I SA/Sz 1200/15

I SA/Sz 1200/15 - Postanowienie WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2015-11-30
Data wpływu
2015-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono wniosek
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art.61 par.3 i par.5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2014 poz 1619
art.7 par.1 i par.2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...]w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oraz ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2011-2012 p o s t a n a w i a oddalić wniosek.
Uzasadnienie
"[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (zwana dalej "Spółką" bądź "Skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu Ś. z siedzibą w Ś. z dnia [...] r. nr [...], którą odmówiono Spółce przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oraz ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2011-2012 w łącznej wysokości [...] zł.
W złożonej skardze Spółka zwróciła się do Sądu z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, podnosząc, że wykonanie tej decyzji stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody dla Spółki oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w jej majątku oraz działalności.
W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że - jak wynika z bilansu Spółki na dzień 31 lipca 2015 r. (część B - aktywa obrotowe, III inwestycje krótkoterminowe, pkt 1.c), uwzględniającego pełne księgowania za lipiec 2015 r. (najbardziej aktualne dane finansowe) - środki pieniężne, którymi dysponowała na ten dzień wynoszą jedynie [...] zł. Na chwilę obecną stan tych środków nie uległ istotnej zmianie. W tej sytuacji wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje całkowitą i natychmiastową utratę płynności finansowej przez Spółkę oraz utratę możliwości bieżącego wypłacania należności pracownikom Spółki oraz jej kontrahentom. W konsekwencji, bez wsparcia kredytowego, które - jak twierdzi Skarżąca - nie jest aktualnie w praktyce możliwe, Spółka zostałaby zmuszona do likwidacji swojej działalności oraz prowadzonego przez nią zakładu pracy, w którym na stałe zatrudnionych jest 5 osób. Oprócz tego dalsze 5 osób wykonuje, w ramach zewnętrznego zlecenia usług, usługi na rzecz Spółki związane ze zbiorami płodów rolnych i obsługą gospodarstwa rolnego.
Spółka wskazała, że nawet w razie uwzględnienia jej krótkoterminowych należności o okresie spłaty do 12 miesięcy (część B - aktywa obrotowe, II należności krótkoterminowe, pkt 1.a oraz 2.a) w łącznej kwocie [...] zł, i to tylko przy założeniu, że wszystkie one regulowane byłyby terminowo w najbliższych miesiącach, pozwoli wyłącznie na kontynuowanie działalności Spółki oraz jej zakładu pracy w obecnym rozmiarze działalności i zatrudnienia, w tym przy uwzględnieniu wymaganych nakładów na zapewnienie ciągłości produkcji rolnej.
W praktyce, aby uniknąć pozbawienia Spółki płynności finansowej, należności w związku z zaskarżoną decyzją ([...]zł), musiałyby zostać zaspokojone z półproduktów, jakimi dysponuje Spółka (część B – aktywa obrotowe, Pkt 1 Zapasy Podpunkt 2 Półprodukty i produkty w toku), a które wyceniane są na [...] zł. Jednakże pozycja Półprodukty i produkty w toku oznacza w praktyce, że Spółka nie ma gotowych towarów do sprzedaży, a jedynie produkcję w toku, której spieniężenie, o ile możliwe, wiąże się zawsze z koniecznością sprzedaży znacznie poniżej wartości, jaka mogłaby zostać uzyskane po zmianie produkcji w toku, w gotowe materiały. To z kolei prowadzi do niebezpieczeństwa powstania po stronie Spółki znacznej szkody (utrata w najlepszym razie ok. dwóch milionów, w razie hipotetycznej możliwości zadysponowania produkcji w toku z uwzględnieniem kilkudziesięcio-procentowego dyskonta). W przypadku Spółki, przeważająca część produkcji w toku, to drzewka świąteczne (choinki), których spieniężenie w okresie innym niż świąteczny jest praktycznie niemożliwe. Do tego spośród drzewek zakwalifikowanych jako produkcja w toku, ich większa część to produkcja przewidziana do realizacji w 2016 r. Konieczność realizacji produkcji w obecnym roku wiązałoby się z co najmniej 50% utratą wartości względem zakładanej przy zakładaniu plantacji i wycenie księgowej, a więc z wielomilionową i nieodwracalną stratą.
Niezależnie od tego nim doszłoby do spieniężenia takiego majątku obrotowego, to w międzyczasie i tak nastąpiłyby nieodwracalne skutki, gdyż w przypadku braku wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji, działania egzekucyjne organu doprowadziłoby do pozbawienia Spółki płynności finansowej i związanej z tym konieczności likwidacji zakładu pracy.
Spółka zaznaczyła przy tym, że ww. majątek obrotowy Spółki, wynoszący według najbardziej aktualnych spośród dostępnych danych finansowych łącznie [...] zł (część B - aktywa obrotowe), w szczególności półprodukty i produkty w toku (wartość upraw itd.), stanowi wystarczające zabezpieczenie ewentualnych roszczeń objętych zaskarżoną decyzją, na wypadek, gdyby w wyniku kontroli sądowej, utrzymałaby się ona w mocy. Podkreśliła także, że hipotetyczna możliwość sfinansowania zobowiązań objętych zaskarżoną decyzją w ramach zewnętrznego finansowania nie wchodzi w grę, gdyż Spółka nie ma w chwili obecnej zdolności kredytowej, ze względu na istniejący stan zadłużenia.
Na dowód podnoszonych twierdzeń Spółka przedłożyła niepotwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie - wydruku z systemu księgowego Spółki zawierającego dane na dzień 31 lipca 2015 r. oraz sprawozdania finansowego Spółki za 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Sąd zauważa, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."), wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, jak stanowi art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z powyższej regulacji wynika, że przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., oraz że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty. Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, o której można mówić, jeżeli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków musi być rozważone z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie – w tym przypadku decyzji. Przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich, realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Zaznacza się przy tym, że skutki te mają w ocenie wniosku znaczenie niejako potencjalne.
Przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy bowiem aktów zobowiązujących; ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania; aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony.
Sąd rozpoznając ww. wniosek obowiązany jest zbadać trzy kwestie: po pierwsze, czy wskazany we wniosku akt administracji – decyzja, jest aktem podlegającym wykonaniu (tj. czy nadaje się do wykonania). Po drugie, jeżeli decyzja nadaje się do wykonania, Sąd musi ocenić, czy strona skarżąca w sposób przekonujący wykazała przesłanki – okoliczności, przemawiające za koniecznością wstrzymania wykonania decyzji. Po trzecie, czy owe przesłanki istnieją i czy dają one podstawę do zastosowania tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Wskazania wymaga, że przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (vide: J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 224-225; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 3139/13, LEX nr 1420326). Przy czym chodzi tu o wykonanie rozumiane jako obowiązek leżący po stronie adresata decyzji, a nie organu, gdyż cechy wykonalności nie mają akty uprawniające, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.): Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2013, s. 361).
W rozpoznawanej sprawie żądaniem wstrzymania wykonania została objęta decyzja zawierająca dwa rozstrzygnięcia: po pierwsze – rozstrzygnięcie o odmowie przyznania Skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r., po drugie – ustalające Spółce kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2011-2012 w łącznej wysokości [...]zł.
W zaistniałej sytuacji wskazać należy, że zaskarżona decyzja odnośnie pierwszego z ww. rozstrzygnięć nie posiada przymiotu wykonalności, albowiem - jako decyzja odmowna - nie nakłada na Skarżącą żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy, a jedynie rozstrzyga o jej uprawnieniu do płatności. Oznacza to, że w tym zakresie do zaskarżonej decyzji instytucja wstrzymania wykonania nie może mieć zastosowania.
Z kolei, w zakresie ustalenia Spółce kwoty nienależnie pobranych płatności, zdaniem Sądu, zaskarżony akt jest rozstrzygnięciem wymagającym ze strony Skarżącej powinnego zachowania, polegającego na zapłacie owej kwoty. Wobec tego Sąd przyjął, że w tej części przedmiot wniosku o wstrzymanie nadaje się do wykonania, a zatem Skarżąca mogła wnieść o wstrzymanie jego wykonania.
Podnieść należy, że skoro zaskarżoną decyzją ustalono Spółce kwotę nienależnie pobranych płatności, którą winna ona zwrócić, to z uwagi na treść art. 61 § 3 p.p.s.a. oczywiste jest, że rzeczowe uzasadnienie rozpoznawanego wniosku powinno precyzyjnie opisywać aktualną sytuację finansową i majątkową Skarżącej, tak by Sąd rozpoznający ten wniosek doszedł do przekonania, że uiszczenie spornej kwoty przed rozpoznaniem sprawy rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Mając powyższe na uwadze, Sądu uznał, że wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza argumentacji Spółki, jak również przedłożonych przez nią dokumentów (tj. niepotwierdzonych za zgodność z oryginałem kserokopii - wydruku z systemu księgowego Spółki zawierającego dane na dzień 31 lipca 2015 r. oraz sprawozdania finansowego Spółki za 2014 r.), nie daje bowiem podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzi konieczność przyznania Spółce ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W uzasadnieniu wniosku Spółka skoncentrowała się de facto na wymienieniu okoliczności, które uniemożliwiają jej jednorazowe uiszczenie kwoty ustalonej zaskarżoną decyzją, wskazując m.in. na niewystarczający stan środków pieniężnych Spółki, który na dzień 31 lipca 2015 r. wynosił [...] zł, czy niemożność dysponowania zapasami w kwocie [...] zł, stanowiącymi głównie półprodukty i produkty w toku (uprawa szparagów, choinek, uprawy leśne i sadownicze – według sprawozdania finansowego). Wskazała także na utrudnienia, na jakie mogłaby napotkać, próbując pozyskać środki na pokrycie spornego zobowiązania. Tymczasem sama okoliczność, że wysokość zobowiązania, jaką musi podnieść Skarżąca, uniemożliwia mu jego natychmiastową zapłatę nie przesądza jeszcze o tym, iż jego wyegzekwowanie wyrządzi nieodwracalne skutki czy niemożliwą do odwrócenia szkodę. Podobnie uszczuplenie stanu finansowego, czy przejściowe problemy w bieżącej pracy przedsiębiorstwa nie są wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Każda bowiem decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13, dostępne w CBOSA).
Ponadto, o ile przekonująca jest argumentacja co do niemożności sięgnięcia po finansowanie zewnętrzne Spółki (z uwagi na jej zobowiązania wobec jednostek powiązanych z tytułu pożyczek – według sprawozdania finansowego), o tyle za nieprzekonujące Sąd uznał stanowisko Skarżącej co do niemożności sięgnięcia po finansowanie przez wspólników, zwłaszcza że mogłoby ono przybrać formę dopłat.
Sąd zważył także, że oprócz środków finansowych, Spółka posiada rzeczowe aktywa trwałe w postaci prawa użytkowania wieczystego gruntów, budynków, urządzeń technicznych i maszyn, środków transportu, oraz że w przedłożonym sprawozdaniu finansowym, odnośnie założeń kontynuacji działalności gospodarczej, wskazano, że (cyt.) "Zarząd Spółki nie stwierdza na dzień podpisania sprawozdania finansowego istnienia faktów i okoliczności, które wskazywałyby na zagrożenie dla możliwości kontynuacji działalności przez Spółkę w okresie 12 miesięcy po dniu bilansowym na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania bądź ograniczenia przez nią dotychczasowej działalności".
Sąd wziął pod uwagę również fakt, że Spółka wskazała, iż zatrudnia na stałe 5 osób oraz że dalsze 5 osób wykonuje, w ramach zewnętrznego zlecenia usług, usługi na rzecz Spółki związane ze zbiorami płodów rolnych i obsługą gospodarstwa rolnego. Podnoszone przez Skarżącą okoliczności nie poddają się jednak weryfikacji – Spółka nie przedłożyła bowiem żadnych dokumentów, które by ją potwierdzały. Ze złożonego bilansu na dzień 31 lipca wynika jedynie, że zobowiązania Spółki z tytułu wynagrodzeń stanowiły kwotę [...] zł, zaś w sprawozdaniu finansowym za 2014 r. wskazano, że (cyt.) "Średnie zatrudnienie wynosiło 2 osoby. Na dzień bilansowy Spółka zatrudniała 1 osobę. (...) Zarząd Spółki pobiera wynagrodzenie, które w 2014 roku wyniosło [...] zł."
Wskazać należy również, że stosownie do art. 7 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie i to takie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W przypadku zaś nieuzasadnionego prowadzenia egzekucji Skarżącej przysługują także środki zaskarżenia przewidziane we wskazanej ustawie. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt II FSK 1549/09, dostępne w CBOSA).
W świetle powyższego uznać zatem należy, że Skarżąca nie wykazała, iż w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu wniosku Skarżącej.