I SA/SZ 1037/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2018-10-04
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek naliczonyodliczenie podatkutransakcje karuzeloweznikający podatnikbufornierzetelne fakturynależyta starannośćoszustwo podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę spółki P. Sp. z o.o. w sprawie o podatek VAT, uznając, że spółka świadomie uczestniczyła w transakcjach karuzelowych jako 'bufor', a faktury dokumentujące obrót paliwem były nierzetelne.

Spółka P. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za okres od października 2013 r. do stycznia 2014 r. Organy podatkowe uznały, że spółka uczestniczyła w zorganizowanej grupie podmiotów dokonującej fikcyjnych transakcji obrotu paliwami, pełniąc rolę 'bufora' między 'znikającym podatnikiem' a odbiorcą. W konsekwencji odmówiono spółce prawa do odliczenia podatku naliczonego. Sąd administracyjny, analizując zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania świadków i ustalenia organów kontroli skarbowej, uznał, że spółka świadomie uczestniczyła w oszustwie podatkowym i nie dochowała należytej staranności przy wyborze kontrahentów. W rezultacie skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi wniesionej przez P. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za okres od października 2013 r. do stycznia 2014 r. Organy podatkowe ustaliły, że spółka P. Sp. z o.o. ujęła w swojej ewidencji faktury dotyczące zakupu paliw płynnych od spółki [...] oraz sprzedaży paliw na rzecz [...] i innych podmiotów. Jednakże, na podstawie zebranego materiału dowodowego, organy uznały, że faktyczna dostawa paliwa była niezgodna z dokumentacyjnym przebiegiem transakcji, a spółka [...] pełniła rolę 'bufora' w zorganizowanej grupie podmiotów, pomiędzy którymi przeprowadzano fikcyjne transakcje obrotu paliwami. W ocenie organów, faktury wystawione przez [...] na rzecz [...] oraz innych odbiorców, dotyczące transakcji sprzedaży paliwa płynnego, stwierdzały czynności, które faktycznie nie miały miejsca, ponieważ [...] nie rozporządzała tym towarem jak właściciel. Podobnie uznano faktury dotyczące usług transportowych i analiz chemicznych. W konsekwencji organ kontroli skarbowej odmówił spółce prawa do odliczenia podatku naliczonego. Spółka w odwołaniu i skardze podnosiła zarzuty dotyczące nierzetelności postępowania, naruszenia zasady legalizmu, pominięcia dowodów oraz braku świadomości uczestnictwa w procederze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po analizie materiału dowodowego, uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa. Sąd podkreślił, że spółka świadomie uczestniczyła w transakcjach karuzelowych, nie dochowała należytej staranności przy wyborze kontrahentów, a faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W związku z tym, sąd oddalił skargę, uznając, że spółka nie miała prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, spółce nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, ponieważ faktury te nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a spółka świadomie uczestniczyła w oszustwie podatkowym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na fikcyjny charakter transakcji, w których spółka pełniła rolę 'bufora'. Spółka nie dochowała należytej staranności przy wyborze kontrahentów i była aktywnym uczestnikiem oszustwa podatkowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.t.u. art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.

u.p.t.u. art. 88 § 3a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego faktury w przypadku, gdy stwierdzają one czynności, które nie zostały dokonane.

u.p.t.u. art. 108 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podmioty, które wystawiły fakturę, nawet jeśli nie miały prawa do obniżenia podatku należnego, są zobowiązane do zapłaty podatku.

Pomocnicze

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

o.p. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

o.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów przez organy podatkowe.

o.p. art. 194 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Prawomocne decyzje organów kontroli skarbowej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Spółka świadomie uczestniczyła w transakcjach karuzelowych jako 'bufor'. Spółka nie dochowała należytej staranności przy wyborze kontrahentów. Organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy.

Odrzucone argumenty

Postępowanie karne nie zostało zakończone, co powinno skutkować zawieszeniem postępowania podatkowego. Nierzetelność postępowania i zebranie niepełnego materiału dowodowego. Odmowa przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Wyrok sądu powszechnego powinien być wiążący dla organów podatkowych. Dochowanie należytej staranności przy wyborze kontrahentów.

Godne uwagi sformułowania

spółka pełniła rolę tzw. 'bufora' faktury stwierdzają czynności, które faktycznie nie zostały dokonane świadomie uczestniczyła w transakcjach karuzelowych jako 'bufor' z udziałem [...] jako 'znikającego podatnika' oraz [...] jako 'beneficjenta' nie można mówić o dochowaniu przez Skarżącą należytej staranności w zakresie zawierania transakcji z dostawcami Skarżąca była aktywnym uczestnikiem oszustwa podatkowego, jako jedno z jego ogniw.

Skład orzekający

Marzena Kowalewska

przewodniczący

Anna Sokołowska

sprawozdawca

Elżbieta Woźniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej w zakresie transakcji karuzelowych VAT, oceny należytej staranności nabywcy, fikcyjności transakcji i konsekwencji dla prawa do odliczenia podatku naliczonego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji 'karuzeli podatkowej' z udziałem 'bufora' i 'znikającego podatnika'. Ocena należytej staranności jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy złożonej i powszechnej problematyki oszustw VAT-owskich (karuzeli podatkowych), pokazując mechanizmy działania przestępców i sposób, w jaki organy podatkowe oraz sądy administracyjne je wykrywają i zwalczają. Jest to temat o dużym znaczeniu praktycznym dla przedsiębiorców.

Jak spółka stała się 'buforem' w karuzeli VAT i straciła prawo do odliczenia podatku?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 1037/17 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2018-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /sprawozdawca/
Elżbieta Woźniak
Marzena Kowalewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 212/19 - Wyrok NSA z 2023-07-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. a, art. 108 ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 201
art. 123, art. 180 par. 1, art. 194 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 5 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od października do grudnia 2013 r. oraz za styczeń 2014 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] r. znak [...] wydanym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. (dalej: "Dyrektor UKS"), 19 marca 2014 r. wszczęto wobec [...] spółki z o.o. z siedzibą w S. (dalej: "[...]") postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowania podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od 1 października 2013 r. do 31 stycznia 2014 r.
Zgodnie z przedłożoną dokumentacją księgową [...] w badanym okresie zajmowała się handlem paliwami oraz prowadziła sprzedaż prowizyjną paliwa żeglugowego w imieniu [...] S.A.
W toku postępowania kontrolnego Dyrektor UKS ustalił, że w ewidencjach nabyć prowadzonych dla celów podatku od towarów i usług dotyczących badanego okresu [...] ujęła faktury wystawione przez [...] spółkę z o.o. (dalej: "[...]") dotyczące zakupu paliw płynnych w postaci oleju napędowego oraz benzyny bezołowiowej 95 i 98:
- w październiku 2013 r. w łącznej kwocie netto: [...] zł i VAT: [...] zł,
- w listopadzie 2013 r. w łącznej kwocie netto: [...] i VAT: [...] zł,
- w grudniu 2013 r. w łącznej kwocie netto: [...] i VAT: [...] zł,
- w styczniu 2014 r. w łącznej kwocie netto: [...] i VAT: [...].
Jednocześnie w ewidencjach sprzedaży dotyczących badanego okresu [...] ujęła faktury sprzedaży paliw płynnych na rzecz [...] sp. z o.o. (dalej: [...]") oraz innych podmiotów, nabytych uprzednio od [...]
- w październiku 2013 r. w łącznej kwocie netto: [...] zł i VAT: [...] zł,
- w listopadzie 2013 r. w łącznej kwocie netto: [...] i VAT: [...] zł,
- w grudniu 2013 r. w łącznej kwocie netto: [...] i VAT: [...] zł,
- w styczniu 2014 r. w łącznej kwocie netto: [...] i VAT: [...] zł.
Dyrektor UKS na podstawie całości zebranego materiału dowodowego ustalił, że faktyczna dostawa paliwa była niezgodna z dokumentacyjnym przebiegiem transakcji, tj. odbywała się od dostawcy - podmiotu zagranicznego bezpośrednio do końcowego odbiorcy krajowego z pominięciem [...] i [...]. Faktycznym dysponentem paliwa w łańcuchu była [...].
Kwestionując wymienione transakcje, Dyrektor UKS wskazał, że [...] w badanym okresie brała udział w zorganizowanej grupie podmiotów, pomiędzy którymi przeprowadzane były fikcyjne transakcje obrotu paliwami płynnymi, w których spółka pełniła rolę tzw. "bufora", który miał nabywać paliwo od "znikającego podatnika" ([...]), a następnie odsprzedawać je m.in. do [...].
Na podstawie zebranego materiału dowodowego Dyrektor UKS ustalił, że faktury wystawione przez [...] na rzecz [...] mające dokumentować obrót paliwem stwierdzają czynności, które faktycznie nie zostały dokonane, ponieważ [...] nie rozporządzała tym towarem jak właściciel i nie mogła tym samym przenieść tego prawa na rzecz [...].
W konsekwencji organ pierwszej instancji stwierdził, że faktury wystawione przez [...] na rzecz [...] i innych odbiorców, dotyczące transakcji sprzedaży paliwa płynnego nabytego od [...] również stwierdzają czynności, które faktycznie nie miały miejsca.
W dokumentacji księgowej spółki w toku prowadzonego postępowania kontrolnego oprócz faktur dokumentujących obrót paliwami płynnymi, pomiędzy podmiotami [...]., [...] i [...] stwierdzono transakcje dotyczące nabycia przez [...] od [...] usług transportowych oraz analiz chemicznych i sprzedaży (refakturowania) ich przez [...] na rzecz [...]. Ponieważ w ocenie Dyrektora UKS usługi odzwierciedlone na fakturach były bezpośrednio związane z fikcyjnym obrotem paliwami, uznano analogicznie, że stwierdzają one czynności, które nie zostały faktycznie dokonane.
Organ pierwszej instancji, rozpatrując sprawę, swoje rozstrzygnięcie dokonał m.in. w oparciu o:
- wyjaśnienia złożone przez J. P. (jedynego wspólnika [...] do protokołu przesłuchania w charakterze podejrzanej z 17 lutego 2016 r., z których wynika, że to A. T. (udziałowiec [...] namówił ją do kupowania paliwa od [...], a następnie sprzedawania go do [...], mimo że wcześniej przez wiele miesięcy to [...] dostarczała paliwo do [...]
- ustalenia poczynione przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. w toku postępowań kontrolnych prowadzonych wobec [...] zakończonych wydaniem ostatecznych decyzji z [...] r. [...]([...] oraz z [...] r. [...], stwierdzających, że [...] nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej, a jedynie pełniła rolę "znikającego podatnika" przy transakcjach wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw,
- zeznania osób zarządzających [...], tj. A. K. (właściciela wszystkich udziałów) i K. D. (prezesa zarządu), z których wynika ich brak podstawowej wiedzy na temat funkcjonowania kierowanej przez nich spółki oraz otrzymywanie poleceń dotyczących prowadzenia spółki z zewnętrznego źródła,
- zeznania A. K., z których wynika, że zarówno on, jak i J. P. mieli świadomość, że A. K., reprezentując [...], pełni rolę "słupa",
- brak dochowania przez J. P. należytej staranności przy wyborze kontrahenta - jedynego dostawcy, poprzez niesprawdzenie w ogólnodostępnym Biuletynie Informacji Publicznej ministra właściwego do spraw finansów publicznych faktu niezłożenia kaucji gwarancyjnej przez [...],
- lakoniczną treść zamówień na paliwo wysyłanych drogą mailową przez [...] do [...] na podstawie identycznych zamówień otrzymanych kilka minut wcześniej ze skrzynki mailowej [...],
- brak przekazywania przez [...] do [...] wyników badań laboratoryjnych jakości paliwa, mimo zobowiązującego do tego zapisu w umowie pomiędzy tymi podmiotami,
- wyjaśnienia M. S. - udziałowca [...], z których wynika, że [...] nadzorowała cały proces zakupu paliwa z zagranicy, a on sam naciskał na kierowców firm przewozowych, aby każdorazowo przysyłali mu wiadomości SMS dotyczące załadunku i wyładunku paliwa,
- oświadczenie pełnomocnika reprezentującego [...] nadesłane pismem z 23 września 2014 r. informujące, że w badanym okresie [...] była każdorazowo organizatorem transportu paliwa przy transakcjach z udziałem [...].
- zeznania właścicieli firm transportowych oraz ich kierowców zajmujących się przewozem paliwa, z których wynika, że [...] wiedziała o każdej dostawie paliwa przywiezionej z [...]. W ocenie organu pierwszej instancji [...] i [...] były pomijane w uzyskaniu tych informacji, gdyż faktycznie nie dokonywały obrotu paliwem, a rzeczywisty obrót paliwem dokonywany był przez [...],
- niewypełnione oświadczenia o zapłacie podatku od towarów i usług opieczętowane firmową pieczątką [...] oraz zawierające odręczne podpisy "[...]" lub "[...]" zabezpieczone w siedzibie [...], które w opinii organu podważają wiarygodność takich oświadczeń i wskazują na świadomy udział strony w procederze fikcyjnego obrotu paliwem z udziałem [...],
- brak infrastruktury niezbędnej do prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami zarówno w [...] jak i [...],
- dokonywanie przez [...] przelewów na konto [...] bez określenia w tytule płatności jakiej faktury wpłata dotyczy, najczęściej w tym samym dniu, w którym spółka otrzymała przelew od [...], w tej samej kwocie pomniejszonej o [...] zł.
Organ ocenił, że całość zebranego podczas postępowania kontrolnego materiału dowodowego wskazuje na działanie w badanym okresie zorganizowanej grupy podmiotów, wykorzystującej podmioty spełniające rolę "znikającego podatnika" ([...]) oraz "bufora" ([...]), której celem było oszustwo w podatku VAT. Jako faktycznego odbiorcę i podmiot zarządzający transakcjami zakupu i transportem paliwa organ pierwszej instancji wskazał [...], która w jego ocenie była faktycznym dysponentem paliwa w fakturowym łańcuchu nabyć.
W związku z powyższym, organ kontroli skarbowej uznał, iż prowadzone przez [...] dla celów podatku od towarów i usług rejestry zakupu i sprzedaży VAT w zakresie ujęcia faktur związanych z obrotem paliwami, usługami transportowymi i analizami chemicznymi są nierzetelne. Powyższe znalazło swoje odzwierciedlenie w protokole z badania ksiąg spółki z 20 września 2016 r. znak: [...]
Organ kontroli skarbowej uznał, że [...], stosownie do art. 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.; dalej: "u.p.t.u."), nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego wykazanego na ww. fakturach wystawionych przez [...] dotyczących transakcji zakupu paliw płynnych oraz przez [...] dotyczących zakupu usług transportowych i analiz chemicznych.
Dyrektor UKS wydał w dniu [...] r. decyzję [...] [...], w której określił [...]
- za październik 2013 r. - kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym od towarów i usług do przeniesienia na następny miesiąc w wysokości: [...] zł, oraz podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. w kwocie: [...] zł,
- za listopad 2013 r. - kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym od towarów i usług do przeniesienia na następny miesiąc w wysokości: [...] zł, oraz podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. w kwocie: [...] zł,
- za grudzień 2013 r. - kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym od towarów i usług do przeniesienia na następny miesiąc w wysokości: [...] zł oraz podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. w kwocie: [...] zł,
- za styczeń 2014 r. - kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym od towarów i usług do przeniesienia na następny miesiąc w wysokości: [...] zł oraz podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. w kwocie: [...] zł.
Strona odwołała się od wymienionej decyzji i wniosła o jej uchylenie w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie.
W treści odwołania pełnomocnik strony podniósł m.in., że postępowanie karne, które ma ustalić stopień zawinienia [...], nie zostało zakończone, zatem niezawieszenie postępowania kontrolnego należy uznać za szczególnie rażące naruszenie prawa. Strona wskazała, że postępowanie karne prowadzone wobec J. P. może zakończyć się jej uniewinnieniem, gdyż nie wiedziała ona i nie mogła wiedzieć, że jej dostawca [...] prowadził działalność przestępczą.
Strona podważyła ustalenia zawarte w decyzji Dyrektora UKS i stwierdziła, że postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone w sposób skrajnie nierzetelny. Naruszona została zasada legalizmu, gdyż z zebranego materiału dowodowego bezspornie wynika, iż w każdym przypadku miała miejsce fizyczna dostawa towaru. Jako szczególnie rażące strona wskazała zarzuty dotyczące niedochowania należytej staranności przez panią J. P. przy wyborze swoich kontrahentów w aspekcie ujęcia ich na liście Ministerstwa Finansów.
Strona podniosła również zarzut pominięcia szeregu dowodów, m.in. wyników kontroli krzyżowych u klientów [...] wskazujących na faktyczne dostawy towarów. Ponadto złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodów z przesłuchań strony oraz wymienionych świadków.
Do odwołania dołączono kserokopie następujących dokumentów:
- wyroku Sądu Okręgowego w S., sygn. VIII GC 212/15 z powództwa [...] przeciwko [...] o zapłatę,
- zajęcia komorniczego z wniosku [...] w stosunku do wierzyciela [...],
- pozwu o zapłatę, wniosku o wszczęcie egzekucji i postanowienia o ustalenie kosztów postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi - J. P.,
- rozliczenia VAT wraz z kopiami wyciągów bankowych [...].
W późniejszym okresie wpłynęły ponadto pisma pełnomocnika strony stanowiące uzupełnienie odwołania, w których odniósł się on m.in. do ugruntowującej się linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie potrzeby zindywizualizowanego rozpatrywania każdej sprawy oraz opublikowania 30 czerwca 2017 r. przez Ministerstwo Finansów komunikatu o rozpoczęciu konsultacji podatkowych w sprawie listy przesłanek świadczących o występowaniu należytej staranności po stronie nabywcy w transakcjach krajowych w kontekście prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Pismem z 14 sierpnia 2017 r. pełnomocnik strony ponownie wniósł o przeprowadzenie dowodów wyszczególnionych w treści odwołania z 16 stycznia 2017 r. oraz o przeprowadzenie rozprawy w trybie art. 200a § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa.
Postanowieniami z 29 września 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "Dyrektor IAS"), odmówił realizacji złożonych wniosków dowodowych oraz przeprowadzenia rozprawy. Organ stwierdził, że okoliczności, których dotyczy wniosek strony dotyczą albo nie maja znaczenia dla sprawy, albo zostały już potwierdzone innymi dowodami. Pismem z 3 października 2017 r. uzupełnionym pismem z 4 października 2017 r. pełnomocnik strony ponowił wnioski dowodowe.
Dyrektor IAS wydał decyzję z dnia [...] r. [...], [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że [...] świadomie uczestniczyła w transakcjach karuzelowych jako "bufor" z udziałem [...] jako "znikającego podatnika" oraz [...] jako "beneficjenta". Dyrektor IAS stwierdził również, że organ pierwszej decyzji wydał decyzję na podstawie kompletnego materiału dowodowego z prawidłowym zastosowaniem przepisów prawa proceduralnego wyszczególnionych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.; dalej: "o.p."). rola [...] i A. K. została jasno określona w prawomocnych decyzjach Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P., które zgodnie z art. 194 § 1 o.p. stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Ponadto materiał zebrany w postępowaniu podatkowym w sposób jednoznaczny potwierdza świadome uczestnictwo [...] w transakcjach mających na celu wyłudzenie podatku od towarów i usług.
Organ odwoławczy ujawnił, że w ustaleniach decyzji Dyrektora UKS nie wykazano w podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. za miesiąc styczeń 2014 r. kwoty podatku VAT w wysokości [...] zł, wynikającej z faktury nr [...] z 2 stycznia 2014 r. Organ I instancji orzekł, że podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. za styczeń 2014 r. wynosi kwotę [...]zł, a powinien orzec kwotę [...]zł. Mając jednak na względzie art. 234 o.p. statuujący zasadę reformationis in peius, Dyrektor IAS postanowił nie pogarszać sytuacji podatnika.
Strona zaskarżyła do Sądu decyzję organu odwoławczego, zarzucając jej naruszenie:
- art. 86 ust. 1 oraz art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a u.p.t.u. w zw. z art. 17 ust. 2 VI Dyrektywy, a także art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. w zw. z art. 17 ust. 2 VI Dyrektywy poprzez uznanie, że skarżącej nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących nabycie paliwa od spółki [...] pomimo dochowania przez skarżącą należytej staranności kupieckiej,
- art. 108 u.p.t.u. poprzez uznanie, iż spółka zobowiązana jest do zapłaty kwot podatku w trybie tego przepisu, pomimo że dostawy towarów na rzecz odbiorców spółki rzeczywiście miały miejsce,
- art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, art. 180, art. 187, art. 188, art. 190 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów Państwa oraz zebranie niepełnego materiału dowodowego, a także odmowę przeprowadzenia wielokrotnie wnioskowanych dowodów pomimo braku podstaw do tej odmowy.
Strona wniosła o: uchylenie w całości decyzji Dyrektora IAS oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora UKS; zasądzenie od Dyrektora IAS na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych.
W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Skarżąca nie wiedziała i nie mogła wiedzieć, że jej kontrahent dokonuje fikcyjnych nabyć towaru zupełnie niezwiązanego z paliwem jej dostarczanym. Transakcje dokonywane pomiędzy [...] a [...] oraz pomiędzy [...] i jej klientami były legalne i całkowicie zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W żadnym przypadku nie można ich określić przy pomocy nieznajdujących się w polskim prawie i niezdefiniowanych pojęć "fakturowe nabycie" i "fakturowa sprzedaż". J. P. przed rozpoczęciem współpracy z nowym kontrahentem (w tym [...] sprawdzała legalność podmiotów gospodarczych na podstawie dostępnych rejestrów i baz danych, a firmy współpracujące były zobowiązane do przesyłania potwierdzeń rejestracji dla potrzeb podatku od towarów i usług. Za absurdalne wręcz należy uznać stwierdzenie organu podatkowego drugiej instancji, że "dołączone do odwołania dokumenty w postaci kopii wyroku Sądu Okręgowego w S., wniosku o wszczęcie egzekucji, czy kopii zajęcia komorniczego, w ocenie organu odwoławczego są następstwem celowych działań ze strony osób uczestniczących w procederze wyłudzenia podatku od towarów i usług mających na celu uwiarygodnienie fikcyjnych transakcji zawieranych w łańcuchu dostaw paliw płynnych". W ocenie spółki stwierdzenie takie stanowi naruszenie art. 121 o.p. Gdyby organy podatkowe mogły (tak jak w skarżonej decyzji) bez żadnego dodatkowego uzasadnienia uznawać, iż przedłożone przez stronę dowody są następstwem działań mających na celu uwiarygodnienie transakcji, to udział strony w postępowaniu byłby fikcją. Z jednej strony organy podatkowe wskazują, iż cały ciężar dowodowy nie może spoczywać jedynie na organie podatkowym, z drugiej jednak odmawiają wiarygodności dowodom przedstawianym przez stronę - w tym przypadku Dyrektor IAS bez żadnego uzasadnienia odmawia mocy dowodowej wyrokowi Sądu Okręgowego, tym samym samodzielnie kwestionując wyrok sądu. Co więcej, w załączeniu strona przedkłada potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię postanowienia Komornika Sądowego w sprawie z wniosku wierzyciela - spółki [...] przeciw dłużnikowi (kolejnemu nabywcy [...] w kontrolowanym okresie) J. P.. W ocenie strony jest to dowód potwierdzający rzetelność dokonanych transakcji - gdyby bowiem transakcje te nie miały miejsca, to spółka nie wkraczałaby na drogę sądową, by uzyskać nieotrzymaną zapłatę za dostarczony towar.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Dyrektor IAS stwierdził, że nie odmawia mocy dowodowej wyrokowi Sądu Okręgowego w S., wnioskowi o wszczęcie egzekucji i kopii zajęcia komorniczego, wskazuje jedynie, że dowody te w żaden sposób nie zaprzeczają uczestnictwu [...] w procederze transakcji karuzelowych mających na celu oszustwo podatkowe. W ocenie organu odwoławczego powstanie powyższych dokumentów mogło być następstwem celowych działań ze strony osób uczestniczących w procederze wyłudzenia podatku od towarów i usług, które miały na celu uwiarygodnienie fikcyjnych transakcji zawieranych w łańcuchu dostaw paliw płynnych, tym bardziej, że jednym z podmiotów wobec którego toczyło się takie postępowanie, był [...] - inicjator karuzeli podatkowej.
Postanowieniem z 25 kwietnia 2018 r. I SA/Sz 1037/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Pismem z 25 lipca 2018 r. strona podniosła m.in., że okoliczność zignorowania przez organy podatkowe istnienia prawomocnych orzeczeń sądu powszechnego przesądza o wadliwości decyzji organów obu instancji i winna skutkować ich uchyleniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, sąd stwierdza, że organ odwoławczy nie naruszył przepisów prawa w stopniu obligującym do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skarżąca kwestionuje przede wszystkim ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonanego przez organy, w szczególności niezasadne przyjęcie, że zakwestionowane transakcje nie zostały wykonane oraz nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez nią dowodów, które miały wykazać tezę przeciwną. Ponadto Skarżąca zarzuciła błędną ocenę jej świadomości w uczestniczeniu w procederze wyłudzenia podatku VAT, wskazując że dochowała należytej staranności przy doborze kontrahenta.
W ocenie Sądu, w każdej ze spornych kwestii rację należy przyznać organom.
W pierwszej kolejności należy rozważyć zarzuty Skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w oparciu o które nastąpiło ustalenie stanu faktycznego sprawy, ponieważ jedynie prawidłowo ustalony stan faktyczny daje podstawę do zastosowania właściwego dla tego stanu faktycznego przepisu podatkowego prawa materialnego, jako normy stanowiącej o treści rozstrzygnięcia.
Oceniając przeprowadzone w sprawie postępowanie Sąd podkreśla, że na organy nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 122 i 187 § 1 o.p.). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest nie tylko zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, ale również ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ powinien dokonać na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 o.p.). Dowodem jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 o.p.). Przeprowadzane dowody powinny być przydatne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i mają zbliżać sprawę do jej wyjaśnienia. Wyniki rozpatrzenia dowodów, dające obraz stanu faktycznego, powinny być przekonująco umotywowane i znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, obrazując proces myślowy, który doprowadził do podjęcia określonych ustaleń i w konsekwencji wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia.
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy nie uchybiły powyższym zasadom postępowania podatkowego i dołożyły wszelkich starań, by dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Dokonując oceny wiarygodności zgromadzonych dowodów, organy nie były skrępowane żadnymi regułami określającymi wartość poszczególnych rodzajów dowodów i dokonały jej w sposób swobodny, na podstawie własnego przekonania opartego na wiedzy, doświadczeniu życiowym, prawach logiki, wzajemnych relacjach między poszczególnymi dowodami, z uwzględnieniem całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
W oparciu o zebrane dowody organy przekonująco wykazały, że Skarżąca w sposób nieuprawniony odliczyła podatek naliczony wynikający z kwestionowanych w sprawie faktur otrzymanych od [...] dokumentujących obrót paliwem w hurtowych ilościach. Ustalenia te znajdują swoje odzwierciedlenie w treści decyzji, zawierającej argumenty, które doprowadziły do takiej konstatacji.
W ocenie Sądu, zgromadzone dowody wskazują, że faktury wystawione na rzecz skarżącej Spółki nie dokumentują faktycznych zdarzeń gospodarczych – tj. przede wszystkim obrotu paliwem w hurtowych ilościach (nabywanych od [...] i następnie sprzedawanych [...], jak również nabycia analiz chemicznych oraz usług transportowych od [...]. Organy w wyniku podjętych działań, ustaliły że faktury te są nierzetelne i nie dokumentują faktycznego obrotu gospodarczego.
Zaznaczyć przede wszystkim należy, że zakwestionowany został obrót hurtowy paliwem pomiędzy podmiotami: [...], [...] oraz skarżącą Spółką. Świadczą o tym przywołane w decyzji organu okoliczności i dowody, m.in.:
- wyjaśnienia złożone przez J. P. do protokołu przesłuchania z 17 lutego 2016 r., z których wynika, że to A. T. (udziałowiec [...] namówił ją do kupowania paliwa od [...], a następnie sprzedawania go do [...] mimo, że wcześniej przez wiele miesięcy to [...] dostarczała paliwo do [...].
- ustalenia poczynione przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. w toku postępowań kontrolnych prowadzonych wobec [...] nr [...] i nr [...] zakończonych wydaniem decyzji z [...] r. i [...] r. nr [...], stwierdzających, że [...] nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej, a jedynie pełniła rolę "znikającego podatnika" przy transakcjach wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw,
