I SA/SZ 239/24

I SA/Sz 239/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Bolesław Stachura
Elżbieta Dziel /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 par 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
145 par 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 190, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2015 poz 1800
par 14 pkt lit. c
Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Dz.U. 2018 poz 1312
art. 3
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 138 par 1 i 2, art. 105 par 1 i art. 139
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi "A.-D." S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 maja 2019 r. nr 9016-2019-0080/M-6400 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ś. z dnia 18 lutego 2019 r., nr 0314-2019-001131, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz "A.-D." S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt
I GSK 275/20 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Sz 559/19 w sprawie ze skargi "A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. (zwanej dalej: "Spółką", "stroną, "skarżącą") na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w S. (zwanego dalej: "organem II instancji", "organem odwoławczym") z dnia 15 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i przekazał sprawę
do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie (punkt 1.) oraz zasądził od organu na rzecz Spółki [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (punkt 2.).
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W związku ze złożonym przez Spółkę wnioskiem o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, przeprowadzono kontrolę gospodarstwa skarżącej w zakresie kwalifikowalności powierzchni w zakresie EFA.
W trakcie kontroli ustalono, że powierzchnia deklarowana obszaru proekologicznego (EFA) jest większa od stwierdzonej. Z przeprowadzonej kontroli sporządzony został raport, do którego załączono szkic z pomiaru działki rolnej z oznaczeniem miejsc wykonania fotografii terenu oraz dokumentacji fotograficznej. Strona złożyła zastrzeżenia do wyników kontroli gospodarstwa, które nie zostały uwzględnione.
Decyzją z dnia 7 czerwca 2018 r. organ I instancji przyznał Spółce płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 w pomniejszonej wysokości.
Po rozpoznaniu odwołania organ II instancji decyzją z dnia 11 stycznia 2019 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Na mocy decyzji z dnia 18 lutego 2019 r. organ I instancji ponownie przyznał skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 w pomniejszonej wysokości. Organ odwoławczy decyzją z dnia 15 maja 2019 r. uchylił decyzję organu I instancji
w części dotyczącej przyznania kwoty z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej oraz umorzył postępowanie w tej części, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję z dnia
18 lutego 2019 r.
W skardze do WSA Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 559/19 oddalił skargę. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd uznał, że stan prawny sprawy przedstawiony w zaskarżonej decyzji nie budzi wątpliwości. Stwierdził, że organ w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy, a opóźnienie w doręczeniu raportu z kontroli nie miało wpływu
na podważenie ustaleń kontroli.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, ww. na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. W ocenie NSA skarga kasacyjna zasługiwała
na uwzględnienie, albowiem uzasadnienie wyroku sądu niższej instancji nie spełniała wymogów wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a.
NSA wskazał, że sąd pierwszej instancji zgodził się ze skarżącą, że obowiązek niezwłocznego przekazania kontrolowanemu raportu z kontroli nie został należycie wykonany, w związku z tym nie można było fizycznie wykazać istnienia poplonu
(na podstawie oględzin lub dokonania zdjęć przez skarżącą) po opóźnionym przekazaniu raportu. Sąd pierwszej instancji oceniając to uchybienie – bez powołania jakiejkolwiek regulacji prawnych dotyczących postępowania (w tym jego zasad) – poprzez pryzmat ewentualnego naruszenia praw Spółki (bez sprecyzowania o jakie prawa chodzi), odniósł się do ustaleń dokonanych przez kontrolujących i wskazał na sporządzone liczne zdjęcia, które zostały wykonane na potwierdzenie stanu upraw. Zdaniem sądu, z tych zdjęć "wynika, że na pewnych fragmentach działki leżał śnieg, natomiast pozostałe części były wolne od śniegu i pozwalały na dokonywanie jednoznacznych ustaleń, nie było więc niezbędne – jak twierdzi skarżąca – odgarnianie śniegu "a nawet wierzchniej warstwy ziemi, i wówczas łubin był widoczny". Zaleganie śniegu na części działki nie stanowiło też przeszkody dla jednoznacznego wydzielenia części powierzchni działki, na której stwierdzono deklarowany poplon, od części, na której znajdowało się ściernisko,
co obrazują też sporządzone fotografie". NSA zaznaczył, że nie wiadomo z jakich względów sąd uznał, że ewentualne odgarnianie śniegu nie było potrzebne.
W ocenie NSA z wywodów zawartych na s. 14 in fine i s. 15 uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, wynikało, że WSA w istocie nie odniósł się do zasadniczego
w sprawie zagadnienia w przedmiocie prawidłowości ustalenia organu, że na terenie stanowiącym tzw. "ściernisko", nie występował poplon, co kwestionowała skarżąca
w postępowaniu administracyjnym i przed sądem. W tym zakresie wskazał jedynie – bez odwoływania się do akt administracyjnych (w tym znajdujących się w nich zdjęć)
– że "przyjmując nawet za dopuszczalną taką nowatorską technologię wysiewu poplonu"
(tj. wysiewu poplonu na ściernisku), "stwierdzić należy, że jej zastosowanie może rodzić ryzyko braku wzejścia dokonanych zasiewów".
Z powyższego wynikałoby, że WSA nie kwestionując potencjalnej możliwości istnienia poplonu na ściernisku, uznał jednocześnie prawidłowość ustaleń organu, którą można sprowadzić do stwierdzenia, że skoro stwierdzono istnienie ścierniska (przebijającego się ponad warstwę śniegu), to tym samym nie mogło być tam poplonu. NSA zaznaczył, że WSA uznając ustalenia kontrolujących jako niebudzące wątpliwości, wskazał, że zostały one uwiarygodnione przez skarżącą stwierdzeniem o zasianiu mieszanki poplonu na ściernisku. Zestawienie tego twierdzenia z wcześniejszym poglądem WSA w przedmiocie uznania możliwości wysiewu poplonu na ściernisku wskazuje na brak korelacji logicznej między tymi ustaleniami.
NSA wskazał, że sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę, w uzasadnieniu prawnym odwołał się wyłącznie do jednej regulacji mającej merytoryczne znaczenie
w sprawie, a mianowicie do art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, stwierdzając,
że organ rozpatrzył cały materiał dowodowy. Odnosząc się do stwierdzenia sądu, że stan prawny sprawy przedstawiony w zaskarżonej decyzji nie budzi wątpliwości, nie było
też niezbędne przytaczanie brzmienia tych przepisów i dokonywanie ich wykładni,
NSA uznał, że tego rodzaju stanowisko sądu nie spełnia wymogu wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Tym bardziej, że skoro wcześniej sąd pierwszej instancji stwierdził naruszenie obowiązku niezwłocznego przekazania kontrolowanemu raportu z kontroli – niezależnie od dalszych ustaleń w przedmiocie wpływu tego uchybienia na wynik postępowania – powinien ustalić podstawę prawną tego obowiązku i jego korelację z ewentualnymi prawami skarżącej (i możliwościami
ich realizacji) w odniesieniu do realiów prowadzonego przez organy postępowania i jego zgodności z obowiązującymi regulacjami.
W konsekwencji powyższego NSA stwierdził, że z uwagi na to, iż orzeczenie sądu pierwszej instancji nie poddawało się kontroli kasacyjnej, bezprzedmiotowe
i przedwczesne było ocenianie pozostałych zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej.
NSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględni poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny uwagi i dokona kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze obowiązujące regulacje prawne dotyczące postępowania kontrolnego oraz postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności, w tym dotyczące obowiązków i uprawnień organu oraz strony, ma to bowiem istotne znaczenie dla ustalenia w przedmiocie prawidłowości dokonanych przez organ ustaleń faktycznych w odniesieniu do stwierdzenia braku poplonu na terenie, na którym stwierdzono występowanie ścierniska. Przy tym sąd pierwszej instancji odniesie się szczegółowo do materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy
(w tym zaskarżonej decyzji oraz dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń faktycznych), sąd administracyjny bowiem wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej jako: "p.p.s.a.", w przypadku istnienia istotnych wad
w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajduje art. 190 p.p.s.a., stosownie do którego sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 5 marca 2024 r. w sprawie I GSK 275/20 sąd drugiej instancji uchylając wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2021 r. wskazał, że sąd pierwszej instancji w istocie nie odniósł się do zasadniczego w sprawie ustalenia organu, że na terenie stanowiącym tzw. "ściernisko" nie występował poplon.
Zaskarżona decyzja została wydana m.in. na podstawie: art. 138 § 1 i 2 w związku z art.105 § 1 i art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) - zwanej dalej k.p.a., art. 46 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników
na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009
(Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, s. 608 ze zm.), art.26 ust. 2 i art. 28 ust. 1 Rozporządzenia delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 181, s. 48 ze zm.).
Wydając decyzje w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organy administracyjne stosowały także przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o systemach wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 ze zm.), a to przede wszystkim art. 3, stosownie do którego:
1. z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej;
2. w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się;
3. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne;
3a. zdjęcie wykonane i przesłane przez stronę postępowania z wykorzystaniem aplikacji udostępnionej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją", w tym zdjęcie geotagowane będące zdjęciem zawierającym informacje
o długości i szerokości geograficznej miejsca wykonania tego zdjęcia, ustalonych na podstawie dostępnych systemów pozycjonowania satelitarnego, stanowi dowód tego, co zostało zobrazowane na tym zdjęciu oraz zapisane w pliku zawierającym to zdjęcie. Zdjęcie przesłane z wykorzystaniem tej aplikacji ma charakter dokumentu, o którym mowa w art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (...).
