I SA/Sz 238/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-07-19
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneopłata dodatkowastrefa płatnego parkowaniabłąd co do osoby zobowiązanejustawa o drogach publicznychprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiciężar dowodudomniemanie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę właściciela pojazdu na postanowienie SKO utrzymujące w mocy decyzję o oddaleniu zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłaty za parkowanie, uznając, że właściciel nie udowodnił, iż pojazdem kierowała inna osoba.

Sprawa dotyczyła skargi J.H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję Burmistrza oddalającą zarzut błędu co do osoby zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłaty dodatkowej za nieopłacony postój pojazdu. Skarżący twierdził, że pojazdem kierowała inna osoba, której powierzył pojazd. Sądy obu instancji uznały, że ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na właścicielu pojazdu, a przedstawione dowody nie były wystarczające do obalenia domniemania, że to właściciel jest korzystającym z drogi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę J.H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza M. oddalające zarzut błędu co do osoby zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłaty dodatkowej za nieopłacony postój pojazdu w dniu 14.06.2022 r. Skarżący podniósł, że w tym dniu powierzył pojazd innej osobie, P. B., i wniósł zarzut błędu co do osoby zobowiązanej. Organy administracji oraz sąd uznały, że zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej co do zasady obciąża właściciela pojazdu. Ciężar udowodnienia, że pojazdem kierowała inna osoba, spoczywa na właścicielu. Skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na poparcie swojego zarzutu, w tym nie załączył umowy użyczenia pojazdu na etapie postępowania administracyjnego, mimo że dysponował nią na etapie postępowania sądowego. Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały właściwe przepisy prawa, oddalając skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, właściciel pojazdu jest zobowiązany do zapłaty opłaty dodatkowej, chyba że udowodni, iż pojazdem kierowała inna osoba. Ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na właścicielu.

Uzasadnienie

Ustawa o drogach publicznych nakłada obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej na korzystającego z dróg publicznych. W przypadku nieuiszczenia opłaty, organ egzekucyjny ma prawo domniemywać, że korzystającym był właściciel pojazdu. Właściciel, aby zwolnić się z obowiązku, musi przedstawić dowody wskazujące na faktycznego użytkownika pojazdu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.d.p. art. 13 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 13f § ust. 1

Ustawa o drogach publicznych

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 27 § 1 pkt 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § par. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 124

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 106

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, b i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ciężar udowodnienia, że pojazdem kierowała inna osoba, spoczywa na właścicielu pojazdu. Właściciel pojazdu nie przedstawił wystarczających dowodów na poparcie zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej. Organy administracji prawidłowo zastosowały domniemanie faktyczne, że korzystającym z drogi był właściciel pojazdu.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 78 ust. 4 ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez zastosowanie wykładni rozszerzającej na niekorzyść skarżącego. Naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o drogach publicznych poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie. Naruszenie art. 6, 7, 8, 9 k.p.a. prowadzące do wadliwego ustalenia stanu faktycznego. Naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Naruszenie art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 u. p. e. a., a także art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędne ich zastosowanie i oddalenie zarzutów, zamiast umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Godne uwagi sformułowania

To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Organ ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu. Właściciel pojazdu nie przedstawił wystarczających dowodów uzasadniających zgłoszony zarzut.

Skład orzekający

Elżbieta Dziel

przewodniczący

Marzena Kowalewska

sprawozdawca

Jolanta Kwiecińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że ciężar dowodu w przypadku zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłat parkingowych spoczywa na właścicielu pojazdu, który musi aktywnie wykazać, że pojazdem kierowała inna osoba."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku dowodów ze strony zobowiązanego i nie stanowi przełomu w interpretacji przepisów, lecz potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i zajmujących się prawem administracyjnym, ponieważ precyzuje zasady dowodzenia w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłat parkingowych.

Kto odpowiada za mandat? Właściciel pojazdu musi udowodnić, że nie kierował.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 238/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Dziel /przewodniczący/
Jolanta Kwiecińska
Marzena Kowalewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1294/23 - Wyrok NSA z 2024-08-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18, art. 27 par. 1 pkt 9, art. 33 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3, art. 34 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 124
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 470
art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13f ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 106, art. 119 pkt 3, art. 134, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 19 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J.H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 3 marca 2023 r. nr SKO.Ke.480/746/2023 w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 3 marca 2023 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia J. H. na postanowienie Burmistrza M. z 9.01.2023 r znak [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 8.12.2022r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienia Burmistrza M. z 9.01.2023 r znak [...]
Pismem z 27.12.2022 r. J. H. wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym zarzucając błąd co do osoby zobowiązanej. Wskazał, że w reakcji na upomnienie, poinformował wierzyciela, że 14.06.2022 r. powierzył pojazd nr [...] innemu kierującemu (tj. P. B. zamieszkałemu ul. [...] w S.). Jak wynika z informacji z 23.09.2022 P. B. korzystał z samochodu przez kilkadziesiąt dni. Z informacji tej wynika także, ze P. B. obecnie nie odbiera telefonu więc nie ma J. H. z nim kontaktu. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. zawiesił postanowieniem z 30.12.2022 r. postępowanie egzekucyjne i przekazał sprawę wierzycielowi w celu zajęcia stanowiska
Burmistrz M. ww postanowieniem z 9.01.2023 r. wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), oddalił zarzut błędu co do zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 8.12.2022 r nr [...] Wskazany tytuł wykonawczy dotyczy opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania przy ul. [...] w M. pojazdu nr rej. [...] w dniu 14.06.2022r.
Zażalenie na postanowienie Burmistrza M. złożył J. H.. Zobowiązany podniósł, że powierzył pojazd innej osobie, którą wskazał, zaś żaden powszechnie obowiązujący przepis nie nakłada na niego obowiązku zawierania umów użyczenia pojazdu na piśmie. Zdaniem zobowiązanego po wniesieniu zarzutu organ miał obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przy zastosowaniu przepisów k.p.a..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu zażalenia utrzymało je w mocy. Po powołaniu przepisów art. 33 i art. 34 u.p.e.a. Kolegium wskazało, że organ egzekucyjny ma prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych jest właściciel samochodu. Ten ostatni zaś może dochodzić swych racji, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 15.04. 2011 r., sygn. akt I OSK 129/11 oraz powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo). Skoro zatem skarżący zaprzecza, aby w określonych dniach i miejscach korzystał z dróg publicznych przez zajęcie miejsc parkingowych w strefie płatnego parkowania, a nie jest kwestionowane, że inne osoby korzystały w ten sposób z dróg publicznych przy użyciu pojazdu należącego do skarżącego, to te osoby potencjalnie mogłyby być zobowiązane do uiszczenia opłaty dodatkowej w miejsce właściciela pojazdu. Wykazanie powyższych okoliczności obciąża jednak nie organ egzekucyjny, ale skarżącego, jako właściciela pojazdu (tak NSA w wyroku z dn. 18.11.2020 r sygn. IGSIC 495/18).
Skoro zobowiązany nie wykazał, aby w dacie powstania egzekwowanego obowiązku, to nie on użytkował przedmiotowy pojazd, wierzyciel prawidłowo uznał go za zobowiązanego w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. To na właścicielu pojazdu spoczywa bowiem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Jeżeli właściciel pojazdu nie wykaże bezspornie faktu użyczenia pojazdu osobie trzeciej to zasadne jest wówczas uznanie, że to właściciel był korzystającym z drogi w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 ze zm., dalej: "ustawa o drogach publicznych").
W tym stanie rzeczy, zdaniem Kolegium, brak było podstaw do innego rozstrzygnięcia w sprawie aniżeli utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), w zw.
z art. 18 u.p.e.a.
Zaskarżając w całości postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie J. H. zarzucił :
Naruszenie art. 78 ust. 4 ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez zastosowanie wykładni rozszerzającej na niekorzyść skarżącego.
Naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o drogach publicznych poprzez jego nieprawidłowe.
zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że właściciel pojazdu jest zobowiązany do uiszczania opłat za postój pojazdu w granicach strefy płatnego parkowania również za innych korzystających.
Naruszenie art. 6,7,8,9 k.p.a. prowadzącym do wadliwego ustalenia stanu faktycznego.
Naruszenie art. 77 k.p.a poprzez jego niezastosowanie w sytuacji kiedy okoliczności sprawy niewątpliwie tego wymagały.
Naruszenie art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 u. p. e. a., a także art. 138 § 1
pkt 2 k.p.a. przez błędne ich zastosowanie i oddalenie zarzutów, zamiast umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji błędu co do osoby zobowiązanego
i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Do skargi załączył umowę użyczenia samochodu z 14.06.2022 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Ocenę załączonej umowy organ pozostawił sądowi. Organ wniósł z ostrożności procesowej o obciążenie skarżącego kosztami postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 t.j.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 t.j., dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W świetle art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c) p.p.s.a.). Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie z 3.03.2023 r., którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela – Burmistrza M. z 9.01.2023 r. przedmiocie zarzutu dotyczącego prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...] z 8.12.2022 r. obejmującego zaległość w opłacie dodatkowej za nieopłacony postój w dniu 14.06.2022 r.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie zaś do art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 1). Zgodnie natomiast z art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (pkt 1); uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: w całości (pkt 2a); w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut (pkt 2b); stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym (pkt 3a); zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (pkt 3b). Zgodnie natomiast z art. 34 § 3 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.
Z akt sprawy wynika, że zobowiązany wniósł zarzuty, w których powołał się na nieistnienie obowiązku w związku z błędem co do osoby zobowiązanej do zapłaty opłaty dodatkowej (art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 3 u.p.e.a.).
Wyjaśnić należy, że przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W tym drugim przypadku wierzyciel może wystawić tytuł wykonawczy na nowego zobowiązanego, a zobowiązany, wnosząc zarzut, może kwestionować twierdzenie wierzyciela o przejściu obowiązku na tę, a nie inną osobę. (por. Piotr Przybysz, Postepowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz wyd. VIII, WKP 2018).
Zdaniem skarżącego, błąd organu polegał na nałożeniu na niego jako właściciela pojazdu o nr rej. [...] obowiązku ponoszenia opłaty za postój pojazdu samochodowego mimo, że w dniu zaparkowania tj. 14.06.2022 r. przy ul. [...] w M. to nie on korzystał z tego pojazdu, lecz wskazana przez niego osoba.
Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych: a) w strefie płatnego parkowania, b) w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania. Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową (art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych).
Konsekwencją powyższych regulacji jest uznanie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania lub w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (zaparkowania w strefie, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej – nieuiszczenia opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek. Wymaga podkreślenia również, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się odrębnego postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej. Nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie zarzutu nieistnienia obowiązku, czy błędu, co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 435/16).
W tym miejscu podnieść należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, albo jego posiadacza, a kierowanie egzekucji właśnie do niego, opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu (posiadacz) jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie.
Z tego powodu organ ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu. Natomiast nie można zgodzić się, ze skarżącym, że ustawa o drogach publicznych wymaga od wierzyciela, aby to on wykazał, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej ciąży na konkretnej osobie - osobie innej od właściciela pojazdu, o ile to taka właśnie osoba rzeczywiście korzystała z pojazdu. Wbrew stanowisku skarżącego organ jest uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby. Dłużnik zgłaszając zarzut błędu co do osoby zobowiązanego winien przedstawić dowody wskazujące, że osoba korzystająca z drogi publicznej nie jest tożsama z właścicielem pojazdu. W szczególności może przedstawić umowę użyczenia czy najmu pojazdu samochodowego, ale także np. postanowienie właściwego organu ścigania stwierdzające fakt kradzieży tego pojazdu, czy jego zaboru w celu krótkotrwałego użycia. Zwrócić należy uwagę, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prawo do zgłoszenia zarzutu daje wyłącznie zobowiązanemu. Jest to bowiem dla niego główny i podstawowy środek ochrony własnych interesów przed niezgodnym z prawem prowadzeniem egzekucji.
Jeżeli zatem zobowiązany nie przedstawi dowodów uzasadniających zgłoszony zarzut, to organ prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego może ocenić tylko w oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty.
W postępowaniu prowadzonym na skutek wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej opartego na podstawie wskazanej w art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie ma obowiązku wyjaśnienia, kto zaparkował w płatnej strefie parkowania i nie uiścił należnej opłaty parkingowej, lecz jest jedynie zobowiązany do oceny, czy przedstawione przez zobowiązanego dowody są na tyle wiarygodne, że obalają ciążące na właścicielu pojazdu samochodowego domniemanie faktyczne, że to właśnie on był korzystającym z niego wówczas, kiedy opłata parkingowa nie została opłacona.
W niniejszej sprawie skarżący wskazał dane innej osoby (imię, nazwisko, adres), która dysponowała pojazdem w dniu 14.06.2022 r., ale żadnego dowodu potwierdzającego tą okoliczność, jak sam skarżący wskazał nie może nawiązać kontaktu ze wskazaną osobą. Jak była o tym mowa w takim przypadku skarżący nie może oczekiwać, że w udowodnieniu powyższych okoliczności za niego podejmie działania organ. Zatem mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy zasadnie wierzyciel uznał, że w tym przypadku obowiązek zapłaty za parkowanie obciążał stronę skarżącą jako właściciela pojazdu. Tym samym podniesione przez stronę skarżącą zarzuty naruszenia art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o drogach publicznych w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 k.p.a. okazały się niezasadne.
Analiza akt sprawy prowadzi bowiem do wniosku, że organy działały zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w przepisach k.p.a. mającymi odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z art. 18 u.p.e.a. W ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały oceny zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego – wyjaśnienia skarżącego z dnia 23.09.2022 r., okoliczności wskazane w piśmie z dnia 27.12.2022 r. a przed organem II instancji uzasadnienie zażalenia, w sposób rzetelny oraz wyczerpujący, a wyniki tej oceny znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień, sporządzonych zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 124 k.p.a. W uzasadnieniach tych organy wskazały fakty, które stanowiły podstawę podjętego rozstrzygnięcia, argumentację organów z wyjaśnieniem podstawy prawnej i odniesieniem się do stanowiska strony. Organy poddały ocenie prawnej i stosując właściwe przepisy, dokonały właściwego rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżący miał wiedzę co do wymogu udokumentowania faktu użyczenia samochodu innej osobie, argumentacja ta wynikała z rozstrzygnięcia organu I instancji a pomimo to takiego dokumentu nie przedstawił przy formułowaniu zażalenia, wbrew przeciwnie negował obowiązek posiadania umowy na podstawie której oddaje innej osobie pojazd.
W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez skarżącego nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, gdyż były one zasadne. Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonych postanowień (art. 134 p.p.s.a.).
W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 106 p.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie "akt sprawy" organu administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie zostało zaskarżone do Sądu. Oznacza to, że podstawą orzekania przez sąd jest cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach. Nie jest uzasadnione załączanie przez skarżącego na etapie postępowania sądowego, umowy użyczenia samochodu, mająca udawadniać fakt korzystania z samochodu przez inną osobę w dacie 14 czerwca 2022 r.
W postępowaniu przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Postanowienie to należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten Sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać Sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Oznacza to, że Sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżonym postanowieniem.
W orzecznictwie przyjęty został pogląd, że jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, Sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2000 r. sygn. akt FSA 1/00 nie publ.). Taka sytuacja jednak nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż organy tak pierwszej jak i drugiej instancji podjęły się wyjaśnienia okoliczności związanych z parkowaniem pojazdu w dniu 14 czerwca 2022 r. Ustalenie tej kwestii mające znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, powinno i było dokonane przez organ w postępowaniu administracyjnym w którym skarżący miał możliwość przedłożenia stosownych dokumentów. W świetle powyższego nie można zarzucić organom zaniechania ustawowego obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej, skoro skarżący nie przedłożył umowy na etapie toczącego się postępowania administracyjnego a którą jak wynika z załączonego egzemplarza do skargi kierowanej do Sądu dysponował w dacie kiedy toczyło się postępowanie administracyjne a w toku postępowania administracyjnego powoływał się jedynie na fakt braku kontaktu z P. B..
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI