I SA/Sz 233/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2025-06-25
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od czynności cywilnoprawnychPCCwartość rynkowawycena udziałówbiegłyopinia biegłegorażące naruszenie prawastwierdzenie nieważności decyzjipostępowanie podatkowekontrola celno-skarbowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Podatniczka wniosła o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji określającej jej zobowiązanie w podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), zarzucając rażące naruszenie prawa przez organ podatkowy, który oparł się na opinii biegłego zawyżającej wartość nabytych udziałów. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a zarzuty dotyczące oceny dowodów i wartości przedmiotu opodatkowania mogły być podnoszone w zwykłym trybie zaskarżenia, a nie w nadzwyczajnym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy.

Sprawa dotyczyła skargi B. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z 2019 r. określającej Skarżącej zobowiązanie w podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) z tytułu nabycia udziałów w spółce "D." Sp. z o.o. w K. w 2014 r. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, zarzucając rażące naruszenie prawa (art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej) poprzez oparcie się przez organ podatkowy na nierzetelnej opinii biegłego M. G., która zawyżyła wartość rynkową nabytych udziałów. Podatniczka powołała się na inne wyceny oraz wyroki sądów powszechnych, które miały potwierdzać jej stanowisko. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że zarzuty Skarżącej dotyczące oceny dowodów i wartości przedmiotu opodatkowania nie spełniają przesłanek rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji w trybie nadzwyczajnym. Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma charakter szczególny i nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy, a jedynie weryfikacji decyzji pod kątem kwalifikowanych wad prawnych. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad dających podstawę do wyeliminowania aktów z obrotu prawnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ podatkowy prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ zarzuty dotyczące oceny dowodów i wartości przedmiotu opodatkowania nie spełniają przesłanek rażącego naruszenia prawa, a postępowanie o stwierdzenie nieważności nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zarzuty dotyczące oceny dowodów i wartości przedmiotu opodatkowania mogły być podnoszone w zwykłym trybie zaskarżenia, a nie w nadzwyczajnym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Postępowanie o stwierdzenie nieważności ma na celu weryfikację decyzji pod kątem kwalifikowanych wad prawnych, a nie ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

O.p. art. 247 § 1

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, lub w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.

Pomocnicze

O.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa o sądach administracyjnych

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Ustawa o sądach administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut rażącego naruszenia prawa przez organ podatkowy poprzez oparcie się na nierzetelnej opinii biegłego. Zarzut niewłaściwej oceny dowodów przez organ. Zarzut naruszenia zasady praworządności i zaufania obywateli do organów władzy publicznej.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie w zakresie stwierdzenia nieważności nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Granice postępowania w trybie nadzwyczajnym nie pozwalają na rozpatrzenie sprawy co do jej istoty. Rażące naruszenie prawa ma miejsce wówczas, gdy jest oczywiste, tzn. da się je ustalić na podstawie prostego zestawienia treści konkretnej normy prawa z treścią podjętego przez organy rozstrzygnięcia. Odmienna ocena dowodów nie stanowi przesłanki nieważności. Wyrok uniewinniający stronę od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy podatkowej i pozostawia organom podatkowym możliwość samodzielnego ustalenia stanu faktycznego.

Skład orzekający

Jolanta Kwiecińska

przewodniczący sprawozdawca

Wiesława Achrymowicz

członek

Bolesław Stachura

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ograniczenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, w szczególności w kontekście zarzutów dotyczących oceny dowodów i wartości przedmiotu opodatkowania. Wyjaśnienie, że odmienna ocena dowodów przez stronę nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji i nie stanowi podstawy do kwestionowania prawidłowości oceny dowodów w zwykłym trybie zaskarżenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i podatkowych ze względu na szczegółowe omówienie granic postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji i rozróżnienie między rażącym naruszeniem prawa a zwykłymi uchybieniami proceduralnymi.

Kiedy zwykła ocena dowodów staje się rażącym naruszeniem prawa? WSA wyjaśnia granice wniosku o nieważność decyzji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 233/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatek od czynności cywilnoprawnych
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 247 par 1 pkt 3, art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 3 marca 2025 r. nr 3201-IOD1[1].614.1.2025.4 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") zaskarżoną decyzją z 3 marca 2025 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z 16 grudnia 2024 r. nr [...] odmawiającą B. C. (dalej: "Strona", "Skarżąca") stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z 10 października 2019 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję tego organu z 12 czerwca 2019 r. nr [...]
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
Pismem z 10 czerwca 2024 r. Strona złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego
w S. z 10 października 2019 r. nr [...] Decyzją
tą organ utrzymał w mocy wydaną w pierwszej instancji decyzję z 12 czerwca 2019 r.
nr [...] określającą Stronie zobowiązanie podatkowe
w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu nabycia [...] r. udziałów "D. Spółka z o. o. w K. od: Ż. K. - [...] zł i B. K. - [...] zł. Powyższa decyzja ostateczna z 10 października 2019 r. nie została zaskarżona przez Stronę skargą do właściwego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Podstawą do wydania decyzji były ustalenia poczynione w toku kontroli
celno-skarbowej przeprowadzonej wobec wyżej wymienionej w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu nabycia w 2014 r. w ww. spółce, przekształconej następnie - z uwagi na niezłożenie przez Stronę w ustawowym terminie korekty deklaracji PCC-3 obejmującej ustalenia zawarte w wyniku kontroli
- w postępowanie podatkowe. Organ ustalił, że B. C. (poprzednio: B. Z.), na podstawie zawartych 27 czerwca 2014 r. umów (z notarialnie poświadczonymi podpisami), nabyła [...] udziałów w "D. " Spółka z o. o. z siedzibą w K.:
- od Ż. K. - [...] udziałów za cenę [...] zł,
- od B. K. - [...] udziałów za cenę [...] zł.
W dniu 29 sierpnia 2014 r. Strona złożyła w urzędzie skarbowym deklaracje
w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC-3), w których wykazała podatek należny od tych czynności (1%) w kwotach – odpowiednio: [...] zł i [...] zł. Strona zapłaciła te podatki.
Organ podatkowy stwierdził, że wartość przedmiotu czynności cywilno-prawnych, tj. nabytych udziałów w ww. spółce nie odpowiada ich wartości rynkowej.
Po uzyskaniu wyjaśnień Strony w zakresie sposobu wyceny nabytych udziałów organ włączył w poczet materiałów dowodowych "Raport wyceny przedsiębiorstwa
"D. Sp. z o.o." sporządzony [...] r. przez biegłego w zakresie wyceny przedsiębiorstwa M. G., który został powołany przez Naczelnika Z. Urzędu Celno – Skarbowego w S. w toku kontroli
celno – skarbowej prowadzonej wobec Ż. K. (sprzedająca), w celu ustalenia wartości rynkowej udziałów ww. spółki na dzień ich sprzedaży, tj. [...] r. Powyższy biegły wycenił wartość rynkową udziałów w ww. spółce – nabytych od Ż. K. na [...] zł, przy zastosowaniu podejścia porównawczego oraz jako metody sprawdzające podejście dochodowe.
Ż. K. zakwestionowała wówczas tę wycenę i - w toku postępowania podatkowego prowadzonego wobec niej - przedłożyła wycenę sporządzoną na jej zlecenie [...] r. przez R. L. z A.
- "Oszacowanie wartości udziałów "D." Sp. z o. o. na dzień [...] roku". Wycena ta również została włączona do akt sprawy Strony. Z dokumentu tego wynikało, że wartość rynkowa wszystkich udziałów ww. spółki oszacowana przez R. L. metodą dochodową zdyskontowanych przyszłych strumieni pieniężnych jest na poziomie [...] zł, wartość jednego udziału wynosi [...] zł, na dzień sprzedaży
przez Ż. K. jej udziałów ich wartość wynosiła [...] zł, głównie z powodu obciążenia hipoteką nieruchomości gruntowej w B., stanowiącej aktywa nieoperacyjne spółki.
Organ pierwszej instancji dokonał szczegółowej analizy ww. wycen oraz zeznań złożonych przez ich autorów i uznał, że wycena dokonana przez biegłego M. G. jest bardziej wiarygodna i kompletna. Organ uznał, że wycena sporządzona przez R. L. na zlecenie Ż. K. metodą dochodową nie jest miarodajna i kompletna, albowiem metodę tę należy stosować jedynie przy braku możliwości zastosowania metody porównawczej. Natomiast biegły M. G. zastosował właściwe podejście, metody szacowania, założenia
i wskaźniki i tak ustalona cena - w ocenie organu – odpowiada wartości rynkowej udziałów.
W rezultacie organ uznał, że wartość udziałów nabytych [...] r. przez Stronę od Ż. K. wyniosła [...] zł, a od B. K. - [...] zł i od tych wartości Strona winna zapłacić 1% podatku
od czynności cywilnoprawnych.
Mając na uwadze powyższym decyzją z 12 czerwca 2019 r. znak: [...] organ pierwszej instancji określił Stronie zobowiązanie podatkowe
w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu nabycia [...] r. udziałów w ww. spółce od Ż. K. – [...] zł i od B. K. – [...] zł. Organ odwoławczy, w wyniku rozpoznania odwołania Strony od tej decyzji jak i ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z 10 października 2019 r. utrzymał w mocy ww. decyzję
z 12 czerwca 2019 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy odniósł
się do ww. wycen i wyjaśnień ich autorów i dokonał ich oceny zbieżnej z oceną organu
I instancji.
W uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nieważności powyższej ostatecznej decyzji z 10 października 2019 r. Strona wskazała, że została oskarżona o zaniżenie
- w deklaracji PCC-3 złożonej 29 sierpnia 2014 r. - podstaw opodatkowania, a tym samym wartości podatku od czynności cywilnoprawnych o kwoty: [...] zł i [...] zł,
tj. o czyn z art. 56 § 2 Kodeksu karnego skarbowego. Czynności te dotyczyły zawarcia [...] r. dwóch umów sprzedaży udziałów w ww. spółce, na podstawie których Strona nabyła [...] udziałów od Ż. K. i [...] udziałów od B. K..
Powołując się na wyroki sądów powszechnych, wskazała, że nie ma wątpliwości, iż wymiar podatku od czynności cywilnoprawnej został określony nieprawidłowo
i z jej pokrzywdzeniem. Organ podatkowy powinien zatem stwierdzić nieważność decyzji ostatecznej na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, ponieważ w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa.
W toku postępowania Strona wniosła również o włączenie do akt postępowania opinii biegłego - P. W., sporządzonej w sprawie o sygn. akt [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w K. oraz opinii uzupełniającej. Dotyczył
on wyceny wartości [...] udziałów w ww. spółce, należących do B. K.
na [...] r.
Po rozpatrzeniu wniosku Strony Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w S. decyzją z 16 grudnia 2024 r. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji ostatecznej Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z 10 października 2019 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że powołane przez Stronę wyroki sądów karnych i cywilnych - wbrew jej twierdzeniu - nie odnosiły
się w żaden sposób do kwestii opodatkowania, bądź nie, omawianych transakcji. Wskazał, że przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z uwagi na rażące naruszenie prawa nie może być fakt, że organ oparł swoją decyzję na opinii powołanego przez siebie niezależnego biegłego, wpisanego na listę biegłych Sądu Okręgowego
w S., a nie na wycenie biegłego R. L., sporządzonej
na prywatne zlecenie. Przesłanką taką nie może też być opinia biegłego sądowego P. W., sporządzona 10 marca 2022 r. na zlecenie Sądu Rejonowego
w K. I Wydział Cywilny, w sprawie o sygn. akt [...]. Organ stwierdził,
że za rażące naruszenie przepisów nie można uznać oceny dowodów dokonanej
przez organ w toku postępowania.
Organ II instancji po rozpatrzeniu zarzutów przedstawionych w odwołaniu oraz
po ocenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, zaskarżoną do tutejszego sądu decyzją z 3 marca 2025 r. nr jw. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy zaznaczył, że stwierdzenie nieważności decyzji, o które Strona wnioskuje, jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć podatkowych. Celem takiego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy, lecz sprawdzenie czy decyzja ostateczna nie została dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. W Ordynacji podatkowej
nie ma normatywnej definicji nieważności, a jedynie enumeratywne wyliczenie ciężkich, kwalifikowanych wad decyzji, które powodują jej nieważność. Granice postępowania
w trybie nadzwyczajnym nie pozwalają na rozpatrzenie sprawy co do jej istoty, tak jak
w zwykłym administracyjnym toku instancji.
Dalej organ wskazał, że zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jak i w odwołaniu Strona powołała przesłankę wskazaną w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, w myśl której organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika
z uzasadnienia odwołania, rażącego naruszenia prawa Strona upatruje
w niewłaściwej ocenie zgromadzonego w postępowaniu wymiarowym materiału dowodowego, w tym przyjęcie za podstawę ustaleń dowodu w postaci opinii biegłego M. G.. Według Strony opinia ta jest nieprawidłowa i nierzetelna. Jak kontrargument Strona przedstawiła opinię P. W. sporządzoną 10 marca 2022 r. na zlecenie Sądu Rejonowego w K. I Wydział Cywilny w sprawie o sygn.. akt [...]. W ocenie Strony dowód ten oraz wydane wobec niej wyroki sądowe (cywilne i karne) stanowią podstawę do kasacji decyzji ostatecznej we wnioskowanym trybie nadzwyczajnym.
Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie dotyczącej określenia Stronie zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych włączono do akt dwie opinie biegłych w zakresie wyceny tych udziałów na dzień ich sprzedaży, tj. [...] r.:
1) opinię sporządzoną na zlecenie organu w toku prowadzonej wobec Ż. K. kontroli celno-skarbowej, przez biegłego M. G., z której wynikało,
że wartość tych udziałów wynosiła [...] zł oraz
2) opinię prywatną, sporządzoną [...] r. na zlecenie Ż. K.
przez biegłego R. L. z A. - który wycenił wartość tych udziałów na [...] zł; w tej opinii biegły uwzględnił fakt hipoteki ustanowionej
na nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości B..
Organ w ostatecznej decyzji uznał, że do wyceny wartości udziałów spółki miarodajna i wyczerpującą była metoda porównawcza zastosowania przez biegłego M. G.. Biegły ten, wyceniając udziały spółki, w pierwszej kolejności dokonał szczegółowej analizy przedsiębiorstwa (historii spółki, przedmiotu działalności, głównych aktywów i zobowiązań spółki) i jego otoczenia (sezonowości sprzedaży, odbiorców, dostawców, konkurencji, ogólnych perspektyw i prognoz dla gospodarki, sektora i przedsiębiorstw). Następnie przeprowadził szczegółową analizę
ekonomiczno-finansową spółki za okres [...] r.,
by na bazie tych informacji i analiz dokonać wyceny przedsiębiorstwa. Zastosował dwa podejścia: jako pierwsze - porównawcze, nazywane również rynkowym,
z zastosowaniem metod mnożnikowych, a następnie: podejście dochodowe
z zastosowaniem metody zdyskontowanych przepływów pieniężnych przynależnych właścicielom, które miało na celu zweryfikowanie uzyskanego szacunku wartości. Biegły wskazał, że kluczowym czynnikiem uzasadniającym wybór podejścia porównawczego
był przyjęty standard wartości - wartość rynkowa.
Organ uznał natomiast, że wycena udziałów dokonana metodą dochodową przez R. L., określająca wartość rzeczywistą spółki, a nie wartość rynkową, nie mogła zostać uznana za właściwą, bowiem nie spełnia podstawowego kryterium jakim jest określenie wartości rynkowej. Taką wycenę udziałów - w ocenie organu pierwszej instancji - należało stosować jedynie przy braku możliwości stosowania metody porównawczej.
W sprawie doszło zatem do odmiennej oceny dowodów, co jednak nie może stanowić podstawy do wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Stanowisko Strony dotyczące nieprawidłowości w przyjętej w postępowaniu wymiarowym opinii biegłego, odnosi się w istocie do decyzji ostatecznej wydanej w trybie zwykłym. Organ podkreślił, że postępowanie w zakresie stwierdzenia nieważności
nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Spór w zakresie prawidłowości wymiaru Stronie omawianego zobowiązania był rozpatrywany przez organy podatkowe obu instancji. Strona nie zaskarżyła ww. decyzji ostatecznej z 10 października 2019 r. skargą
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
W odwołaniu Strona nie zgodziła się z oceną organu I instancji, że przesłanka rażącego naruszenia prawa nie może być oparta na opinii biegłego P. W., powołanego przez Sąd Rejonowy w K. w sprawie o sygn. akt
[...], o włączenie której wniosła w toku postępowania pierwszoinstancyjnego.