- zeznania osób zarządzających [...], tj. A. K. (udziałowca [...] i K. D. - P. Zarządu [...], z których wynika ich brak podstawowej wiedzy na temat funkcjonowania kierowanej przez nich spółki oraz otrzymywanie poleceń dotyczących prowadzenia spółki z zewnętrznego źródła,
- zeznania A. K. z których wynika, że zarówno on, jak i J. P. mieli świadomość, że A. K., reprezentując [...], pełnił rolę "słupa",
- brak dochowania przez J. P. należytej staranności przy wyborze kontrahenta - jedynego dostawcy, poprzez niesprawdzenie w ogólnodostępnym Biuletynie Informacji Publicznej ministra właściwego do spraw finansów publicznych faktu niezłożenia kaucji gwarancyjnej przez [...],
- lakoniczna treść zamówień na paliwo wysyłanych drogą mailową przez [...] do [...] na podstawie identycznych zamówień otrzymanych kilka minut wcześniej ze skrzynki mailowej [...],
- brak przekazywania przez [...] do [...] wyników badań laboratoryjnych jakości paliwa, mimo zobowiązującego do tego zapisu w umowie pomiędzy obydwoma podmiotami,
- wyjaśnienia M. S. - udziałowca [...] - z których wynika, że [...] nadzorowała cały proces zakupu paliwa z zagranicy, a on sam naciskał na kierowców firm przewozowych, aby każdorazowo przysyłali mu wiadomości SMS dotyczące załadunku i wyładunku paliwa,
- oświadczenie pełnomocnika reprezentującego [...] nadesłane pismem z 23 września 2014 r. informujące, że w badanym okresie [...] była każdorazowo organizatorem transportu paliwa przy transakcjach z udziałem [...],
- zeznania właścicieli firm transportowych oraz ich kierowców zajmujących się przewozem paliwa z których wynika, że [...] wiedziała o każdej dostawie paliwa przywiezionej z [...]. W ocenie organów [...] i [...] były pomijane w uzyskaniu tych informacji gdyż faktycznie nie dokonywały obrotu paliwem, a rzeczywisty obrót paliwem dokonywany był przez [...],
- liczne niewypełnione oświadczenia o zapłacie podatku od towarów i usług opieczętowane firmową pieczątką [...] oraz zawierające odręczne podpisy "[...]" lub "[...]" zabezpieczone w siedzibie [...], które to w opinii organu pierwszej instancji podważają wiarygodność takich oświadczeń i wskazują na świadomy udział strony w procederze fikcyjnego obrotu paliwem z udziałem [...],
- brak infrastruktury niezbędnej do prowadzenia działalności gospodarczej związanej z handlem paliwami zarówno w [...], jak i [...],
- dokonywanie przez [...] przelewów na konto [...] bez określenia w tytule płatności jakiej faktury wpłata dotyczy, najczęściej w tym samym dniu, w którym spółka otrzymała przelew od [...] w tej samej kwocie pomniejszonej o [...] zł.
Nie budzi wątpliwości Sądu ustalony przez organy charakter działalności prowadzonej przez [...]. W sposób przekonujący ustalono, że spółka ta nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej a jedynie ją symulowała, co potwierdzają ostateczne decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. stanowiące – na podstawie art. 194 § 1 o.p. dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w ocenie Sądu jednoznacznie wskazuje, że [...] nie była właścicielem, ani dysponentem paliwa, którego rzekomą sprzedaż wykazywała na wystawianych przez siebie fakturach. Nie mogła zatem sprzedać Skarżącej paliwa ujawnionego na zakwestionowanych fakturach VAT, bowiem uprzednio go skutecznie nie nabyła. Jednocześnie [...] wykazywała fikcyjne nabycia krajowe granulatu srebra oraz fikcyjne wewnątrzwspólnotowe nabycia tego towaru, celem zrównoważenia podatku należnego. Taki mechanizm pozwalał spółce na zastosowanie cen zakupu i sprzedaży paliw, które skutkowały ponoszeniem strat w obrocie z [...]. Nie bez znaczenia są w tym kontekście wskazane przez organ zaangażowania osób kierujących [...] w zakup [...] przez A. K. oraz zasilenie konta [...]
W ocenie Sądu, nie można zgodzić się z zarzutami skargi, niepełnego zgromadzenia w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organy wnioskowanych dowodów.
Podkreślić należy, że w myśl art. 180 § 1 o.p., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem art. 284a § 3, art. 284b § 3 i art. 288 § 2, oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe (art. 181 o.p.). Tak więc zgromadzone materiały, w tym protokoły przesłuchań J. P., W. B., A. T., M. S., A. K., K. D. zostały prawidłowo włączone w poczet dowodów postępowania kontrolnego (por. m.in. wyrok NSA z 26 kwietnia 2017 r. II FSK 923/15). Korzystanie przez organy z tak uzyskanych zeznań nie narusza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym (art. 123 o.p.). Organy nie mają zatem obowiązku przeprowadzania kolejnych dowodów, na okoliczności które zostały już dostatecznie wyjaśnione innymi dowodami, bądź powtarzania dowodów już przeprowadzonych. Zgodzić się należało z organami, że w takiej sytuacji nie było przesłanek do przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą Spółkę dowodów, bowiem nie mogły mieć one wpływu na wynik sprawy i zmierzały wyłącznie do jego przedłużenia. Uzasadniona odmowa przeprowadzenia wnioskowanych dowodów nie stanowi naruszenia art. 123 o.p. Skarżąca Spółka w trakcie przeprowadzonego postępowania wielokrotnie przedstawiała swoje stanowisko w sprawie, które było weryfikowane przez organy, a zatem brała czyny udział w prowadzonym postępowaniu. Okoliczność, że powyższe stanowisko nie zostało uwzględnione i podzielone przez organ nie może być postrzegane jako naruszenie zasady czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.).
Sąd podziela wywody organu w zakresie świadomości Skarżącej co do uczestniczenia w "karuzeli podatkowej" oraz zachowania należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów. Jako kluczowe w tym względzie uznano zabezpieczone oświadczenia "in blanco" oraz wyjaśnienia samej J. P. odnośnie do rozpoczęcia współpracy z [...] z inicjatywy A. T.. Świadczą o tym również, pozostałe wskazane wyżej dowody, w tym zeznania A. K., których – pomimo niektórych wskazanych przez Skarżącą nieścisłości – nie można odrzucić w całości. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że zarówno A. K., jak i K. D. nie mieli żadnego wpływu na funkcjonowanie rzekomo kierowanego przez nich podmiotu i otrzymywali polecenia od "[...]". Nie było również potrzeby przesłuchania T. M. na okoliczność posiadanej przez J. P. świadomości, że A. K. jest "słupem". Okoliczność tę ustalono na podstawie innych dowodów, w tym zeznań samej J. P. z 3 marca 2016 r. odnośnie do załatwiania spraw z nieokreśloną bliżej osobą z biura [...]. W tym kontekście Sąd za niewiarygodne uznał również zawarte w skardze wywody dotyczące zachowania przez [...] należytej staranności w wyborze kontrahentów oraz deprecjonowanie roli wymienionych oświadczeń. Skarżąca jako profesjonalista powinna mieć świadomość, że branża paliwowa jest szczególnie narażona na wyłudzenia i oszukańcze działania podmiotów trzecich w zakresie podatku od towarów i usług. Jednakże mimo tej świadomości nie poczyniła dostatecznych kroków zmierzających do wyeliminowania potencjalnego oszustwa, co więcej - stała się jego aktywnym uczestnikiem.
Z kolei odzwierciedlone na fakturach transakcje dotyczące nabycia przez [...] od [...] usług transportowych oraz analiz chemicznych i sprzedaży (refakturowania) ich przez [...] na rzecz [...] były bezpośrednio związane z fikcyjnym obrotem paliwami i słusznie organy uznały, że stwierdzają one czynności, które nie zostały faktycznie dokonane. Organ uzasadnił to dodatkowo zeznaniami samej J. P., z 3 marca 2016 r., w których nie potrafiła wyjaśnić zasadności wystawiania przez [...] faktur za analizy chemiczne oraz twierdzeniami zawartymi w piśmie z 23 września 2014 r. o niekontrolowaniu poniesionych kosztów transportu. Przekonująca jest także argumentacja organu w zakresie całkowitej kontroli nad towarem od momentu załadunku paliwa na terenie [...] do wyładunku na terenie bazy [...] przez [...].
Należy podkreślić, że organy nie kwestionują istnienia spornego paliwa, jednakże wykazały, że ani [...], ani [...] nie były faktycznymi uczestnikami obrotu tym towarem. Słusznie zwrócono uwagę, że w zakresie niekwestionowanej przez organy działalności [...] związanej ze sprzedażą paliwa żeglugowego w imieniu [...] SA treść prowadzonej korespondencji mailowej nie ograniczała się do skopiowania wiadomości otrzymanej od [...], a nadto posiadanie rachunku bankowego w tym samym banku ([...]) przez wszystkie podmioty uczestniczące w łańcuchu dostaw ([...], [...], [...] stanowi jedną z cech charakterystycznych przy transakcjach karuzelowych, umożliwiając szybki przepływ pieniędzy.
Według Sądu nie jest zasadny także zarzut odmowy mocy dowodowej wyrokowi Sądu Okręgowego, a tym samym samodzielnego zakwestionowania przez organ wyroku sądu. Z informacji pozyskanej z Sądu Okręgowego w S. pismem z 16 sierpnia 2018 r. wynika, że w sprawie z powództwa [...] przeciwko [...] o zapłatę uzasadnienie wyroku z 30 września 2015 r. zostało wygłoszone i sporządzono jego transkrypcję. Wyrokiem z 2 marca 2016 r. I ACa 8/16 Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanej i zostało sporządzone uzasadnienie pisemne tego wyroku. Roszczenie dotyczyło zapłaty pozostałej części należności z faktury VAT nr 52/03/2014 z 27 marca 2014 r., a więc z okresu, którego nie dotyczy niniejsze postępowanie. W sprawie nie może być zatem mowy o związaniu treścią prawomocnego orzeczenia zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., na które powołuje się strona.
Nie można również zgodzić się z zarzutami skargi odnośnie do nieuwzględnienia przez organ podatkowy prawomocności nakazu zapłaty z 23 lutego 2015 r. wydanego przez Sąd Okręgowy w sprawie o sygn. akt VIII GNc 69/15, z uwagi na nieprzedłożenie tego dokumentu organowi podatkowemu w toku postępowania podatkowego. Uwzględnić przy tym należy szczególne uregulowania co do postępowania nakazowego i upominawczego (Dział V postępowanie nakazowe i upominawcze, art. 484 i nn. k.p.c.). W postępowaniach tych nakaz zapłaty jest wydawany przez sąd na podstawie dokumentów/okoliczności przedstawionych przez powoda wraz z pozwem, przy czym rodzaj tych dokumentów wskazano w przepisie. Na tym etapie postępowanie sądu sprowadza się w istocie do sprawdzenia, czy zgłoszone przez powoda żądanie jest potwierdzone tymi przedłożonymi dokumentami, a więc jest to ocena w aspekcie formalnym, bez badania materialnej prawdziwości tych dokumentów (oczywiście jeśli spełniają one wymogi formalne), bo pełne badanie okoliczności sprawy następuje dopiero po wniesieniu zarzutów/sprzeciwu przez pozwanego, jeśli dojdzie do skutecznego wniesienia tychże zarzutów/sprzeciwu.
Niezasadny okazał się również zarzut niezawieszenia postępowania podatkowego do czasu zakończenia postępowania karnego, ponieważ w sprawie nie miała zastosowania żadna z przesłanek wymienionych w art. 201 § 1a i art. 204 o.p., a kwestia ta była już przedmiotem rozważań tutejszego sądy (wyrok z 11 października 2017 r. I SA/Sz 635/17 oddalający skargę strony).
Według Sądu, Skarżąca podjęła szereg czynności formalnych, jak chociażby wystawianie faktur, jednakże czynności te zmierzały wyłącznie do stworzenia pozorów działalności gospodarczej w zakresie obrotu spornymi paliwami, których celem było ukrycie oszustwa podatkowego.
Skoro stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy, to nie mogą być zasadne wskazane w skardze zarzuty dotyczące naruszeń prawa materialnego, a organy prawidłowo zastosowały art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a oraz art. 108 ust. 1 u.p.t.u., jak również nie naruszyły art. 17 ust. 2 VI Dyrektywy. Skarżąca bezpodstawnie odliczała bowiem podatek naliczony wynikający z faktur VAT, które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Podstawą materialnoprawną odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego jest art. 86 ust. 1 u.p.t.u., który stanowi, że w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Kwotę podatku naliczonego stanowi zaś suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług (art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a u.p.t.u.). Prawo do odliczenia podatku naliczonego, jakkolwiek o fundamentalnym znaczeniu dla systemu VAT opartego na neutralności tego podatku nie ma jednak nieograniczonego charakteru. Przepis art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. wskazuje bowiem, że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury w przypadku, gdy stwierdzają one czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności. Dla odliczenia podatku naliczonego istotne jest zatem, by przyjęta do rozliczenia faktura VAT dokumentowała rzeczywisty obrót. Warunek taki zachodzi wtedy, gdy dana faktura odzwierciedla zdarzenie gospodarcze dokonane między podmiotami wymienionymi na fakturze, której przedmiotem jest towar bądź usługa opisana w tym dokumencie pod względem ilościowym, jakościowym, wartościowym itp. Innymi słowy, między rzeczywistą sprzedażą a jej opisem w fakturze istnieć musi pełna zgodność pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Zależność ta podkreślana jest też w orzecznictwie ETS (np. w sprawie C - 342/87 [...] v. [...]) stwierdzono, że wynikające z przepisów Dyrektywy prawo do odliczenia nie znajduje zastosowania do podatku, który jest należny wyłącznie z tego powodu, że został wykazany na fakturze. Na takie odczytywanie ww. przepisów wielokrotnie wskazywano też w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyroki NSA z 14 listopada 2013 r. sygn. akt I FSK 1559/12 i z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt I FSK 380/08 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższego wynika, iż podatnik nabywa prawo do odliczenia podatku naliczonego zasadniczo wówczas, gdy faktura odzwierciedla rzeczywistość, tj. dostawę towaru lub świadczenie usługi przez podmioty ujawnione w jej treści. Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury, która nie odzwierciedla rzeczywistości, przez podatnika, który nie wiedział lub nie mógł wiedzieć, że bierze udział w czynnościach mających na celu oszustwa (nadużycia) w podatku od towarów i usług. To zaś ocenia się z uwzględnieniem podjętych przez niego aktów należytej staranności. Zauważyć przy tym wypada, że w przypadku "pustych faktur" w znaczeniu faktur dokumentujących transakcje nieistniejące, którym nie towarzyszy żadna realna dostawa towarów czy wykonanie usług, badanie dobrej wiary nie jest wymagane. Tym samym istotne jest, czy mamy do czynienia z tzw. pustą fakturą sensu stricto, czyli jedynie samym dokumentem, któremu w rzeczywistości w ogóle nie towarzyszy transakcja w nim wskazana, czy też taką pustą fakturą, której towarzyszy realna transakcja, ale z udziałem innego podmiotu niż wystawca tej faktury (jeden podmiot faktycznie realizuje transakcję, a zupełnie inny podmiot wystawia fakturę mającą rzekomo dokumentować tę transakcję, czego świadom jest odbiorca takiej faktury), albo wreszcie fakturą wystawioną przez firmanta, a zatem dotyczącą w istocie rzeczywistego obrotu towarami lub usługami, ale z zatajeniem wobec osób trzecich (nabywców) prawdziwego podmiotu realizującego tenże obrót.
Jeśli wystawieniu faktury nie towarzyszy w ogóle żadna dostawa towaru lub świadczenie usług przez podmiot ją wystawiający, ani żaden inny (obrót istnieje tylko na fakturze), albo tego rodzaju transakcję nabywca świadomie realizuje z jednym podmiotem, a dokumentuje u innego podmiotu, to dobra wiara ze swej istoty nie może być uwzględniona. Nie sposób bowiem przyjąć, że podatnik odliczający podatek z takiej faktury nie jest świadomy swojego oszukańczego działania czy nadużycia prawa. Natomiast w wypadku ustalenia, że w danej sprawie wystąpił rzeczywisty obrót towarami lub usługami, ale ten, który według faktury miał być świadczącym usługę lub dostarczającym towar okazał się być jedynie firmantem ukrywającym wobec nabywcy dane określające rzeczywistego podatnika (imię i nazwisko, nazwę albo firmę), "dobra wiara" ma znaczenie i należy badać okoliczności związane ze starannością w działaniu podatnika (por. wyrok NSA z 11 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 390/13).
Takie rozumienie wskazanych przepisów prawa materialnego zaprezentował organ podatkowy rozpatrujący przedmiotową sprawę i właściwie je zastosował, ustalając, że w sprawie w sprawie nie można mówić o dochowaniu przez Skarżącą należytej staranności w zakresie zawierania transakcji z dostawcami. Wręcz przeciwnie Skarżąca była aktywnym uczestnikiem oszustwa podatkowego, jako jedno z jego ogniw.
Słusznie wreszcie zauważył organ II Instancji w odpowiedzi na skargę, że powołane przez Skarżącą przepisy Kodeksu cywilnego nie znajdują zastosowania w przypadku wystawienia faktur VAT, które nie dokumentują faktycznie dokonanych czynności.
Końcowo wskazać należy, że w ocenie Sądu, organy podatkowe zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. W sprawie podjęto wszystkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Należy też dodać, że zebrane dowody zostały poddane wszechstronnej ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Odmienne stanowisko Skarżącej w zakresie oceny materiału dowodowego nie może samo w sobie stanowić o naruszeniu zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.) oraz zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 o.p.). Ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje, że skarżąca Spółka prowadząc działalność gospodarczą w zakresie handlu paliwem, nienależycie zadbała o własne interesy, stając się ogniwem w karuzeli podatkowej. Poczynione w sprawie ustalenia jednoznacznie wskazują, że skarżąca Spółka przyjęła do rozliczenia faktury VAT, które nie odzwierciedlały rzeczywistych czynności gospodarczych. W konsekwencji skarżąca Spółka nie miała prawa do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony, we wskazanym w zaskarżonej decyzji zakresie.
Mając na uwadze powyższe, nie dostrzegając naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a..

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI