I SA/Sz 194/24

I SA/Sz 194/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-06-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Marzena Kowalewska /sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 762
par. 3 ust. 1, par. 4 ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych
Dz.U. 2022 poz 2157
art. 6c, art. 10a ust. 1, 1a i 1b
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 10, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 106 par. 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 stycznia 2024 r. nr 9016-2024-164/M-6480 w przedmiocie przyznania pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 30 stycznia 2024 r. nr 9016-2024-164/M-6480 Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "organ II instancji", "Dyrektor ARiMR"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), § 3, § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. poz. 762, z późn. zm.) - dalej jako: "rozporządzenie", utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: "organ I instancji", "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR") z 7 grudnia 2023 r. nr 0306-2023-000136-M, w sprawie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W dniu 14 czerwca 2023 r. wpłynął wniosek K. B. (dalej: "wnioskodawca", "strona", "skarżący") o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy. Do wniosku dołączono faktury VAT w tym: [...] z dnia 12 czerwca 2023 r. (pszenżyto, jęczmień, pszenica), [...] z dnia 15 kwietnia 2023 r. (jęczmień, pszenica), [...] z dnia 28 marca 2023 r. (pszenica), [...] z dnia 13 marca 2023 r. (żyto), [...] z dnia 2 lutego 2023 r. (pszenżyto), [...] z dnia 1 lutego 2023 r. (żyto), [...] z dnia 24 stycznia 2023 r. (żyto), [...] z dnia 13 grudnia 2023 r. (jęczmień) oraz [...] z dnia 9 sierpnia 2022 r. (rzepak) wraz z fakturą korygującą [...] z dnia 16 marca 2023 r. (rzepak).
W dniu 19 września 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr 0306-2023-000136 o udzieleniu wnioskodawcy pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano na niezakwalifikowanie do pomocy faktury [...] z dnia 9 sierpnia 2022 r., wskazując iż z przedłożonej faktury wynika, że sprzedaż nastąpiła przed okresem objętym dofinansowaniem.
W dniu 19 października 2023 r. Dyrektor ARiMR, wydał decyzję nr 9016-2023-218/M-6480 o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W decyzji wskazano, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie zawartej umowy sprzedaży, której numer widnieje na fakturze korygującej, poprzez wezwanie strony do jej przedłożenia, a następnie dokonanie oceny wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie w kontekście spełnienia warunków do przyznania wnioskowanej pomocy.
W dniu 14 listopada 2023 r. organ I instancji wezwał stronę do przedłożenia umów sprzedaży. Wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu 16 listopada 2023 r. W odpowiedzi na wezwanie, strona w dniu 21 listopada 2023 r. przedłożyła umowę sprzedaży NR [...] zawartą dnia 1 sierpnia 2022 r. z P. Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] oraz aneks Nr [...] z dnia 11 stycznia 2023 r do umowy NR [...]
W dniu 07 grudnia 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr 0306-2023-000136-M o udzieleniu pomoc dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano na niezakwalifikowanie do pomocy faktury [...] z dnia 9 sierpnia 2022 r., dotyczącej sprzedaży rzepaku oraz faktury korygującej [...] z dnia 16 marca 2023 r., wskazując iż z przedłożonych faktur oraz umowy sprzedaży wynika, że sprzedaż nastąpiła przed okresem objętym dofinansowaniem.
W dniu 21 grudnia 2023 r. wpłynęło odwołanie od ww. decyzji.
Dyrektor ARiMR w decyzji z dnia 30 stycznia 2024 r., po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz po zapoznaniu się ze stanowiskiem strony zawartym w odwołaniu stwierdził, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu decyzji, organ II instancji stwierdził, iż w całości organ I instancji wypełnił zalecenia odnoszące się do wezwania strony do przedłożenia umowy i dokonanie kompleksowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, co ma swoje odzwierciedlenie zarówno w aktach sprawy jak i w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Organ II instancji wskazał, że w pełni podziela stanowisko organu I instancji w tym zakresie.
Dalej organ II instancji przytoczył treść z § 3 ust. 1, § 4 ust. 3 rozporządzenia, regulujące warunki przyznania wnioskowanej przez stronę pomocy finansowej, wskazując że były one podstawą weryfikowania wniosku.
Dyrektor ARiMR potwierdził, że w wyniku weryfikacji wniosku ustalono, że strona poprawnie złożyła wniosek, jednak wymagany załącznik jakim jest faktura VAT potwierdzająca sprzedaż rzepaku, nie może zostać zakwalifikowany do przyznania pomocy. Organ II instancji stwierdził, że sporna faktura [...] z dnia 9 sierpnia 2022 r. wskazuje na sprzedaż rzepaku w dniu 1 sierpnia 2022 r. z terminem zapłaty 23 sierpnia 2022 r. Ponadto strona dołączyła fakturę korygującą nr FK [...] z dnia 16 marca 2023 r., jednak wskazuje ona jedynie na korektę ceny sprzedanego rzepaku, na której dodatkowo wskazano datę dostawy/wykonania dzień 1 sierpnia 2022 r.
Wskazano także, na zasadne powoływanie się przez organ I instancji na przepisy ustawy podatkowej, gdyż dowodem potwierdzającym sprzedaż w rozumieniu rozporządzenia jest faktura VAT, a nie umowa sprzedaży. Organ II instancji wskazał również, że w świetle art. 106e ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570) - zwanej dalej ustawą VAT, faktura powinna zawierać m.in. datę wystawienia oraz datę dokonania lub zakończenia dostawy towarów lub wykonania usługi lub datę otrzymania zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4 o ile taka data jest określona i różni się od daty wystawienia faktury.
Zdaniem organu II instancji, skoro w fakturze korygującej z dnia 16 marca 2023 r. nie znalazły się żadne dodatkowe informacje, poza wskazaniem na korektę zmiany ceny, należy zatem przyjąć, że data sprzedaży pozostaje bez zmian, tj. zgodnie z pierwotną fakturą VAT z dnia 9 sierpnia 2022 roku. Na powyższe wskazuje również pozyskana w toku postępowania umowa sprzedaży, w której w § 2 ust. 1 wskazano jako dostarczenia towaru w okresie "od 01.08.2022 do 31.08.2022", co potwierdza data wystawienia faktury z dnia 9 sierpnia 2022 roku.
Organ II instancji, stwierdził także, odwołując się do treści art. 2 pkt 22 ustawy VAT i definicji sprzedaży oraz art. 106i ust. 1 ustawy VAT, że wystawienie faktury VAT, będącej konsekwencją dostawy rzepaku, jest jednoznacznym potwierdzeniem jego sprzedaży.
W ocenie organu II instancji faktyczna dostawa i sprzedaż na podstawie umowy i faktury nastąpiła przed dniem 1 grudnia 2022 r. Natomiast faktura korygująca stanowi korektę pierwotnej ceny, a nie daty sprzedaży i została ustalona na podstawie ustalonej przez kupującego i sprzedającego ceny końcowej z uwzględnieniem notowań giełdy MATIF. Wobec powyższych faktów nie można przyjąć, że rzepak został sprzedany w dacie wystawienia faktury korygującej.
Dalej organ II instancji wskazał, że rzepak jest rzeczą oznaczoną co do gatunku, w związku z czym z cywilistycznego punktu widzenia do sprzedaży dochodzi w dniu przeniesienia posiadania rzeczy (art. 155 § 2 kodeksu cywilnego). Skoro w umowie jest informacja o terminie realizacji " od 01.08.2022 do 31.08.2022 ’’roku, co jest potwierdzone treścią faktury VAT (data dostawy/wykonania) jak i oświadczeniem strony zawartym w treści odwołania, to nie można twierdzić, że wydanie miało miejsce dopiero w roku 2023 (wówczas dokonano jedynie ostatecznej korekty ceny sprzedaży).
Podsumowując Dyrektor ARiMR stwierdził, że w konsekwencji, dla ww. dokumentu nie został spełniony warunek § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym pomoc przyznaje się rolnikowi, który dokonał sprzedaży żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. Konsekwencją tego ustalenia jest brak możliwości naliczenia pomocy. Zdaniem organu II instancji prawidłowo również organ I instancji dokonał wyliczenia kwoty pomocy w oparciu o pozostałe faktury.
Mając powyższe na uwadze, organ II instancji stwierdził, iż nie doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisów materialnych i proceduralnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję wniósł o jej uchylenie, o rozpoznanie sprawy na rozprawie, a także o przyznanie skarżącemu zwrotu kosztów postępowania, w tym także kosztów zastępstwa prawnego - ustalonych według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
• art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a., art. 78 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i uznania za prawidłowe i zgodne z litera prawa ustalenia organu I instancji mimo:
a) pominięcia przez organ I instancji dowodów z dokumentów, świadczących o tym, że sprzedaż rzepaku objętego wnioskiem pomocowym nastąpiła w marcu 2023r. tj.:
- umowy sprzedaży i dostawy zbóż łączącej rolnika z P. z dnia 01.08.2022 r. z ceną regulowaną cenami z Giełdy Towarowej Matif i dyspozycją, realizacji uzależnioną od woli rolnika wraz z Aneksem z dnia 10.01.2023 r.;
- faktury korygującej z dnia 16.03.2023 r. nr [...] z dyspozycją rolnika dot. wykonania sprzedaży wg cen z marca 2023r., wskazujących na faktyczną datę sprzedaży płodów rolnych;
b) datą umowy sprzedaży zbóż była data faktury pierwotnie wystawionej rolnikowi przy przyjęciu rzepaku na stan do P. w dniu 01.08.2022 r. wg [...]; mimo istnienia dowodów w postaci ww. dokumentów świadczących o tym, że rolnik dokonał zbycia rzepaku w terminie i za cenę wskazaną w fakturze korygującej [...];
c) organ I instancji nie przeprowadził w ogóle analizy oceny treści umowy uznając, że ma do czynienia z umową sprzedaży, fakturowaną [...] już w sierpniu 2022 r., tymczasem jest to umowa o mieszanym charakterze tj. dostawy plonów z pola do magazynu P. , a następnie ich sprzedaży, według daty zgodnej z wolą rolnika i wg cen Mafiff (giełda płodów rolnych) z daty sprzedaży, po potraceniu przez P. kosztów przechowania prowizji;
d) organ pominął treść faktury sprzedażowej [...], faktury korygującej, bez racjonalnego uzasadniania tej decyzji, dokonując analizy treści umowy sprzedaży objętej tą fakturą w oparciu o przepisu Ordynacji podatkowej; tymczasem powinien dokonać analizy umowy w oparciu o przepisu Kodeksu cywilnego z uwzględnieniem treści umowy łączącej strony;
• art. 8 k.p.a poprzez działania ARiMR powodujące podważenie zaufania skarżącego do organów państwa, w szczególności: całkowite zlekceważenie wyjaśnień skarżącego i złożonych przez niego dowodów j.w. i bezkrytyczne przyjęcie, iż organ I instancji dokonał prawidłowej oceny co do daty umowy sprzedaży;
• obrazę art. 11 k.p.a. z uwagi na brak wyjaśnienia zasadności przesłanek stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie w jakim ARiMR pominął dowody zgłoszone przez stronę, w sytuacji, gdy w odwołaniu skarżący zgodnie z zasadą należytej staranności, rolnik usiłował wykazać błędność ustaleń przyjętych przez organu I instancji;
• art. 10 § 1 k.p.a. albowiem skarżący nie otrzymał zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i zgromadzonym materiałem: dowodowym przed wydaniem decyzji, co uniemożliwiło jej dalszą obronę swojego stanowiska i przedstawienie dodatkowych dowodów dla obrony swoich racji;
• na skutek powyższych uchybień doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., na skutek utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji mimo wymienionych powyżej braków postępowania dowodowego;
II. Naruszenia art. 2, 7 i 32 ust. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie rozstrzygnięcia wskazującego na nierówne, dyskryminującego traktowanie skarżącego, pominięcie istotnych dowodów świadczących o jego racji, uzasadniających przyznanie świadczenia;
III. W wyniku powyższego doszło do naruszenie przepisów pomocowych tj. § 3 ust. 1 rozporządzenia na skutek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji oddalającej wniosek rolnika o przyznanie pomocy, mimo, iż rolnik kwalifikował się do jej przyznania i wykazał fakt istnienia umowy sprzedaży fakturą [...];
Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., skarżący wniósł o dopuszczenie w sprawie dowodów z dokumentów:
- wydruku z konta rolnika z datą i kwotę dokonania przelewu z P. ceny za sprzedaż rzepaku objętego wnioskiem pomocowym oraz wydruk wcześniejszego przelewu dotyczącego transakcji z sierpnia 2022r. - na fakt daty zawarcia umowy sprzedaży objętej wnioskiem fakturowanej [...];
- dokumentów świadczących o dyspozycji dokonania sprzedaży płodów przez P. .
W uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały uszczegółowione.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: jako "p.p.s.a.") – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli według podanych kryteriów, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżący przedłożył wraz z wnioskiem faktury VAT stwierdzające dokonanie transakcji pszenicy, jęczmienia, żyta, pszenżyta i rzepaku, spośród których 8 dotyczyło transakcji w dacie następującej po terminie wyznaczonym przez prawo, to jest po dniu 1 grudnia 2022 r., zaś jedna dotyczyła transakcji sprzed tej daty, uznając, że nie przysługiwała mu wnioskowana pomoc finansowa z tytułu tej jednej faktury. Skarżący wskazywał natomiast, że spełnił warunki uzyskania pomocy finansowej dla wszystkich faktur, gdyż sprzedaż rzepaku udokumentowana fakturą [...] z dnia 9 sierpnia 2022 roku (rzepak) nastąpiła w marcu 2023 r., gdyż winna być rozpatrywana łącznie z fakturą korygującą [...] z dnia 16 marca 2023 r. oraz umową sprzedaży i dostawy zbóż łączącej rolnika z P. z dnia 01.08.2022 r. z ceną regulowaną cenami z Giełdy Towarowej Matif i dyspozycją, realizacji uzależnioną od woli rolnika wraz z Aneksem z dnia 10.01.2023 r.
Wbrew zarzutom podniesionym w skardze stwierdzić należy, że ocena wniosku dokonana przez organy rozstrzygające sprawę jest prawidłowa.
Podstawę materialnoprawną zapadłych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy rozporządzenia, które w § 3 ust. 1 stanowi, że pomoc przyznaje się rolnikowi:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
2) który dokonał sprzedaży:
a) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub
b) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.
- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą;
3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739 oraz w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343;
4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku;
Ponadto zgodnie z § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia do wniosku, dołącza się faktury VAT potwierdzające sprzedaż przez rolnika żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.
Wynikająca z zacytowanych przepisów prawa regulacja normatywna ma na celu udzielenie przez państwo pomocy finansowej producentom rolnym, którzy dokonali sprzedaży żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.
Rozporządzenie wydano na podstawie art. 6c ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2157 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412 i 5882014 r. poz. 1438), dalej: "ustawa o ARiMR".
Z kolei zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81.
Stosownie do art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Zgodnie z art. 10a ust. 1b ustawy o ARiMR strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku przyznawania przedmiotowej pomocy obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku i innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę.
Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wprowadzone istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a. wskazują na obowiązek (ciężar) aktywnego uczestnictwa w postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym przedstawienia dowodów. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organ nie był zatem zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy.
Mając na względzie opisane wyżej odstępstwa procesowe, szczególną rolę wnioskodawcy w tym postępowaniu, który je inicjuje i jednocześnie ponosi ciężar dowodzenia faktów z których wyprowadza korzystne dla siebie skutki - przyznanie pomocy, należy stwierdzić, że w realiach kontrolowanej sprawy skarżący nie wykazał w stosownym terminie i w oparciu o przedłożone dokumenty istnienia warunków niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy w całości, tj. na podstawie wszystkich przedłożonych faktur sprzedaży.
Sąd podziela ocenę organów, że faktura z dat 9 sierpnia 2022 r. wraz z korektą z 16 marca 2023 r. nie dokumentowały sprzedaży rzepaku przez skarżącego w okresie wynikającym z rozporządzenia. Zasadnie więc organ I instancji nie przyznał skarżącemu pomocy finansowej z tytułu tychże dwóch faktur, skoro faktury te nie kwalifikowały się do obliczenia wysokości pomocy. Organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy wynikający z dokumentów przedłożonych przez skarżącego, który w przedmiotowej sprawie stanowił materiał dowodowy podlegający ocenie organu. Zasadnie też organ II instancji, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, zaakceptował stan faktyczny ustalony przez organ I instancji. Sąd przyjmuje ustalenia faktyczne poczynione przez organy oraz ich stanowisko w sprawie i uznaje je za własne. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organy rozpoznały istotę sprawy.
W ocenie Sądu, oceny na gruncie § 3 ust. 1 rozporządzenia, czy producent dokonał sprzedaży należy dokonywać zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, które charakter takiej umowy regulują. Biorąc zaś pod uwagę, że sprzedaż rzepaku stanowi klasyczną sprzedaż rzeczy oznaczonych co do gatunku – zgodnie z art. 155 § 2 zd. pierwsze K.c. – do przeniesienia własności takiej rzeczy potrzebne jest wydanie a więc przeniesienie posiadania rzeczy (realny charakter umowy). W takiej sytuacji umowa sprzedaży nie zostanie zawarta wskutek złożenia zgodnych oświadczeń woli jej stron (solo consensu), ale dopiero w momencie przeniesienia posiadania (wydania) sprzedawanych rzeczy (por. komentarz do art. 535 K.c. pod red. J. Cieszewskiego i P. Nazaruka, opubl. Lex/el. 2023).
W tym kontekście zasadne było stwierdzenie organu II w zaskarżonej decyzji, że
faktyczna dostawa i sprzedaż na podstawie faktury nastąpiła przed dniem 1 grudnia 2022 r., skoro przedstawiona faktura miała datę 9 sierpnia 2022 r. i wtedy też doszło do wydania przedmiotu sprzedaży, a więc przeniesienia posiadania. Potwierdzają to także postanowienia umowy z 1.08.2022 r. nr [...], gdzie w § 2 ust. 1 ustalono, że towar zostanie dostarczony w okresie od 1.08.2022 r. do 31.08.2022 r. Modyfikacje terminu dostawy dopuszczalne były tylko ze względu na awarię linii odbioru lub w przypadku siły wyższej (§ 2 ust. 2). Z kolei Aneks nr [...] z 11.01.2023 r. do ww. umowy dotyczył wyłącznie ustalania ceny towaru.
Podnoszone w skardze argumenty, co do mieszanego charakteru umowy z 1.08.2022 r. nr [...] wraz z Aneksem z podmiotem prowadzącym skup zboża, polegającej na dostawie plonów z pola do magazynu, a następnie dopiero jej sprzedaży według daty zgodnej z wolą rolnika wg cen giełdowych, nie wpływają na ocenę, że przeniesienie posiadania nastąpiło przed 1 grudnia 2022 r. Skarżący niezasadnie rozdziela transakcje sprzedaży na dwie oddzielne czynności – dostawy plonów do magazynu skupu i potem sprzedaży. Brak jest podstaw aby czynić odstępstwo od ogólnych zasad wynikających z prawa cywilnego, dotyczących sprzedaży rzeczy oznaczonych co do gatunku, jakimi bez wątpienia jest rzepak. Jak wyżej wskazano, do ich sprzedaży dochodzi z chwilą przeniesienia posiadania. Tymczasem skarżący skutecznie nie wykazał, że do wydania towaru, wbrew postanowieniom umowy doszło w marcu 2023 r.
Ponadto, przypomnieć należy, że rozporządzenie mówi o dokumentowaniu sprzedaży fakturą, zaś ten dokument jest wystawiany w ściśle określonych ustawą VAT okolicznościach. Ustalenia niniejszej sprawy potwierdzają, że do dostawy skutkującej obowiązkiem wystawienia faktury oraz wydania towaru doszło w sierpniu 2022 r. Zdaniem Sądu, organ w zaskarżonej decyzji zasadnie uznał zatem, w odniesieniu do faktury korygującej, że w zestawieniu z pozostałymi dowodami (z treścią umowy, Aneksu, treścią faktury z 9.08.2022 r.), że stanowi ona wyłącznie udokumentowanie korekty pierwotnej ceny, a nie daty sprzedaży towaru i została wystawiona z uwagi na uzgodnienia przez strony transakcji, że cena końcowa uwzględni notowania giełdy MATIF. Skarżący skutecznie nie podważył w swych wywodach treści powyższych dokumentów.
Organ II instancji zasadnie również przytaczał w uzasadnieniu decyzji przepisy ustawy VAT, przy czym nie oceniał czynności sprzedaży w oparciu o przepisu ustawy podatkowej, a właśnie kodeksu cywilnego. Przywołanie w zaskarżonej decyzji przepisów ustawy VAT (art. 2 pkt 22, art. 106b, art. 106i) nie stanowiło materialnoprawnej podstawy decyzji, miało charakter pomocniczy, służyło ocenie czy transakcja stanowiła sprzedaż, z którą właściwe przepisy wiążą obowiązek wystawienia faktury (wymaganej w postępowaniu o pomoc finansową) oraz czy przedłożony dokument spełnia definicję faktury oraz korekty, w kontekście weryfikacji spełnienia warunków przyznania pomocy w oparciu o rozporządzenie. Organ zasadnie wskazał na definicję sprzedaży na gruncie prawa podatkowego także w kontekście treści dokumentu jakim jest faktura i faktura korygująca, aby stwierdzić, czy doszło do modyfikacji terminu przeniesienia posiadania (wydania towaru). Natomiast czynność sprzedaży, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zasadnie została odniesiona do art. 155 k.c., gdyż organ napisał, że sprzedaż rzepaku jako rzeczy określonej co do gatunku nastąpiła z chwilą wydania towaru w sierpniu 2022 r.
Organy w niniejszej sprawie działały zatem prawidłowo na podstawie przepisów prawa i stosowały przepisy ww. rozporządzenia, których treść jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Jak wyżej wskazano, § 3 ust. 1 rozporządzenia stanowi wyraźnie, że do wniosku producent dołącza fakturę VAT lub duplikat potwierdzające sprzedaż okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r.
W ocenie Sądu, nie są zatem trafne zarzuty skargi. Decyzje organów nie naruszają ani przepisów prawa materialnego ani postępowania w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Sąd stwierdza, że organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy, nie pomijając żadnych dowodów i dokonały prawidłowej wykładni przepisów § 3 ust. 1 rozporządzenia. Organy prawidłowo rozpoznały istotę sprawy. Zarzuty skarżącego i jego argumentacja, są polemiką z prawidłowym stanowiskiem organów, która nie zasługuje na uwzględnienie.
W sprawach pomocy finansowej określonej w § 3 ust. 1 rozporządzenia materiał dowodowy, jak wyżej wskazano, dostarczany jest wyłącznie przez beneficjenta pomocy. Inicjatywa organów administracji publicznej, tutaj organów ARiMR, ograniczona jest do weryfikacji materiału dowodowego przedstawionego przez wnioskodawcę. Ten zaś został prawidłowo oceniony w rozpoznawanej sprawie.
Wyjaśnić jeszcze raz należy, że w toku postępowania przed organami ARiMR do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej (art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR). Przyjęte rozwiązanie stanowi zatem odstępstwo od wynikającej z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania
z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy
i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Z tego też względu zarzuty skargi naruszenia powyższych przepisów k.p.a. uznać należy za niezasadne.
Ponownie wskazać też należy, że ustanowiona w ww. art. 10a ust. 1b ustawy o ARiMR reguła dowodzenia oznacza, że w niniejszym postępowaniu to na skarżącym ciążył obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organów Agencji żądanie przyznania pomocy finansowej. Tym samym ciężar dowodu wykazania warunków przyznania pomocy spoczywał na skarżącym. W ocenie Sądu, organy w rozpoznawanej sprawie sprostały regule określonej w art. 10a ustawy o ARiMR wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, odniosły się bowiem do wszystkich dowodów, nawet do tych które nie miały znaczenia z punktu widzenia stosowanych przepisów. To, że stanowisko organów nie przekonało strony, która inaczej ocenia wagę poszczególnych dowodów, koncentrując się wyłącznie na tych, które nie zaprzeczają jej stanowisku i pomijając pozostałe, nie oznacza jeszcze, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym zwłaszcza art. 10a ustawy o ARiMR.
Sąd nie stwierdził także naruszenia wskazanych przepisów Konstytucji (tj. art. 2, 7, 32 ust. 2) i nierównego, czy dyskryminującego traktowania skarżącego, poprzez pominięcie jego racji i istotnych dowodów. Przepisy rozporządzenia dotyczącego pomocy finansowej dla rolników są intepretowane i stosowane w analogiczny sposób odnośnie do innych producentów rolnych. Skarżący zaś składając wniosek o pomoc finansową zawarł w nim oświadczenia, że znane są jemu powyższe zasady przyznawania wnioskowanej pomocy określone w rozporządzeniu z dnia 21 kwietnia 2023 r. oraz że wszystkie dane podane we wniosku oraz w załącznikach do niego są prawdziwe i zgodne ze stanem faktycznym oraz zostały podane dobrowolnie.
Reasumując, zdaniem Sądu stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Materiał dowodowy został w wystarczający sposób przeanalizowany, a wyciągnięte z niego wnioski są prawidłowe. Organy nie pominęły żadnego dowodu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, a dokonana przez organ odmienna ocena dowodów nie oznacza naruszenia reguł postępowania dowodowego. Wszystkie wymagane przepisami prawa ustalenia zostały w sprawie poczynione i zgodnie z wolą ustawodawcy prawidłowo ocenione przez organy administracji, które dokonały prawidłowej ich subsumcji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest przekonywujące i zrozumiałe, a tym samym spełnia przesłanki wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.
W kwestii zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a., i pozbawienia strony prawa do udziału w postępowaniu administracyjnym, gdyż nie zawiadomiono o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, wskazać należy, że sam fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. W tak przedstawionej sytuacji uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie będzie miało racjonalnych podstaw i mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia wskazanej wyżej normy prawa. Tego w rozpoznawanej sprawie nie wykazano.
Odnosząc się natomiast do wniosku dowodowego o przeprowadzanie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze wskazać należy, iż co do zasady sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego a jedynie ocenia prawidłowość postępowania dowodowego przeprowadzonego przed organami. Jedynie w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Mając na uwadze materiał zebrany przez organ i szczegółowo omówiony oraz prawidłowo oceniony w uzasadnieniu decyzji, Sąd nie znalazł podstawy dla przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.