I SA/Sz 198/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2021-04-14
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyPITulga podatkowasamotne wychowywanieopieka naprzemiennainterpretacja indywidualnaKISWSA

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że rodzic sprawujący naprzemienną opiekę nad dziećmi może być uznany za osobę samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu przepisów podatkowych.

Skarżący, rozwiedziony ojciec, zapytał, czy może rozliczać dochód jako osoba samotnie wychowująca dzieci, mimo naprzemiennej opieki nad nimi z matką. Dyrektor KIS odmówił, twierdząc, że nie jest to "samotne" wychowywanie. WSA w Szczecinie uchylił tę interpretację, powołując się na nowelizację przepisów i orzecznictwo NSA, zgodnie z którym wychowywanie dzieci naprzemiennie, bez udziału drugiego rodzica w danym czasie i miejscu, spełnia kryterium samotności.

Sprawa dotyczyła wniosku o indywidualną interpretację przepisów podatkowych, w którym skarżący, rozwiedziony ojciec, pytał o możliwość rozliczenia podatku dochodowego jako osoba samotnie wychowująca dzieci. Zgodnie z rodzicielskim planem wychowawczym, dzieci mieszkały naprzemiennie u ojca i matki, a koszty ich utrzymania ponosili po połowie. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że taka sytuacja nie spełnia definicji "samotnego wychowywania dziecka", ponieważ wychowanie nie jest prowadzone wyłącznie przez jednego rodzica. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wykładni art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazując, że po nowelizacji przepisów od 2011 roku, kryterium "samotnego wychowywania" jest spełnione również wtedy, gdy rodzic wychowuje dzieci naprzemiennie z drugim rodzicem, samodzielnie wykonując czynności wychowawcze w innym miejscu i czasie. Sąd podkreślił, że kluczowe jest wychowywanie dzieci "samotnie", czyli bez udziału drugiego rodzica w danym momencie, a niekoniecznie przez cały rok podatkowy. WSA powołał się na orzecznictwo NSA, które potwierdziło taką interpretację, wskazując, że celem ulgi jest wsparcie rodziców w samotnej pieczy nad dzieckiem, co wpisuje się w politykę prorodzinną państwa. Sąd zaznaczył, że obecne brzmienie przepisu nie ogranicza prawa do ulgi tylko do jednego z rodziców.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, rodzic sprawujący naprzemienną opiekę nad dziećmi, bez udziału drugiego rodzica w danym czasie i miejscu, jest uznawany za osobę samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu przepisów podatkowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że po nowelizacji przepisów od 2011 roku, kryterium "samotnego wychowywania" jest spełnione również w sytuacji naprzemiennej opieki, gdyż kluczowe jest wychowywanie dzieci "samotnie", czyli bez udziału drugiego rodzica w danym momencie, a niekoniecznie przez cały rok. Wykładnia ta jest zgodna z celem ulgi, jakim jest wsparcie rodziców w samotnej pieczy nad dzieckiem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Definicja "samotnego wychowywania dzieci" obejmuje również sytuację, gdy rodzic sprawuje naprzemienną opiekę nad dziećmi z drugim rodzicem, wychowując je samodzielnie w wyznaczonym czasie i miejscu.

p.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Prawo do preferencyjnego opodatkowania przysługuje rodzicowi, który w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci, rozumiane jako wychowywanie bez udziału drugiego rodzica w danym czasie i miejscu.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 8

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

k.r.i.o. art. 107 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

k.r.i.o. art. 93 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

k.r.i.o. art. 95 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Konstytucja RP art. 71 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Państwo w polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, a rodziny w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy.

o.p. art. 14b § § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wnioskodawca jest obowiązany do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego.

o.p. art. 14c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 14k

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rodzic sprawujący naprzemienną opiekę nad dziećmi, wychowując je samodzielnie w wyznaczonym czasie i miejscu, spełnia kryterium samotnego wychowywania w rozumieniu art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. Po nowelizacji przepisów od 2011 roku, status osoby samotnie wychowującej dzieci może mieć każde z rodziców, jeśli spełnia pozostałe warunki, a nie tylko jeden z nich. Cel ulgi podatkowej wpisuje się w politykę prorodzinną państwa i wsparcie dla rodzin niepełnych.

Odrzucone argumenty

Stanowisko Dyrektora KIS, że naprzemienna opieka nad dziećmi wyklucza status osoby samotnie wychowującej, jest błędne. Organ błędnie zinterpretował pojęcie "samotnego wychowywania", wykluczając możliwość korzystania z ulgi przez rodzica aktywnie uczestniczącego w wychowaniu, ale w systemie naprzemiennym.

Godne uwagi sformułowania

"Samotność" lub "samotny" oznacza "niemający w nikim wsparcia, dziejący się bez wsparcia innych". "Wspólny" w jego zasadniczym znaczeniu oznacza m.in. "wykonywanie razem z innymi". Jeśli rozwiedziony rodzic nie wykonuje w tym samym czasie i w tym samym miejscu czynności, przy współudziale drugiego rodzica, składających się na proces jego czynności wychowawczych, to wręcz nielogiczne jest twierdzenie, że czyni to wspólnie z drugim rodzicem. Nie jest przy tym konieczne, aby drugi z rodziców był w tym czasie wyeliminowany z opieki i wychowania dzieci, taki bowiem warunek przeczyłby polityce prorodzinnej Państwa zmierzającej do systemowego wsparcia rodziców w wychowaniu dzieci, zwłaszcza w samotnym wychowaniu dzieci.

Skład orzekający

Joanna Wojciechowska

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Kwiecińska

sędzia

Ewa Wojtysiak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości korzystania z ulgi podatkowej dla osób samotnie wychowujących dzieci w sytuacji naprzemiennej opieki nad nimi."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego po nowelizacji przepisów od 2011 roku. Wymaga spełnienia pozostałych warunków określonych w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. oraz prawidłowego przedstawienia stanu faktycznego we wniosku o interpretację.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatkowego związanego z ulgą dla samotnych rodziców i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w kontekście zmieniających się realiów społecznych (opieka naprzemienna).

Naprzemienna opieka nad dziećmi a ulga dla samotnych rodziców – co mówi prawo?

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Sz 198/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Ewa Wojtysiak
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 795/21 - Wyrok NSA z 2024-03-19
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną intepretację indywidualną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1387
art. 6 ust. 4
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] r. sprawy ze skargi S. P. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącego S. P. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
S. P. (dalej "wnioskodawca", "skarżący") złożył wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych.
Wnioskodawca podał, że Sąd Okręgowy w K. orzekł rozwiązanie jego małżeństwa z M. P. w 2014 r. W wyroku Sąd powierzył obojgu rodzicom władzę rodzicielską nad małoletnimi: H. P. (rok urodzenia 2007) oraz J. P. (rok urodzenia 2008). Sąd wskazał miejsce zamieszkania dzieci
z matką. Rodzice dzieci zawarli w grudniu 2018 r. rodzicielski plan wychowawczy zgodnie, z którym dzieci naprzemiennie mieszkają, co jeden tydzień
u każdego z rodziców, po jednym miesiącu wakacji szkolnych oraz wymiennie co drugi rok u każdego z rodziców w Święta Wielkanocne i Bożego Narodzenia. Rodzice ustalili, iż koszty utrzymania oraz wychowania ponoszą równo po połowie. Plan ten jest realizowany od [...] stycznia 2019 r. Sąd w wyroku rozwodowym ustalił kwotę alimentów po 500 zł na każde z dzieci. Każde z rodziców po równo poświęca czas
i środki finansowe na opiekę nad dziećmi.
Wnioskodawca zadał pytanie: czy może rozliczyć dochód na formularzu PIT,
w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci?
Zdaniem wnioskodawcy, jest on osobą samotnie wychowującą dziecko (dzieci). Skoro dzieci przebywa u niego pół roku (sumując) i łoży on połowę środków na ich utrzymanie to, w jego ocenie, spełnia status osoby samotnie wychowującej dzieci w rozumieniu art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Rodzice nie wychowują i nie opiekują się dziećmi wspólnie, tj. w tym samym czasie
i miejscu, ale każde odrębnie. Na poparcie swoich twierdzeń przywołał orzeczenia sądów administracyjnych.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał w dniu [...] stycznia 2021 r. interpretację indywidualną nr [...], w której uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Organ przytoczył treść art. 6 ust. 4, art. 6 ust. 8, art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1426, z późn. zm.), dalej "u.p.d.o.f." i wskazał, że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego dla osób samotnie wychowujących dzieci małoletnie od spełnienia łącznie następujących warunków:
- posiadania statusu osoby samotnie wychowującej dziecko,
- wychowywania samotnie w roku podatkowym dziecka (dzieci),
- nie uzyskiwania przez rodzica i dziecko (dzieci) dochodów, do których zastosowanie mają przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Organ wskazał, że z istoty pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" wynika, że jest to osoba, która w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sama (bez udziału drugiej osoby) zajmuje się wychowywaniem dziecka, stale troszczy się o jego byt materialny i rozwój emocjonalny. W sytuacji, gdy każdy
z rodziców aktywnie oraz w porównywalnym stopniu uczestniczy w wychowywaniu dziecka - co przejawia się między innymi dzieleniem się wszelkimi obowiązkami związanymi z procesem wychowawczym dziecka, niezależnie od tego u kogo pod czyją w danym momencie roku podatkowego opieką dziecko przebywa - nie można mówić o samotnym wychowywaniu dziecka przez któregokolwiek z rodziców.
Organ podał, że każda preferencja podatkowa stanowi wyjątek od zasady równości i powszechności opodatkowania. W konsekwencji, podatnikowi przysługuje prawo do jej zastosowania, jeśli spełni warunki dla niej określone, a w szczególności, jeśli w trakcie roku podatkowego faktycznie samotnie, tj. bez wsparcia drugiego
z rodziców, wychowywał dziecko. Organ wskazał, że fakt współdziałania wnioskodawcy w wychowywaniu dzieci, poprzez naprzemienną opiekę nie oznacza, że proces wychowawczy dzieci prowadzony jest tylko i wyłącznie przez niego. Organ wyjaśnił, że nie sposób uznać, że w przedstawionym przez wnioskodawcę stanie faktycznym zachodzą dwa odrębne procesy wychowania, tj. osobny samotny proces przeprowadza matka, gdy dzieci u niej zamieszkują, a zupełnie inny proces wychowywania zachodzi podczas, gdy dzieci przebywają ze swoim ojcem. Wychowania dziecka nie da się "podzielić", bowiem jest to ciągły i długotrwały rozwój, na który w tym przypadku składa się wspólna praca obojga rodziców.
Zdaniem organu, wnioskodawca nie może zostać uznany za osobę samotnie wychowującą dziecko. Dla zastosowania rozliczenia, o którym mowa w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. istotny jest bowiem warunek, że w trakcie roku podatkowego rzeczywiście samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców, wychowuje się dziecko, który wobec sytuacji przedstawionej we wniosku nie został spełniony.
Wnioskodawca złożył skargę na ww. interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzucił organowi naruszenie:
- art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., przez przyjęcie, że w przedstawionym we wniosku
o interpretację stanie faktycznym sprawy skarżący nie jest osobą "samotnie wychowującą dzieci" i w konsekwencji nie spełnia przesłanek do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów, na podstawie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f.;
- 71 ust. 1 zd. 2 Konstytucji RP, przez zignorowanie dyrektywy wynikającej z tego przepisu, tj. zasady pomocy państwa rodzinom pozostającym w trudnej sytuacji społecznej zwłaszcza rodzinom niepełnym podczas gdy w przedmiotowej sprawie taka sytuacja zachodzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy określony
w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. warunek samotnego wychowywania dzieci jest spełniony, gdy rodzice opiekują się dzieckiem w ciągu roku podatkowego, w ten sposób że każde
z nich osobno sprawuje na nimi opiekę przez ustalony czas, bez udziału drugiego rodzica.
Zgodnie z treścią art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. od dochodów rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1) małoletnie;
2) bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną;
3) 24 do ukończenia 25 roku życia uczące się w szkołach, o których mowa
w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym i nauce lub
w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b, w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek określonej w art. 27 ust. 1b pkt 1 oraz stawki podatku, określonej w pierwszym przedziale skali, o której mowa
w art. 27 ust. 1, z wyjątkiem renty rodzinnej;
- podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony
w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7,
z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.
Jak stanowi przepis art. 6 ust. 8 u.p.d.o.f. sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i ust. 4, nie ma zastosowania do sytuacji, gdy chociażby do jednego
z małżonków, osoby samotnie wychowującej dzieci lub do jej dziecka mają zastosowanie przepisy art. 30c, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Należy podkreślić, że ustawodawca uzależnił prawo, określonych w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. osób (rodziców), do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego, między innymi do tego, czy osoba ta w roku podatkowym samotnie wychowywała małoletnie dzieci. Przy czym ustawodawca nie uzależnił prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dziecko. Wystarczające, aby taki stan zaistniał w ciągu roku.
Odnosząc się do istoty spornego zagadnienia, wskazać należy, że był on już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 20 maja 2020 r. o sygn. akt II FSK 383/20, zgodnie z którym literalna, celowościowa
i systemowa wykładania art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. prowadzi do wniosku, że określone
w tym przepisie kryterium samotnego wychowywania dzieci jest spełnione również wtedy, gdy dany rodzic, wychowuje dzieci naprzemiennie z drugim rodzicem, tj. bez udziału drugiego rodzica, samodzielnie wykonuje czynności stanowiące proces wychowania w innym miejscu i czasie niż drugi rodzic.
W uzasadnieniu powołanego wyroku NSA podkreślił, że dla potrzeb odkodowania znaczenia sformułowania "rodzic samotnie wychowujący dzieci", fundamentalne znaczenie ma wyraz "samotnie". Zgodnie z ujęciem słownikowym "samotność" lub "samotny" oznacza "przebywanie, życie w odosobnieniu, bez rodziny, bez towarzystwa", "niemający w nikim wsparcia, dziejący się bez wsparcia innych", "niemający żony lub niemająca męża", "znajdujący się gdzieś całkiem sam, zdany tylko na siebie" (sjp.pl; sjp.pwn.pl; SJP pod red. M. Szymczaka, t. III, s. 177, PWN, Warszawa 1981 r.). Leksykalne znaczenie wyrazu "samotny" ("samotność") ukierunkowuje na odkodowanie sformułowania "rodzic samotnie wychowujący dzieci", jako rodzica wychowującego dzieci (dziecko) w odosobnieniu od drugiego rodzica dzieci (dziecka) i bez jego udziału, przebywającego z dziećmi (dzieckiem)
w innym miejscu niż drugi rodzic. Bezsprzecznie kryterium "samotności" wyklucza się z kryterium "wspólności". Wyraz "wspólny" w jego zasadniczym znaczeniu oznacza m.in. "wykonywanie razem z innymi" (SJP jak wyżej). Jeśli zatem rozwiedziony rodzić nie wykonuje w tym samym czasie i w tym samym miejscu czynności, przy współudziale drugiego rodzica, składających się na proces jego czynności wychowawczych, to wręcz nielogiczne jest twierdzenie, że czyni to wspólnie z drugim rodzicem.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, w pełni podziela pogląd wyrażony w wyżej przytoczonym wyroku, wskazując że nie istnieje żadna z przyczyn uzasadniająca odstąpienie od literalnej wykładni art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f.
Zdaniem Sądu, skoro w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. ustawodawca nie zastrzegł wprost, że z ustanowionej tym przepisem ulgi podatkowej może korzystać tylko jeden
z rodziców dziecka, mając świadomość, iż zgodnie z art. 93 § 1 oraz art. 95 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego władza rodzicielska, która obejmuje wychowanie dziecka, przysługuje obojgu rodzicom oraz że co do zasady rozwód nie pozbawia żadnego z rodziców władzy rodzicielskiej (dziecko ma prawo do wychowywania przez oboje rodziców), lecz ustanowił jako warunek zwolnienia od podatku "samotne wychowywanie dzieci", to nieuprawniona jest taka wykładnia tego przepisu, która wyklucza spod jego działania jednego z rodziców wychowującego dziecko bez udziału drugiego rodzica, czyli samotnie. Inaczej mówiąc, prawidłowo dokonana wykładnia omawianego przepisu prowadzi do wniosku, że rodzic samotnie wychowujący dziecko (dzieci), w znaczeniu powyżej wskazanym, jest uprawniony do ulgi ustanowionej w tym przepisie, jeśli spełnia pozostałe warunki zwolnienia, które, co trzeba zastrzec, nie zostały zakwestionowane przez organ interpretacyjny.
Wykładnię literalną art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. wspiera wykładnia celowościowa
i systemowa tego przepisu. Celem wprowadzenia ulgi było umożliwienie preferencyjnego rozliczenia podatkowego dla tych osób, które w roku podatkowym doświadczyły samotnej, samodzielnej pieczy nad dzieckiem i jego wychowywaniem. Cel ten wpisuje się w idee polityki prorodzinnej Państwa, która na gruncie prawa podatkowego realizowana jest na wiele sposobów (m.in. odliczenia od podatku dochodowego od osób fizycznych, zwolnienia podatkowe w podatku od spadków
i darowizn). Zgodnie z art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, Państwo
w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne
i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Co prawda wychowywanie dzieci w rodzinach niepełnych nie jest stanem pożądanym, jednak w zmieniających się realiach społecznych, należy uwzględnić szczególną ochronę i pomoc Państwa wobec takich rodzin, np. poprzez umożliwienie rodzicom samotnie wychowującym dzieci skorzystanie z ulgi podatkowej. Nie jest przy tym konieczne, aby drugi z rodziców był w tym czasie wyeliminowany z opieki
i wychowania dzieci, taki bowiem warunek przeczyłby polityce prorodzinnej Państwa zmierzającej do systemowego wsparcia rodziców w wychowaniu dzieci, zwłaszcza
w samotnym wychowaniu dzieci.
Nie można przy tym zaaprobować stanowiska zaprezentowanego przez organ interpretacyjny, że w przedstawionym stanie faktycznym sprawy, gdy rodzice naprzemiennie sprawują opiekę nad dzieckiem, skarżącej nie można uznać za osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów u.p.d.o.f.,
a w konsekwencji, iż nie przysługuje jej prawo preferencyjnego rozliczenia jako osobie samotnie wychowującej dziecko.
W tym miejscu wskazać należy, że w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego do końca 2010 r., w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w miarę jednolicie przyjmowano, że art. 6 ust. 4 i ust. 5 u.p.d.o.f. ogranicza preferencyjne zasady opodatkowania do osób "samotnie wychowujących dzieci", a więc będących w sposób rzeczywisty pozbawionych udziału i wsparcia drugiego z rodziców
w procesie wychowywania dziecka. Przyjmowano także, że status osoby "samotnie wychowującej dzieci" przysługiwać może tylko jednemu z rodziców (postanowienie siedmiu sędziów NSA z 11 października 2010 r. o sygn. akt II FPS 3/10, wraz
z powołanym w nim orzecznictwem sądów administracyjnych, Trybunału Konstytucyjnego i poglądami doktryny). Podobny pogląd wyraził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt SK 62/08, w którym przyjęto, że wprowadzając tę ulgę, ustawodawca nie kierował jej do każdego rodzica, który ma władzę rodzicielską i jednocześnie jest stanu wolnego, ale tylko do tych osób
spełniających powyższe kryteria, które samotnie i osobiście troszczą się
o zaspokajanie codziennych potrzeb dziecka. Podkreślić jednak należy, że wskazane wyżej poglądy były ugruntowane w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego do końca 2010 r. Natomiast nowelizacja omawianego przepisu od dnia 1 stycznia 2011 r., w ocenie Sądu, nadała nową treść normatywną analizowanej regulacji.
W wyniku tej nowelizacji nie tylko zmienione zostało literalne brzmienie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., ale ustawodawca, uchylając art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f. zrezygnował z legalnej definicji "osoby samotnie wychowującej dzieci". Zgodnie z tą definicją, za osobę samotnie wychowującą dzieci uważało się jednego z rodziców albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, jak również osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. Stąd w stanie prawnym obowiązującym do końca 2010 r. uzasadniony byłby wniosek, że status osoby samotnie wychowującej dzieci przysługiwać może tylko jednemu z rodziców spełniających powyższe kryteria co do jego stanu cywilnego lub sytuacji prawnej bądź faktycznej. Obecne, zacytowane wcześniej brzmienie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., nie zawiera natomiast zastrzeżenia, że chodzi wyłącznie o jednego z rodziców, stąd w ocenie Sądu, status taki może mieć każde
z rodziców dziecka, spełniających pozostałe wymagania określone w tym przepisie.
Taki kierunek zauważalny jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 360/20; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 465/20; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 785/20).
W wyrokach tych podkreślono, że proces wychowywania dzieci jest realizowany samotnie przez każdego z rodziców w sytuacji, w której rodzice nie wychowują i nie opiekują się dziećmi wspólnie lecz każdy z nich oddzielnie, w innym miejscu,
w wyznaczonym czasie, bez udziału drugiego. W tej sytuacji prawo do skorzystania
z preferencyjnego opodatkowania wynikającego z art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. może mieć każde z rodziców uczestniczących w takim naprzemiennym systemie wychowania dziecka.
Wobec braku wymogu samotnego wychowywania dziecka przez cały rok podatkowy, zdaniem Sądu, nie może mieć znaczenia prawnego szczegółowe procentowe określenie czasu faktycznie spędzonego z dzieckiem w ciągu roku czy też stopień rzeczywistego zaangażowania w proces wychowania dziecka, który zresztą w niektórych przypadkach mógłby wymykać się jednoznacznej ocenie.
Z punktu widzenia treści obecnie obowiązującego przepisu art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. liczy się zatem status osoby rodzica określony w tym przepisie (tj. jej stan cywilny lub określona tam sytuacja prawna lub faktyczna) oraz samotne podejmowanie czynności wychowawczych w stosunku do dziecka w ciągu roku podatkowego.
Należy wskazać, że w opisanym we wniosku stanie faktycznym, skarżący podał, że jest podatnikiem, o którym mowa w art. 3 ust. 1 u.p.d.o.f., jest rozwiedziony, posiada małoletnie dzieci, wobec których wykonuje władzę rodzicielską, opiekując się nim naprzemiennie z matką dzieci w ciągu roku podatkowego. Skarżący wskazał, że czynnie uczestniczy w opiece i wychowaniu dzieci. Opieka naprzemienna wynika
z porozumienia między rodzicami.
Podkreślić należy, że w dotychczasowym orzecznictwie rozważano sytuacje,
w których opieka naprzemienna wynikała z wyroku sądu cywilnego, w którym orzeczono o rozwodzie małżonków lub sądu opiekuńczego (rodzinnego)
w przedmiocie opieki nad dziećmi na podstawie art. 107 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359). Wskazać należy, że co do zasady w sytuacji gdy o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej nad dziećmi wcześniej orzekał sąd cywilny (opiekuńczy), w przypadku gdy rodzice dziecka chcą dokonać zmian w sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej winni złożyć stosowny wniosek w tym zakresie do sądu opiekuńczego (wyjątek określono w art. 107 § 3 K.r.i.o.). W stanie faktycznym skarżący nie zawarł informacji
o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej nad dziećmi zawartym w wyroku rozwodowym, ani nie podał, że czy zawarte przez niego porozumienie z byłą żoną przedstawiono sądowi opiekuńczemu.
Wyjaśnić należy, że specyfika postępowania o wydanie interpretacji indywidulanej oparta jest oświadczenie wnioskodawcy, w którym składający wniosek o wydanie interpretacji, obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego na podstawie art. 14b § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.), dalej "o.p." Jest to istotne, gdyż wobec ustalenia, np. w trakcie ewentualnego postępowania podatkowego, prowadzonego w stosunku do wnioskodawcy, że stan faktyczny opisany we wniosku różni się od stanu faktycznego ustalonego w toku postępowania podatkowego, wnioskodawcy nie obejmie ochrona prawna z art. 14k o.p.
W toku postępowania o wydanie interpretacji organ związany jest stanem faktycznym wskazanym przez wnioskodawcę i ocenia prawidłowość stanowiska wnioskodawcy na tle ww. stanu faktycznego (art. 14c o.p.). Dotyczy to również sądu administracyjnego, rozpoznającego skargę na wydaną przez organ interpretację.
W toku postępowania o wydanie interpretacji organ nie może żądać przedstawienia żadnych dokumentów przez wnioskodawcę, ani ich oceniać. Jeżeli wnioskodawca wywodzi swoje stanowisko w oparciu o stosowne dokumenty winien przywołać ich treść w stanie faktycznym.
Podkreślić należy również, że uzupełnienie stanu faktycznego przez wnioskodawcę dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego nie może odnieść żadnego skutku dla rozpoznania danej sprawy, gdyż jak wyżej wskazano, wyczerpujący opis stanu faktycznego skarżący musi przedstawić już na etapie złożenia wniosku.
Wobec powyższego, opierając się na stanie faktycznym wskazanym przez skarżącego we wniosku o wydanie interpretacji, że sprawuje on opiekę naprzemienną nad dziećmi wraz z byłą żoną, Sąd uznał za zasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., przez jego błędną wykładnię.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ interpretacyjny zobowiązany będzie do uwzględnienia przedstawionej w wyroku wykładni przepisów prawa i jej zastosowania do stanu faktycznego przedstawionego przez stronę w złożonym wniosku.
Z tych względów, Sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a".
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę