I SA/SZ 213/25

I SA/Sz 213/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-10-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska /sprawozdawca/
Elżbieta Dziel
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4, art. 56 § 1,  art. 67a § 1 pkt 2, art. 67b § 1 pkt 3, art. 207, art. 220, art. 222, art. 223 § 1 i § 2 pkt 1,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 października 2025 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 17 lutego 2025 r. nr 3201-IEW.4261.57.2024.8 w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.
Uzasadnienie
M. J. zaskarżyła do sądu decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 17 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. wraz z odsetkami za zwłokę.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym.
Podatniczka w piśmie z 2 października 2024 r. wystąpiła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. wraz z odsetkami za zwłokę.
W uzasadnieniu wniosku podatniczka podała, że od 2009 r. do 2023 r. prowadzono wobec niej postępowanie upadłościowe, które było dla niej i jej rodziny dużym obciążeniem psychicznym. Podkreśliła, że po zakończeniu postępowania (w sierpniu 2023 r.)
została poinformowana przez syndyka o przysługujących jej środkach ze zwrotu
podatku od towarów i usług. Nie została poinformowana o innych należnościach
i wierzytelnościach.
Podatniczka dodała, że informację o ciążącej na niej zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. powzięła w kwietniu 2024 r., zaś we wrześniu 2024 r. dowiedziała się, że od zaległości naliczone zostały odsetki za zwłokę.
Na podstawie przepisów art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4, art. 56 § 1,
art. 67a § 1 pkt 2, art. 67b § 1 pkt 3, art. 207, art. 220, art. 222, art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383
ze zm.); dalej: "O.p.", organ I instancji decyzją z dnia 12 listopada 2024 r. nr [...] odmówił umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł.
Organ I instancji stwierdził, że postępowanie nie potwierdziło przesłanek
(ważnego interesu podatnika, czy interesu publicznego) uzasadniających zastosowanie ulgi. Ponadto podkreślił, że strona zadeklarowała, iż w przypadku zakończenia
egzekucji komorniczej i zwrotu kwoty z depozytu spłaci całą zaległość podatkową.
W tych okolicznościach organ uznał, że dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania należności podatkowych ich umorzenie byłoby sprzeczne z interesem publicznym.
W odwołaniu od ww. decyzji podatniczka oświadczyła, że wszystkie czynności postępowania upadłościowego prowadził syndyk, a ona nie miała wglądu w sprawy księgowe. Jedynie w sądzie gospodarczym mogła zapoznać się z aktami, lecz tam
nie było wzmianki o korekcie złożonej przez syndyka oraz, że w 2007 r. jej dochód z działalności gospodarczej wyniósł [...] zł (podatniczka dowiedziała
się o tym dopiero z zaskarżonej decyzji).
Podatniczka argumentowała także, że od czerwca 2009 r. to syndyk prowadził księgowość i za 2009 r. składał deklaracje. Z decyzji wynika, że [...] Urząd Skarbowy w S. 14 lipca 2009 r. zgłosił wierzytelności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-36) za 2008 r. i z tytułu pobranych, a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT- 4R) za 2008 r., zatem zgłoszenie nie obejmowało należności za 2007 r. (bo ich nie było). Podatniczka podkreśliła, że nigdy nie dostała upomnienia, czy wezwania do zapłaty, zatem odsetki są nieadekwatne. Ponadto, w zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał, że [...] Urząd Skarbowy w S. 29 kwietnia 2013 r. zaktualizował zgłoszenie nowych wierzytelności, w związku ze złożoną deklaracją PIT-4R oraz, że złożono korektę zeznania PIT-36L za 2007 r., w której kwota do zapłaty wyniosła [...] zł. Podatniczka wskazała, że nie mogła tego zrobić, ponieważ
to syndyk prowadził księgowość i nie informował jej o zeznaniach podatkowych. Wskazała też, że wierzytelność za 2007 r. została przez [...] Urząd Skarbowy w S. zgłoszona po terminie, ale mimo to została przyjęta przez syndyka, a nie jak wskazano w zaskarżonej decyzji, że została prawidłowo zgłoszona (syndyk na poczet zaległości wpłacił kwotę [...]zł).
Podatniczka dodała, że argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji bardzo ją zbulwersowały. Dodała, że otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł, przez [...] lat była pod nadzorem syndyka, a teraz dowiaduje się, że podatek za 2007 r. powinna była zapłacić w 2008 r., osiągając dochód w wysokości [...] zł. Tymczasem dochód za ten okres według niej wyniósł [...] zł.
Organ odwoławczy wskazana na wstępie decyzją z dnia 17 lutego 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji - w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł oraz uchylił tę decyzję - w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł i w tej części umorzył postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił znaczenie przesłanki "ważnego interesu podatnika" i przesłanki "interesu publicznego" oraz istotę "uznania administracyjnego".
Organ podkreślił, że na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie dokonał ustaleń, co do stanu finansowego i materialnego strony.
Organ wskazał, że:
- podatniczka prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem (rozdzielność majątkowa);
- miesięczne dochody to emerytura podatniczki w kwocie [...]zł netto i świadczenie rentowe jej męża w kwocie [...]zł brutto;
- wydatki miesięczne to kwota [...]zł;
- inne zobowiązania to: kredyt w łącznej kwocie [...]zł (z miesięczną ratą
- [...] zł i terminem zakończenia spłaty - 15 listopada 2025 r.), a także karta kredytowa zadłużona na kwotę [...]zł (z miesięczną kwota do spłaty - [...] zł);
- inne niesprecyzowane wydatki ponoszone są na zaspokajanie podstawowych potrzeb związanych z zakupem żywności, odzieży, środków czystości czy leków;
- spłata zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2023 r.
wraz z odsetkami za zwłokę następuje w miesięcznych ratach po [...] zł (ostatnia rata - [...] zł);
- podatniczka nie posiada rzeczy ruchomych, oszczędności, praw majątkowych oraz papierów wartościowych.
Organ dostrzegł, że podatniczka 30 kwietnia 2008 r. złożyła zeznanie roczne o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2007
(PIT-36L), w którym wykazała m.in.: przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej - [...] zł, koszty - [...] zł, dochód -[...] zł, należną zaliczkę - [...] zł, podatek należny - [...] zł, sumę zaliczek wpłaconych -[...] zł, kwotę do zapłaty - [...] zł.
Ponadto organ wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w S. z dnia 18 czerwca 2009 r. sygn. akt [...] ogłoszono upadłość podatniczki obejmującą likwidację jej majątku. W związku z tym pismem z dnia 14 lipca 2009 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. zgłosił wierzytelności w łącznej kwocie [...]zł, z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-36) za 2008 r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4R) za 2008 r.
Organ zauważył, że 6 listopada 2012 r. złożone zostało zeznanie roczne o wysokości osiągniętego przez podatniczkę dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2007 (PIT-36L), które objęte zostało kontrolą podatkową (zakończoną
5 lutego 2013 r.). W jej toku ustalono, że podatniczka uszczupliła zobowiązanie podatkowe o kwotę [...]zł.
Organ zwrócił uwagę, że 11 marca 2013 r. do organu wpłynęła korekta
zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku
podatkowym 2007 (PIT-36L), w której wykazano m.in.: przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej - [...] zł, koszty - [...] zł, dochód - [...] zł,
należną zaliczkę -[...] zł, podatek należny - [...] zł, sumę zaliczek wpłaconych
-[...] zł, kwotę do zapłaty - [...] zł.
Kolejno organ wskazał na pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego
w S. z dnia 29 kwietnia 2013 r., w którym zaktualizował zgłoszenie wierzytelności, podając nowe wierzytelności powstałe w związku ze złożoną deklaracją roczną PIT-4R
za 2009 r. oraz złożoną korektą zeznania PIT-36L za 2007 r. Kwota główna wierzytelności wyniosła [...] zł, odsetki -[...] zł, koszty upomnienia - [...] zł.
Nawiązując natomiast do likwidacji majątku podatniczki, organ wskazał na częściowy plan podziału sporządzony przez syndyka w postępowaniu upadłościowym podatniczki z 2016 r. na kwotę [...]zł (co pozwoliło na zaspokojenie 55%
zaległości podatkowych, tj. kwoty [...]zł) oraz na ostateczny plan podziału sporządzony przez syndyka w postępowaniu upadłościowym podatniczki z 2022 r.
na kwotę [...]zł (co pozwoliło na zaspokojenie 39% zaległości podatkowych,
tj. kwoty [...]zł). Postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w S. z dnia 18 sierpnia 2023 r. sygn. akt [...] stwierdzono zakończenie postępowania upadłościowego podatniczki (prawomocne od 19 września 2023 r.).
Organ zwrócił również uwagę, że 6 września 2023 r. na rachunek bankowy podatniczki wpłynęły zaległe alimenty od córki w kwocie [...]zł, a 7 września 2023 r. podatniczka przekazała wraz z mężem kwotę [...]zł w darowiźnie synowi (M. J.).
Organ wyjaśnił, że przewidywany termin przedawnienia zobowiązania podatniczki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-36L) za 2007 r., to 20 września 2028 r. Organ podkreślił, że 18 czerwca 2009 r. w związku z ogłoszeniem upadłości podatniczki doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, od 20 września 2023 r. czyli od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu postępowania upadłościowego - bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo. W dniu 16 października 2024 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący przedmiotowe zobowiązanie.
Uwzględniając całokształt sprawy organ odwoławczy uznał, że podatniczka
nie ma obecnie możliwości uregulowania w całości przedmiotowej zaległości.
Organ podkreślił w szczególności, że pomimo otrzymania przez podatniczkę
środków pieniężnych (we wrześniu 2023 r. w kwocie [...]zł), nawet w części
nie zdecydowała się przeznaczyć ich na poczet zaległości. Przekazała je natomiast
w darowiźnie synowi. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że podatniczka dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego oraz renty męża. Za istotną okoliczność organ uznał również fakt, iż środki uzyskiwane w toku prowadzenia egzekucji komorniczej z renty jej męża od 2017 r. są lokowane w depozycie komorniczym. Co więcej, sama podatniczka wskazała, że wygrała sprawę związaną z wekslem.
Organ podał, że podatniczka zadeklarowała wolę spłaty zaległości podatkowej po zakończeniu egzekucji komorniczej i zwrocie kwoty z depozytu. W konsekwencji, według organu, dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania należności podatkowych, dopóty ich umorzenie byłoby sprzeczne z interesem publicznym.
W sprawie, według organu nie wystąpiły także przesłanki ważnego interesu podatnika. Tym samym, brak przesłanek do umorzenia części zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę skutkować może wyłącznie odmową uwzględnienia wniosku.
Końcowo organ odwoławczy wyjaśnił, że na etapie postępowania odwoławczego zaszły okoliczności określone w przepisie art. 208 § 1 O.p., bowiem na skutek wyegzekwowania w postępowaniu egzekucyjnym 23 listopada 2024 r. (na należność główną - [...] zł, na odsetki za zwłokę - [...] zł) i 24 grudnia 2024 r.
(na należność główną - [...] zł, na odsetki za zwłokę - [...] zł) uregulowane zostały w części zaległości i odsetki za zwłokę objęte wnioskiem o ulgę. W związku z uregulowaniem
części podatku i odsetek za zwłokę, nie było możliwe umorzenie takiej kwoty.
Skarżąca w skierowanej do sądu skardze ponowiła stwierdzenia wcześniej przedstawione we wniosku oraz w odwołaniu. Ponadto skarżąca nie sformułowała zarzutów, stwierdzając jedynie, że sąd powinien skargę uwzględnić.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.); dalej: "p.p.s.a." lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Stosownie także do brzmienia przepisu art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie należności głównej [...] zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł.
Skarżąca podniosła, skoro o zobowiązaniu z tytułu podatku dochodowego
od osób fizycznych dowiedziała się dopiero w kwietniu 2024 r., czyli po zakończeniu
przez syndyka postępowania upadłościowego, a w toku którego nikt jej nie informował
o takim zobowiązaniu, to powinno zostać ono umorzone. Ponadto, to syndyk prowadził księgowość skarżącej w czasie postępowania upadłościowego i po jego zakończeniu poinformował ją jedynie o należnych środkach związanych ze zwrotem VAT.
Organ uznał, że nie można definitywnie wykluczyć zdolności skarżącej do wykonania istniejącego zobowiązania, a zatem umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę byłoby przedwczesne i sprzeczne z interesem publicznym.
Organ zwrócił szczególną uwagę na cztery okoliczności, które świadczą o niewykorzystanych dotychczas możliwościach na wyegzekwowanie należności podatkowych. Organ wskazał na:
- otrzymane we wrześniu 2023 r. przez skarżącą i jej męża środki pieniężne w kwocie [...]zł (tytułem zaległych alimentów od córki), które natychmiast zostały przekazane w darowiźnie ich synowi;
- stałe źródło dochodu (świadczenie emerytalne skarżącej oraz renta męża);
- prowadzoną wobec męża skarżącej skuteczną egzekucję komorniczą z renty (wyegzekwowane przez komornika kwoty są od 2017 r. lokowane w depozycie komorniczym);
- podaną przez skarżącą informację o kończącej się po jej myśli sprawie związanej
z wystawionym wekslem.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy, zainicjowanej wnioskiem skarżącej o umorzenie zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. wraz z odsetkami, stanowił przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p.
Z brzmienia tego przepisu wynika, że organ podatkowy na wniosek podatnika,
z zastrzeżeniem art. 67b O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Nadto, na podstawie przepisu art. 67a § 2 O.p., umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.
Przywołany przepis art. 67a § 1 O.p. przewiduje zatem dwie przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych: "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny".
Instytucja umorzenia należności, o których mowa w art. 67a O.p. ma charakter uznaniowy w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych sytuacji opisanych w hipotezie normy prawnej. Stąd też w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p. (ważny interes podatnika lub interes publiczny albo obie przesłanki łącznie), organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze
alternatywy - czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań, czy też nie (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2023 r. sygn. akt III FSK 1400/22).
Przywołany przepisu wyznacza zatem niejako dwie fazy postępowania podatkowego. Na pierwszym etapie postępowania organ obowiązany jest ustalić,
czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego
oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. W dalszej kolejności, w przypadku uznania, że spełniona została jedna bądź obie z przesłanek, postępowanie wkracza w kolejną fazę, w której organ dokonuje wyboru - zastosować ulgę albo odmówić jej udzielenia.
Użyte w art. 67a § 1 O.p. wyrażenia normatywne: "ważny interes podatnika"
oraz "interes publiczny", nie mają stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa
i odnosić je do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Są też swoistymi klauzulami generalnymi, odsyłającymi
do ocen pozaprawnych.
Przesłanka "interesu publicznego" rozumiana jest jako dyrektywa postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji, sprawność działania aparatu państwowego itp. (por. wyroki NSA z: 7 maja 2014 r. sygn. akt II FSK 1339/12; 15 lutego 2018 r. sygn. akt II FSK 1765/17 oraz Komentarz do art. 22 Ordynacji podatkowej (w:)
C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX 2011, wyd. IV).
Z kolei, "ważny interes podatnika", to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości
podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku,
ale także aktualna sytuacja ekonomiczna podatnika (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. akt I FSK 168/16).
Ważny interes podatnika jest zatem przesłanką związaną bezpośrednio
z sytuacją określonej osoby. Musi on być na tyle istotny i wyjątkowy, aby jego pominięcie przyniosło dla tej osoby wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki. Uzyskanie ulgi
w spłacie należności w istocie zawsze leży w interesie podatnika prowadząc
bądź to do zmniejszenia jego obciążeń podatkowych, bądź to do takiego ich rozłożenia w czasie, aby były możliwe do spełnienia. Przy ocenie wystąpienia tej przesłanki należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.
Wyjątkowy charakter ulg w spłacie należności przejawia się również w oparciu decyzji w tym przedmiocie na tzw. uznaniu administracyjnym. Oznacza ono, że nawet
w przypadku wystąpienia przesłanek umorzenia zaległości podatkowych, organ podatkowy nie jest zobligowany do udzielenia wnioskowanej ulgi. Zaznaczyć należy,
że zastosowanie tej instytucji prawa administracyjnego możliwe jest dopiero
w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone istnienie przesłanek, od których wystąpienia przepis prawa uzależnia podjęcie rozstrzygnięcia korzystnego dla strony. Wtedy to, korzystając
z uznania administracyjnego, organ wydający decyzję dokonuje wyboru rozstrzygnięcia
i może - pomimo istnienia przesłanek - odmówić uwzględnienia wniosku strony.
Natomiast stwierdzenie braku przesłanek zawsze skutkować będzie odmową uwzględnienia wniosku o zastosowanie ulgi (decyzja związana).
Według składu orzekającego w sprawie postępowanie dowodowe co do sytuacji życiowej, majątkowej i finansowej w jakiej znajduje się skarżąca zostało przeprowadzone prawidłowo, a stan faktyczny został wyjaśniony w sposób umożliwiający wydanie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia.
Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżąca wniosła o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. wraz z odsetkami wskazując, że nie miała wiedzy o ciążącej
na niej zaległości do kwietnia 2024 r., a o odsetkach do września 2024 r. oraz,
że syndyk - odpowiedzialny za postępowanie upadłościowe prowadzone wobec niej -
nie informował jej o żadnych zobowiązaniach, a jedynie o kwocie VAT do zwrotu.
Natomiast organy rozstrzygające w sprawie podały, że: 30 kwietnia 2008 r. złożone zostało zeznanie roczne o wysokości osiągniętego przez skarżącą dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2007 (PIT-36L), w którym wykazano m.in.: podatek należny - [...] zł, sumę zaliczek wpłaconych -[...] zł, kwotę do zapłaty - [...] zł; 6 listopada 2012 r. zeznanie to objęte zostało kontrolą podatkową (zakończoną 5 lutego 2013 r.) i ustalono wówczas, że skarżąca uszczupliła zobowiązanie podatkowe o kwotę [...]zł; 11 marca 2013 r. wpłynęła do organu podatkowego korekta zeznania, w której wykazano m.in.: podatek należny - [...] zł, sumę zaliczek wpłaconych -[...] zł, kwotę do zapłaty - [...] zł.
Ponadto organy ustaliły, że strona prowadzi gospodarstwo domowe
wraz z mężem oraz, że oboje uzyskują stałe dochody (tj. skarżąca z tytułu emerytury - [...] zł netto i mąż z tytułu świadczenia rentowego - w kwocie [...]zł brutto) i ponoszą wydatki miesięczne, tj. media - [...] zł, zobowiązania kredytowe (na łączną kwotę [...]zł) - [...] zł, spłata karty kredytowej (z zadłużeniem na kwotę [...]zł) - ok. [...] zł,
spłata zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2023 r.
wraz z odsetkami za zwłokę (12 rat po [...] zł i ostatnia rata w kwocie [...]zł)
- [...] zł), a nadto skarżąca nie posiada rzeczy ruchomych, oszczędności, praw majątkowych oraz papierów wartościowych.
Sąd wskazuje, że w sprawie nie można zakwestionować ani kompletności materiału dowodowego, ani prawidłowości jego analizy, w odniesieniu do spełnienia przesłanki z art. 67a § 1 O.p., tj. "ważnego interesu podatnika". Organy dostrzegły, że skarżąca nie ma obecnie możliwości uregulowania w całości jednorazowo przedmiotowej zaległości. Jednakże, pomimo takiego stwierdzenia, sąd podziela stanowisko organów, że nie można uznać, iż brak środków uniemożliwiających zapłatę
w całości należności budżetowych w formie jednorazowej płatności, co do zasady,
nie może być sam w sobie przesłanką do ich umorzenia i stanowić wystarczającej podstawy dla stwierdzenia przesłanki "ważnego interesu podatnika". Jak bowiem wynika z zaskarżonej decyzji organy nie uwzględniły wniosku skarżącej w zakresie przyznania ww. ulgi z uwagi na to, że posiadała ona środki pieniężne w kwocie [...]zł (przekazane przez córkę we wrześniu 2023 r. na zaległe alimenty), których w żadnej części nie przekazała na uregulowanie zaległości, a wręcz natychmiast przekazała je synowi w darowiźnie.
Sąd wskazuje również na trafność przedstawionego przez organ odwoławczy stwierdzenia, że przesłanka "ważnego interesu podatnika" wymaga zaistnienia warunków wyróżniających położenie skarżącej wobec innych podatników. W tej sprawie takie okoliczności nie zostały stwierdzone. Fakt podlegania przez skarżąca przez wiele lat rygorom postępowania upadłościowego, pomimo że nie jest to sytuacja powszechna,
nie stanowi obiektywnej okoliczności uzasadniającej udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Ponadto nie stanowi takiej okoliczności, na co wskazywała w skardze skarżąca, brak wiedzy o zobowiązaniu z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Wskazać bowiem należy, że - jakkolwiek postępowanie upadłościowe wobec skarżącej prowadził syndyk - takie postępowanie nie toczy się , a przynajmniej nie powinno toczyć się, z pominięciem upadłego. Upały ma wgląd w czynności syndyka. Niemniej jednak przebieg postępowania i wykonywanie czynności przez syndyka w toku postępowania upadłościowego nie mieści się w zakresie oceny prowadzonej przez sąd administracyjny w sprawie umorzenia zaległości podatkowej.
W konsekwencji zasadnie organ odwoławczy uznał, że subiektywne
przekonanie skarżącej w zakresie wystąpienia przesłanki "ważnego interesu podatnika" nie jest wystarczające. Sąd podziela ustalenia i oceny organów co do sytuacji finansowej i materialnej skarżącej. Zatem uznać należało, że sytuacja ta nie jest na tyle szczególna, aby uzasadniała ulgę w spłacie zobowiązania.
W tym zakresie należy wskazać, że skarżąca wraz z mężem, z którym
prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, uzyskują stałe dochody, a w konsekwencji
istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości dobrowolnej spłaty bądź też wyegzekwowania należności podatkowych.
Przechodząc do oceny, czy w sprawie zaistniała przesłanka "interesu podatnika" uzasadniająca udzielenie ulgi w spłacie, sąd zwraca uwagę, że instytucja umorzenia należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym powinna być odstępstwem
od generalnej zasady ich płacenia i może być stosowana jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami towarzyszącymi, zarówno powstaniu zaległości, jak i warunkom ich spłaty.
W tym względzie należy zbadać co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy zastosowanie ulgi, a ważąc te wartości
należy uwzględniać dyrektywy wspólne dla całego społeczeństwa, jak np. sprawiedliwość, zasady etyki. Zdaniem sądu wymogi te spełniono w sprawie.
Sąd podziela pogląd organów, że skoro nie można definitywnie wykluczyć zdolności skarżącej do wykonania istniejącego zobowiązania, niezasadne
jest z punktu widzenia "interesu publicznego" udzielenie wnioskowanej ulgi. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje (lub z dużym prawdopodobieństwem może powodować) konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspakajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa nie jest zgodna z interesem tego obywatela, a jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (por. wyroki NSA z dnia 25 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 3118/01; z dnia 8 lipca 2015 r. sygn. akt II GSK 1502/14).
Sąd zauważa, że jeżeli z ustalonych okoliczności wynikałoby, że spłata
zaległości pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla skarżącej i jej rodziny, w szczególności
pozbawiłoby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
to brak byłoby podstaw do wydania decyzji o odmowie umorzenia zaległości. Takich okoliczności w sprawie nie stwierdzono.
Reasumując, sąd stwierdza, że organy obu instancji zasadnie stwierdziły,
że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek do udzielenia ulgi, wobec czego odmowa umorzenia zaległości nie narusza art. 67a § 1 O.p .
Mając na uwadze powyższe sąd stwierdził, że organy prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, dokonały wnikliwej jego analizy oraz wyciągnęły logiczne i poprawne wnioski co do braku przesłanek uzasadniających wniosek.
W tym stanie rzeczy, sąd - na podstawie art. 151 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. - oddalił skargę.
Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - [...]