aktami. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te postanowienia, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy k.p.a. i nie wykazały braku możliwości technicznych do wykonania wniosku.

Sprawa dotyczyła skargi L. M. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, które utrzymało w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego o odmowie wydania kopii dokumentów z akt sprawy. Postępowanie administracyjne dotyczyło ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków płatności z tytułu działania "rolnictwo ekologiczne". Strona wniosła o udostępnienie materiału dowodowego w formie kopii lub skanów na adres mailowy, wskazując na trudności w zapoznaniu się z aktami podczas wizyty w biurze. Organy obu instancji odmówiły, powołując się na brak obowiązku sporządzania kopii oraz fakt, że strona miała możliwość wglądu do akt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 73 i 74 § 2 k.p.a.) oraz uchwałę NSA I OPS 1/18. Sąd podkreślił, że prawo do dostępu do akt obejmuje również możliwość sporządzania kopii, a organy nie wykazały braku możliwości technicznych i organizacyjnych do ich wykonania. Sąd zwrócił uwagę, że strona nie żądała kopii całości akt, a jedynie części dokumentów, a organy nie wezwały jej do doprecyzowania wniosku. W konsekwencji, Sąd uchylił postanowienia organów i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, w ramach udostępniania akt stronie mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie odmówiły wydania kopii dokumentów, powołując się na brak takiego obowiązku. Interpretacja przepisów k.p.a. oraz uchwały NSA I OPS 1/18 wskazuje, że organ powinien umożliwić stronie uzyskanie kopii, o ile posiada ku temu możliwości techniczne i organizacyjne. Organy nie wykazały braku takich możliwości ani nie wezwały strony do doprecyzowania wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

k.p.a. art. 73 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Udostępnianie akt stronie obejmuje możliwość sporządzenia kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, w sposób wynikający z możliwości technicznych i organizacyjnych organu.

k.p.a. art. 74 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten, w kontekście art. 73 k.p.a., nie ogranicza prawa strony do uzyskania kopii dokumentów.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 51 § 3

Gwarancja dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie zinterpretowały przepisy k.p.a. dotyczące dostępu do akt i sporządzania kopii. Uchwała NSA I OPS 1/18 stanowi, że udostępnianie akt obejmuje sporządzenie kopii. Organy nie wykazały braku możliwości technicznych i organizacyjnych do wykonania wniosku o kopie. Strona nie żądała kopii całości akt, a organy nie wezwały do doprecyzowania wniosku. Zdanie odrębne do uchwały NSA nie ma mocy wiążącej.

Odrzucone argumenty

Organy administracji nie mają obowiązku sporządzania i wydawania nieuwierzytelnionych kopii akt sprawy na żądanie strony. Strona miała już możliwość zapoznania się z aktami w siedzibie organu. Żądanie kopii dokumentów było nadmierne lub niemożliwe do spełnienia z uwagi na brak możliwości technicznych organu.

Godne uwagi sformułowania

W ramach udostępniania akt stronie, na podstawie art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (...) mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z posiadanych możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Moc wiążącą ma sentencja uchwały, nie zaś zdanie odrębne zgłoszone do niej.

Skład orzekający

Anna Sokołowska

przewodniczący

Bolesław Stachura

sprawozdawca

Jolanta Kwiecińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa strony do uzyskania kopii dokumentów z akt sprawy administracyjnej oraz interpretacja obowiązków organów w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych, gdzie organy odmawiają wydania kopii, powołując się na brak obowiązku lub możliwości techniczne, które nie zostały wykazane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa strony do informacji i dostępu do akt w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla każdego obywatela w kontakcie z urzędami.

Czy urząd musi dać Ci kopie dokumentów z Twojej sprawy? WSA: Tak, jeśli ma taką możliwość!

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 243/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-07-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 73 par 1, art. 74 par 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 329
art.145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2023 r. sprawy ze skargi L. M. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie wydania dokumentów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] i miasta K. z siedzibą w K. z dnia [...] 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej L. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "organ I Instancji" lub "Kierownik Biura Powiatowego") z dnia [...] października 2022 r. nr [...] o odmowie wydania L. M. (dalej "Strona", "Producent" lub "Skarżący") kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.
Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu [...] sierpnia 2022 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia Stronie kwoty nienależnie pobranych środków płatności z tytułu działania "rolnictwo ekologiczne" (PROW 2014-2020). Zawiadomienie zostało podjęte w terminie dnia [...] września 2022 r.
Z notatki służbowej pracownika ARiMR sporządzonej w dniu [...] września 2022 r. wynika, że Producent wraz z H. M. stawił się tego dnia w Biurze Powiatowym ARiMR w K. w celu zapoznania się z aktami sprawy, w związku z ww. zawiadomieniem. Producent zapoznał się z aktami sprawy, w tym z raportem z kontroli na miejscu przeprowadzonej metodą FOTO w 2021 r. w gospodarstwie. Stronie udostępniono wgląd do dokumentacji zdjęciowej i szkiców wykonanych w terenie, podczas kontroli na monitorze ekranowym komputera. Strona przeglądała dokumentację przez 1,5 godziny w obecności pracownika Biura Powiatowego i wykonała kilka zdjęć ze szkiców kontrolowanych działek, bezpośrednio z monitora komputera. Poza tym, Strona nie sporządziła żadnych innych kopii czy odpisów z akt sprawy.
Dnia [...] września 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo Producenta, w którym wniósł o wskazanie jaki materiał dowodowy został zebrany w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków płatności z tytułu działania "rolnictwo ekologiczne" (PROW 2014-2020) i doręczenie go w postaci kopii lub skanów na podany w piśmie adres mailowy, w terminie 7 dni od otrzymania pisma przez organ. Uzasadniając swój wniosek Producent wskazał, że jeśli organ zamierza toczyć postępowanie z uwzględnieniem dokumentów urzędowych to powinien formalnie włączyć je do akt sprawy, o czym Skarżący winien zostać powiadomiony, co w postępowaniu nie miało miejsca. Nadto wskazał, że Biuro Powiatowe ARiMR znajduje się w odległości 40 km od jego miejsca zamieszkania i na przyjazd do Biura Powiatowego ARiMR będzie zmuszony przeznaczyć jeden dzień roboczy.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał w dniu [...] października 2022 r. postanowienie nr [...] o odmowie wydania Producentowi kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Organ I instancji uzasadnił swoje stanowisko tym, że nie ma takiego obowiązku, aby organ na żądanie Strony sporządzał kopie akt sprawy i przesyłał je stronie.
Od powyższego postanowienia Producent wniósł zażalenie.
Producent nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji i zażądał, aby Kierownik Biura Powiatowego ARiMR został zobowiązany do udostępnienia mu kopii dokumentów znajdujących się w sprawie, które mają istotne znaczenie dla wyniku prowadzonego postępowania. W ocenie Producenta, organ odmawiając mu dostępu do kopii akt sprawy, naruszył przepis art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a."), w związku z art. 73 k.p.a., art. 8 k.p.a. i 10 k.p.a. oraz art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Ponadto, Strona wskazała, że obecnie organ odwoławczy ma możliwość naprawienia błędu organu I instancji i przekazania kopii dokumentów sprawy drogą elektroniczną. Producent zauważył, że jego żądanie jest w dalszym ciągu zasadne i nie jest nadmiernie obciążające organ. Swoje zażalenie, Producent oparł na uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2018 r., sygn. akt I OPS 1/18.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że zasady udostępniania akt sprawy określone zostały w przepisach k.p.a. Powołując treść art. 73 k.p.a. oraz art. 74 k.p.a., organ odwoławczy wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że Strona w dniu [...] września 2022 r. będąc w Biurze Powiatowym ARiMR w K. z osobą towarzyszącą, miała pełny dostęp do akt sprawy. Udostępniono Stronie nawet dokumentację zdjęciową oraz szkice wykonane przez inspektorów terenowych podczas kontroli na miejscu w jej gospodarstwie. Strona wykonała zdjęcia z dokumentacji terenowej wprost z monitora komputerowego. I choć Strona zapoznawała się z aktami sprawy przez 1,5 godziny w obecności pracownika ARiMR, nie sporządziła żadnych innych kopii lub zdjęć, odpisów czy też notatek. Strona nie poprosiła również o wykonanie kserokopii pojedynczych dokumentów. Tym samym, organ odwoławczy przyjął, że organ wykonał wszelkie czynności, umożliwiając Stronie zapoznanie się z aktami sprawy, a zatem organ nie odmówił Stronie dostępu do nich.
Nadto, organ odwoławczy wskazał, że w badanej sprawie Strona wystąpiła o wydanie nieuwierzytelnionych kopii z akt sprawy, a taki obowiązek nie należy do organu administracji publicznej. Ponadto, wykonanie kopii z akt sprawy Strona może dokonać osobiście lub przez pełnomocnika, w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Organ administracji publicznej zabezpiecza stronie możliwość wykonania kserokopii dokumentów, przy czym mogą one być również fotografowane przez stronę, za pomocą przenośnych urządzeń elektronicznych - np. telefonem komórkowym. Jednakże Producent tego nie uczynił będąc dnia [...] września 2022r. w Biurze Powiatowym ARiMR w K..
Odnosząc się do ponownego żądania Producenta dotyczącego wydania kopii dokumentów a zawartego w zażaleniu, organ odwoławczy powołał się na wyrok NSA z dnia 28 września 2022 r. sygn. akt II ISK 2721/19 wskazując, że art. 73 k.p.a. nie nakłada na organ bezwzględnego obowiązku sporządzenia i dostarczenia stronie postępowania, na jej żądanie kopii dokumentów. Mówi on przede wszystkim o dostępie do akt, gwarantując uprawnienie wynikające z art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Poza tym ww. uchwała z dnia 8 października 2018 r. posiada zdanie odrębne, 1 z 7 sędziów NSA uznał, że z art. 73 § 1 k.p.a.- nie wynika ustawowy obowiązek organu administracji publicznej sporządzenia na żądanie strony kopii z akt sprawy.
Dodatkowo organ odwoławczy stwierdził, że Producent w swoim wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. nie uzasadnił swojego żądania tylko wskazał, że odległość pomiędzy Biurem Powiatowym ARiMR, a jego miejscem zamieszkania wynosi ponad 40 km i żeby pojechać do biura musi przeznaczyć cały dzień roboczy. Jednakże, jak wskazał organ odwoławczy, wcześniej Producent skorzystał już z możliwości przeglądania akt sprawy, które udostępnił mu organ.
Organ odwoławczy wskazał, że doktryna stoi na stanowisku, że przez ważny interes należy rozumieć takie wypadki, gdy strona nie może zapoznać się z aktami sprawy i sporządzić z nich odpowiednich notatek lub kopii. W konsekwencji nie jest wystarczająca sama chęć posiadania odpisów dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy czy też chęć ich weryfikacji z zebranymi przez siebie dowodami. (H. Knysiak-Molczyk (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2015). Organ odwołał się przy tym do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2017 r. sygn. II SA/Wa 1660/16.
W ocenie organu odwoławczego, podnoszone przez Producenta twierdzenia, że ze względu na odległość ponad 40 km do Biura Powiatowego ARiMR nie miał możliwości wykonania kopii, odpisów, notatek, fotografii itp. akt w siedzibie organu, pozostają bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia wniosku, bowiem Strona mogła dokonać tych czynności osobiście lub zgodnie z art. 32 k.p.a. miała możliwość ustanowienia pełnomocnika w sprawie, celem wglądu w akta sprawy i wykonania fotografii, z którego to prawa Strona nie skorzystała.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że oryginały dokumentów niniejszej sprawy są również w posiadaniu Strony, tj. wnioski o dopłaty, decyzje o przyznaniu płatności ekologicznych, raport z kontroli na miejscu, także zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] sierpnia 2022 r. i decyzja z dnia [...] października 2022r., od której Strona się odwołała. Organ dodał, że w każdej chwili, nawet po zakończeniu postępowania Strona lub jej pełnomocnik, może zapoznać się z aktami sprawy w Biurze Powiatowym ARiMR w K., o czym organ informował w zaskarżonym postanowieniu.
Zdaniem organu odwoławczego, organ co do zasady nie jest zobowiązany do sporządzania i dostarczania Stronie, na jej żądanie, kopii całości akt administracyjnych wytworzonych w danej sprawie administracyjnej. W przedmiotowej sprawie, organ umożliwił Stronie zarówno wgląd do akt, jak i sporządzenie kopii, odpisów czy fotografii znajdujących się w aktach dokumentów. Czynności tych Producent mógł dokonać osobiście lub przez pełnomocnika. Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy stwierdził, że zażalenie Strony jest bezzasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z dnia [...] lutego 2023 r. wraz z poprzedzającym je postanowieniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dla powiatu koszalińskiego i miasta K. z dnia [...] października 2022 r., zobowiązanie organu do wydania wnioskowanych kopii dokumentów, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz wydanie orzeczenia na posiedzeniu niejawnym.
Nakreślając stan faktyczny sprawy Skarżący wskazał, że w związku z pisemnym zawiadomieniem Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...] sierpnia 2022 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolnictwo ekologiczne (PROW 2014-2020), Skarżący złożył m.in. wniosek o wskazanie jaki materiał dowodowy został zebrany w tej sprawie i doręczenie go w formie kopii lub też skanów na adres mailowy Skarżącego, gdyż wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania otrzymał informację, że w ciągu 7 dni może złożyć wyjaśnienia i wypowiedzieć się odnośnie zebranych materiałów i dowodów w sprawie. Skarżący potwierdził, że w dniu [...] września 2022 r. był w Oddziale ARiMR w K. i przeglądał dokumentację zdjęciową na monitorze komputera. Nie udało mu się jednak wówczas wszystkiego sprawdzić i znaleźć interesujących go dokumentów m.in. z uwagi na udostępnienie materiałów na monitorze komputera. Stąd też, złożył wniosek o przekazanie mu zgromadzonego materiału w formie kopii dokumentów lub ich skanów w formie elektronicznej (na adres mailowy). Skarżący chciał spokojnie w domu zapoznać się z materiałem sprawy.
Skarżący wskazał, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, gdyż oparte jest ono o błędną interpretację przepisów art. 73 i 74 § 2 k.p.a. i nadmiernie rygorystyczne podejście do kwestii sporządzania nieuwierzytelnionych kopii dokumentów będących częścią materiału dowodowego, które prowadzi do tego, że organ ograniczył stronie postępowania administracyjnego - posiadającej ewidentny i nie budzący wątpliwości interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. - dostęp do akt sprawy administracyjnej.
W ocenie Skarżącego, sytuacja ta powinna być oceniana przez pryzmat ogólnych zasad postępowania administracyjnego, tj. art. 8 § 1 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania obywateli/uczestników postępowania do władzy publicznej), którego przecież art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505, ze zm.) nie wyłącza. Tak samo, jak i przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008 r. (brak wskazania nazwy aktu prawnego -dopisek sądu) nie wyłączają przepisów art. 73 i 74 § 2 k.p.a.
Skarżący podniósł, że zasada jawności postępowania oraz zasada swobodnego dostępu do akt sprawy przez stronę zakłada, że dostęp do akt sprawy i dokumentów nie ma charakteru jednorazowego, ale jest uprawnieniem ciągłym przez cały czas trwania postępowania i może być realizowanym wielokrotnie. Co więcej uprawnienie to nie wygasa nawet po zakończeniu postępowania - argument z art. 73 § 1 k.p.a. W praktyce strona może korzystać z prawa do wglądu do akt sprawy i robienia z nich kopii nawet codziennie, gdyż k.p.a. nie przewiduje w tym zakresie szczególnych ograniczeń. Ewentualne ograniczenia wynikają bowiem ze spraw oczywistych, takich jak godziny pracy urzędów czy dni obsługi interesantów.
Zdaniem Skarżącego, na gruncie art. 73 § 2 k.p.a. błędne jest też stanowisko organu II instancji wyrażone w uzasadnieniu postanowienia, że organ nie ma obowiązku wydawania nieuwierzytelnionych kopii z akt sprawy, gdyż k.p.a. mówi wyłącznie o "uwierzytelnionych odpisach" i do tego wykazać się "ważnym interesem". Organ powołując się przy tym na zdanie odrębne do uchwały 7 sędziów NSA z dnia 8 października 2018 r. (sygn. akt I OPS 1/18), którą to Skarżący przywołał w swoim zażaleniu, zanegował tym samym, nie tylko żądanie Strony postępowania o sporządzenie kopii dokumentacji, ale także wiążący ją pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w tej uchwale wskazujący, że: "W ramach udostępniania akt stronie, na podstawie art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z posiadanych możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy". Zdanie odrębne do tej uchwały nie zmienia ani jej treści, ani też mocy jej obowiązywania.
Mając powyższe argumenty na względzie Skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie organu odwoławczego narusza przepis art. 74 § 2 w związku z art. 73 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. w związku z gwarancjami zawartymi w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP zapewniającymi każdemu obywatelowi dostęp do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych oraz możliwość sporządzania kopii dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy administracyjnej.
Zdaniem Skarżącego, jako strona postępowania administracyjnego którego przedmiotem jest ustalenie kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolnictwo ekologiczne (PROW 2014-2020), ma on prawo wiedzieć co dokładnie znajduje się w aktach sprawy i jakie dokumenty organ zamierza uwzględnić w swoim rozstrzygnięciu, w szczególności ma prawo zapoznać się z dokumentację fotograficzną z kontroli swojego gospodarstwa i dokonać jej spokojnej i samodzielnej analizy bez obecności pracowników Agencji. Stąd szczególnie Skarżącemu zależało na uzyskaniu kompletu zdjęć lotniczych swojego gospodarstwa, które były podstawą do wydania decyzji obciążającej go płatnością.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, w oparciu o art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: "p.p.s.a."), bowiem zgodnie z wskazanym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Warunek ten został spełniony w niniejszej sprawie, przedmiotem skargi jest bowiem akt wymieniony w powyższym przepisie.
Dalej wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Spór w sprawie dotyczy tego, czy zasadnie organy odmówiły Stronie udostępnienia materiałów żądanych w piśmie z dnia [...] września 2022 r.
Organ I instancji odmawiając przekazania dokumentów podkreślał przede wszystkim, że k.p.a. odróżnia przeglądanie akt od uwierzytelnienia odpisów z akt. Wskazał, że jego zdaniem obowiązek organów ogranicza się do wydania uwierzytelnionych kopii, a żaden przepis nie zobowiązuje organów do sporządzania kopii akt sprawy i przesyłania ich stronie czy też w formie cyfrowej czy to papierowej. Zdaniem organu I instancji strona nie może żądać od organu doręczenia jej nieuwierzytelnionych kopii dokumentów z akt sprawy. Wskazał też, że Strona już zapoznawała się z aktami sprawy w Biurze Agencji.
Natomiast organ odwoławczy, mimo powołania się w zażaleniu przez Stronę na uchwałę NSA I OPS 1/18, z której wynika, że w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, wskazał, że Strona zwróciła się dnia 26 września 2022 r. o wydanie kopii całej dokumentacji zebranej w sprawie, a taki obowiązek nie należy do organu administracji publicznej. Ponownie podkreślił, że Strona już zapoznawała się z aktami sprawy. Organ odwoławczy odwołał się do wyroku NSA z dnia 28 września 2022 r. sygn. akt II OSK 2721/19 z którego wynika, iż organ nie jest zobowiązany do sporządzania i dostarczania stronie postępowania kopii całości akt administracyjnych danej sprawy. Odwołał się przy tym do zdania odrębnego zgłoszonego do uchwały NSA I OPS 1/18, a nadto podkreślił, że z treści samej uchwały wynika, że sporządzenie na wniosek strony kopii dokumentacji ww. uchwała uzależnia od możliwości technicznych i organizacyjnych organu.
Zdaniem Sądu argumentacja organów użyta w zaskarżonych postanowieniach jest błędna i oparta na nieprawidłowych założeniach, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Po pierwsze fakt, iż Strona zapoznawała się z aktami sprawy w siedzibie organu I instancji nie pozbawia jej co do zasady możliwości kolejnego zapoznania, w tym także możliwości żądania sporządzenia i przesłania jej przez organ kopii dokumentów.
Po drugie Sąd nie podziela twierdzenia organu odwoławczego, że Strona zażądała przekazania jej kopii całości akt administracyjnych sprawy. Jak bowiem potwierdza analiza pisma z dnia [...] września 2022 r. Skarżący zwrócił się w nim o wskazanie jaki materiał dowodowy został zebrany w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków płatności z tytułu działania "rolnictwo ekologiczne" (PROW 2014-2020) i doręczenie go w postaci kopii lub skanów na podany w piśmie adres mailowy, w terminie 7 dni od otrzymania pisma przez organ. Uzasadniając swój wniosek Producent wskazał, że jeśli organ zamierza toczyć postępowania z uwzględnieniem dokumentów urzędowych to powinien formalnie włączyć je do akt sprawy o czym Skarżący winien zostać powiadomiony, a co w postępowaniu nie miało miejsca.
Tym samym, zdaniem Sądu, z powyższego nie wynika żeby Skarżący żądał sporządzenia i przesłania kopii całości akt administracyjnych sprawy. Nie maja więc zastosowania do badanej sprawy rozważania NSA zawarte w powołanym przez organ odwoławczy wyroku II OSK 2721/19. Z żądania wynika, że Skarżący oczekiwał sporządzenia kopii i przesłania mu jedynie części dokumentów z akt sprawy. Natomiast jeśli organ miał wątpliwości co do tego zakresu, winien wezwać Stronę do doprecyzowania wniosku, czego na żadnym etapie żaden z organów nie uczynił.
Co więcej organ odwoławczy wskazuje, że z treści uchwały NSA I OPS 1/18, wynika, że sporządzenie na wniosek strony kopii dokumentacji uzależnia ona od możliwości technicznych i organizacyjnych organu. Tymczasem powołując się na powyższe ograniczenie organ nawet nie próbował wykazać, że niezrealizowanie przedmiotowego wniosku Strony wynikało z braku możliwości technicznych i organizacyjnych organu.
Nie było też podstaw do powoływania się przez organ na zdanie odrębne do uchwały NSA I OPS 1/18, albowiem moc wiążącą ma sentencja uchwały, nie zaś zdanie odrębne zgłoszone do niej. Podkreślić tu bowiem należy, że moc ogólnie wiążąca uchwał wynika z art. 187 § 2 p.p.s.a. w myśl którego uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w danej sprawie wiążąca. Dodatkowo moc wiążącą posiada sentencja uchwały co potwierdza orzecznictwo. Dopóki zatem nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Tymczasem we wspomnianej uchwale I OPS 1/18 na pytanie "Czy w ramach udostępniania akt stronie, na podstawie art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z posiadanych możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy?" NSA podjął następującą uchwałę: W ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Jest to stanowisko jednoznaczne i tylko ono, a nie zdanie odrębne wiąże w tej sprawie.
Tym samy skoro organy nie wykazały, że nie posiadają możliwości technicznych i organizacyjnych, a wcześniej w istocie nie wyjaśniły zakresu żądania – nie miały podstaw aby wydać postanowienia odmawiające Stronie wydania kopii znajdujących się w aktach sprawy dokumentów
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie organu odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu Sąd postanowił o uchyleniu zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 P.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi ([...] zł).
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym wyroku, a w razie powzięcia wątpliwości co do zakresu żądania ustalą jaki jest dokładny zakres żądania Strony, tzn. skopiowania i doręczenia jakich dokumentów oczekuje i udostępnią je Stronie, a jeśli nie posiadają możliwości technicznych i organizacyjnych, to w sposób wyczerpujący i poddający się kontroli przedstawią to w uzasadnieniu ewentualnego postanowienia. .
Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI