I SA/Sz 151/25

I SA/Sz 151/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-05-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Sokołowska
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1 i ust. 2, art. 4 ust. 1, art. 5
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 28 listopada 2024 r. M. Z. (dalej "skarżąca") złożyła wniosek do Prezesa Sądu Rejonowego Szczecin Prawobrzeże i Zachód o udostępnienie jej informacji publicznej w postaci orzeczenia o sygn. V Kp [...]
Podała, że orzeczenie nie zostało udostępnione na portalu orzeczeń sądów powszechnych, a jego treść jest istotna punktu widzenia interesu społecznego.
Prezes Sądu Rejonowego [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej "k.p.a."), art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej "u.d.i.p.") wydał w dniu 5 grudnia 2024 r. decyzję nr Adm.[...], w której odmówił udostępnienia informacji publicznej w postaci orzeczenia wydanego w sprawie Kp [...].
Organ I instancji przedstawił przepisy prawa, które miały zastosowanie w sprawie, wyjaśniając pojęcie informacji publicznej. Wskazał, że jeśli informacja publiczna dotyczy sfery prywatnej, niezwiązanej z działalnością państwa nie podlega ona udostępnieniu. Organ I instancji podał, że choć wyrok (postanowienie) sądu jest informacją publiczną (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit.a u.d.i.p."), to nie każdy wyrok (postanowienie) dotyczy spraw publicznych. Udostępnianie treści wyroków (postanowień) zapadłych w sprawach podmiotów prywatnych jest możliwe:
- w ujęciu statystycznym - jeżeli wnioskodawca wnosi wyłącznie o informację bez nośnika;
- po dokonaniu całkowitej anonimizacji nośnika informacji, jakim jest wyrok (postanowienie) – jeżeli wnioskodawca wnosi o udostępnienie kopii wyroku (postanowienia) przy założeniu, że wniosek nie odnosi się do zindywidualizowanej osoby, lecz obejmuje wyroki (postanowienia) w ujęciu kategorii przedmiotowych.
Wskazał, że przez podmioty prywatne należy rozumieć podmioty i osoby, które nie są władzami publicznymi, nie wykonują zadań publicznych, nie pełnią funkcji publicznych, bądź osoby, które pełnią funkcję publiczną, lecz wniosek dotyczy spraw, które nie mają żadnego związku z wykonywaną przez te osoby funkcją publiczną.
Organ I instancji podał, że wyrok (postanowienie) w sprawie konkretnych podmiotów prywatnych nie może być uznany za sprawę publiczną.
Organ I instancji wyjaśnił, że wniosek skarżącej dotyczył orzeczenia wydanego w konkretnym postępowaniu karnym przeciwko sobie fizycznej, która nie pełni funkcji publicznej. Dodatkowo dotyczy sprawy medialnej i zastosowanie anonimizacji nie będzie wystarczające do ochrony danych tej osoby. Ponadto w treści tego postanowienia powołano dowody, które mogą być objęte tajemnicą śledztwa.
Organ I instancji wskazał, że na etapie przedsądowym obowiązuje zasada niejawności dotycząca zachowania w tajemnicy wiadomości z postępowania przygotowawczego, aż do czasu ich ujawnienia w postępowaniu sądowym. Odnosi się to do ustaleń faktycznych, jak i rozstrzygnięć wydanych na ich podstawie nie tylko orzeczeń końcowych, lecz również podejmowanych w trakcie postępowania. Nie ma znaczenia, że niektóre decyzje w trakcie śledztwa (dochodzenia) podejmuje sąd.
Organ I instancji podał, że postępowanie karne w toku, którego wydano orzeczenie o sygn. V Kp [...] nie zostało zakończone.
Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym zarzuciła organowi I instancji wydanie wewnętrznie sprzecznej decyzji i brak wyważenia interesu ochrony tajemnicy śledztwa i prawa społeczeństwa do informacji.
Prezes Sądu Okręgowego w S. wydał w dniu 24 stycznia 2025 r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i uznał, że organ I instancji właściwie wyważył interes dotyczący dostępu do informacji publicznej z ochroną prywatności i tajemnicą śledztwa (dochodzenia).
Organ odwoławczy podał, że nie było kwestionowane, iż treść wniosku skarżącej dotyczyła informacji publicznej oraz osoby fizycznej, która nie pełni funkcji publicznej.
Organ odwoławczy stwierdził, że żądanie dotyczyło orzeczenia wydanego w konkretnym postępowaniu przeciwko danej osobie, co w kontekście medialnego charakteru sprawy umożliwiłoby wnioskodawcy identyfikację uczestnika postępowania. Według organu odwoławczego, udostępnieniu żądanej informacji sprzeciwiają się względy ochrony prywatności.
Organ odwoławczy wyjaśnił pojęcie sprawy publicznej i wskazał, że wniosek musi odnosić się elementu publicznego oraz do skonkretyzowanych informacji, a nie do dokumentu, który je zawiera. Podał, że choć ochrona prywatności może wyrażać się w anonimizacji danych, to w sytuacji gdy wnioskodawca ma wiedzę o konkretnej osobie, anonimizacja nie zapewni właściwej ochrony praw tej osoby.
Organ odwoławczy wskazał, że prawo do informacji podlega ograniczeniom również ze względu na tajemnicę śledztwa, która ma zabezpieczyć prawidłowy przebieg postępowania przygotowawczego. Wyjaśnił, że skarżąca domagała się udostępnienia orzeczenia wydanego przez sąd, lecz w toku postępowania przygotowawczego. Akta postępowania przygotowawczego przedstawione przez prokuratora nie stają się aktami sprawy sądowej, lecz zgodnie z art. 329 § 1 k.p.k. wydane przez sąd orzeczenie w toku postępowania przygotowawczego jest jedynie czynnością sądu podjętą w toku postępowania prokuratorskiego, a nie sądowego. Postępowanie przygotowawcze nie jest jawne i to nie tylko dla osób postronnych, lecz również dla uczestników postępowania, co wiąże się z ograniczonym dostępem do akt sprawy. Tylko prokurator na podstawie art. 156 § 5 k.p.k. może udostępnić akta w toku postępowania przygotowawczego. W ocenie organu odwoławczego, o ujawnieniu dokumentu wytworzonego w toku postępowania przygotowawczego, nawet jeśli jest to postanowienie wydane przez sąd, zdecydować może wyłącznie prokurator. Z uwagi na szczególny charakter postępowania przygotowawczego czynności podejmowane przez sąd w jego toku podlegają rygorom tego postępowania aż do czasu przekształcenia się tego postępowania w postępowanie sądowe. W sytuacji gdyby sąd ujawnił dokument z postępowania przygotowawczego doszłoby do obejścia przepisów regulujących dostęp do akt postępowania przygotowawczego. Zdaniem organu odwoławczego, nie można także dokonać cenzury wydanego przez sąd orzeczenia w toku postępowania przygotowawczego żeby zawierało jedynie wycinki odnoszące się do poglądów doktryny, orzecznictwa sądów czy też kwestii proceduralnych. Tym bardziej, że przepisy u.d.i.p. nie przewidują cezury dokumentów w postaci udostępnienia fragmentów, gdyż wypaczyłoby to ich treść. Organ odwoławczy zaznaczył, że anonimizacja dokumentów nie jest odpowiednikiem cenzury.
Skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję i wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organy obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzuciła organowi naruszenie:
1. art. 107 § 3 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. w zakresie w jakim z przepisów tych wynika obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnej, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na przedstawieniu wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia;
2. art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie, a przez to prowadzenie postępowania w sposób uniemożliwiający uzyskanie informacji w sprawie budzącej szczególne zainteresowanie opinii publicznej;
3. art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2, w zakresie w jakim z Konwencji wynika, iż każdemu przysługuje prawo do otrzymywania i przekazywania informacji, bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe, poprzez jego niezastosowanie, polegające na zaniechaniu udostępnienia informacji objętych wnioskiem oraz władcze i nieuzasadnione ograniczenie prawa do informacji;
4. art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (dalej jako: Konstytucja RP) w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji, ograniczenie debaty publicznej i możliwości społecznej kontroli działalności organów wymiaru sprawiedliwości;
5. art. 54 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepisy te stanowią o wolności pozyskiwania i rozpowszechniania informacji oraz zakazu prewencyjnej cenzury, poprzez ich niezastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji o szczególnym znaczeniu dla społeczeństwa, a w konsekwencji ograniczenie swobody prowadzenia debaty publicznej;
6. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że ograniczenia konstytucyjnych praw i wolności muszą być konieczne i proporcjonalne, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na uznaniu w niniejszej sprawie całkowitego prymatu prawa do prywatności nad prawem do informacji;
7. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej chyba, że osoba ta rezygnuje ze swojego prawa, poprzez jego niezastosowanie, polegające na odmowie udostępnienia informacji bez uprzedniego ustalenia, czy osoba fizyczna wyraża zgodę na jej udostępnienie.
W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z 30 kwietnia 2025 r. Prezes Sądu Rejonowego [...] wyjaśnił, że w dniu 21 lipca 2023 r. Sąd wydał postanowienie o sygn. V Kp [...] po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika pokrzywdzonej na postanowienie Prokuratora Rejonowego delegowanego do Prokuratury Regionalnej w S. z dnia 9 stycznia 2023 r. w przedmiocie żądania wydania rzeczy i przeszukania w sprawie o sygn. RP I [...] oraz na czynność przeszukania z 9 stycznia 2023 r. Postanowienie Sądu wydane zostało w ramach postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną o sygn. [...] Skarżąca nie była podejrzaną, ani pokrzywdzoną w sprawie. W dniu 15 listopada 2024 r. Sąd odmówił skarżącej wydania odpisu ww. postanowienia, gdyż nie była stroną postępowania karnego, zaś w treści postanowienia powołano dowody, które objęte były tajemnicą postępowania. Po rozpoznaniu zażalenia akta sprawy zostały przesłane do Prokuratury i brak jest możliwości ustalenia czy skarżąca była świadkiem w postępowaniu przygotowawczym.
Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Spór w sprawie dotyczy odmowy wydania skarżącej postanowienia Sądu Rejonowego [...] o sygn. V Kp [...] na podstawie przepisów u.d.i.p.
Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi (art.1 ust. 1 i 2 u.d.i.p.).
Bezspornie organ jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publiczne (art. 4 ust.1 u.d.i.p.).
Podkreślić należy, że dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, o czym świadczy treść art. 61 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z nim ograniczenie prawa do uzyskiwania informacji wskazanych w ust. 1 i 2 może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności praw i innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku prawnego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.
Ograniczenie prawa do informacji publicznej reguluje również art. 5 u.d.i.p.
Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (art. 5 ust. 1 u.d.i.p.).
Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.). Nie można, z zastrzeżeniem ust. 1 i 2-2b, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji (art. 5 ust. 3 u.d.i.p.).
Jak wynikało z zaskarżonej decyzji wydane przez sąd karny postanowienie o sygn. V Kp [...] nie dotyczyło osoby będącej organem władzy publicznej ani organem wykonującym zadania publiczne ani osoby pełniącej funkcję publiczną. Prawidłowo zatem organ odwoławczy uznał, że w rozpoznawanej sprawie żądana informacja podlega ograniczeniom z uwagi na ochronę prywatności osoby fizycznej, której dotyczyło wydane postanowienie. Dokonanie anonimizacji znacznych fragmentów postanowienia zwłaszcza, że przywołano w nim szereg dowodów, objętych tajemnicą postępowania, wypaczyłoby treść orzeczenia. Słusznie również organ odwoławczy podniósł, że to przepisy k.p.k. regulują dostęp do akt w trakcie trwającego postępowania przygotowawczego, co wyłącza stosowanie przepisów u.d.i.p. (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.).
Jak wskazał organ odwoławczy postanowienie zostało wydane przez sąd karny na skutek zażalenia pełnomocnika pokrzywdzonej złożonego na podstawie art. 236 § 1 k.p.k. na postanowienie Prokuratora Rejonowego w przedmiocie żądania wydania rzeczy i przeszukania oraz na czynność przeszukania. Sygnatura postanowienia oznacza, że sprawa została wpisana do wykazu Kp obejmującego sprawy z zakresu szeroko rozumianego nadzoru sprawowanego przez sąd nad postępowaniem przygotowawczym w sprawach karnych. Postępowanie prowadzone przez sąd karny stanowiło tzw. postępowanie wpadkowe w ramach postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuratora. Postanowienie wydane przez sąd karny wraz z aktami sprawy zostało zwrócone prokuratorowi. Gospodarzem postępowania przygotowawczego jest prokurator, który podejmuje w nim stosowne decyzje. Nie zmienia tego fakt, że niektóre czynności prokuratora nadzoruje sąd. W przypadku gdy sprawa trafia z aktem oskarżenia do właściwego sądu, to sąd ten jest władny rozstrzygać kwestię dostępu do akt sprawy.
Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że wydanie odpisu postanowienia skarżącej w niniejszej sprawie stanowiłoby obejście przepisów k.p.k. Tym bardziej, że skarżąca nie była stroną postępowania przygotowawczego.
Okoliczność podnoszona przez organ odwoławczy, że sprawa ma charakter medialny pozostaje bez wpływu na niniejsze postępowanie.
Zaznaczyć należy, że postanowienie sądu karnego wydane zostało w ramach postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną w S. o sygn. [...] Jak Sądowi wiadomo z urzędu, skarżąca domagała się także udostępnienia informacji publicznej od Prokuratora Regionalnego w S. dotyczącej czynności podjętych w ramach ww. postępowania przygotowawczego związanych z dostępem do akt tego postępowania. Postępowanie sądowe zakończone zostało wyrokiem NSA z dnia 23 lipca 2024 r. o sygn. akt III OSK 3089/23. W wyroku tym NSA stwierdził, że wobec faktu, iż śledztwo nie zostało zakończone, to żądane informacje nie podlegają udostępnieniu w trybie przepisów u.d.i.p.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.