Przepis ten zatem reguluje postępowanie w sprawach dotyczących przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ze względu na wnioskowy charakter postępowań w sprawach dotyczących płatności ciężar dowodzenia jak wynika z lektury przytoczonych powyżej regulacji został przesunięty w kierunku producenta rolnego, jednak podkreślenia wymaga, że prowadząc postępowanie w sprawie przyznania płatności organ stoi na straży praworządności i jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast strony są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą. Zauważyć w tym miejscu należy, że przepis art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego posługuje się nie tylko pojęciem "dowody", lecz także pojęciem "wyjaśnienia", czyli jeżeli strona w postępowaniu o przyznanie jej płatności przedstawia wyjaśnienia istotne dla ustalenia okoliczności sprawy, to organ zobowiązany jest do rozpatrzenia tychże wyjaśnień, jeżeli budzą one jego wątpliwości, to może przeprowadzić postępowanie dowodowe celem ich usunięcia i ustalenia w sposób prawidłowy stanu faktycznego. W ocenie sądu jednak nie jest dopuszczalna sytuacja taka jak zaistniała
w rozpatrywanej sprawie, a polegająca na tym, że strona przedstawia w piśmie wyjaśnienia istotnej dla sprawy okoliczności tj. dokonania wysiewu poplonu, a organ odwoławczy w decyzji wskazuje, że przesłuchanie wskazanego w wyjaśnieniach świadka jest zbyteczne ze względu na materiał dowodowy z kontroli. Skoro organ nie przeprowadził wskazywanych przez stronę dowodów ani też nie wyjaśnił przedstawianych nią a istotnych do wyjaśnienia sprawy okoliczności, to nie można uznać, że stan faktyczny w sprawie został ustalony w oparciu o całość wyczerpująco rozpatrzonego materiału dowodowego. W istocie bowiem stan faktyczny przez organ został ustalony jedynie w oparciu o protokół kontroli. Przepis art. 3 ust. 1-3 ustawy
o płatnościach nie uchyla bowiem zasad postępowania administracyjnego
w szczególności zasady prawdy obiektywnej czy też zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej
Sąd nie neguje, że kontrola, jak to wskazuje organ w zaskarżonej decyzji została przeprowadzona przez posiadających odpowiednie kwalifikacje inspektorów terenowych, jednak podkreślenia wymaga, że to organ decyduje o momencie przeprowadzenia kontroli oraz to organ akceptuje wyniki kontroli i dokumentujący je materiał zdjęciowy.
Rację ma organ co do tego, że w przedmiotowej sprawie nie istniał obowiązek zawiadomienia skarżącej o terminie zamierzonej kontroli. Kontrola bowiem została przeprowadzona stosownie do przepisów Rozporządzenie wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 227, s. 69 ze zm.). Zgodnie z art. 24 Rozporządzenia 1306/2013:
1. kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację:
a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji;
b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków;
c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności;
2. państwa członkowskie zapewniają, by zgodność ze wszystkimi odpowiednimi warunkami ustanowionymi przez prawo unijne lub w odpowiednich przepisach krajowych i dokumentach zawierających przepisy wykonawcze lub w programie rozwoju obszarów wiejskich mogła być sprawdzona zgodnie ze zbiorem weryfikowalnych wskaźników ustanawianych przez państwa członkowskie;
3. wyniki kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu ocenia się, aby ustalić, czy wszelkie stwierdzone problemy mogą zasadniczo wiązać się z ryzykiem dla innych podobnych operacji, beneficjentów lub innych podmiotów. W ocenie określa się również przyczyny takich sytuacji, wszelkie dalsze kontrole, które mogą być wymagane, a także niezbędne działania naprawcze i zapobiegawcze;
4. właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja satelitarnych lub lotniczych ortoobrazów lub innych odpowiednich dowodów, w tym dowodów przedstawionych przez beneficjenta na wniosek właściwego organu, nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub,
w stosownych przypadkach, właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu;
5. Niniejszy rozdział stosuje się do wszystkich kontroli przeprowadzanych na mocy niniejszego rozporządzenia i nie naruszając przepisów szczegółowych przewidzianych
w tytułach IV i V. Ustęp 3 nie ma jednak zastosowania do tytułu V.
Stosownie zaś do art.25 ww. Rozporządzenia:
"Kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni. Jednakże
w przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do wniosków o przyznanie pomocy
z związanej z produkcją zwierząt gospodarskich lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą lub zobowiązań zgłoszonych zgodnie z art. 14a ust. 5, zapowiedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Ponadto jeżeli ustawodawstwo stosowane do aktów i norm dotyczących zasady wzajemnej zgodności wymaga, aby kontrole na miejscu miały niezapowiedziany charakter, wymienione zasady mają również zastosowanie w przypadku kontroli na miejscu przeprowadzanych pod kątem przestrzegania zasady wzajemnej zgodności."
Z lektury powyższych przepisów zatem jednoznacznie wynika, że organ nie miał obowiązku zawiadomienia producenta rolnego o zamiarze przeprowadzenia kontroli Jednakże przeprowadzonej kontroli nie można uznać za przeprowadzoną w sposób umożliwiający skuteczną weryfikację poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie płatności, skoro została ona przeprowadzona w okresie gdy na działkach zgłoszonych do przyznania płatności zalegała pokrywa śnieżna. Wprawdzie pokrywa śnieżna jak to wynika z dokumentacji fotograficznej na skutek operowania słońca miała różną grubość jednak nie zmienia to faktu, że także na fotografiach mających obrazować brak poplonu (nr 0108 i 0119) znajdowała się pokrywa śnieżna. Nie można zatem uznać, że kontrola została przeprowadzona w sposób prawidłowy, skoro kontrolerzy ograniczyli się do wykazania, że na zakwestionowanym obszarze zgłoszonym do płatności znajdowało się ściernisko. Skoro nie jest wykluczona możliwość dokonania zasiewu poplonu na ściernisku, to zadanie kontrolujących polegało na sprawdzeniu, czy poplon nie został wysiany i jakiej fazie wzrostu się znaduje, a skoro na materiale zdjęciowym utrwalono istnienie pokrywy śnieżniej, to nie można wykluczyć, że pod tą pokrywą poplon się znajdował i był w fazie wzrostu. Samo bowiem w sobie istnienie ścierniska nie wyklucza wykonania zabiegu wysiania poplonu.
Dalej wskazać należy na istność faktu doręczenia przez organ producentowi rolnemu protokołu kontroli po niemal trzech miesiącach od jej dokonania. Postępując
w ten sposób organ w istocie uniemożliwił stronie merytoryczne odniesienie się do stwierdzonych w protokole okoliczności i przedstawienie dowodów na okoliczności odmienne. Oczywistym jest bowiem, że na działkach rolnych producent dokonywał kolejnych zabiegów agrotechnicznych, które zmieniły stan faktyczny. Gdyby protokół kontroli został producentowi doręczony we właściwym czasie, czyli niezwłocznie po jego sporządzeniu, to producent mógłby za pomocą zdjęć utrwalić stan występujący na gruncie, nie mając jednak wiedzy co do tego, że organ w kwestii poplonu ma do niego jakiekolwiek zastrzeżenia, tego nie uczynił. Zdaniem sądu nie może ulegać wątpliwości, że skutki tak nierzetelnie prowadzonego postępowania – brak jednoznacznego materiału zdjęciowego ze względu na zalegający śnieg, doręczenie protokołu kontroli po niemal trzech miesiącach, nie mogą obciążać producenta rolnego.
Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że przy wydaniu zaskarżonej decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji zostały naruszone przytoczone i omówione powyżej przepisów dotyczących postępowania, a w szczególności art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy
o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 24 ust. 1 Rozporządzenia 1306/2013. W wyniku powyższych naruszeń stan faktyczny ustalony przez organy w zasadniczej kwestii tj. istnienia na zakwestionowanym obszarze działek zgłoszonych do płatności poplonu w postaci mieszanki żyta i łubinu nie może zostać uznany za prawidłowy. Zatem w konsekwencji należało zakwestionować zaistnienie podstaw do zastosowania przez organy materialnych przepisów dotyczących przyznania wnioskowanej płatności w pomniejszonej wysokości.
Podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu pierwszej instancji stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali stan faktyczny stosując się do powyżej wyrażonych wskazań oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 5 marca 2024 I GSK 275/20 przy uwzględnieniu, że samo w sobie stwierdzenie istnienia ścierniska na obszarze zgłoszonym do płatności nie wyklucza możliwości jednoczesnego istnienia poplonu. Następnie z zależności od wyniku dokonanych ustaleń organ zastosuje przepisy dotyczące przyznania płatności.
Orzeczenie o kosztach zostało oparte na treści art. 200 p.p.s.a., który statuuje zasadę odpowiedzialności organu za wynik postępowania sądowoadministracyjnego. Na wysokość kosztów złożyły się: wpis od skargi w wysokości [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem ustalone stosownie do wynagrodzenie § 14 pkt lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa, rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.
Orzeczenia sądów administracyjnych przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.