I SA/SZ 1021/21

I SA/Sz 1021/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska
Bolesław Stachura /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1689/22 - Wyrok NSA z 2024-01-10
I GSK 689/22 - Wyrok NSA z 2025-03-14
I SA/Łd 748/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-12-21
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1784
§ 1,  § 2,
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 487 art. 29 ust. 1 i ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich  przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
Dz.U. 2020 poz 217
art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 , art. 3, art. 4  i art. 27, art. 3 ust. 1 pkt 11
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Alicja Polańska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. [...] "G. B." w S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. [...] w przedmiocie płatności ekologicznej na 2020 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
K. " (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] i miasta K. z siedzibą w K. z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej na 2020 r.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] czerwca 2020 r. wnioskodawca wystąpił do organu I instancji o przyznanie płatności ekologicznej objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Do wsparcia zadeklarowane zostały dwie działki rolne (oznaczone A1a i A2) o łącznej powierzchni [...] ha, w całości w wariancie 5.1 "Uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji".
Organ I instancji w dniu [...] listopada 2020 r., powołując się na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania
"Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich
na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1784), dalej: "rozporządzenie ekologiczne", wezwał wnioskodawcę do złożenia: kopii stron planu działalności ekologicznej, na których zawarte są informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia ekologicznego oraz jest zawarty wykaz działek rolnych i zobowiązań realizowanych w gospodarstwie rolnym oraz lat realizacji poszczególnych zobowiązań.
W odpowiedzi (wpływ w dniu [...] grudnia 2020 r.) wnioskodawca złożył kopie żądanych fragmentów planu.
Wezwaniem z dnia [...] grudnia 2020 r. organ I instancji zobowiązał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień, w tym do określenia zakresu żądania z wniosku o przyznanie płatności na rok 2020, w szczególności czy wniosek z dnia
[...] czerwca 2020 r. jest wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej czy kolejnej płatności ekologicznej (tj. jak wynika z przedłożonych w dniu
[...] grudnia 2020 r. kopii stron planu – w drugim roku programu). Ponadto pismo organu I instancji zawierało pouczenie o ciążącym na wnioskodawcy obowiązku przedstawiania dowodów i składania wyjaśnień, w tym że to na stronie wywodzącej z danego faktu skutki prawne spoczywa ciężar udowodnienia tego faktu.
Wnioskodawca w dniu [...] grudnia 2020 r. złożył odpowiedź
(zatytułowaną odwołanie). W treści pisma wskazał, że rozstrzygnięcie, czy wniosek
z dnia [...] czerwca 2020 r. ma charakter pierwszoroczny, czy dotyczy kolejnej płatności ekologicznej, leży w gestii organu I instancji.
Decyzją z [...] maja 2021 r. organ I instancji odmówił przyznania wnioskodawcy płatności ekologicznej w ramach PROW 2014-2020. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca nie posiadał aktywnego zobowiązania ekologicznego podjętego w roku 2019, co uniemożliwiło przyznanie płatności w ramach kontynuacji tego zobowiązania w roku 2020.
Organ I instancji wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] maja 2020 r.,
nr [...] odmówił wnioskodawcy przyznania płatności tego rodzaju
na rok 2019, a wniesione w sprawie odwołanie zostało złożone po terminie. Zdaniem organu I instancji, zobowiązania ekologiczne, o którym mowa w § 6 rozporządzenia ekologicznego nie zostało przez wnioskodawcę podjęte. Ponadto podkreślił, że zapisy przedłożonych przez wnioskodawcę fragmentów kopii planu wskazują, że miał on podjąć zobowiązanie w roku 2019, a więc wniosek na rok 2020 nie mógł zostać uznany za pierwszoroczny.
Organ I instancji stwierdził, że o możliwości ubiegania się o wsparcie ekologiczne w kolejnych latach rozstrzyga nie tylko treść wniosku na dany rok, ale także los wniosku pierwszorocznego, jako że to jego zapisy oraz treść decyzji wydanej po jego rozpatrzeniu określają zakres zobowiązania, które stanowi jeden z warunków kwalifikowalności. Brak zobowiązania prowadzi do braku możliwości uzyskania płatności w latach kolejnych. W tym zakresie organ I instancji powołał art. 2 ust. 1
akapit drugi pkt 23 lit. b i art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności
oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
(Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 ze zm.).
Dodatkowo organ I instancji przeprowadził analizę pozostałych przesłanek dotyczących przyznania płatności i stwierdził wystąpienie, także innych nieprawidłowości w tym zakresie.
W dniu [...] maja 2021 r. wnioskodawca wniósł od ww. rozstrzygniecia odwołanie. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji przy rozpoznawaniu wniosku,
nie wziął w ogóle pod uwagę dowodów złożonych w postępowaniu odwoławczym od decyzji na rok 2019. Wnioskodawca odwołał się do wyroku WSA w Szczecinie
z dnia 10 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 575/20.
Organ odwoławczy, po przeanalizowaniu zapisów pisma odwoławczego,
decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji
z dnia [...] maja 2021 r.
W uzasadnieniu po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy, wskazał na całokształt materiału dowodowego, w tym z postępowań inicjowanych przez wnioskodawcę, tj. o przyznanie płatności ekologicznych na rok 2019 i 2020.
Organ wskazał, że wbrew przekonaniu wnioskodawcy, postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2019 zakończyło się postanowieniem Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] stwierdzającym naruszenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], na mocy której organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania płatności ekologicznej na rok 2019. Wnioskodawca nie wniósł na ww. postanowienie skargi do WSA w Szczecinie.
Organ wyjaśnił, że skarga została złożona jedynie na wydane równolegle postanowienie z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], stwierdzające naruszenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji
organu I instancji z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019. Natomiast postanowienie z dnia [...] czerwca 2020 r. pozostaje w mocy, a tym samym decyzja organu I instancji z dnia [...] maja 2020 r. ma charakter ostateczny i prawomocny,
a więc wywiera skutki prawne.
W związku z tą okolicznością nie powstało zobowiązanie ekologiczne
na rok 2019, tym samym wnioskodawca nie mógł skutecznie ubiegać się o wsparcie tego rodzaju w roku 2020, jako płatność kontynuacyjną dla drugiego roku realizacji zobowiązania. Wnioskodawcy przysługiwało prawo do wystąpienia o przyznanie pierwszej płatności w ramach nowego zobowiązania, co jednakże wymagało przedłożenia planu działalności ekologicznej na lata 2020-2025. Organ podkreślił,
że w odpowiedzi na wezwanie, wnioskodawca złożył tylko dokument opracowany na lata 2019-2024, który nie umożliwiał podjęcia zobowiązania rozpoczynającego
się w roku 2020.
Organ uzasadniając zajęte stanowisko powołał przepisy § 2 ust. 1 pkt 3,
§ 16 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego i art. 29 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. WE nr L 347 z 20.12.2013 r., ze zm.), dalej: "rozporządzenie nr 1305/2013".
Końcowo organ poddał ocenie postępowanie organu I instancji i stwierdził, że podjął on starania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Ponadto wnioskodawca otrzymał możliwość złożenia dodatkowego oświadczenia i został pouczony o obowiązku przedstawienia dowodów i złożenia wyjaśnień, jeśli zamierza wywodzić z określonych faktów skutki prawne. Natomiast wnioskodawca
z ww. możliwości nie skorzystał, co nie mogło zdaniem organu odwoławczego obciążać organu prowadzącego postępowanie o przyznanie płatności ekologicznej.
Od powyższej decyzji skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której wniósł o przywrócenie i ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2020.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że podstawą odmowy przyznania płatności nie mógł być brak wiedzy, czy za 2019 r. zostało podjęte zobowiązanie, gdyż sąd administracyjny przywrócił bieg sprawie za 2019 r. i postępowanie to było w toku. Tylko bowiem organ I instancji mógł stwierdził czy zobowiązanie jest zawiązane
w 2019 r. czy w 2020 r. Zdaniem skarżącego na uwagę zasługuje fakt, że wszystkie niejasności powstały po zastosowaniu się strony postępowania do błędnego pouczenia. Zgodnie z orzeczeniem WSA w Szczecinie z dnia 10 listopada 2020 r.,
sygn. akt I SA/Sz 575/20 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w zakresie płatności rolnośrodowiskowej zastosowanie się do błędnego pouczenia nie może szkodzić stronie. W dalszej kolejności organ odwoławczy przywrócił bieg sprawie w ramach płatności bezpośredniej z dwóch lat. Według strony sprawa płatności bezpośredniej i płatności ekologicznej są ze sobą ściśle powiązane i te same czynniki nie mogą pozwalać na przywrócenie biegu jednej sprawie, a innej nie. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy posiadając ww. informacje "z urzędu" powinien wszcząć postępowanie i przywrócić bieg w sprawie płatności ekologicznej.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2022 r. skarżący podniósł, że oczekuje na rozstrzygnięcie w sprawie płatności ekologicznej za 2019 r. (otrzymał bowiem jedynie odpowiedź dotyczącą płatności bezpośrednich). Zdaniem skarżącego sprawa jest w toku, więc organ nie był w stanie wydać prawidłowej decyzji dotyczącej płatności ekologicznej za rok 2020 i 2021, do czasu zakończenia sprawy za rok 2019.
Natomiast w piśmie z [...] marca 2022 r. skarżący wskazał, że wyjaśnienia organu odwoławczego, co do prawomocności decyzji dotyczącej odmowy przyznania płatności ekologicznej za 20219 r. są bezpodstawne. Podkreślił, że wniesiono odwołanie zarówno dotyczące płatności bezpośredniej, jak i płatności ekologicznej, jednakże udzielono skarżącemu odpowiedzi jedynie w zakresie tej pierwszej. Tym samym skarżący oczekuje na rozpatrzenie odwołania dotyczącego płatności ekologicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329),
dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy
(art. 145 § 1 p.p.s.a.).
W sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu, niż uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego i w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję lub postanowienie (art. 145 § 2 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Zastępca Przewodniczącej
w dniu [...] lutego 2022 r., powołując się na art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów ze względu na brak zgody wszystkich stron postępowania na przeprowadzenie rozprawy na odległość. Jednocześnie poinformowano strony o możliwości zajęcia dodatkowego stanowiska w sprawie.
Istotą sporu pomiędzy skarżącym, a organem odwoławczym jest prawidłowość uznania, że brak było podstaw do przyznania płatności ekologicznej na 2020 r. ze względu na nierealizowanie przez skarżącego w roku 2019 zobowiązania ekologicznego, co uniemożliwiało skuteczne kontynuowanie działalności ekologicznej w roku 2020.
W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący wyraził pogląd, że w sprawie nie należało odmówić przyznania płatności ekologicznej na rok 2020. Podkreślał,
że to organ powinien sam rozstrzygnąć, czy przedmiotowy wniosek o płatność stanowi wniosek o przyznanie pierwszej płatności, czy jest to wniosek kontynuacyjny. Ponadto skarżący wskazywał, że rozstrzygnięcie wniosku powinno nastąpić przy uwzględnieniu postanowień wyroku WSA w Szczecinie z dnia 10 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 575/20 (dot. płatności bezpośredniej). Skarżący twierdził, że sprawa płatności bezpośredniej i płatności ekologicznej są ze sobą ściśle powiązane i te same czynniki nie mogą pozwalać na przywrócenie biegu jednej sprawie, a innej nie. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy posiadając ww. informacje "z urzędu" powinien wszcząć postępowanie i przywrócić bieg w sprawie płatności ekologicznej.
Natomiast zdaniem organu odwoławczego, ponieważ nie doszło do zawiązania zobowiązania na rok 2019, to nie było dopuszczalne przyznanie płatności kontynuacyjnej, tj. na rok 2020. Ponadto wniosek nie został uznany za dotyczący pierwszej płatności na rok 2020, ponieważ przedstawione w toku postępowania dokumenty opracowane zostały na potrzeby działalności ekologicznej w latach
2019-2024, a nie na potrzeby działalności ekologicznej rozpoczynającej się w roku 2020. Dodatkowo organ stwierdził, że decyzja o odmowie przyznania płatności ekologicznej na 2019 r., w związku z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania (potwierdzonym prawomocnym postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r.) stała się prawomocna. Całokształt okoliczności w niniejszej sprawie uzasadniał, zdaniem organu wydanie decyzji o odmowie przyznania płatności ekologicznej na rok 2020.
Rozpoznając sprawę, w określonych w sprawie granicach kognicji
oraz w tak zarysowanym sporze sąd przyznał rację organom ARiMR i uznał,
że zaskarżona przez skarżącego decyzja nie naruszała prawa.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy, na podstawie przepisów wskazanych w części wstępnej uzasadnienia, utrzymał w mocy decyzję organu, którą odmówił skarżącej przyznania płatności ekologicznej.
Przedstawienie merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji poprzedzić jednak należy odniesieniem się do poczynionych przez organy ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie.
W pierwszej kolejności należy wskazać na podstawie akt administracyjnych,
że w dniu [...] maja 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] i miasta [...] z siedzibą w K. wydał decyzję, którą odmówił przyznania płatności ekologicznej na rok 2019. Rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] maja 2020 r. (zgodnie z ZPO).
Następnie w dniu [...] czerwca 2020 r. skarżący złożył w biurze powiatu [...] (osobiście) pismo zatytułowane odwołanie. Z treści pisma wynika, że dotyczyło ono decyzji w sprawie odmowy przyznania płatności ekologicznej w całości oraz decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w części.
W dniu [...] czerwca 2020 r. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wydał postanowienie stwierdzające naruszenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie przyznania płatności ekologicznej z dnia [...] maja 2020 r. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] czerwca 2020 r. (zgodnie z ZPO) i nie zostało przez skarżącego zaskarżone do sądu administracyjnego (zgodnie z zamieszczonym w treści pouczeniem).
Zdaniem Sądu, ww. fakty potwierdzają, dwie istotne dla rozpoznania sprawy okoliczności. Po pierwsze prawomocnie zakończone zostało postępowanie w przedmiocie terminowości wniesionego przez skarżącego odwołania (co obszernie wyjaśniał w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy), a po drugie prawomocnie zakończone zostało postępowanie w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na 2019 r. Ponadto podkreślić należy, że skarżący nie udowodnił (lub przynajmniej nie uprawdopodobnił), iż wniósł skargę na powoływane w sprawie postanowienie w przedmiocie terminowości wniesionego odwołania od decyzji o płatność ekologiczną.
Sąd nie podziela przedstawionego przez skarżącego poglądu, zgodnie z którym nie zostało zakończone postępowanie w sprawie przyznania płatności ekologicznej na 2019 r., ponieważ organ nie udzielił odpowiedzi w związku z wniesionym
od tej decyzji odwołaniem. Bezspornie skarżący wniósł skargę na postanowienie w przedmiocie terminowości wniesienia odwołania lecz dotyczącego systemu płatności bezpośredniej (co potwierdza wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 575/20).
Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z § 1 rozporządzenia ekologicznego określa ono szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju
Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, określanej jako płatność ekologiczna,
w tym m.in. formę i tryb składania wniosków o przyznanie płatności ekologicznej (pkt 1);
szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie płatności ekologicznej (pkt 2).
Dodać należy, że ww. rozporządzenie ekologiczne zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zamieszonej w art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia
20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem
środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r.,
poz. 217 ze zm.), dalej: "ustawa o PROW".
Przechodząc, zatem do oceny przebiegu postępowania, przeprowadzonego
przez organy ARiMR, Sąd zwraca uwagę w szczególności na przepisy art. 3, art. 4
i art. 27 ustawy o PROW.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy o PROW program jest realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i obejmuje działania i poddziałania z zakresu rolnictwa ekologicznego: a) płatności na rzecz konwersji na ekologiczne praktyki i metody w rolnictwie, b) płatności na rzecz utrzymania ekologicznych praktyk i metod w rolnictwie.
Na podstawie art. 4 ustawy PROW z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań
w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej
stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 i 1491), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", chyba że ustawa stanowi inaczej.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy PROW, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń
co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie
ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom,
na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie,
przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a
oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy PROW, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Powyższe oznacza, że ograniczeniu uległy niektóre z podstawowych zasad obowiązujących w postępowaniu ogólnoadministracyjnym, uregulowanych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "K.p.a.", tj. zasada prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zasada informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 K.p.a.) oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). Wobec czego organ jest zobowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego, a także do udzielenia stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz – do zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Z kolei strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane do przedstawienia dowodów oraz do udzielenia wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek (por. wyrok NSA z dnia
29 października 2020 r., sygn. akt I GSK 268/18).
W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Z przytoczonych przepisów wynika, że K.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie składającej wniosek. Organ I instancji, mimo tak rozłożonego ciężaru dowodu, przeprowadził postępowanie wyjaśniające (wzywał bowiem skarżącego do złożenia dokumentów oraz wyjaśnień), które zakończyło się wydaniem decyzji odmawiającej przyznania przedmiotowej płatności. Organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji jest co do swej istoty zasadna. Sąd natomiast podzielił ustalenia i stanowisko organu odwoławczego.
W kontekście przywołanych powyżej regulacji nie można uznać, aby wydanie zaskarżonej decyzji, ale również decyzji organu I instancji, nastąpiło z naruszeniem
art. 10 K.p.a., czy też art. 7 K.p.a. W postępowaniu o przyznanie płatności ekologicznej – organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, czyli wniosek o przyznanie płatności, który zainicjował wszczęcie postępowania w sprawie płatności czy wszystkie inne dowody w tym postępowaniu zgromadzone. Organ, w tym postępowaniu nie miał obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ skierował jednak do skarżącego wezwania o nadesłanie dokumentów i złożenie wyjaśnień.
W omawianym zakresie przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. dotyczące ustaleń faktycznych na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego, nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych
przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne, np. w zakresie sposobu wykorzystania przez beneficjenta działki rolniczej (por. wyroki NSA:
z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt I GSK 182/21 – orzeczenie tezowane;
z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10; z dnia 7 marca 2012 r.,
sygn. akt II GSK 88/11). W istocie, więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania.
Sąd stwierdził, że analiza całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego potwierdza, iż stan faktyczny sprawy został przez organy ARiMR prawidłowo ustalony, więc nie doszło do naruszenia, w tym zakresie przepisów postępowania administracyjnego.
Przechodząc do oceny merytorycznej treści decyzji, tzn. rozstrzygnięcia o przyznaniu skarżącemu płatności, należy stwierdzić, że Sąd nie dostrzegł naruszeń prawa przy rozpoznaniu wniosku przez organy ARiMR; także w zakresie przepisów prawa materialnego.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny zasadności odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej przez niego płatności ekologicznej na 2020 r. Skarżący w toku postępowania administracyjnego unikał jednoznacznego określenia zakresu złożonego wniosku, tj. czy wniosek jest wnioskiem rozpoczynającym działalność ekologiczną na lata 2020-2025, czy też wnioskiem kontynuacyjnym dla działalności ekologicznej na inny okres. Mimo tych okoliczności, zdaniem Sądu organ I instancji, a za nim organ odwoławczy prawidłowo przyjęły, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, że wniosek należało potraktować jako wniosek kontynuacyjny. Brak było natomiast podstaw do przyjęcia, że jest to wniosek rozpoczynający działalność ekologiczną.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela ustalenia organu odwoławczego, zgodnie z którymi skarżący nie realizuje zobowiązania ekologicznego, bowiem skutecznie go nie podjął. Fakt ten został jednoznacznie odnotowany w treści ostatecznej i prawomocnej decyzji z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020).
Zgodnie z § 2 rozporządzenia ekologicznego - płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o przyznanie tej płatności; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa
w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu; 4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Niespełnienie choćby jednego z warunków przyznania płatności skutkuje koniecznością odmowy przyznania płatności za dany rok. Przedmiotowa odmowa wiąże się z odmową przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych (wniosek bowiem dotyczył zarówno płatności ekologicznej, jak i refundacji kosztów transakcyjnych).
Sąd stwierdza, że organy ARiMR prawidłowo ustaliły, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym przedłożona w dniu [...] grudnia 2020 r. kopia trzech stron planu działalności ekologicznej nie budzą wątpliwości co do treści, są one czytelne i zrozumiałe. Weryfikacja potwierdziła, że plan działalności ekologicznej skarżącego został sporządzony w dniu [...] maja 2019 r. i obejmuje realizację zobowiązania na lata 2019-2024, więc wniosek złożony w dniu [...] czerwca 2020 r. był wnioskiem o przyznanie drugiej płatności ekologicznej.
O zakresie i treści zobowiązania ekologicznego rozstrzygają nie tylko deklaracje rolnika zamieszczone we wniosku o płatność oraz to co zostało określone w planie działalności ekologicznej, ale również treść decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności ekologicznej.
W wyniku kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że ustalenia dokonane zostały prawidłowo, zaś ich ocena nie jest dowolna. W decyzjach organy obu instancji przywołały prawidłowe przepisy prawa materialnego, mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie, tj. odmowy przyznania płatności.
Na ocenę zawartą w zaskarżonej decyzji wpływu nie mogły mieć podnoszone
w skardze okoliczności dotyczące uchylenia przez WSA W Szczecinie wyrokiem
z dnia 10 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 575/20 postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (dotyczył on bowiem płatności bezpośrednich). Rozpatrując wniosek o przyznanie płatności organy ARiMR były zobowiązane do działania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego. Organy zobowiązane były do przyjęcia, iż skarżący nie realizował zobowiązania ekologicznego i na tej podstawie zasadnie odmówiły przyznania płatności.
Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja zawierała wady nakazujące jej uchylenie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.