I SA/SZ 18/24

I SA/Sz 18/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Dziel
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 269/25 - Wyrok NSA z 2025-08-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61a § 1 i § 2, art. 43
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18,  art. 34 § 4, art. 33 § 5 pkt 1, art. 27 § 1 pkt 9,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1201
art. 27 § 1 pkt 9 i art. 33 § 1, art. 26 § 1 i § 4, art. 27 § 1 pkt 9,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2070
art. 13 ust. 1, art. 29,
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Elżbieta Dziel po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2024 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2023 r. nr 3201-IEE2.7113.109.2023.2 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. postanowieniem
z 24 października 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z 14 września 2023 r.,
nr [...], którym odmówiono A. W.
(dalej: "Strona" lub "Skarżący") wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutu
w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego
z 9 listopada 2017 r., nr [...] wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S..
Postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. (tu wierzyciel i jednocześnie organ egzekucyjny) wystawił 9 listopada 2017 r. wobec Strony
tytuł wykonawczy nr [...] w egzekucji należności pieniężnych
z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł. Tytuł wykonawczy został doręczony Stronie 22 listopada 2017 r. (ZPO - w aktach administracyjnych).
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. w związku ze zmianą adresu rejestracyjnego i zmianą właściwości miejscowej przekazał tytuł wykonawczy
oraz akta egzekucyjne Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w S.
(dalej: organ egzekucyjny).
Strona pismem z 22 lipca 2023 r. wniosła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. (za pośrednictwem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S., który okazał się właściwy jedynie w zakresie egzekucji z nieruchomości – tak wyjaśnia pismo z 5 lipca 2023 r.) zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z 9 listopada 2017 r., nr [...]
Następnie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S., przekazał zgłoszone zarzuty Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w S.,
a ten z kolei z uwagi na fakt, że postępowanie egzekucyjne w tej sprawie dotyczy tytułu wykonawczego wystawionego przed 30 lipca 2020 r., – pismem z 14 sierpnia 2023 r. - Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego (tu organ egzekucyjny).
Organ egzekucyjny postanowieniem z 14 września 2023 r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z 9 listopada 2017 r., nr [...] z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutu.
Rozstrzygnięcie zapadło na podstawie art. 61a § 1 i § 2 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U.2023.775 ze zm.; dalej: "K.p.a."); art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U.2022.479 ze zm.; dalej: "u.p.e.a. - tj. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r.; art. 27 § 1 pkt 9 i art. 33 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2017.1201 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."
– t.j. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r.).
W uzasadnieniu organ egzekucyjny wyjaśnił, że zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji aktualnymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego (tj. 9 listopada 2017 r. – uwaga Sądu), zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej składa się w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego (tj. 22 listopada 2017 r. – uwaga Sądu). Organ podkreślił, że Strona została o tym poinformowana w pouczeniu zamieszczonym w odpisie tytułu wykonawczego.
Zdaniem organu termin na złożenie zarzutów upłynął zatem 29 listopada 2017 r. Natomiast wskazując na stan prawny sprawy, w opinii organu wniesienie zarzutów po terminie stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Po rozpoznaniu zażalenia organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z 14 września 2023 r.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu wyjaśnił, że wierzyciel przekazał zarzuty
z 22 lipca 2023 r., jako dotyczące tytułu wykonawczego wystawionego przed 30 lipca
2020 r., zgodnie z właściwością do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego
w S..
Natomiast organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 9 listopada 2017 r.
Organ II instancji zwrócił uwagę na ustawę z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
(tj. Dz.U.2019.2070 ze zm.; dalej: "ustawa zmieniająca"), która weszła w życie
30 lipca 2020 r. Podkreślił przy tym znaczenie przepisu art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej.
Dalej wyjaśnił, że w stanie prawnym obowiązującym do 30 lipca 2020 r. uprawnienie do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania
egzekucyjnego przysługiwało w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu odpisu
tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.).
Zdaniem organu II instancji wg stanu prawnego znajdującego zastosowanie w sprawie, termin do złożenia zarzutów upływał z końcem siódmego dnia od doręczenia Stronie odpisu powyższego tytułu wykonawczego. Ponadto jest to termin zawity, którego niezachowanie powoduje dla strony niekorzystne skutki procesowe i każde, choćby nieznaczne jego przekroczenie stanowi jego uchybienie.
Organ II instancji zauważył, że tytuł wykonawczy został doręczony Stronie (zgodnie z ZPO) 22 listopada 2017 r. w trybie art. 43 K.p.a. Ocenił w tym zakresie, że skoro termin siedmiodniowy do wniesienia zarzutów rozpoczął bieg 23 listopada 2017 r. i upłynął
29 listopada 2017 r. to wniesienie zarzutu 22 lipca 2023 r. nastąpiło po upływie terminu
do wniesienia tego środka zaskarżenia.
W konsekwencji organ II instancji uznał, że w sprawie znalazł zastosowanie przepis art. 61a § 1 K.p.a. regulujący podstawę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
W opinii organu II instancji uchybienie przez Stronę terminowi ustawowemu
do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucyjnej spowodowało bezskuteczność
tej czynności.
Organ odwoławczy ponadto odniósł się do twierdzenia Strony o wydaniu postanowienia przez niewłaściwy organ. Organ II instancji stwierdził, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. jest organem właściwym w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego
z 9 listopada 2017 r. Wyjaśnił, że skoro w sprawie zastosowanie mają przepisy u.p.e.a.
w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. organem właściwym do rozpoznania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie jest organ egzekucyjny (zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. – wg stanu na dzień 9 listopada 2017 r. – uwaga Sądu). Organ II instancji odniósł się do braku w aktach sprawy informacji o powiadomieniu pełnomocnika o przekazaniu przez wierzyciela zarzutów organowi egzekucyjnemu. W tym zakresie uznał, ze uchybienie w zakresie tego obowiązku informacyjnego, nie wpłynęło
na prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego przez organ egzekucyjny i na prawo Strony
do jego zaskarżenia.
Organ II instancji podzielił również twierdzenia organu I instancji w zakresie niezastosowania obowiązującego aktualnie przepisu art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a. (przepis został wprowadzony ustawą zmieniającą z dniem 30 lipca 2020 r. – uwaga Sądu).
Organ I instancji prawidłowo wyjaśnił, że zgodnie z u.p.e.a. wg stanu na dzień
9 listopada 2017 r. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogły zostać złożone w terminie siedmiu dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego,
a o czym Strona została pouczona. W opinii organu II instancji wypowiedź organu I instancji ww. kwestii była wystarczająca.
Końcowo organ II instancji stwierdził, że analiza akt sprawy potwierdziła prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji oraz brak podstaw do uchylenia postanowienia z 14 września 2023 r.
Strona zaskarżyła postanowienie organu II instancji w całości skargą wniesioną do tutejszego Sądu wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia
z 24 października 2023 r. oraz uchylenie w całości poprzedzającego je postanowienia
z 14 września 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z 9 listopada 2017 r.
oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto Skarżący wniósł
o zwieszenie – na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 w zw. z art. 56 P.p.s.a.- postępowania sądowoadministracyjnego, albowiem przed wniesieniem skargi w rozpoznawanej sprawie Skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia.
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie
art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz:
1) art. 34 § 4 u.p.e.a. – wg stanu prawnego aktualnie obowiązującego poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji z 14 września 2023 r., czyli postanowienia wydanego przez organ nie będący organem właściwym w sprawie
zarzutu prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego
z 9 listopada 2017 r. wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S.;
2) art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 2 lit. a i pkt 5 u.p.e.a – wg stanu prawnego aktualnie obowiązującego poprzez błędne przyjęcie, że termin na złożenie zarzutów upłynął w 29 listopada 2017 r., a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że złożenie zarzutu zawartego w piśmie z dnia 22 lipca 2023 r. nastąpiło z uchybieniem terminu;
3) art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie w sprawie aktualnie obowiązującego przepisu stanowiącego, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi
się nie później niż w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych.
Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o oddalenie skargi ze względu na niezasadne zarzuty skargi.
Postanowieniem z 30 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zawiesił postępowanie sądowe w sprawie. Pismem z 15 kwietnia 2024 r. organ II instancji poinformował, że postanowieniem z 5 kwietnia 2024 r.,
nr [...] utrzymał w mocy postanowienie z 28 lutego 2024 r.,
nr [...] odmawiające stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia z 24 października 2023 r. Jak ponadto wynikało z dalszych wyjaśnień Organu Skarżący nie zaskarżył powyższego postanowienia z 5 kwietnia 2024 r.
Postanowieniem z 25 lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie podjął zawieszone postępowanie sądowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j.; dalej: "P.p.s.a.").
Na wstępie należy wskazać, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP
w zw. z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości
przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis
art. 3 § 2 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym
i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona
w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie
wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania
(art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem,
sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji (postanowienia),
na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu
faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte,
a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r., II FSK 1665/06). Jednocześnie, zgodnie
z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a., który jednakże nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył przepisów prawa, w tym wskazanych w zarzutach skargi.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z 24 października 2023 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z 14 września 2023 r., nr [...]
o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 22 lipca 2023 r. zawierającego zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z 9 listopada 2017 r., nr [...] wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S..
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa
w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Z przywołanego wyżej unormowania wynikają dwie niezależne przesłanki, które mogą stanowić podstawę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, której nie przysługuje przymiot strony. Z kolei druga przesłanka nie została jasno zdefiniowana przez ustawodawcę, który posłużył się w tym wypadku zwrotem "inne uzasadnione przyczyny".
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowało się stanowisko,
że przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 K.p.a. jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Należy przez
nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne
już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Skoro jednak na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Warszawie z: 10 września 2014 r., VII SA/Wa 141/14; 17 kwietnia 2014 r., II SA/Wa 241/14; 14 kwietnia 2014 r. VII SA/Wa 65/14; Białymstoku z 4 września 2014 r., II SA/Bk 491/14 - G.Prawna 2014/192/12; Poznaniu
z 4 grudnia 2013 r. , IV SA/Po 771/13; Kielcach z 10 października 2013 r., II SA/Ke 709/13 – Lex nr 1426784; Szczecinie z 19 września 2013 r., II SA/Sz 509/13 – Lex nr 1395562; Krakowie z 8 lipca 2013 r., II SA/Kr 389/13 - Lex nr 1447407 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2014 r., I OSK 2159/12 - Lex nr 1497293).
Sąd podkreśla, że u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r. nie przewidywała sposobu rozstrzygnięcia w przypadku wniesienia zarzutów po terminie. W orzecznictwie sądowym utrwalił się jednak pogląd, iż w sprawie zarzutów wniesionych
po terminie odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest jedną
z dopuszczalnych form rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2023 r., III FSK 1546/21; wyrok WSA w Warszawie z 31 stycznia 2024 r., V SA/Wa 2295/23). Powyższe stanowisko Sąd, w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę, w pełni podziela.
Sąd za zgodne z prawem uznaje zatem stanowisko Organu, że wniesienie zarzutu po terminie, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., stanowi podstawę
do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Jak bowiem powyżej wskazano dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania na podstawie tego przepisu została ograniczona do sytuacji oczywistego braku przymiotu strony, a "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego – do sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Skoro zatem w przypadku ustalenia, iż zarzut został wniesione po terminie i nie można prowadzić postępowania zainicjowanego tym środkiem zaskarżenia to wypełniona zostaje norma
art. 61a § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2023 r., III FSK 1546/21).
W tym miejscy wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie spór dotyczy
m.in. rozstrzygnięcia, czy zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu do 29 lipca 2020 r., czy też przepisy znowelizowane, które weszły w życie 30 lipca 2020 r., a w konsekwencji czy zarzut zawarty w piśmie z 22 lipca 2023 r. został wniesiony skutecznie, tj. bez uchybienia terminu do jego wniesienia.
W powyższym zakresie Sąd wskazuje, że ustawą zmieniającą dokonano istotnych zmian w u.p.e.a. oraz w P.p.s.a. Zmiany te weszły w życie z dniem 30 lipca 2020 r.,
z wyjątkiem przepisów określonych w jej art. 29, które weszły w życie w terminach innych niż ustawa zmieniająca, tj. w terminach zakreślonych tym przepisem, które jednak
nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie.
Dla rozstrzygnięcia zgłoszonego przez Skarżącego zarzutu istotne znaczenie ma art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. u.p.e.a.) i niezakończonych
przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zatem w pierwszej kolejności, przed rozpatrzeniem zgłoszonych przez Skarżącego zarzutów, organ egzekucyjny (Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego
w S.), któremu zarzuty te zostały przesłane przez wierzyciela (Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S.) był zobowiązany ustalić, których
dokładnie postępowań egzekucyjnych dotyczy zgłoszony zarzut i kiedy postępowania
te zostały wszczęte, a następnie w konsekwencji takiego ustalenia, wskazać
w oparciu o które przepisy u.p.e.a. (tj. dotychczasowe, czy zmienione) rozstrzygany
będzie zgłoszony zarzut.
Takie ustalenia zawiera zarówno postanowienie organu egzekucyjnego
z 14 września 2023 r., ale także zaskarżone postanowienie organu II instancji.
Bez wątpienia szersze uzasadnienie w zakresie podstaw prawnych odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów zamieścił w uzasadnieniu organ II instancji.
Nie mniej jednak istotne i niezbędne elementy rozstrzygnięcia i jego uzasadnienia znalazły się także w postanowieniu organu I instancji.
Organy obu instancji przesądziły, że istotny wpływ na rozstrzygnięcie
ma ustalenie właściwych przepisów u.p.e.a., a to ze względu na zmianę, która dotyczyła m.in. art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Jak bowiem przesądziły organy w sprawie zastosowanie powinny znaleźć przepisy u.p.e.a. aktualne na dzień wystawienia i doręczenia tytułu wykonawczego (9 i 22 listopada 2017 r.), czyli w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej - do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Natomiast stosownie do art. 29 ustawy zmieniającej - ustawa wchodzi w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem [...] (wyjątki wymienione
w tym artykule nie dotyczą regulacji kluczowej dla przedmiotu sprawy, czyli art. 27 § 1
pkt 9 u.p.e.a., stąd pomija się ich brzmienie). Tym samym skoro ustawę ogłoszono
29 października 2019 r. to ustawa zmieniająca weszła w życie 30 lipca 2020 r.
Stanowiący podstawę kluczowych dla sprawy rozważań art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. uległ istotnej zmianie.
Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia
30 lipca 2020 r. – tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Natomiast stosownie do art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r. – pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu nie później
niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie
tego terminu.
W niniejszej sprawie organy powinny więc dokonać adekwatnej kwalifikacji zarzutów Skarżącego do obowiązującego stanu prawnego, który stanowi podstawę
ich rozpoznania.
W aktach administracyjnych przesłanych Sądowi wraz ze skargą znalazł
się tytuł wykonawczy nr [...] z 9 listopada 2017 r. i dowód jego doręczenia zobowiązanemu w dniu 22 listopada 2017 r., zatem tytuł wykonawczy wystawiony i doręczony przed 30 lipca 2020 r. Skoro tytuł wykonawczy wystawiony
i doręczony został przed tą datą, zaś zarzut został przez Skarżącego wniesiony po tej dacie, kwalifikacja prawna tego zarzutu musi uwzględniać również zmiany stanu prawnego, w szczególności przepisy intertemporalne znajdujące się w ustawie zmieniającej.
Należy zwrócić uwagę, że stosownie do art. 26 § 1 i § 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (§ 1). Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (§ 4).
Jak wynika z art. 26 § 1 i § 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia
30 lipca 2020 r., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Jak z kolei wynika z powołanego wyżej art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r., zobowiązanemu przysługę prawo
wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Ponieważ nie ma wątpliwości, że w piśmie pełnomocnika Skarżącego z 22 lipca 2023 r. zamieszczony został zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dla rozstrzygnięcia sprawy istotną kwestią
jest zatem ustalenie daty doręczenia Skarżącemu tytułu wykonawczego.
W ocenie Sądu, organ egzekucyjny trafnie przyjął, że wskazany tytuł wykonawczy doręczony został Skarżącemu 22 listopada 2017 r. w trybie art. 43 K.p.a. (zgodnie z ZPO).
Sąd wskazuje ponadto, że odpis tytułu wykonawczego, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r., zawierał pouczenie
dla zobowiązanego, że przysługuje mu w terminie 7 dni prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Skoro zaś w odniesieniu do wskazanego wyżej tytułu wykonawczego uzasadnione jest uznanie ich doręczenia w 2017 r., zastosowanie w rozpoznawanej sprawie znajdują przepisy u.p.e.a. sprzed nowelizacji. Oznacza to, że zgodnie z treścią przytoczonych wyżej przepisów ustawy egzekucyjnej, Skarżący mógł wnieść zarzuty w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego. Oznacza to również, że zarzut wniesiony przez pełnomocnika Skarżącego pismem z dnia 22 lipca 2023 r. jest oczywiście spóźniony.
Jako taki nie mógł zatem zostać rozpoznany przez organ egzekucyjny merytorycznie. Trafnie więc organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów.
Prawidłowo organ II instancji stwierdził, że merytoryczna ocena danego środka zaskarżenia musi być poprzedzona kontrolą formalną, w tym zwłaszcza ustaleniem
czy został on wniesiony w terminie. Tym samym, skoro wniesienie zarzutu
w rozpoznawanej sprawie nastąpiło z uchybieniem siedmiodniowego terminu, to zasadnie organy odmówiły Skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie jego rozpoznania.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał za bezzasadne zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 2 lit. a i pkt 5 oraz art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a.
Sąd za niezasadny uznał również zarzut skargi w zakresie naruszenia przepisu art. 34 § 4 u.p.e.a. w odniesieniu do właściwości organu egzekucyjnego dla wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Zgodnie z powyżej wyrażoną oceną prawną, w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. Zasadnie zatem przyjęły organy, że właściwym do wydania, na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., formalnego rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z 9 listopada 2017 r. nr [...], z uwagi
na wniesienie zarzutu po terminie, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., jest organ egzekucyjny. Organem tym w rozpoznawanej sprawie jest zaś Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S.. Raz jeszcze w tym miejscu przypomnieć i podkreślić należy, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, a zatem w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy
się aktem formalnym, a nie merytorycznym.
Ponadto, w ocenie Sądu, podnoszona przez Skarżącego okoliczność braku powiadomienia Skarżącego o przekazaniu jego pisma z 22 lipca 2023 r.
do właściwego Organu nie stanowi samoistnej podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1) lit. b) i c) P.p.s.a., albowiem jak zasadnie wskazał Organ odwoławczy okoliczność ta pozostaje
bez wypływu na wynik rozstrzygnięcia jak i możliwość jego zaskarżenia.
Sąd uznał również, że Organy nie naruszyły w rozpoznawanej sprawie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Znajdujące w sprawie odpowiednie zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a. przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1,
art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w ocenie Sądu nie zostały naruszone. Stosownie do wymagań z nich wynikających, organ rozstrzygnął należycie wszystkie istotne kwestie
w rozpoznawanej sprawie, w tym prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest zaś wyczerpujące i odnosi
się prawidłowo do stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że zasadnie Organy
- przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych i prawnych - odmówiły Skarżącemu
na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego zarzutu. Tym samym, wbrew zarzutom skargi, kontrolowane postanowienie organu II instancji
nie narusza prawa w sposób uzasadniający jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Z tych wszystkich względów, skarga podlegała oddaleniu na podstawie
art. 151 P.p.s.a.
Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.