I SA/Sz 109/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2006-01-25
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowynieodpłatne świadczeniaprzechowaniepożyczkaprzychódorgan podatkowyskarżącyWSAuzasadnienierozstrzygnięcie

WSA w Szczecinie oddalił skargę podatników na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą opodatkowania nieodpłatnych świadczeń z tytułu korzystania z powierzonych pieniędzy.

Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych nieodpłatnych świadczeń, które podatnicy uzyskali z tytułu korzystania z pieniędzy powierzonych im na przechowanie. Organy podatkowe uznały, że wartość tych świadczeń należy ustalić na podstawie oprocentowania kredytów. Podatnicy kwestionowali sposób ustalenia tej wartości oraz zarzucali naruszenia proceduralne, w tym przedawnienie zobowiązania. Sąd administracyjny uznał, że organy prawidłowo ustaliły przychód z nieodpłatnych świadczeń, a zarzuty dotyczące naruszeń proceduralnych i przedawnienia nie zasługiwały na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę M. i T. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r. Sprawa dotyczyła ustalenia przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń, które podatnicy uzyskali z pieniędzy powierzonych im na przechowanie. Organy podatkowe uznały, że wartość tych świadczeń należy ustalić na podstawie oprocentowania kredytów, stosując stopę redyskonta weksli Narodowego Banku Polskiego jako korzystniejszą dla podatników. Podatnicy zarzucali błędy w wykładni przepisów dotyczących nieodpłatnych świadczeń oraz naruszenia proceduralne, w tym przedawnienie zobowiązania. Sąd administracyjny, analizując zebrany materiał dowodowy, uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły przychód z nieodpłatnych świadczeń, wskazując, że korzystanie z powierzonych środków pieniężnych bez ponoszenia kosztów odsetek stanowiło przychód. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszeń proceduralnych, w tym przedawnienia, stwierdzając, że bieg terminu przedawnienia został przerwany. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wartość nieodpłatnych świadczeń należy ustalić na podstawie oprocentowania, jakie podatnicy musieliby zapłacić, gdyby pozyskali środki pieniężne poprzez zaciągnięcie kredytu, stosując najniższą możliwą stopę procentową.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że korzystanie z powierzonych środków pieniężnych bez ponoszenia kosztów odsetek stanowi przychód podlegający opodatkowaniu. Wartość tego przychodu należy ustalić na podstawie cen rynkowych, a oprocentowanie kredytów bankowych stanowi odpowiednią miarę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.p.d.o.f. art. 11 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 12 § 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 12 § 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wartość nieodpłatnych świadczeń ustala się według cen rynkowych, stosowanych w danej miejscowości w dacie otrzymania świadczenia.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 11 § 2a

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

o.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 70 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 123

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 180

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 190

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 210

Ordynacja podatkowa

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 99

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez błędną wykładnię. Rażące naruszenie przepisów proceduralnych Ordynacji podatkowej (art. 21, 70, 120, 122, 123, 124, 180, 187, 190, 191, 210) poprzez pozbawienie podatników przysługujących im praw. Dowolna ocena materiału dowodowego przez organ odwoławczy. Niewłaściwe ustalenie wartości nieodpłatnego świadczenia. Wydanie decyzji organu II instancji po upływie terminu przedawnienia.

Godne uwagi sformułowania

nieodpłatne korzystanie z powierzonych środków pieniężnych, z prawem rozporządzania powierzonym przedmiotem przechowu, oznacza, że korzyści, jakie podatnicy uzyskali z tytułu nieodpłatnego korzystania z tych środków stanowią źródło przychodów wartość tego przysporzenia należało ustalić w wysokości odsetek od nieoprocentowanej pożyczki, jakie byłyby należne w sytuacji, gdyby podatnicy chcieli pozyskać uzyskane środki pieniężne na rynku poprzez zaciągnięcie pożyczki (kredytu) przyjęta do obliczenia wartości przysporzenia za okres od [...] do [...] r. stopa redyskonta weksli była korzystna dla podatników, bowiem w 15 największych bankach komercyjnych w Polsce w 1997 r. stopy procentowe kredytów złotówkowych wynosiły od 26,3% do 29,4 %.

Skład orzekający

Kazimiera Sobocińska

przewodniczący

Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka

sprawozdawca

Zofia Przegalińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń uzyskanych z pieniędzy powierzonych na przechowanie, interpretacja przepisów o przedawnieniu zobowiązań podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w 1997 roku. Metodologia ustalania wartości nieodpłatnych świadczeń może być przedmiotem dalszej dyskusji w kontekście aktualnych przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z nieodpłatnymi świadczeniami, które może być interesujące dla prawników i doradców podatkowych.

Jak korzystanie z pożyczonych pieniędzy może stać się przychodem podatkowym?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 109/05 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2006-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Kazimiera Sobocińska /przewodniczący/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /sprawozdawca/
Zofia Przegalińska
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 90 poz 416
art. 11 ust. 1 i ust. 2a; art. 12 ust. 3 pkt 4
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 70,120,121,122,124 art. 180, 187, 191 i 210
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi M. i T. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997r. oddala skargę
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] r. o nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w Sz. z dnia [...] r. o nr [...] , w której określono podatnikom – M. i T. M. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r. w kwocie [..] zł oraz wysokość zaległości podatkowej w tym podatku za 1997 r. w kwocie [...] zł.
W następstwie podjętego, w związku z ww. orzeczeniem, postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Skarbowej w Sz., decyzją z dnia [...] r. o nr [...] , wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.), po ponownym rozparzeniu sprawy na skutek odwołania złożonego przez T. i M. M. od decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] r. nr [...], utrzymał w mocy ww. decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia organu kontroli skarbowej stanowiły ustalenia z kontroli przeprowadzonej u podatników, której celem było ustalenie prawidłowości rozliczeń podatku dochodowego od osób fizycznych oraz kontrola dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu.
W trakcie ww. kontroli ustalono, że:
- T. M. zawarł dwie umowy przechowania, tj. z Z. S. w dniu [...] r., o oddaniu podatnikowi na przechowanie środków pieniężnych w wysokości [...] zł, które zostały zwrócone w dniu [..] r. oraz w dniu [...] r. z M. i L. S., z której wynika, że oddali oni podatnikowi na przechowanie środki pieniężne w wysokości [...] zł, które zostały zwrócone w dniu [...] r. w wysokości [...] zł oraz w dniu [...] r. w wysokości [...] zł;
- M. M. zawarła w dniu [...] r. z K. i B. L. umowę przechowania, o oddaniu na przechowanie środków pieniężnych w wysokości [...] zł, które zostały zwrócone w dniu [...] r. w wysokości [...] zł oraz w dniu [...] r. w wysokości [...] zł.
W dalszym ciągu uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że na podstawie powyższych dokumentów ustalono, że podatnicy w 1997 r. dysponowali następującymi środkami pieniężnymi: w okresie od [...] do [...] r. w wysokości [...] zł, w okresie od [...] do [...] r. w wysokości [...] zł, w okresie od [...] do [...] r. w wysokości [...] zł.
Mając na uwadze powyższe, organ kontroli skarbowej przyjął, że z otrzymanych przez podatników pieniędzy, w ramach wykonania umów, wystąpiło świadczenie o charakterze nieodpłatnym, wielkość którego określa się w formie przysporzenia albowiem podatnicy potwierdzili fakt korzystania z powierzonych im, na przechowanie, pieniędzy.
Ustalając z kolei wartość nieodpłatnego świadczenia, Inspektor Kontroli Skarbowej przyjął, że najniższe oprocentowanie kredytów występuje w Narodowym Banku Polskim, którego stopy procentowe są wielkościami wyjściowymi dla określenia stóp procentowych stosowanych przez inne banki. Wśród występujących w NBP kredytów: refinansowego, lombardowego i redyskonta weksli najniższe oprocentowanie miało redyskonto weksli. Przyjmując te dane do obliczenia wartości przysporzenia, wyliczono wysokość nieodpłatnego świadczenia na kwotę [...] zł, którą to kwotę T. i M. M., składając zeznanie o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 1997 r. powinni wykazać, jako przychód z tytułu osiągniętych korzyści z pozostawionych im do swobodnej dyspozycji środków pieniężnych.
W dalszym ciągu uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że od powyższej decyzji podatnicy złożyli odwołanie, w którym zarzucili:
1) naruszenie art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych;
2) rażące naruszenie przepisów proceduralnych, a w szczególności art. 21, art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, art. 180, art. 187 oraz art. 210 Ordynacji podatkowej.
W ocenie odwołujących się, organ podatkowy ograniczył się do zgromadzenia umów przechowania i przekształcenia ich w umowy pożyczki, a następnie do "studyjnego" wyliczenia odsetek, jakie stosował Narodowy Bank Polski w kontrolowanych okresach przy redyskoncie weksli. Brak ustaleń wysokości oprocentowania w stosunku do udzielanych przez banki kredytów, jak i do udzielanych pożyczek, oraz brak ustaleń wysokości oprocentowania pożyczek, stanowiących czynności bankowe i przedmiot umów cywilnoprawnych, stanowi, w ocenie odwołujących się, naruszenie prawa, a w szczególności art. 12 ust. 3 pkt 4 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponadto, w odwołaniu wskazano, że niedopuszczalne jest przyjęcie oprocentowania stosowanego przez instytucje, z których podatnicy pożyczek nie otrzymują, bowiem jest to niezgodne z treścią cytowanych przepisów art. 12 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a przypisanie przez organ podatkowy umowie, zawartej pomiędzy podmiotami, innej kwalifikacji prawnej, bez wykazania zamiaru obejścia w ten sposób przez stronę przepisów prawa podatkowego, stanowi interpretację sprzeczną z zasadą autonomii woli stron przy zawieraniu umów.
Izba Skarbowa w Sz., w wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] r. nr [...].
Organ odwoławczy ocenił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodzi, że podatnicy zaniżyli przychód, podlegający opodatkowaniu o korzyści z tytułu nieodpłatnych świadczeń określonych w postaci przysporzenia, które stanowią źródło przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a wartość tego przysporzenia należało ustalić w wysokości odsetek od nieoprocentowanej pożyczki, jakie byłyby należne w sytuacji, gdyby podatnicy chcieli pozyskać uzyskane środki pieniężne na rynku poprzez zaciągnięcie pożyczki (kredytu).
Na skutek zaskarżenia ww. decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie, wskazanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił rozstrzygnięcie Izby Skarbowej z dnia [...] r., wskazując że:
1) organy podatkowe nie wyjaśniły, czy rzeczywiście M. i L. S. pozwolili podatnikom na korzystanie z przekazanych im na przechowanie pieniędzy w zamian za zrzeczenie się praw własności do mieszkania nabytego przez podatnika w drodze dziedziczenia;
2) zasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego;
3) organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutu odwołania co do sposobu ustalenia przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia;
4) organ odwoławczy nie wykazał, że przedstawione przez podatników umowy nie są umowami depozytu nieprawidłowego lecz umowami pożyczki.
W wyniku analizy i ponownej oceny zebranego materiału dowodowego, uzupełnionego zgodnie z zaleceniem Sądu, uwzględniając stan faktyczny i prawny sprawy, Dyrektor Izby Skarbowej w Sz., związany na mocy przepisu art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1271 ze zm.), wskazanym wyżej wyrokiem, wymienioną na wstępie decyzją uznał za zasadne utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy stwierdził, że z bezspornego stanu faktycznego sprawy wynika, że podatnikom w 1997 roku postawione zostały do swobodnego dysponowania środki pieniężne, na podstawie umów zawartych przez T. oraz M. M.
W ocenie organu odwoławczego, nieodpłatne korzystanie z przekazanych podatnikom na przechowanie środków pieniężnych, z prawem rozporządzania powierzonym przedmiotem przechowu, oznacza, że korzyści, jakie podatnicy uzyskali z tytułu nieodpłatnego korzystania z tych środków stanowią źródło przychodów w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, którego wartość ustala się według zasad wynikających z art. 12 ust. 3 pkt 4 ww. ustawy.
Podatnicy dysponowali przekazanymi pieniędzmi bez ponoszenia kosztów w postaci odsetek, a zatem w 1997 r. osiągnęli korzyści, które miały nieodpłatny charakter. Wykorzystanie przekazanych na przechowanie pieniędzy - nieodpłatne, na sfinansowania zakupu nieruchomości spowodowało, że po stronie podatników, korzystających z tych pieniędzy, wystąpił przychód. Z tego też względu, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, małżonkowie M. i T. M., składając zeznanie o wysokości wspólnych dochodów osiągniętych w 1997 r. obowiązani byli wykazać przychód z tytułu osiągniętych korzyści z postawionych im do dyspozycji pieniędzy.
W ocenie organu odwoławczego, nie zasługuje na uwzględnienie, podnoszona przez podatników, okoliczność, że powodem zawarcia umowy przechowania z M. i L. S. było zrzeczenie się przez T. M. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nabytego w drodze spadku po zmarłych rodzicach, co oznaczałoby, że w tym przypadku nie może być mowy o otrzymaniu nieodpłatnego świadczenia, gdyż takie stanowisko nie znajduje to potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W umowie o przechowanie, zawartej dzień po zawarciu umowy o nieodpłatne zniesienie współwłasności spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego przy ul. Witkiewicza 37/57, brak jest bowiem postanowień o zrzeczeniu się praw do lokalu mieszkalnego w zamian za przekazanie do przechowu środków pieniężnych z prawem do swobodnego korzystania z powierzonych środków.
W ocenie organu odwoławczego, nietrafny jest również zarzut odwołania, że organ podatkowy ograniczył się do "studyjnego" wyliczenia odsetek przy określeniu wartości otrzymanego świadczenia przyjmując, że odpowiada ono równowartości odsetek stosowanych przez Narodowy Bank Polski przy redyskoncie weksli.
Inspektor Kontroli Skarbowej ustalając wartość nieodpłatnego świadczenia przyjął bowiem oprocentowanie redyskonta weksli, najniżej oprocentowanego kredytu z występujących w NBP kredytów : refinansowego, lombardowego i redyskonta weksli. Odsetki od redyskonta weksli ustalono na podstawie Obwieszczeń Prezesa Narodowego Banku Polskiego w sprawie stopy redyskontowej weksli i oprocentowania kredytów refinansowych, przyjmując te dane do obliczenia wartości przysporzenia za okres od [...] r. do [...] r.
Dla potwierdzenia, że przyjęty przez Inspektora kontroli Skarbowej sposób ustalenia wysokości przychodu z nieodpłatnego świadczenia według oprocentowania, jakie stosował NBP przy redyskoncie weksli, był korzystny dla podatników, organ odwoławczy, ustalił, że w 1997 r. stopy procentowe kredytów złotówkowych w bankach komercyjnych wynosiły:
w styczniu 20,5 - 26,3%, w lutym 20,5 - 26,3%, w marcu 22,0 - 26,3%, w kwietniu 22,0 -26,3%, w maju 22,0 - 27,4%, w czerwcu 22,0 - 27,4%, w lipcu 22,0 - 27,4%, w sierpniu 22,0 -29,4%, we wrześniu 22,5 -29,4%, w październiku 22,5 -29,4%, w listopadzie 22,5 - 29,4% i w grudniu 22,5 - 29,4%.
Powyższe, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, oznacza, że przyjęta do obliczenia wartości przysporzenia za okres od [...] do [...] r. stopa redyskonta weksli w granicach od 22,0% do 24,5% była korzystna dla podatników, bowiem w 15 największych bankach komercyjnych w Polsce w 1997 r. stopy procentowe kredytów złotówkowych, jak wyżej przedstawiono, wynosiły od 26,3% do 29,4 %.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał także, że nie kwestionuje umów depozytu nieprawidłowego i nie ocenia, że zawarte przez podatników umowy były umowami pożyczki lecz na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego zasadne jest, w jego przekonaniu, stanowisko, że przy ustalaniu przychodu z nieodpłatnych świadczeń ich wartość należało przyjąć w wysokości odsetek od umów kredytów (pożyczki) z uwzględnieniem najniższej dla podatników stopy procentowej.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. nr [...] oraz, poprzedzającej ją, decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej, zarzucając:
1) naruszenie przepisów art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych przez błędną ich wykładnię, co spowodowało bezzasadne zwiększenie obowiązków podatkowych,
2) rażące naruszenie przepisów proceduralnych art.: 21, 70,120, 122, 123, 124, 180, 187,190,191 oraz 210 Ordynacji podatkowej poprzez pozbawienie podatników przysługujących im praw.
W ocenie skarżących, organ odwoławczy w sposób dowolny ocenił materiał dowodowy, ignorując wskazane przez stronę normy prawne zawarte w przepisach tytułu XIX księgi III Kodeksu cywilnego oraz przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - prawo bankowe (Dz. U. z 1992 r. Nr 72, poz. 359 ze zm.) oraz nie respektując zaleceń wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zawartych w wyroku z dnia 1 kwietnia 2004 r. Zatem, zasadnym pozostaje, w ocenie skarżących, zarzut rażącego naruszenia art. 12 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez przyjęcie, że przepis ten miał zastosowanie przy określaniu wysokości nieodpłatnego świadczenia w postaci odsetek od redyskonta weksli, tym bardziej, że organ odwoławczy nie wskazał przesłanek, którymi kierował się przy wykładni ww. przepisu i nie wyjaśnił przyczyn braku akceptacji odmiennej jego wykładni, która została przedstawiona w odwołaniu od decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej.
Zaskarżona decyzja nie spełnia też, zdaniem podatników, wymagań prawnych określonych w art. 240 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej, gdyż z treści jej uzasadnienia nie wynika jednoznacznie, jaki jest wzajemny stosunek podniesionych w nim argumentów, które zdecydowały o nieuwzględnieniu odwołania. Ponadto, nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, stanowi podstawę do stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie zasad określonych w art. 120, art. 121, art. 122 i art. 124 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu skargi wskazano też, że w rozpoznawanej sprawie zasadnym byłoby ustalenie wartości nieodpłatnego świadczenia przy uwzględnieniu oprocentowania, jakie stosowały banki w Szczecinie przy udzielaniu kredytów mieszkaniowych. Ponadto, strony podniosły, że "w niniejszej sprawie decyzja organu l instancji została wprawdzie wydana przed upływem terminu przedawnienia, ale nie przerwała jego biegu, natomiast decyzja organu II instancji wydana została po upływie przedawnienia (w dniu 6 grudnia 2004 r.), a więc wtedy, kiedy powstaje już skutek upływu terminu wygaśnięcia zobowiązania." Na potwierdzenie swojego stanowiska strony powołały się na tezy z wyroku NSA w Warszawie z dnia 3 stycznia 2002 r. - sygn. akt III SA 1339/00 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2003 r. - sygn. akt III RN 116/02, z których, ich zdaniem, wynika, że zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej termin przedawnienia liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku i wynosi on 5 lat. Jest to termin ustawowy, który powoduje wygaśnięcie zobowiązania niezależnie od fazy w jakiej jest postępowanie (nawet w trakcie egzekucji).
Dyrektor Izby Skarbowej w Sz., w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd dokonuje kontroli zgodności ostatecznych decyzji administracyjnych z prawem.
Zgodnie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.), przychodem jest także wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń.
Ustawa nie precyzuje co należy rozumieć przez "nieodpłatne świadczenia", wskazując jedynie sposób i kryteria ustalenia wartości nieodpłatnych świadczeń (art. 11 ust. 2a i art. 12 ust. 3 ustawy).
Uzyskiwanie przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia, podlegającego opodatkowaniu na podstawie art. 11 ust.1 ww. ustawy, może wynikać z nieodpłatnego korzystania z rzeczy na podstawie umowy użyczenia, korzystania z nieoprocentowanych pożyczek, nieodpłatnych świadczeń w postaci usług, itp.
Zgodnie z poglądem doktryny (S. Grzybowski: System prawa cywilnego, tom I, Część ogólna, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa1985, s. 496 – pod red. W. Czachórskiego) – świadczeniami nieodpłatnymi są tylko takie, w wyniku których spełniający świadczenie nie uzyska żadnych korzyści majątkowych pod jakąkolwiek postacią, np.: zapłaty pewnej sumy w pieniądzu, wykonania, za spełniającego świadczenie, zobowiązania (np. podatkowego), przyznania spełniającemu świadczenie korzystniejszych, niż dla innych kontrahentów, warunków współpracy w zamian za to świadczenie, przeniesienie na spełniającego określonego prawa, wykonania na rzecz spełniającego świadczenie określonych usług, itp. Pogląd ten ma utrwaloną pozycję w doktrynie prawa cywilnego.
Z materiałów sprawy wynika, że M. i L. S. oświadczyli, iż pozwolili korzystać podatnikom z przekazanych im na przechowanie pieniędzy "w zamian za zrzeczenie się prawa współwłasności do mieszkania otrzymanego przez T. M. w drodze spadku", niemniej dokumenty zgromadzone w aktach sprawy nie wskazują, że powodem zawarcia umowy w dniu [...] r. pomiędzy M. i L. S., a T. M. była powyższa okoliczność. Jak ustalono, postanowieniem z dnia 4 marca 1997 r. - sygn. akt Ns.2817/96, Sąd Rejonowy Wydział III Cywilny w Szczecinie stwierdził, że spadek po H. M. i M. M. nabyli M. S. i T. M., natomiast umową z dnia [...] r. o zniesienie współwłasności, sporządzoną w formie aktu notarialnego - Rep. A. nr [...], T. M. i M. S. znieśli współwłasność spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku przy ul. [...] nabytego w drodze spadku. W umowie tej postanowiono, że prawo do lokalu mieszkalnego nabytego w drodze spadku po rodzicach będzie przysługiwało w całości M. S. Ponadto, strony umowy postanowiły, że umowa została zawarta bez obowiązku spłat i dopłat (nieodpłatne zrzeczenie się praw). Następnie, w dniu [...] r. M. i L. S. zawarli z T. M. umowę przechowania, na podstawie której oddali ww. na przechowanie środki pieniężne w wysokości [...] zł z prawem do swobodnego rozporządzania powierzonym przedmiotem przechowu.
W świetle powyższego, zgodzić się należy ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej, że wobec faktu, iż w umowie o przechowanie, zawartej dzień po zawarciu umowy o nieodpłatne zniesienie współwłasności spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego przy ul. [...], brak postanowień o zrzeczeniu się praw do lokalu mieszkalnego w zamian za przekazanie do przechowu środków pieniężnych z prawem do swobodnego korzystania z nich, twierdzenie, że małżonkowie S. pozwolili podatnikom na korzystanie z przekazanych im na przechowanie pieniędzy, w zamian za ekwiwalent w postaci zrzeczenia się praw do spadku, nie zasługuje na uwzględnienie.
Za prawidłowe należy uznać także stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że w niniejszej sprawie przy ustalaniu wartości przysporzenia, przyjąć należy wartość odpowiadającą wysokości odsetek, jakie mieliby zapłacić podatnicy, gdyby chcieli pozyskać środki pieniężne poprzez zaciągnięcie kredytu, na podobnych warunkach i w tym okresie. Bezspornym jest bowiem, że podatnicy korzystali z powierzonych im środków pieniężnych, przeznaczając je na zakup mieszkania.
Z przedstawionych umów przechowania, którymi podatnicy dokumentowali źródło finansowania wydatków poniesionych w 1997 roku w prowadzonym postępowaniu w sprawie dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów wynika, że kwoty wynikające z tych umów zostały postawione do dyspozycji podatników na czas określony w umowie. W umowach tych ustalono, że Przechowawca zapłaci składającemu karę umowną w wysokości 5 % kwoty oddanej na przechowanie za każdy miesiąc zwłoki, a zatem podatnicy dysponowali przekazanymi pieniędzmi bez ponoszenia kosztów w postaci odsetek.
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nietrafny jest również zarzut skargi, że organ podatkowy niewłaściwie wyliczył odsetki przy określeniu wartości otrzymanego świadczenia przyjmując, że odpowiada ono równowartości odsetek stosowanych przez Narodowy Bank Polski przy redyskoncie weksli.
W myśl art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wartość nieodpłatnych świadczeń ustala się według cen rynkowych, stosowanych w danej miejscowości w dacie otrzymania świadczenia.
W rozpoznawanej sprawie do obliczenia wartości przysporzenia za okres od [...] do [...] r. przyjęto stopę redyskonta weksli, która wynosiła 22% - 24,5%. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w 15 największych bankach komercyjnych w Polsce w 1997 r. stopy procentowe kredytów złotówkowych wynosiły od 26,3% do 29,4%, a zatem uznać należy, że przyjęty sposób ustalenia wartości nieodpłatnego świadczenia nie jest sprzeczny z art. 12 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednocześnie, odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, że w świetle brzmienia ww. przepisu, brak jest podstaw do ustalenia wartości nieodpłatnego świadczenia, otrzymanego przez podatników, oprocentowania np. kredytów mieszkaniowych, pomimo, iż otrzymane na przechowanie środki przeznaczyli oni na zakup mieszkania.
Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia z art. 70 Ordynacji podatkowej, podzielić należy pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie został przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, którą było sporządzenie protokołu zajęcia nieruchomości i protokołu o stanie majątkowym, który sporządzono w dniu 24 lutego 2003 r.
Nie można też podzielić zarzutów skargi odnośnie naruszenia przez organ odwoławczy zasad wyrażonych w art. 120, art. 121, art. 122 i art. 124, art. 180, art. 187, art. 190, art. 191 oraz art. 210 Ordynacji podatkowej albowiem zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa, postępowanie podatkowe prowadzone było zgodnie z zasadami wyrażonymi w Ordynacji podatkowej i zawiera stosowne uzasadnienie faktyczne i prawne. Nadto, organy podatkowe dopuściły jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w sposób wyczerpujący rozpatrzyły i oceniły zgromadzony materiał, nie przekraczając zasady swobodniej jego oceny.
Ponadto, stwierdzić należy, że nietrafny jest też zarzut skargi, że organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę, nie respektował zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zawartych w wyroku z dnia 1 kwietnia 2004 r., albowiem w sposób wyczerpujący wyjaśnił sposób ustalenia przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia, a nadto wskazał, że nie kwestionuje umów depozytu nieprawidłowego i nie ocenia, że zawarte przez podatników umowy były umowami pożyczki, co jednak nie wpłynęło na uznanie prawidłowości wyliczonego przez organ kontroli skargowej przychodu z nieodpłatnych świadczeń.
Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa materialnego, jak również podstaw do stwierdzenia, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego w stopniu, co najmniej, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi, jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI