I SA/Sz 102/23

I SA/Sz 102/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Dziel /przewodniczący/
Marzena Kowalewska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3, art. 134 § 1,  art. 119 pkt 3, art. 145 § 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 134, art. 144,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. , postanowieniem z [...] stycznia 2023 r., nr 3201- [...], stwierdził niedopuszczalność zażalenia J. D. (dalej: "strona", "skarżący", "podatnik") na pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z [...] listopada 2022 r.
Organ wskazał na następujący stan sprawy:
Pismem z [...] listopada 2022 r. podatnik wezwał Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. do niezwłocznego poinformowania Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. o nieistnieniu zgłoszonych mu wcześniej wierzytelności obciążających podatnika oraz wycofania wcześniejszego zgłoszenia zajęcia jego dóbr pod rygorem zawiadomienia prokuratora o próbie świadomego wyłudzenia i nienależnego wzbogacenia jego kosztem.
Pismem z [...] listopada 2022 r. organ podatkowy poinformował podatnika o braku podstaw prawnych do spełnienia jego postulatów i uzasadnił swoje stanowisko w sprawie.
Pismem z [...] listopada 2022 r. strona wniosła zażalenie, wskazując, że:
• WSA w Szczecinie, wyrokiem z 29 czerwca 2022 r., I SA/Sz 255/22, uchylił postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. i Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K.. Mimo tego organ podatkowy nie poinformował [...], że kwota wierzytelności wskazana w piśmie z [...] marca 2022 r. już nie istnieje. Wobec braku informacji Komornik obliczył od tej kwoty opłatę stosunkową i włączył ją do planu podziału sumy z licytacji;
• Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., postanowieniem z [...] października 2022 r., uznał zarzuty podatnika w sprawie egzekucyjnej w całości i stwierdził, że jego zobowiązania wygasły;
• [...] listopada 2022 r. podatnik wezwał organ podatkowy do niezwłocznego poinformowania Komornika o nieistnieniu zgłoszonych mu wcześniej wierzytelności;
• w odpowiedzi na to pismo organ podatkowy poinformował o braku podstaw prawnych do spełnienia postulatów zgłoszonych przez podatnika.
Zdaniem podatnika, organ podatkowy nie respektuje orzeczeń: Trybunału Konstytucyjnego z 2013 r. i WSA w Szczecinie z 22 kwietnia 2020 r., I SA/Sz 212/20.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. , po ocenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, wskazanym na wstępie postanowieniem, stwierdził niedopuszczalność zażalenia wskazując, że pomimo upływu terminu przedawnienia zobowiązań podatnika (terminy przedawnienia wraz z okolicznościami skutkującymi ich zawieszeniem bądź przerwaniem biegu organ podatkowy wskazał stronie w postanowieniu z [...] października 2022 r.), zobowiązania te - z uwagi na zabezpieczenie hipoteką - nie uległy przedawnieniu. Jednak mogły być one egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki.
Komornik Sądowy sprzedał nieruchomość strony objętą księgą wieczystą nr [...] Prawomocnym postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w S. przysądził własność tej nieruchomości nowemu nabywcy. Zawiadomieniem z [...] czerwca 2022 r. sąd wykreślił hipoteki przymusowe zabezpieczające wierzytelności Skarbu Państwa – Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. wpisane na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] Postawą było prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności.
Z chwilą wykreślenia tych hipotek Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w K. przysługiwało prawo do zaspokojenia roszczeń, zabezpieczonych wygasłymi hipotekami, z ceny nabycia nieruchomości.
W miejsce wykreślonych hipotek powstało, na rzecz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K., prawo zaspokojenia się z sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości.
Zabezpieczenie w postaci wpisów hipoteki przymusowej, po ich wykreśleniu przez sąd, odpadło i dlatego postanowieniem z [...] października 2022 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. uznał zarzut podatnika wygaśnięcia obowiązku w całości za zasadny.
Nie oznacza to jednak, jak podkreślił organ, że brak jest podstaw do uczestniczenia w podziale środków uzyskanych ze sprzedaży przez komornika przedmiotu zabezpieczenia. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., jako wierzyciel, który posiadał zabezpieczenie w postaci wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości w chwili uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności, miał prawo, w myśl art. 1036 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego, uczestniczyć w podziale sumy uzyskanej przez egzekucję tej nieruchomości.
Jednocześnie, organ wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, ma zastosowanie do przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką na podstawie przepisu art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w zakresie obowiązywania tego przepisu od stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., a orzeczenie WSA w Szczecinie o sygn. akt I SA/Sz 212/20 z 22 kwietnia 2020 r. nie stanowi źródła prawa i obowiązuje jedynie w sprawie, w której zostało wydane.
Natomiast, odnośnie postanowienia z 7 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 453/21 i wyroku z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 255/22 (wydanych w sprawie podatnika) organ wskazał, że WSA w Szczecinie nie przeprowadzał oceny należności podatkowych pod kątem ich przedawnienia.
W skardze skarżący wniósł o uchylenie postanowienia z [...] stycznia 2023 r. i zobowiązanie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. do poinformowania Komornika o uznaniu jego zarzutów w sprawie egzekucyjnej [...] prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. z powodu ich przedawnienia.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że:
• 29 czerwca 2022 r. WSA w Szczecinie wydał prawomocny wyrok pod sygn. I SA/Sz 255/22, którym uchylił postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. i Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K.;
• Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. nie poinformował Komornika, że kwota wierzytelności z pisma Naczelnika do Komornika z [...] marca 2022 r. we wskazanej sprawie egzekucyjnej już nie istnieje. Przez brak zawiadomienia Komornik obliczył od tej kwoty opłatę stosunkową i włączył ją do planu podziału sumy z licytacji. W związku z tym doszło do bezpodstawnego wzbogacenia dwóch podmiotów kosztem skarżącego;
• Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., postanowieniem z [...] października 2022 r. uznał zarzuty skarżącego w sprawie egzekucyjnej w całości i stwierdził, że jego zobowiązania wygasły;
• [...] listopada 2022 r. skarżący wezwał organ podatkowy do niezwłocznego poinformowania Komornika o nieistnieniu zgłoszonych mu wcześniej wierzytelności;
• [...] listopada 2022 r. skarżący otrzymał pismo, w którym organ podatkowy poinformował o braku podstaw prawnych do spełnienia zgłoszonych przez niego postulatów. W piśmie nie ma wzmianek o orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego z 2013 r. i WSA w Szczecinie z 22 kwietnia 2020 r., I SA/Sz 212/20, w którym Sąd stwierdza, że zobowiązanie egzekwowane w oparciu o ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowi samoistną przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego niezależnie od tego, czy zostało zabezpieczone hipoteką, czy też nie.
Zdaniem skarżącego, ponieważ organy podatkowe nie respektują wyroków Trybunału Konstytucyjnego i WSA, skarga jest uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu II instancji stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Natomiast zgodnie z art. 144 k.p.a., do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.
Niedopuszczalność odwołania [tu: zażalenia – uw. Sądu] z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji [tu: postanowienia
– uw. Sądu] w toku instancji (B. Adamiak [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, uw. 3 do art. 134 k.p.a., Legalis/el).
Organ prowadził wobec skarżącego administracyjne postępowanie egzekucyjne, którego zasady i sposób prowadzenia zostały uregulowane w przepisach u.p.e.a.
Zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. - o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.
Wobec powyższego, w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym obowiązuje zasada, że zaskarżeniu zażaleniem podlegają tylko i wyłącznie te postanowienia, co do których ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowią. Niedopuszczalność zażalenia jest to taka sytuacja, w której obowiązujące prawo nie przewiduje możliwości prowadzenia postępowania odwoławczego, tj. nie daje możliwości merytorycznego rozpatrzenia zażalenia.
Jeżeli organ odwoławczy stwierdzi, że zachodzi niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, wtedy wydaje postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania albo uchybienie terminu do jego wniesienia.
Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przesłanek o charakterze przedmiotowym albo podmiotowym.
Odwołanie jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, w przypadku gdy:
• decyzja nie weszła do obrotu prawnego poprzez jej doręczenie lub ustne ogłoszenie stronie;
• czynność organu administracji publicznej, której weryfikacji domaga się podmiot wnoszący odwołanie, nie jest decyzją administracyjną. Jeżeli sprawa nie podlega załatwieniu przez wydanie decyzji administracyjnej, a strona wniosła odwołanie od informacji udzielonej jej przez organ I instancji, organ II instancji stwierdza niedopuszczalność odwołania (wyrok NSA z 7 lipca 1992 r., SA/Gd 746/92);
• wyczerpany został tok instancji postępowania administracyjnego (zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, od decyzji wydanej przez organ I instancji stronie służy odwołanie do jednej tylko instancji);
• ustawa szczególna wyłącza możliwość zaskarżenia decyzji w toku instancji przewidując inny tryb jej weryfikacji, np. w drodze powództwa do sądu powszechnego.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z [...] listopada 2022 r., nr [...], nie odnosi się do praw i obowiązków strony, a jedynie stanowi czynność materialno-techniczną – tj. informuje o sposobie załatwienia złożonego przez podatnika wezwania. W piśmie tym organ podatkowy przedstawił swoje stanowisko odnośnie przedawnienia zobowiązań podatkowych podatnika, odwołał się także do postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z [...] października 2022 r. wydanego w sprawie podniesionego przez podatnika zarzutu wygaśnięcia zobowiązania na skutek przedawnienia. Przypomnieć należy, że ww. postanowienie zostało wydane na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 255/22. Jednak wbrew zarzutom skargi, Sąd w ww. wyroku nie przesądził kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych skarżącego, a wskazał jedynie, że "organy obu instancji jednoznacznie nie ustaliły jaki w istocie zarzut egzekucyjny, z katalogu wymienionego w art. 33 § 2 u.p.e.a., podnosił skarżący w postępowaniu wywołanym sprzeciwem na zawiadomienie o zagrożeniu ujawnieniem w rejestrze należności publicznoprawnych, a nadto istnieją różnice w potraktowaniu tego zarzutu poprzednio przez organ I instancji, który w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2021 r. wskazał pośrednio na wygaśnięcie zobowiązania (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.), zaś organ odwoławczy w postanowieniu obecnie zaskarżonym do Sądu w podstawie prawnej wskazał inny przepis, tj. art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. – który dotyczy zarzutu nieistnienia zobowiązania." To, zdaniem Sądu, pozwoliło przyjąć, że nie ma podstaw do stwierdzenia, że obecnie podnoszony zarzut był już przedmiotem rozstrzygnięcia w innym postępowaniu, wobec czego konieczne było uchylenie postanowień organów podatkowych obydwu instancji, celem dokonania przez organy ponownej analizy podniesionego zarzutu i okoliczności, które, co do zasady, mogły zaistnieć i mieć wpływ na przedawnienie egzekwowanych zobowiązań.
Następnie wyjaśnić należy, że w postanowieniu z [...] października 2022 r. organ pierwszej instancji wskazał, że pomimo upływu terminu przedawnienia część zobowiązań zobowiązania podatnika - z uwagi na zabezpieczenie hipoteką - nie uległa przedawnieniu i mogły być one egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki. Następnie, organ pierwszej instancji wskazał, że Komornik Sądowy sprzedał nieruchomość objętą księgą wieczystą nr [...], a prawomocnym postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. przysądził własność tej nieruchomości nowemu nabywcy.
A zatem, w ww. rozstrzygnięciu organ wyraził pogląd wskazywany przez skarżącego jako błędny wobec treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - sygn. akt SK 40/12 oraz orzeczeń sadów administracyjnych, np. wyroku WSA w Szczecinie z 22 kwietnia 2020 r., I SA/Sz 212/20.
Pomimo tego rozstrzygniecie to nie zostało przez podatnika zaskarżone.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, obecnie rozpoznający sprawę stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia skarżącego na pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z [...] listopada 2022 r., nie ma możliwości weryfikacji ww. postanowienia organu pierwszej instancji. Z kolei, jak już wskazano powyżej, do przesłanek niedopuszczalności odwołania o charakterze przedmiotowym zalicza się m.in. zaskarżenie aktu niebędącego decyzją administracyjną. Jeżeli sprawa nie podlega załatwieniu przez wydanie decyzji administracyjnej, a strona wniosła odwołanie np. od informacji udzielonej jej przez organ I instancji, organ II instancji stwierdza niedopuszczalność wniosku (art. 134 k.p.a.). Inaczej rzecz ujmując, zażalenie jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy czynność administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną, a czynnością cywilnoprawną bądź też czynnością materialno-techniczną (por. wyroki NSA z 17 stycznia 2019 r., I OSK 3669/18, I OSK 3641/18; wyrok WSA w Łodzi z 7 lutego 2019 r., II SA/Łd 1095/18).
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.