W opinii organu odwoławczego Strona w obecnie prowadzonym postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym, dąży do całkowitego zanegowania dowodu, który stanowił podstawę ustaleń organu w postępowaniu wymiarowym. Organ ponownie podkreślił, że istota postępowania w trybie nadzwyczajnym nie stanowi
o przeprowadzeniu kolejnego postępowania instancyjnego trybu zwykłego wymiarowego w pełnym jego zakresie. Organ w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej nie mógł więc - wbrew temu co zarzuciła Strona - przeprowadzić analizy opinii biegłego, gdyż w rzeczywistości sprowadzałoby się to do przeprowadzenia na nowo postępowania o charakterze merytorycznym. Stąd też decyzja ostateczna z 10 października 2019 r.
nie może zostać uznana za obarczoną ciężką, kwalifikowaną wadą, która powodowałaby jej nieważność. Brak jest podstaw by uznać ja za wydaną z rażącym naruszeniem prawa z powodu tego, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie na innej – niż życzyłaby sobie tego Strona – wycenie biegłego.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wypowiedział się także
co do powołanych przez Stronę wyroków sądów powszechnych. Organ odnośnie
do wyroków o sygn. akt [...] stwierdził, że postępowania prowadzone przez sądy obu instancji dotyczyły sprawy karnej, a nie podatkowej. Sądy wypowiedziały się w orzeczeniach o braku winy i umyślności w działaniu Strony. Były
to postępowania odrębne od podatkowego, w którym organ - we własnym zakresie
- ustala stan faktyczny. Sąd w takich sprawach nie wypowiada się na temat opodatkowania określonych czynności prawnych. Wyrok uniewinniający Stronę
od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy podatkowej i pozostawia organom podatkowym możliwość samodzielnego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z wymogami określonymi
w Ordynacji podatkowej. Innymi słowy, ocena wyrażona w wyroku sądu karnego (uniewinniającego) nie oznacza, że nieprawidłowa jest ocena przyjęta przez organy podatkowe w oparciu o zebrany przez nie materiał dowodowy.
Odnośnie do wyroków o sygn. akt [...], organ odwoławczy wskazał, że nie odnoszą się one do kwestii prawidłowości opodatkowania czynności cywilnoprawnych. Rozstrzygnięć tych wyroków, wydanych w sprawach cywilnych
i karnych, nie można zatem wprost przenieść na grunt postępowania podatkowego.
Na koniec organ dodał, że wbrew zarzutom odwołania, organ pierwszej instancji odniósł się do wszystkich powołanych przez Stronę we wniosku wyroków, jak i opinii biegłego P. W. oraz je omówił na stronach 7 - 9 decyzji będącej przedmiotem odwołania.
Strona nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego i we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze jako podstawę zaskarżenia, wskazała następujące zarzuty:
1) naruszenia przez organ II instancji przepisów postępowania, a to art. 247 § 1
pkt 3 O.p. poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że brak dokonania swobodnej oceny dowodów w postaci odpisu z księgi wieczystej nieruchomości w B. oraz opinii biegłego nie stanowi rażącego naruszenia prawa podatkowego, podczas gdy organ przekroczył granicę zasady swobodnej oceny dowodów poprzez całkowite pominięcie faktu istnienia dowodu przeciwnego;
2) naruszenia przez organ II instancji przepisów postępowania, a to art. 247 § 1
pkt 3 O.p. poprzez uznanie za prawidłowe niezastosowanie tego przepisu
jako podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w sytuacji,
gdy organ wydający decyzję całkowicie zaniechał oceny znajdującej się w aktach sprawy opinii biegłego mimo, iż treść tej opinii była sprzeczna z odpisem z księgi wieczystej nieruchomości w B. oraz naruszała podstawowe zasady logiki
i doświadczenia życiowego, a sformułowany w niej wiosek nie wynikał
ani z wywodu opinii, ani z załączonych do opinii dokumentów;
3) naruszenia przez organ II instancji oraz organ I instancji zasady praworządności, wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 121 O.p. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji oparcie decyzji na nieprawidłowym i nierzetelnym dowodzie w postaci wadliwej opinii biegłego M. G., sprzecznej z elementarnymi zasadami logiki, wiedzy oraz innymi dowodami zgromadzonymi w postępowaniu (odpis z KW nieruchomości w B.),
co narusza zasadę zaufania obywateli do organów władzy publicznej oraz zasadę sprawiedliwości.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania do organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącej według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona odniosła się do podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem kontroli tutejszego Sądu z punktu widzenia zgodności z prawem
jest decyzja Dyrektor Izby Administracji Skarbowej z 3 marca 2025 r.
nr jw. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z 16 grudnia 2024 r. nr jw. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z 10 października 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy wydaną w pierwszej instancji decyzję
z 12 czerwca 2019 r. nr [...] określającą Skarżacej zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu nabycia
[...] r. udziałów "D." Spółka z o. o. w K. od: Ż. K.
- [...] zł i B. K. - [...] zł.
Dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji musi
być poprzedzone przywołaniem zasadniczych przepisów znajdujących zastosowanie
w sprawie.
W rozpoznawanej sprawie zastosowanie (w toku postępowania przed organami podatkowymi) znajdowały przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2025.111 t.j.; dalej: "O.p."). zaś przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją była kwestia stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w przedmiocie określenia Skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku
od czynności cywilnoprawnych. Tym samym konieczne jest przywołanie przepisu
treści art. 247 § 1 O.p., który stanowi, że organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która:
1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) została wydana bez podstawy prawnej;
3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;
5) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa;
8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.
Zgodnie z kolei z przepisem art. 247 § 2 O.p. organ podatkowy odmawia stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68,
art. 70 lub art. 118. Jak zaś stanowi art. 247 §3 O.p. odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku wymienionym w § 2, organ podatkowy
w rozstrzygnięciu stwierdza, że decyzja zawiera wady określone w § 1, oraz wskazuje okoliczności uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji. Zgodnie zaś
z art. 248 § 1 O.p. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony a rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 248 § 3 O.p.). Jak stanowi przepis
art. 248 § 2 pkt 1 O.p. właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że "[w] przypadku przesłanki wymienionej w art. 247 § 1 pkt 3 O.p. (wydanie decyzji ostatecznej z rażącym naruszeniem prawa) badanie sprowadza się do oceny wystąpienia rażącego naruszenia prawa wynikającego z samej treści decyzji, a nie całokształtu okoliczności sprawy,
a zwłaszcza podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Cechą rażącego naruszenia prawa
jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu. Istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie, a zatem
już na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności
z treścią przepisu." (wyrok NSA z 22 listopada 2022 r., III FSK 1940/21).
A zatem Sąd wskazuje, że w przypadku przesłanki, o której mowa art. 247 § 1
pkt 3 O.p., tj. wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, koniecznym jest wykazanie, że treść zaskarżonej decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że istnienie tej sprzeczności
da się ustalić poprzez proste ich zestawienie, a zatem już na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu. Nie można zatem uznać, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji,
gdy nie jest wyjaśnione, czy w ogóle miało ono miejsce, albo gdy na gruncie danego przepisu możliwy jest wybór różnych jego interpretacji, z których każda daje się uzasadnić z jednakową mocą. Rażące naruszenie prawa ma miejsce wówczas, gdy jest oczywiste, tzn. da się je ustalić na podstawie prostego zestawienia treści konkretnej normy prawa
z treścią podjętego przez organy rozstrzygnięcia, przy czym zastosowany
do rozstrzygnięcia sprawy przepis prawa musi być rozumiany jednolicie. Występowanie rozbieżności w zakresie jego wykładni, sporów czy wątpliwości interpretacyjnych
nie pozwala na uznanie aktu za rażąco naruszającego prawo, z uwagi na brak oczywistości takiego naruszenia (zob. komentarz do art. 247 O.p., K. Teszner w: L. Etel [red.], Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, a także przywołane tam orzecznictwo).
Jednocześnie Sąd podkreśla jednocześnie – co jest szczególnie istotne na gruncie rozpoznawanej sprawy - że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje
się również, że przesłanka rażącego naruszenia prawa może odnosić się nie tylko
do prawa materialnego, ale również procesowego. Jednak wady wskazujące
na nieważność decyzji muszą tkwić w samej decyzji, tj. dotyczyć jej skutków prawnych, elementów stosunku prawnego tworzonego lub utrwalonego tą decyzją (por. wyroki NSA z: 7 marca 2018 r., II FSK 516/160; 28 stycznia 2020 r., II FSK 604/18; 12 sierpnia
2021 r., I FSK 653/18; 22 listopada 2022 r., III FSK 1940/21; 22 czerwca 2023 r., I FSK 1816/220). Stwierdzenie nieważności decyzji w przypadku rażącego naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów
ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.
W odniesieniu do przepisów procesowych można zatem mówić o rażącym naruszeniu, jeżeli w sposób niebudzący wątpliwości, a więc oczywisty, nie zastosowano ich w trakcie prowadzonego postępowania lub zastosowano je nieprawidłowo. Za rażące naruszenie przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie. Nie stanowi przesłanki nieważności również odmienna ocena dowodów (por. wyroki NSA z: 13 września 2007 r., II OSK 1212/06; 13 października 2016 r., II OSK 3347/14; 6 marca 2019 r., II OSK 1018/17; 4 marca 2022 r., I OSK 2313/21; 20 grudnia 2022 r.,
III OSK 1745/21; 30 stycznia 2025 r., III FSK 1001/23).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela co do zasady przywołane poglądy zaś odnosząc
je do okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że Skarżąca nie wykazała,
a Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie stwierdził z urzędu aby decyzja
ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu przytoczonego powyżej przepisu art. 247 § 1 O.p.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Organ podatkowy w postępowaniu dotyczącym wymiaru podatku od czynności cywilnoprawnych stwierdził, że wartość przedmiotu czynności cywilno-prawnych,
tj. nabytych udziałów w ww. spółce nie odpowiada ich wartości rynkowej. Organ
wydał rozstrzygnięcie na podstawie zebranego materiału dowodowego, tj. m.in. dokumentów takich jak:
- "Raport wyceny przedsiębiorstwa "D. Sp. z o.o." sporządzony [...] r. przez biegłego w zakresie wyceny przedsiębiorstwa M. G., który został powołany przez Naczelnika Z. Urzędu Celno
– Skarbowego w S. w toku kontroli celno – skarbowej prowadzonej wobec Ż. K. (sprzedająca), w celu ustalenia wartości rynkowej udziałów
ww. spółki na dzień ich sprzedaży Skarżącej, tj. [...] r.; powyższy biegły wycenił wartość rynkową udziałów w ww. spółce – nabytych od Ż. K. na [...] zł, przy zastosowaniu podejścia porównawczego oraz jako metody sprawdzające podejście dochodowe;
- "Oszacowanie wartości udziałów "D." Sp. z o. o. na dzień [...] roku" – wycena ta została sporządzona [...] r. na zlecenie sprzedającej Ż. K. przez R. L. z A. .;
w wycenie tej wskazano łączną wartość rynkową wszystkich udziałów ww. spółki na poziomie [...] zł, wartość jednego udziału w kwocie [...] zł oraz wartość udziałów Ż. K. w momencie sprzedaży Skarżącej w kwocie [...] zł
– z uwagi na obciążenie hipoteką nieruchomości gruntowej w B. stanowiącej aktywa nieoperacyjne spółki.
W uzasadnieniu decyzji wymiarowej organ w sposób szczegółowy odniósł
się do dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym do ww. wycen udziałów szczegółowo uzasadniając powody, dla których odmówił mocy dowodowej
ww. dokumentowi "Oszacowanie wartości udziałów "D." Sp. z o. o. na dzień
[...] roku" sporządzonemu przez R. L. z A. i dla których za podstawę ustalenia wartości udziałów w ww. spółce nabytych przez Skarżącą przyjął ustalenia zawarte w dokumencie "Raport wyceny przedsiębiorstwa "D. Sp. z o.o." sporządzony 19 kwietnia 2018 r. przez biegłego
w zakresie wyceny przedsiębiorstwa M. G., który został powołany przez Naczelnika Z. Urzędu Celno – Skarbowego w S.
w toku kontroli celno – skarbowej prowadzonej wobec Ż. K. (sprzedająca),
w celu ustalenia wartości rynkowej udziałów ww. spółki na dzień ich sprzedaży,
tj. [...] r.
Sąd podkreśla, że Skarżąca nie zaskarżyła ww. decyzji ostatecznej Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z 10 października 2019 r. nr j.w. utrzymującej w mocy decyzję tego organu z 12 czerwca 2019 r.
nr j.w. określającą Stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu nabycia [...] r. udziałów "D." Spółka z o. o.
w K. od: Ż. K. - [...] zł i B. K. - [...] zł, skargą do sądu administracyjnego. Z kolei w rozpoznawanej sprawie Skarżąca dąży
do wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzji ostatecznej w trybie art. 247 § 1
pkt 3 O.p. zarzucając, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa poprzez przyjęcie przez organy za podstawę ustalenia wartości ww. udziałów dokumentu w postaci "Raportu wyceny przedsiębiorstwa "D. Sp. z o.o." sporządzonego 19 kwietnia 2018 r. przez biegłego w zakresie wyceny przedsiębiorstwa M. G.. Jak bowiem wskazuje Skarżącą do aktywów nieoperacyjnych spółki nie powinna zostać zaliczona nieruchomość gruntowa położona w B.
o wartości [...] zł, obciążona hipoteką umowną do wysokości [...] zł na rzecz A. S.A. W ocenie Skarżącej niedopuszczalne było pominięcie wpływu tej hipoteki na rynkową wartość nieruchomości oraz majątek spółki. Skarżąca wskazuje również, że już na etapie sporządzania aktu oskarżenia w postępowaniu karnym, jednoznacznie wskazywało na poważne wątpliwości dotyczące prawidłowości określenia wartości przedsiębiorstwa i pomimo tego, organ całkowicie je zignorował, opierając się na wycenie, której wiarygodność budzi oczywiste zastrzeżenia i taka właśnie postawa – w ocenie Skarżącej – jest rażąco sprzeczna z podstawowymi zasadami prowadzenia postępowania podatkowego. Skarżąca wskazuje również,
że zasadnicze różnice w wartościach wynikających z obu operatów wyceny, prowadzą do oczywistego wniosku, że raport M. G. jest rażąco zawyżony
a ocena sprzecznych dowodów nie wymaga ponownego kompleksowego postępowania dowodowego, lecz jedynie weryfikacji ich merytorycznej rzetelności,
co organ arbitralnie zaniedbał. Skarżąca podkreśla, że jej zarzuty znajdują potwierdzenie we wskazanych wyrokach cywilnych i karnych.
Odnosząc się do zarzutów Skarżącej, Sąd zwraca uwagę na to, że zarzuty
te de facto nie odnoszą się do treści decyzji i jej uzasadnienia jako takiego (wykazując ewidentne sprzeczności z niej wynikające świadczące o rażącym naruszenia prawa
tą decyzją), a zmierzają w istocie do wykazania, że wadliwa była wycena, na której oparł się organ podatkowy wydając swoją decyzję i w konsekwencji błędne było ustalenie
co do podstawy opodatkowania. Zastrzeżenia te mogłyby okazać się skuteczne na etapie właściwego postępowania podatkowego zaś w dalszej kolejności postępowania sądowo administracyjnego, którego Skarżąca jednak nie zainicjowała w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o stwierdzenie nieważności której wniosła w rozpoznawanej sprawie. Natomiast tryb stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, z uwagi na wystąpienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 247 O.p. "rządzi się" odmiennymi regułami. Wskazać bowiem w tym względzie należy, że tego rodzaju zarzuty dotyczące błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, nie mogą być przedmiotem rozważań
w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, w ramach którego analizowane są kwalifikowane wady prawne. W toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie bada się bowiem sprawy ponownie, we wszystkich jej aspektach, lecz ocenia
się decyzję jedynie pod kątem przesłanek wskazanych w art. 247 §1 O.p.,
co w kontekście rozważania wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 247 §1
pkt 3 O.p. wymaga weryfikacji tego, czy wystąpienie rażącego naruszenia prawa wynika z samej treści decyzji.
W świetle przedstawionej wyżej argumentacji nie można uznać,
że w analizowanym przypadku spełniona została przesłanka z art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Sąd rację przyznaje organom, w opinii których ww. ostateczna decyzja Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z 10 października
2019 r. nr j.w. stanowi wynik oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a odmienne wnioski Skarżącej w tym zakresie nie mogą skutkować wyeliminowaniem
z obrotu prawnego tego rozstrzygnięcia, w ramach nadzwyczajnego trybu przewidzianego w art. 247 § 1 pkt 3 O.p.
W tym zakresie Sąd jednoznacznie i ponownie podkreśla, że w postępowaniu szczególnym, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, nie ma miejsca na weryfikowanie ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe
w postępowaniu wymiarowym (por. wyrok NSA z 11 marca 2020 r., I FSK 1714/17; wyrok NSA z 19 sierpnia 2010 r., II FSK 614/09). Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie może przerodzić się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie okoliczności sprawy, prawidłowość ustaleń faktycznych podjętych na niekompletnym materiale dowodowym czy podejmuje się uzupełniających ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z 1 sierpnia 2019 r., II FSK 1676/17; wyrok NSA
z 14 lutego 2018 r., I FSK 1908/17; wyrok NSA z 22 sierpnia 2018 r., II FSK 1925/16; wyrok NSA z 11 kwietnia 2013 r., I GSK 1072/11). Należy przy tym mieć na względzie, że w systemie prawa podatkowego każda ostateczna decyzja korzysta z zawartego
w art. 128 O.p. domniemania prawidłowości, trwałości i legalności (zgodności z prawem), jak też stabilizuje sytuację prawną jej adresata. W konsekwencji za "rażące naruszenie prawa" nie będą mogły zostać uznane zwykłe uchybienia proceduralne, związane
z brakiem należytej staranności organu w wypełnianiu obowiązku zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego oraz jego oceny, o ile nie godzi to w sposób oczywisty w zasadę praworządności (tj. gdy ocena i wnioski organu pozostają
w oczywistej sprzeczności z tą zasadą). Jednakże w tym zakresie Sąd podkreśla,
że zasadnie wskazał organ, iż przesłanka rażącego naruszenia prawa w rozumieniu
art. 247 § 1 pkt 3 O.p., nie zachodzi, gdy nie jest możliwe stwierdzenie danego naruszenia bez wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, co w istocie konieczne byłoby de facto w rozpoznawanej sprawie (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2017 r., II FSK 741/15). Skarżąca kwestionuje bowiem rzetelność dokumentu stanowiącego wycenę wartości udziałów przyjętej przez Organ podatkowy dla ustalenia podstawy opodatkowania
w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną oraz kwestionuje zasadność odmowy przyznania mocy dowodowej drugiej z wycen, którą dysponował organ,
tj. ww. dokumentowi prywatnemu sporządzonemu przez R. L.
z A. . Sąd nie podziela stanowiska Skarżącej, co do tego, że sam fakt zasadniczej różnicy w wartościach wynikających z obu wycen już przy pobieżnej
ich analizie prowadzi do wniosku, że raport biegłego M. G. został rażąco zawyżony. Wbrew bowiem temu, co twierdzi Skarżąca, w ocenie Sądu, sam fakt zasadniczej rozbieżności ww. wycen jak i obciążenia nieruchomości w B.
ww. hipoteką nie powoduje, że dla stwierdzenia kwalifikowanego (rażącego) naruszenia prawa przez organ w ww. postępowaniu wymiarowym, tj. błędnego ustalenia wartości nabytych przez Skarżącą ww. udziałów, zbędna jest wnikliwa analiza stanu faktycznego sprawy.
Badając w tak zakreślonym zakresie (z punktu widzenia art. 247 §1 pkt 3 O.p.) treść decyzji ostatecznej z Z. Urzędu Celno-Skarbowego
w S. z 10 października 2019 r. nr j.w., Sąd nie stwierdził, ażeby zaskarżona decyzja w sposób rażący naruszała prawo. W decyzji tej m.in.
- po powołaniu się na przedmiotową wycenę biegłego M. G.
i zacytowaniu kluczowych wniosków zawartych w tej opinii, co do wartości podstawy opodatkowania organ podatkowy uznał ją za wiarygodną;
- organ podatkowy jednocześnie dokonał oceny opinii prywatnej sporządzonej przez R. L., co do wartości podstawy opodatkowania
i dowodowi temu nie dał wiary, co uzasadnił w decyzji ostatecznej;
- po wskazaniu przez organ podatkowy, że i dlaczego uznał dowód z wyceny biegłego M. G., którego wycena została przyjęta przez organ
do ustalenia podstawy opodatkowania, za wiarygodny (zastosowanie właściwego podejścia wyceny, metody szacowania, założeń i wskaźników), organ przyjął jego wycenę do ustalenia podstawy opodatkowania.
Przy czym Sąd podkreśla, że w ww. decyzji ostatecznej za niezasadne uznano twierdzenie Skarżącej o wartości podstawy opodatkowania wskazanej w ww. prywatnym dokumencie, albowiem w ocenie organu nie jest ona miarodajna i kompletna, sporządzona została tylko jedną metodą DCF, którą należy stosować jedynie przy braku możliwości stosowania metody porównawczej.
W ocenie Sądu treść rozstrzygnięcia odpowiada jego uzasadnieniu, jednocześnie w uzasadnieniu wskazano powody, dla których za niezasadne uznano twierdzenie Skarżącej odnośnie wartości podstawy opodatkowania w złożonej deklaracji. W tym kontekście raz jeszcze należy zauważyć, że zarzut oparcia się przez organ podatkowy wyłącznie na nierzetelnej wycenie biegłego M. G. stanowi w istocie zarzut dokonania odmiennej niż Skarżąca oceny całości zgromadzonego materiału, gdzie tego rodzaju analiza, biorąc pod uwagę ograniczenia wynikające z badania prawidłowości decyzji w ramach trybu przewidzianego w art. 247 i nast. O.p., nie jest dopuszczalna. Stwierdzić zatem należy, że organ podatkowy w ww. decyzji ostatecznej
i poprzedzającym ją postępowaniu podatkowym dokonał de facto odmiennej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, uwzględniając ww. wycenę biegłego M. G. a odmawiając mocy dowodowej dokumentowi prywatnemu, tj. wycenie sporządzonej przez R. L..
Mając zatem na uwadze sygnalizowany wyżej ograniczony zakres badania prawidłowości decyzji w ramach trybu przewidzianego w art. 247 i nast. O.p.,
w szczególności badania w ramach przesłanki z art. 247 §1 pkt 3 O.p. nie tyle tego,
czy decyzja została wydana "z naruszeniem prawa", lecz tego, czy decyzja została wydana "z rażącym naruszeniem prawa", stwierdzić należy, że przedmiotowa
ww. decyzja ostateczna nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W konsekwencji zasadnie zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję z 16 grudnia 2024 r. nr j.w. odmawiającą Skarżącej stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S.
z 10 października 2019 r. nr j.w. utrzymującej w mocy decyzję tego organu z 12 czerwca 2019 r. nr j.w.
Odnosząc się z kolei do wskazanych przez Skarżącą wyroków sądów karnych
i cywilnych (sygn. akt [...]) Sąd rację przyznał organowi w zakresie uznania, że wskazany przez Skarżąca wyrok Sądu Rejonowego w K. i Sądu Okręgowego w K. zwolniły Skarżącą
z odpowiedzialności karnej, stwierdzając brak podstaw do nałożenia tej odpowiedzialności – jednakże postępowania te nie dotyczyły sprawy podatkowej. Odnosząc się do argumentacji Skarżącej dotyczącej odmienności ustaleń faktycznych dokonanych na gruncie postępowania karnego i postępowania podatkowego, podkreślić należy odrębność tych postępowań. W postępowaniu podatkowym organy podatkowe ustalają stan faktyczny, po czym dokonują jego klasyfikacji na gruncie materialnego prawa podatkowego. Wyroki zapadłe w sprawach karnych odzwierciedlają natomiast wynik przeprowadzonego postępowania karnego, w którym ocena poczynionych ustaleń faktycznych dokonywana jest pod kątem zarzutów postawionych oskarżonemu
w tym postępowaniu. Sąd karny dokonuje określonej oceny na potrzeby swojego postępowania, uwzględniając obowiązujące w tym postępowaniu reguły wynikające
z przepisów prawa karnego o charakterze proceduralnym oraz materialnym. Dlatego
też nawet tożsamy materiał dowodowy nie musi prowadzić do takiej samej oceny
na gruncie prawa karnego (gdzie istotne znaczenie ma wina sprawcy) oraz na gruncie prawa podatkowego, gdzie działania lub zaniechania z reguły wywołują określone skutki niezależnie od nastawienia i woli podmiotu, który działania te podjął lub ich zaniechał (por. wyrok NSA z 19 października 2017 r., I FSK 49/16). Sąd wskazuje również, że rację należało przyznać organom w zakresie uznania, że wyrok uniewinniający stronę
od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy podatkowej i pozostawia organom podatkowym możliwość samodzielnego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z wymogami ustawy O.p. Innymi słowy, ocena wyrażona w wyroku sądu karnego nie oznacza, że nieprawidłowa jest ocena przyjęta przez organy podatkowe w oparciu o zebrany przez nie materiał dowodowy
(por. wyrok NSA z 19 października 2017 r., I FSK 49/16).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że ustalenia przyjęte w wyrokach sądów karnych powołanych przez Skarżącą i poczynione w toku tych postępowań ustalenia faktyczne nie stanowią samoistnej podstawy do uznania, że w rozpoznawanej sprawie nieprawidłowa i rażąco naruszająca prawo była ocena przyjęta przez organ podatkowy
w ww. decyzji ostatecznej w oparciu o zebrany i oceniony w postępowaniu podatkowym materiał dowodowy.
Ponadto jak zasadnie wskazał organ podatkowy, również powołane przez Skarżącą wyroki sądów cywilnych ([...]) nie dotyczą kwestii prawidłowości opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych nabycia przez Skarżącą [...] r. udziałów w ww. spółce.
Mając na uwadze powyższe za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi
w zakresie naruszenia przepisów art. 247 § 1 pkt 3 O.p. oraz art. 2 Konstytucji RP
w zw. z art 121 O.p.
Podsumowując, po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł
do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Organu I instancji odpowiadają prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 P.p.s.a., dających podstawę do wyeliminowania aktów z obrotu prawnego.
W tym stanie sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Wszystkie przywołane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane
są w internetowej bazie orzeczeń NSA – [...]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI