I SA/SZ 188/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę podatniczki na decyzję odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości, uznając, że mimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, skarżąca dysponuje majątkiem pozwalającym na spłatę zobowiązań.
Podatniczka A. Ż. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości. Skarżąca powoływała się na trudną sytuację finansową, problemy zdrowotne (uraz kolana i kręgosłupa) oraz trudności w sprzedaży nieruchomości i samochodów. Organy uznały, że wnioskodawczyni posiada majątek (nieruchomości, samochód) pozwalający na spłatę zobowiązań w terminie odroczonym lub w ratach, a umorzenie nie jest uzasadnione ważnym interesem podatnika. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za 2023 i 2024 rok wraz z odsetkami. Skarżąca argumentowała, że jej trudna sytuacja finansowa, spowodowana stratami w działalności gospodarczej, problemami zdrowotnymi (uraz kolana i kręgosłupa) oraz trudnościami w sprzedaży posiadanych nieruchomości i samochodu, uzasadnia umorzenie zaległości. Organy podatkowe uznały jednak, że wnioskodawczyni dysponuje majątkiem, w tym kilkoma nieruchomościami w Szczecinie i wystawioną na sprzedaż nieruchomością zabudowaną, który pozwala na uregulowanie zobowiązań w terminie odroczonym lub w ratach. Podkreślono, że umorzenie jest instytucją wyjątkową, zarezerwowaną dla sytuacji nadzwyczajnych i niezależnych od podatnika, a trudna sytuacja finansowa sama w sobie nie jest wystarczającą podstawą. Sąd administracyjny, kontrolując legalność decyzji, zważył, że organy prawidłowo oceniły stan faktyczny i prawny sprawy. Choć sąd nie kwestionował trudności finansowych i zdrowotnych skarżącej, uznał, że nie uzasadniają one umorzenia należności podatkowych. Sąd podkreślił, że skarżąca nie podważyła ustaleń faktycznych organów, a jej zarzuty stanowiły polemikę z rozstrzygnięciem. Dodatkowe dokumenty medyczne przedstawione na etapie skargi, pochodzące już po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie. W konsekwencji, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, trudna sytuacja finansowa i zdrowotna sama w sobie nie jest wystarczającą podstawą do umorzenia zaległości podatkowej, jeśli podatnik dysponuje majątkiem pozwalającym na spłatę zobowiązań.
Uzasadnienie
Umorzenie jest instytucją wyjątkową, wymagającą wykazania ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Trudna sytuacja finansowa nie może służyć unikaniu spłaty zobowiązań ani likwidacji negatywnych skutków decyzji gospodarczych. Podatnik musi wykazać, że zapłata prowadzi do zagrożenia jego bytu, a nie tylko do uszczuplenia majątku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 67a § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłatę prolongacyjną jest możliwe w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.
Pomocnicze
O.p. art. 233 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a), b) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 67b § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podatniczka dysponuje majątkiem (nieruchomości) pozwalającym na spłatę zaległości. Trudna sytuacja finansowa i zdrowotna nie uzasadnia umorzenia, gdy możliwe jest uregulowanie zobowiązań. Umorzenie jest instytucją wyjątkową, zarezerwowaną dla sytuacji nadzwyczajnych.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy celowo zwlekał z wydaniem decyzji. Mąż skarżącej przejął obowiązki domowe i firmowe. Decyzja o leasingu samochodu była związana z planem sprzedaży poprzedniego auta. Sprzedaż nieruchomości nie jest łatwa i szybka. Pożyczka była wzięta ze względu na trudną sytuację finansową. Nierówne traktowanie podmiotów gospodarczych (preferencje dla obcych korporacji). Przewlekłe prowadzenie postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją wyjątkową, obwarowaną spełnieniem przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Trudna sytuacja finansowa nie jest wystarczającą podstawą umorzenia zaległości podatkowej. Instytucja umorzenia należności ma służyć wsparciu podmiotów, dla których zapłata należności publicznoprawnych prowadzi do zagrożenia ich bytu. Instytucja ta nie służy natomiast temu, by podmioty mogły uchronić swój majątek przed jego uszczupleniem czy też do zlikwidowania negatywnych finansowo skutków podjętych przez podatnika decyzji gospodarczych. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej obejmuje głównie postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania określonego wyboru.
Skład orzekający
Elżbieta Dziel
przewodniczący sprawozdawca
Wiesława Achrymowicz
sędzia
Jolanta Kwiecińska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek umorzenia zaległości podatkowych w kontekście ważnego interesu podatnika, zwłaszcza w przypadku przedsiębiorców posiadających majątek, ale doświadczających trudności finansowych i zdrowotnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie umorzenia. Nacisk na zobiektywizowane kryteria oceny ważnego interesu podatnika.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sądy oceniają wnioski o umorzenie zaległości podatkowych w sytuacjach trudnych, ale jednocześnie gdy podatnik posiada znaczący majątek. Pokazuje to praktyczne zastosowanie klauzul generalnych i granice uznania administracyjnego.
“Czy problemy zdrowotne i trudna sytuacja finansowa zawsze usprawiedliwiają umorzenie podatku od nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Sz 188/25 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2025-07-16 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-04-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Elżbieta Dziel /przewodniczący sprawozdawca/ Jolanta Kwiecińska Wiesława Achrymowicz Symbol z opisem 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.) Hasła tematyczne Podatek od nieruchomości Ulgi podatkowe Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2023 poz 2383 art. 67a § 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] lipca 2025 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu IV raty podatku od nieruchomości za 2023 r. oraz I i II raty podatku od nieruchomości za 2024 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] sierpnia 2024 r. ,znak: [...] o odmowie umorzenia A. Ż. (wnioskodawczyni, podatniczka, skarżąca) zaległości podatkowej z tytułu IV raty podatku od nieruchomości za 2023 r. oraz I i II raty podatku od nieruchomości za 2024 r. w kwocie [...]zł oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości w wysokości [...] zł, za nieruchomości położone w S. przy ul. [...], [...] oraz [...] Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm. – O.p.). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wnioskodawczyni posiadała zaległości podatkowe z tytułu IV raty podatku od nieruchomości za 2023 r. oraz i i II raty podatku od nieruchomości za 2024 r. Organ I instancji wskazał, że podatniczka prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dwójką dzieci (14 i 10 lat), prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą A. , której przeważającą działalnością jest wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi. Od [...] grudnia 2023 r. wnioskodawczyni przebywa na zwolnieniu lekarskim. Mąż wnioskodawczyni w marcu 2018 r. zakończył jednoosobową działalność gospodarczą, a [...] czerwca 2023 r. zamknął spółkę z o.o. Dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł na który składa się zasiłek z ZUS oraz świadczenie 800+ na dwójkę dzieci, a średniomiesięczne wydatki rodziny wykazane w oświadczeniu o stanie majątkowym wynoszą łącznie [...] zł. Organ podatkowy I instancji wskazał, że wnioskodawczyni posiada dom położony w M. , a także jest właścicielką czterech nieruchomości w S., dwóch działek w S. , oraz samochodu osobowego marki L. . Mając na uwadze trudną sytuację strony, tj. straty z prowadzonej działalności gospodarczej od 2021 r., problemy zdrowotne oraz pozostawanie bez pracy męża wnioskodawczyni organ I instancji stwierdził, iż wnioskodawczym aktualnie nie jest w stanie w sposób jednorazowy uiścić powstałych zaległości. W ocenie organu możliwe jest jednak uregulowanie zaległości w terminie późniejszym, gdyż wnioskodawczyni nie wskazała, by istniały przeszkody uniemożliwiające podjęcie pracy przez jej męża oraz podjęła działania zmierzające do zbycia nieruchomości w S., a zatem możliwe jest uzyskanie środków na spłatę przedmiotowej zaległości. Z tego względu zdaniem organu nie jest uzasadnione udzielenie ulgi w postaci umorzenia powstałych należności. Podatniczka wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Organ ten za słuszny uznał zarzut, iż wnioskodawczyni nie posiadau dom w M. (jest on własnością męża wnioskodawczyni), ale pomyłka ta nie zmieniłaby podjętego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania, Kolegium wskazało, że jak wynika z akt sprawy, wnioskodawczyni posiada liczne zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek oraz zawartej w 2023 r. umowy leasingu samochodu osobowego na kwotę [...]zł. Wnioskodawczyni z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej od 2021 r. ponosi straty: za 2021 r. w kwocie [...]zł, za 2022 r. w kwocie [...]zł i za 2023 r. w wysokości [...] zł. Po doznanym w grudniu 2023 r. urazie kolana wnioskodawczyni co prawda pozostaje na zwolnieniu lekarskim, ale mąż jest pełnomocnikiem w A. i przejął wiele obowiązków związanych z prowadzeniem działalności. Kolegium stwierdziło, że na majątek podatniczki składają się: nieruchomość położona w S. przy ul. [...],nieruchomość położona w S. przy [...], nieruchomość położona w S. przy [...] nieruchomość położona w S. przy [...] oraz dwie działki położone w S. przy [...], zabudowywane w ramach prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej (inwestycja) wystawione w 2023 r. do sprzedaż za kwotę [...]zł. Mimo trudnej sytuacji majątkowej w październiku 2023 r. podatniczka podjęła decyzję o leasingu samochodu osobowego marki L. z ratą miesięczną w wys. [...] zł oraz decyzję o pożyczce operacyjnej zawartej z [...] [...] listopada 2023 r. w wysokości [...] zł . Według Kolegium prawidłowo organ podatkowy I instancji uznał, że w sprawie nie wystąpił ważny interes podatnika uzasadniający udzielenie wnioskowanej ulgi. Umorzenie zaległości podatkowych w sprawie byłoby przedwczesne, gdyż wnioskodawczyni dysponuje majątkiem pozwalającym za uregulowanie ciążących na niej zaległości w terminie odroczonym lub w ratach. Podatniczka zaskarżyła decyzję Kolegium w całości. Skarżąca zarzuciła, że Kolegium nie wyjaśniło, dlaczego organ podatkowy przedłużał procedurę wydania decyzji czyli celowego zwlekania i ciągłego wydłużania terminów. Skarżąca nie poinformowała organu podatkowego o tym, że jej mąż przejął obowiązki zarówno domowe jak i w kwestiach firmy gdyż odpowiadała tylko na konkretnie zadane przez organ pytania. Decyzję o zakupie mniejszego używanego (trzyletniego) samochodu w formie leasingu skarżąca podjęła w związku z planem sprzedaży auta, które wcześniej posiadała (było to auto zakupione jako używane i również w formie leasingu a jego całkowita spłata zakończyła się właśnie w październiku 2023 r.). Niestety pomimo wystawienia wykupionego auta do sprzedaży na portalu [...], nie było ani jednej osoby chętnej do jego zakupu. Skarżąca dodała, że procedura sprzedaży nieruchomości również nie jest tak łatwa i szybka, jak organowi podatkowemu chyba się wydaje. Skarżąca osobiście zna rynek nieruchomości i wie, że w normalnych warunkach rynkowych proces sprzedaży może trwać nawet kilka lat, a co dopiero w dzisiejszym okresie, a dodać należy, że w dzisiejszym szczególnym czasie gdzie straszy się wojną, firmy masowo zwalniają pracowników, ludzie ubożeją z dnia na dzień, upada cała masa firm, mamy w Polsce najdroższy prąd i gaz w Europie a być może i w świecie, mamy najdroższe kredyty hipoteczne na pewno w skali Europy. Pożyczkę w kwocie [...]zł skarżąca wzięła nie mimo trudnej sytuacji finansowej, tylko właśnie ze względu na trudną sytuację finansową. Skarżąca podtrzymuje kwestię nierównego traktowania podmiotów gospodarczych, dając za przykład jak publiczne pieniądze przekazywane są w milionowych kwotach prywatnym spółkom na cele które mają bardzo wątpliwy interes publiczny o który ponoć tak bardzo dba organ podatkowy. Według skarżącej uzasadnienie zaskarżonej decyzji, że podatnik ma szanse na spłatę w nieokreślonej bliżej przyszłości, równie dobrze może wyrokować, że każda osoba w trudnej sytuacji materialnej nie mogąca w danej chwili sprostać problemom finansowym powinna zacząć grać w loterię czy totolotka i tym sposobem zyska szanse na wzbogacenie się, a co za tym idzie na spłatę zaległości podatkowych w przyszłości. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie z [...] grudnia 2024 r. skarżąca podkreśliła, że organ nie wziął pod uwagę, iż w grudniu 2023 r. uległa wypadkowi, który spowodował uszkodzenie łękotek w kolanie oraz uszkodzenie kręgosłupa w okolicy lędźwiowej. Postanowieniem z 23 stycznia 2025 r. I SA/Sz 718/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę ze względu na jej opłacenie po terminie. Postanowieniem z 13 marca 2025 r. sygn. jw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględnił zażalenie skarżącej i uchylił postanowienie z 23 stycznia 2025 r. W piśmie z [...] kwietnia 2025 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie. Skarżąca zwróciła uwagę, że wielkimi przywilejami cieszą się w Polsce obce korporacje zwalniane nie tylko z podatków dochodowych, ale uzyskujące liczne zniżki w tym również w podatkach od nieruchomości. Na potwierdzenie swojego złego stanu zdrowia skarżąca dołączyła do pisma: decyzję ZUS o kolejnym przedłużeniu świadczenia rehabilitacyjnego w związku z ogólnym stanem zdrowia z [...] kwietnia 2025 r.; zaświadczenie lekarza prowadzącego ortopedy o stanie zdrowia z [...] lutego 2025 r. (z kolejną przypadłością w postaci rwy kulszowej nogi prawej oprócz dotychczas uszkodzonych łąkotek kolana lewego i zmian zwyrodnieniowych i dyskopatii kręgosłupa lędźwiowego; skierowanie do szpitala z [...] grudnia 2024 r. z dopiskiem PILNE; informację dla lekarza kierującego z [...] grudnia 2024 r.; zaświadczenie L. z [...] lutego 2025 r. o przeniesieniu terminu zabiegów. W piśmie z [...] maja 2025 r. skarżąca wskazała na wyznaczenie rehabilitacji dopiero na [...] listopada 2026 r. Do pisma skarżąca dołączyła dokumenty medyczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a na skutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Spór w sprawie dotyczy odmowy umorzenia skarżącej zaległości podatkowej z tytułu IV raty podatku od nieruchomości za 2023 r. oraz I i II raty podatku od nieruchomości za 2024 r. w kwocie [...]zł, jak również odsetek za zwłokę od tych zaległości w wysokości [...] zł, za nieruchomości położone w S. przy ul. [...], [...] oraz [...]. Wniosek o umorzenie skarżąca uzasadniła trudnościami finansowymi oraz zdrowotnymi (kontuzja kolana oraz kręgosłupa). Stosownie do art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Ponieważ spór dotyczy udzielenia ulgi podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą, sąd rozpoznający wyjaśnia, że podziela wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zapatrywanie, iż z konstrukcji art. 67a § 1 O.p. można wnioskować, że nie jest możliwym udzielenie przedsiębiorcy wsparcia w ramach jednego z przeznaczeń wymienionych w art. 67b § 1 O.p. (tj. niestanowiącego pomocy publicznej, stanowiącego pomoc de minimis, bądź też stanowiącego pomoc publiczną udzielaną w określanych w art. art. 67b § 1 pkt 3 O.p. celach) bez uprzedniego stwierdzenia, że zasadnym jest udzielenie ulgi w spłacie w jednej z form wskazanych w art. 67a § 1 O.p. Relacja pomiędzy art. 67a § 1 O.p. a art. 67b § 1 O.p. sprowadza się do następującej konstrukcji: finansowe wsparcie wskazane w przepisie art. 67b § 1 O.p., będzie mogło być danemu przedsiębiorcy udzielone dopiero wtedy, gdy organ rozpatrujący wniosek o udzielenie ulgi oceni, że jej udzielenie w jednej z form określonych w art. 67a § 1 O.p. jest uzasadnione wystąpieniem chociażby jednej z przesłanek zawartych w przepisie art. 67a § 1 O.p. (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2024 r. III FSK 1148/22). Umorzenie zaległości lub odsetek od tych zaległości w trybie art. 67a § 1 O.p., jest instytucją wyjątkową, obwarowaną spełnieniem przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Użycie tych zwrotów należy uznać za swoistą klauzulę generalną odsyłająca do ocen pozaprawnych. Ich interpretacji na użytek danej sprawy dokonuje każdorazowo organ podatkowy. Ustawodawca używa klauzul generalnych, przyjmując założenie, że ostatecznie judykatura (także sądownictwo administracyjne) doprecyzuje ich treść, a to oznacza, że treść normy prawej może zmieniać się bez ingerencji ustawodawcy. Klauzule generalne uelastyczniają tekst przepisów, ale z tym uelastycznieniem wiążą się także zagrożenia w procesie stosowania prawa. Zawsze istnieje obawa, że klauzule generalne mogą być nadużywane przez organy stosujące prawo na niekorzyść obywatela. W piśmiennictwie i orzecznictwie wskazuje się, że o istnieniu ważnego interesu podatnika powinny decydować kryteria zobiektywizowane, a nie jego subiektywne przekonania o konieczności umorzenia zaległości podatkowej. Ważny interes podatnika wystąpi najczęściej w sytuacjach nadzwyczajnych i niezależnych od podatnika, które uniemożliwiają uregulowanie zaległości (np. klęska żywiołowa, wypadek). Przy ocenie tej przesłanki możliwe jest również szersze ujęcie i analiza także zwykłej sytuacji ekonomicznej podatnika, wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków (np. kosztów leczenia). W wyroku z 8 kwietnia 2025 r. III FSK 144/25 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jednak, że trudna sytuacja finansowa nie jest wystarczającą podstawą umorzenia zaległości podatkowej. Instytucja umorzenia należności ma bowiem służyć wsparciu podmiotów, dla których zapłata należności publicznoprawnych prowadzi do zagrożenia ich bytu. Instytucja ta nie służy natomiast temu, by podmioty mogły uchronić swój majątek przed jego uszczupleniem czy też do zlikwidowania negatywnych finansowo skutków podjętych przez podatnika decyzji gospodarczych. Z kolei przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej . Zasadą pozostać musi płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo, co wynika z wyjątkowego charakteru instytucji umorzenia stanowiącej odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania. Stwierdzenie przez organ braku przesłanek ważnego interesu lub interesu społecznego w zastosowaniu ulgi podatkowej powoduje, że nie będzie on dysponował wyborem rozstrzygnięcia, a decyzja (w tym przypadku odmowna) będzie miała charakter związany. Z kolei zawarty w omawianym przepisie zwrot "może" wskazuje na zastosowanie konstrukcji uznania administracyjnego. Wyraża się ono nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości wyboru jednego z dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięcia sprawy, w tym wydania rozstrzygnięcia negatywnego dla podatnika nawet w sytuacji zaistnienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu społecznego. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej obejmuje głównie postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania określonego wyboru. W wyrokach z: 2 marca 2016 r. II FSK 2474/15, 3 sierpnia 2016 r. II FSK 3507/14 oraz 14 października 2016 r. II FSK 2427/14 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jednak, że istnieją pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ podatkowy, podejmując decyzję w następstwie wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Przekroczenie tych granic ma miejsce między innymi wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości i słuszności, wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych lub nieracjonalnych, względnie na podstawie przesłanek, które są nieprawdziwe. W ocenie sądu w zaskarżonej decyzji dostatecznie wyjaśniono sytuację majątkową i finansową skarżącej. Organ dostrzegł, że skarżąca posiada zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek (choć z pisma z [...] maja 2024 r. wynika, że spłata kredytów na remont zawartych w banku [...] w 2009 r. i 2011 r. jest wstrzymana w związku z toczącym się procesem sądowym) oraz zawartej w 2023 r. umowy leasingu samochodu osobowego na kwotę [...]zł. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej od 2021 r. skarżąca poniosła natomiast straty w latach 2021-2023. Organ dostrzegł, że po doznanym w grudniu 2023 r. urazie kolana i kręgosłupa wnioskodawczyni pozostaje na zwolnieniu lekarskim, jednak jej mąż jest pełnomocnikiem w A. i przejął wiele obowiązków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ wskazał, że wnioskodawczyni posiada [...] nieruchomości w S. oraz wystawioną na sprzedaż nieruchomość zabudowaną w S. przy ul. [...] i [...] za kwotę [...]zł. Mimo trudnej sytuacji majątkowej w październiku 2023 r. podatniczka podjęła decyzję o leasingu samochodu osobowego marki L. z ratą miesięczną w wys. [...] zł oraz decyzję o pożyczce operacyjnej zawartej z [...] [...] listopada 2023 r. w wysokości [...] zł. W ocenie sądu organ w pełni zasadnie ocenił, że umorzenie należności podatkowych jest w rozpoznawanej sprawie przedwczesne. Pomimo trudności finansowych skarżąca bez wątpienia posiada znaczny majątek w postaci [...] nieruchomości w S. oraz wystawioną na sprzedaż nieruchomość zabudowaną w Sk. przy ul. [...] i [...]. To, że sprzedaż tych nieruchomości nie jest ani łatwa, ani szybka, nie może stanowić o ziszczeniu się przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, o których mowa w art. 67a O.p. Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji dotyczącej sytuacji zdrowotnej skarżącej m.in. w postaci orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] czerwca 2024 r. wynikało, że skarżąca jest co prawda niezdolna do pracy, jednak rokowane jest odzyskanie przez nią tej zdolności, co uzasadniało przyznanie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego. Należy podkreślić, że organ nie kwestionował trudności finansowych oraz zdrowotnych skarżącej, jednak słusznie ocenił, że nie uzasadniały one umorzenia wnioskowanych należności, tj. całkowitej rezygnacji z dochodzenia daniny publicznej, co, jak już wyżej wskazano, zarezerwowane jest dla sytuacji wyjątkowych. Sąd wskazuje, że skarżąca w istocie nie podważyła ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy dokonanych przez organy podatkowe. Zarzuty skargi stanowią w zasadzie jedynie polemikę z rozstrzygnięciem organu i nie mogły odnieść skutku w kontekście opisanego wyżej charakteru decyzji o umorzeniu zaległości podatkowych. Kwestia ewentualnego nierównego traktowania podatników nie mogła prowadzić do podważenia legalności decyzji wydanej w indywidualnej sprawie skarżącej, podobnie jak sygnalizowane przewlekłe prowadzenie postępowania (skarga nie jest skargą na przewlekłość w rozumieniu art. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Ocen i ustaleń organu nie mogły też podważyć wskazywane trudności w sprzedaży nieruchomości oraz powody decyzji o wzięciu pożyczki lub zakupu samochodu w formie leasingu. Należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie może niejako zmusić organu do udzielenia wnioskowanej przez skarżącą ulgi. Sąd jedynie kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem prawidłowości przeprowadzonego postepowania oraz ewentualnego przekroczenia przez organ granic uznaniowości, czego jednak w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Przedłożone na etapie skargi do sądu administracyjnego dokumenty dotyczące utrzymującego się złego stanu zdrowia skarżącej, przesunięć terminu zabiegów rehabilitacyjnych, przyznania dalszego prawa do świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości 75% podstawy wymiaru itp. nie mogły wywrzeć wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Dokumenty te zostały wydane już po wydaniu zaskarżonej decyzji i nie mogły być ocenione przez organ. Z kolei inicjowanie dalszego postępowania dowodowego na etapie skargi do sądu administracyjnego celem zakwestionowania ustaleń faktycznych organu jest niedopuszczalne. Uregulowanie zawarte w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy ani do zwalczania ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu administracyjnym, z którymi nie zgadza się skarżąca, ani do kontynuowania postępowania dowodowego już po wydaniu decyzji przez organ. Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: [...]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI