I SA/SZ 17/24

I SA/Sz 17/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Dziel
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /sprawozdawca/
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 10u par. 1,  art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu do opisu i oszacowania nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z 8 listopada 2023 r., nr 3201-IEE2.7113.116.2023.4, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego (dalej: "NUS", "organ egzekucyjny") z 19 września 2023 r., nr [...], odmawiające A. W. (dalej: "Skarżąca") wszczęcia postępowania z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości będącej własnością Skarżącej.
Jak wynika z akt sprawy, NUS (organ egzekucyjny) pismem z 20 kwietnia 2023 r. zawiadomił pełnomocnika Skarżącej o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, tj. ˝ udziału w prawie własności lokalu niemieszkalnego (garażu) [...]
położonego w S. ul. [...], dla którego Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w S., X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] wraz z udziałem [...] w częściach wspólnych budynku i w prawie użytkowania wieczystego gruntu, objętych księgą wieczystą nr [...] będącej własnością Skarżącej.
Termin zakończenia procedury opisu i oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny wyznaczył na dzień 30 maja 2023 r., na godz. 12.00 i wówczas organ ten sporządził protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
31 maja 2023 r. organ egzekucyjny przesłał pełnomocnikowi Skarżącej podpisane zawiadomienie z 30 maja 2023 r., nr [...], [...], o protokole opisu i oszacowania nieruchomości wraz z odpisem protokołu. W piśmie tym pouczono Skarżącą o prawie wniesienia zarzutów ze wskazaniem, że termin 14-dniowy biegnie od dnia sporządzenia protokołu.
Pismem z 14 lipca 2023 r., uzupełnionym pismem z 20 lipca 2023 r., Skarżąca wniosła zarzuty na opis i oszacowanie przedmiotowej nieruchomości wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia.
Postanowieniem z 28 lipca 2023 r., nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem DIAS z 8 września 2023 r., nr [...], odmówiono Skarżącej przywrócenia ww. terminu.
Następnie, postanowieniem z 19 września 2023 r., nr [...], organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania przedmiotowej nieruchomości.
W złożonym zażaleniu na to postanowienie, Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżyła opisane wyżej postanowienie w całości, nie formułując jakichkolwiek zarzutów.
DIAS, zaskarżonym postanowieniem z 8 listopada 2023 r., utrzymał w mocy postanowienie z 19 września 2023 r.
Jako podstawę prawną DIAS wskazał m.in. na przepisy art. 110u § 1 ustawy
z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), art. 61a oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.
z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a.").
W uzasadnieniu postanowienia przywołano treść art. 110u u.p.e.a. i wyjaśniono, że termin na złożenie zarzutów na opis i oszacowanie wynosi czternaście dni i liczony jest od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, nie zaś od jakiegokolwiek innego momentu. Jest to termin zawity, a jego uchybienie powoduje dla strony niekorzystne skutki procesowe, choćby uchybienie to było nieznaczne. Powołując się na wyrok NSA z 16 marca 2021 roku, sygn. akt III FSK 2780/21, organ wskazał, że za dzień ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości rozumie się dzień dokonania czynności urzędowej w postaci sporządzenia, a następnie podpisania protokołu z tej czynności; nie ma znaczenia termin doręczenia protokołu
z tej czynności.
Dalej DIAS wskazał, że ukończenie opisu i oszacowania wartości nieruchomości nastąpiło w sprawie z chwilą sporządzenia protokołu z opisu i oszacowania wartości tej nieruchomości, tj. 30 maja 2023 r., a czternastodniowy termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości upłynął z dniem 13 czerwca 2023 r. Zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości zostały wniesione przez Skarżącą do organu egzekucyjnego 14 lipca 2023 r., a zatem
z uchybieniem terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.
Postanowieniem z 28 lipca 2023 r., nr [...], NUS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na opis i oszacowanie wartości nieruchomości, a DIAS, postanowieniem z 8 września 2023 r., nr [...], utrzymał je w mocy.
DIAS wyjaśnił przy tym, że postanowienie z 8 września 2023 r. jest ostateczne, gdyż nie wpłynęła na nie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w S..
W ocenie DIAS, uchybienie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu wniosku o przywrócenia terminu do ich wniesienia, uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., o czym prawidłowo orzekł NUS w postanowieniu z dnia 19 września 2023 r.
W skierowanej do Sądu skardze na opisane wyżej postanowienie, Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżyła je w całości i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz:
1) art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia NUS z dnia 19 września 2023 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania, czyli postanowienia wydanego przez organ nie będący organem właściwym w sprawie zarzutu prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 listopada 2017 r. wystawionego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S.;
2) art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 33 § 2 pkt 2 lit. a i pkt 5 u.p.e.a poprzez błędne przyjęcie, że termin na złożenie zarzutów upłynął w dniu 13 czerwca 2023 r.,
a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że złożenie zarzutu zawartego w piśmie z dnia 20 lipca 2023 r. nastąpiło z uchybieniem terminu.
3) art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie w sprawie aktualnie obowiązującego przepisu stanowiącego, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych.
Wskazując na powyższe uchybienia wniosła o:
1) zawieszenie - na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 w związku z art. 56 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") - postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego niniejszą skargą, albowiem Skarżąca w dniu 18 grudnia 2023 r. około godz. 23:35, tj. przed złożeniem niniejszej skargi, za pośrednictwem platformy ePUAP złożyła do DIAS wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia z dnia 8 listopada 2023 r. znak: 3201-IEE2.7113.116.202!3.4 UNP: 3201-23-154510;
2) uchylenie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. b p.p.s.a. - w całości zaskarżonego postanowienia DIAS oraz uchylenie - na podstawie art. 135 p.p.s.a. – w całości poprzedzającego postanowienia NUS z dnia 19 września 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania.
3) zasądzenie - na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. - na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o:
- zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpatrzenia przez organ wniosków o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z 8 września 2023 r. oraz
- oddalenie skargi.
Postanowieniem z 13 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Szczecinie zawiesił postępowanie sądowe.
Postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie podjął zawieszone postępowanie sądowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Sąd nie znalazł podstaw, by odstąpić od trybu, o którym mowa w ww. przepisie. W szczególności przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie w trybie uproszczonym skargi na zaskarżalne postanowienie nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też wniosek organu, zawarty w odpowiedzi na skargę, o przeprowadzenie rozprawy nie wiąże Sądu. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym mając na uwadze, że przyspieszyło to rozpatrzenie sprawy, a jednocześnie nie zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające skierowanie sprawy do rozpoznania na rozprawie. W szczególności stan faktyczny sprawy nie był sporny, sprawa nie miała charakteru wyjątkowo skomplikowanego i dotyczyła oceny prawnej ustalonego i niespornego w sprawie stanu faktycznego.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Orzeczenie organu podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Nadto, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Oceniając bowiem zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że postanowienie to nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu do opisu i oszacowania wartości nieruchomości
Skarżąca w zarzutach negowała prawidłowość operatu szacunkowego będącego podstawą dla określenia wartości nieruchomości w protokole opisu i oszacowania.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 110m § 1 u.p.e.a. po upływie terminu określonego w wezwaniu zobowiązanego do zapłaty dochodzonych należności organ egzekucyjny dokonuje opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości.
Natomiast z treści art. 110s § 1 i 2 u.p.e.a. wynika, że do oszacowania wartości zajętej nieruchomości organ egzekucyjny wyznacza rzeczoznawcę majątkowego, o którym mowa w przepisach o gospodarce nieruchomościami. Przy oszacowaniu wartości nieruchomości podaje się wartość gruntów, obiektów budowlanych, przynależności i pożytków, a w przypadku, o którym mowa w art. 110p u.p.e.a., przy oszacowaniu wartości nieruchomości podaje się wartość ww. składników w odniesieniu do wydzielonej części nieruchomości.
Zgodnie z treścią art. 110u § 1 u.p.e.a. zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Zarzuty, o których mowa w art. 110u § 1 u.p.e.a. są sformalizowanym środkiem prawnym przysługującym wszystkim uczestnikom postępowania egzekucyjnego, co powoduje, że tylko terminowe wniesienie takich zarzutów skutkuje możliwością i koniecznością ich rozpoznania. Zarzuty wniesione po tym terminie nie mogą wywrzeć zamierzonych skutków prawnych, gdyż są oczywiście spóźnione. Wystąpienie takiej sytuacji (w razie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości po terminie przewidzianym w art. 110u § 1 u.p.e.a.) powoduje, że zgodnie z art. 17 § 1c u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do ich wniesienia (por. wyrok NSA z 16 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2780/21).
W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że termin na złożenie zarzutów wynoszący 14 dni jest liczony od dnia ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od innego momentu, np. doręczenia protokołu z tej czynności (wyroki NSA z 8 września 2016 r., sygn. akt II FSK 92/15 i sygn. akt II FSK 93/15; z 23 lutego 2021 r., sygn. akt III FSK 2284/21 oraz wyroki: WSA w Poznaniu z 24 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Po 572/22; WSA w Gliwicach z 6 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 462/20 i z 8 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1250/17; WSA w Gdańsku z 21 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1057/19).
W realiach niniejszej sprawy ukończenie opisu i oszacowania wartości nieruchomości nastąpiło z chwilą sporządzenia protokołu z opisu i oszacowania wartości tej nieruchomości, to jest 30 maja 2023 r., co potwierdza treść protokołu. Czternastodniowy termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości upłynął zatem z dniem 13 czerwca 2023 roku.
Zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostały wniesione przez pełnomocnika do organu egzekucyjnego 14 lipca 2023 r., a zatem z uchybieniem terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.
Wobec uchybienia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu do ich wniesienia, prawidłowo skutkowało odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Należy raz jeszcze podkreślić, że organ egzekucyjny, zawiadamiając Skarżącą o tym, że zostanie dokonany opis i oszacowanie wartości nieruchomości, pouczył o treści art. 110u § 1 u.p.e.a., tj. o możliwości wniesienia zarzutów do w/w opisu w terminie 14 dni od dnia jego ukończenia. Pouczenie to było prawidłowe i wyczerpywało obowiązek organu na tym etapie postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia również wymaga, że Skarżąca okoliczności tych nie kwestionuje, a zatem należało przyjąć, że zrozumiała pouczenie oraz zdawała sobie sprawę z konsekwencji jakie niesie upływ terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieobecność.
Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia art. 34 § 4 i art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wyjaśnić należy, że przywołane przez pełnomocnika Skarżącej przepisy dotyczą innego środka ochrony prawnej, a mianowicie zarzutów egzekucyjnych uregulowanych w art. 33 u.p.e.a., a nie zarzutów na opis i oszacowanie wartości nieruchomości z art. 110u u.p.e.a., a zatem nie mogą być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.
Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się również innych błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona i w konsekwencji podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.