I SA/RZ 932/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2019-01-15
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnekoszty egzekucyjneumorzenie kosztówZUSorgan egzekucyjnyprawo administracyjneWSAuchylenie decyzji

WSA w Rzeszowie uchylił postanowienie Dyrektora IAS odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych nałożonych na ZUS, uznając, że organ egzekucyjny błędnie zastosował przepisy po zmianach w 2016 r.

Sprawa dotyczyła odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości ponad 245 tys. zł, które obciążyły Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciela po umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika. ZUS wnioskował o umorzenie kosztów, powołując się na ważny interes publiczny i niecelowość obciążania budżetu państwa. Organy administracji odmówiły umorzenia, uznając brak przesłanek ustawowych. WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że organ egzekucyjny błędnie zastosował przepisy po zmianach z 2016 r., podczas gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wcześniej i powinno być prowadzone według przepisów obowiązujących do końca 2015 r.

Przedmiotem skargi ZUS było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 245 020,14 zł, które obciążyły ZUS jako wierzyciela po umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika "A" sp. z o.o. w likwidacji. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w 2013 r. na wniosek ZUS. Po umorzeniu postępowania, organ egzekucyjny obciążył ZUS kosztami egzekucyjnymi. ZUS wystąpił z wnioskiem o umorzenie tych kosztów, argumentując, że ich ściągnięcie nie przyniesie korzyści Skarbowi Państwa, a za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny. Organy administracji odmówiły umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności brak jest podstaw do umorzenia ze względu na ważny interes publiczny czy nieuzasadnione gospodarczo obciążenie wierzyciela. WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że postępowanie egzekucyjne, wszczęte w 2013 r., powinno być prowadzone według przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2015 r., zgodnie z art. 68 ustawy o administracji podatkowej. W tym stanie prawnym, w sytuacji gdy koszty egzekucyjne obciążały wierzyciela, organ egzekucyjny miał obowiązek z urzędu wydać postanowienie w przedmiocie kosztów. Zastosowanie przez organ przepisów po zmianach z 2016 r. stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zasądził od Dyrektora IAS na rzecz ZUS zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ egzekucyjny błędnie zastosował przepisy po zmianach z 2016 r., podczas gdy postępowanie powinno być prowadzone według przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2015 r.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgodnie z art. 68 ustawy o administracji podatkowej, postępowania wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji (1 stycznia 2016 r.) powinny być prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych. W przypadku obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, organ egzekucyjny miał obowiązek z urzędu wydać postanowienie w przedmiocie kosztów według przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2015 r.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (29)

Główne

u.p.e.a. art. 64e § 1, 2, 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 64c § 6a i 7

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64c § 1 zdanie drugie

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64c § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64e § 2 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64e § 2 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64e § 2 pkt 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64e § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64c § 6a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64c § 7

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.a.p. art. 68

Ustawa o administracji podatkowej

Do postępowań wszczętych skargami lub wnioskami złożonymi przed wejściem w życie ustawy na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 39, w brzmieniu dotychczasowym, i nie zakończonych do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79a

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 64 § 1 pkt 6

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 64 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 106 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozp. MS ws. opłat art. 14 § 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych

rozp. RM ws. wpisu art. 2 § 1 pkt 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 239 § 1 pkt 1 lit. e

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 231

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ze względu na datę wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Obowiązek organu egzekucyjnego do wydania postanowienia w przedmiocie kosztów z urzędu, zgodnie z przepisami obowiązującymi do 31 grudnia 2015 r.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów administracji dotyczące braku przesłanek do umorzenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na ważny interes publiczny czy nieuzasadnione gospodarczo obciążenie wierzyciela. Stanowisko organów, że status ZUS jako jednostki sektora finansów publicznych nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia kosztów.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie jest postępowaniem, w którym dokonuje się weryfikacji wysokości powstałych kosztów egzekucyjnych. Każda jednostka systemu finansów publicznych, w tym ZUS, musi być traktowana w ten sam sposób, jak każdy inny wierzyciel i nie ma podstaw aby inaczej kształtować w tym przypadku status wierzyciela. Przystąpienie więc do rozpoznania wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych było przedwczesne i obowiązkiem organu egzekucyjnego było podjęcie czynności, usuwając braki proceduralne...

Skład orzekający

Jacek Surmacz

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Panek

sędzia

Jarosław Szaro

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych w sprawach dotyczących kosztów egzekucyjnych w administracji, zwłaszcza gdy postępowanie zostało wszczęte przed zmianą stanu prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących kosztów egzekucyjnych i zastosowania przepisów przejściowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest prawidłowe stosowanie przepisów przejściowych i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji organów administracji, nawet jeśli merytoryczne argumenty nie były w pełni przekonujące.

Błąd proceduralny ZUS kosztował ponad 245 tys. zł – sąd uchyla decyzję!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 932/18 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2019-01-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-10-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Jacek Surmacz /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Szaro
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 625/19 - Wyrok NSA z 2023-04-28
I GSK 525/19 - Wyrok NSA z 2023-04-27
I SA/Ol 570/17 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2018-12-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 64e § 1, 2, 3, art. 64c § 6a i 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 9, art. 61a, art. 156 § 1 pkt 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz /spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia[...] lutego 2018 r., nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] na rzecz skarżącego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], którym organ drugoinstancyjny, po rozpatrzeniu zażalenia złożonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 245 020,14 zł, którymi obciążono ZUS – jako wierzyciela, w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego "A" sp. z o.o. w likwidacji (dalej: Dłużnik albo Zobowiązany).
W uzasadnieniu swojego postanowienia organ drugoinstancyjny wskazał, że ZUS, pismem z dnia [...] października 2013 r., zwrócił się do organu egzekucyjnego – Naczelnika Urzędu Skarbowego o wszczęcie egzekucji z nieruchomości należącej do Dłużnika. Ponieważ czynności egzekucyjne nie doprowadziły do wyegzekwowania należności objętych tytułami egzekucyjnymi organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne, które było prowadzone na podstawie 102 tytułów wykonawczych.
Organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] o wysokości kosztów egzekucyjnych obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. W zawiadomieniu poinformowano wierzyciela o dokonanych czynnościach egzekucyjnych, od których naliczono koszty egzekucyjne, wskazując podstawę prawną, datę wykonania czynności, kwotę kosztów egzekucyjnych oraz poinformowano o możliwości wystąpienia, w terminie 14 dni od daty otrzymania zawiadomienia z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Wniosku takiego nie zgłoszono.
ZUS, wnioskiem z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], zwrócił się o umorzenie, na podstawie art. 64e § 1, 2, 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.; dalej: ustawa), kosztów postępowania egzekucyjnego.
Wspomnianym postanowieniem z dnia[...] lutego 2018 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych, zaś ZUS zaskarżył to postanowienie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odnosząc się do zażalenia wskazał, że koszty postępowania egzekucyjnego, co do zasady obciążają zobowiązanego (art. 64c § 1 zdanie drugie ustawy). Zasada ta jest w pewnych wypadkach ograniczona, a ograniczenia te wynikają wprost z przepisów ustawy. Stosownie do art. 64c § 4 ustawy wierzyciel pokrywa koszty, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.
Dyspozycja art. 64e ustawy przewiduje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z mocy art. 64e § 2 koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: stwierdzono nieściągalność po stronie zobowiązanego lub gdy wykaże on, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.
Zgodnie z art. 64e § 3 koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzono w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.
Organ drugoinstancyjny podkreślił, że wydane na podstawie art. 64e § 2 i 3 ustawy orzeczenia mają charakter uznaniowy, co nie oznacza oczywiście zupełnej dowolności działania organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 64c § 6a pkt 2 ustawy organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych
w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela natomiast na podstawie § 7 organ egzekucyjny wydaje postanowienie
w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenia.
Organ odwoławczy podkreślił, że ZUS nie kwestionował zatem wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego, natomiast wnioskiem z [...] grudnia 2017 r. zwrócił się z prośbą o umorzenie kosztów egzekucyjnych, argumentując że "uiszczenie kosztów egzekucyjnych (...) w niniejszym przypadku nie przysporzy Skarbowi Państwa żadnych korzyści, ponieważ sprowadza się jedynie do wypływu środków pieniężnych z budżetu państwa, w celu powtórnego ich przekazania do budżetu (...)". ZUS podkreślił, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny związany z funkcją publiczną i społeczną jaką pełni ZUS.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej organ egzekucyjny rozważył i prawidłowo ocenił, czy w sprawie zachodzą przesłanki, których wystąpienie może prowadzić do umorzenia kosztów egzekucyjnych, którymi obciążono wierzyciela. Organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił i rozważył, że przesłanka nieściągalności dochodzonego obowiązku od zobowiązanego (art. 64e
§ 2 pkt 1 zdanie pierwsze ustawy) nie ma zastosowania wobec wystąpienia
z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych wierzyciela; z tej samej przyczyny podstawy do uwzględnienia wniosku nie może stanowić przesłanka z art. 64e § 2 pkt 1, zdanie drugie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił również stanowisko organu egzekucyjnego, że ważny interes publiczny, który
w rozumieniu art. 64e § 2 pkt 2 ustawy mógłby stanowić podstawę umorzenia, ale tylko wówczas kiedy by występowały okoliczności o szczególnym charakterze. Takie w sprawie nie występują, gdyż tylko subiektywne przekonanie Wierzyciela
o zasadności wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie jest taką szczególną okolicznością. Z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że akceptacja stanowiska, że ważny interes publiczny występuje wtedy gdy wierzycielem jest jednostka organizacyjna sektoru finansów publicznych, co skutkowałoby w konsekwencji umarzaniem kosztów egzekucyjnych, obciążających takie podmioty prowadziłoby do przyjmowania jako przesłankę umorzenia kosztów egzekucyjnych pozanormatywnej przesłanki. Status wierzyciela nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego", pozwalająca na umorzenie kosztów egzekucyjnych.
Organ dodał, że w analizowanym stanie faktycznym nie wystąpiła również przesłanka, o której mowa w art. 64e § 2 pkt 3 ustawy tj. przesłanka niewspółmierności poniesionych wydatków egzekucyjnych w stosunku do ściągnięcia tylko kosztów egzekucyjnych. Odnosząc się z kolei do art. 64e § 3 ustawy, który stanowi, że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione stwierdził, że brak jest w okolicznościach faktycznych podstaw do przyjęcia, że obciążenie Wierzyciela kosztami egzekucyjnymi – wobec stwierdzenia nieściągalności kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego – byłoby gospodarcze nieuzasadnione.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że w zakresie kosztów egzekucyjnych pozycja ZUS nie różni się od pozycji innych wierzycieli
i w związku z tym powinien liczyć się z możliwością, że zostanie obciążony kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji, bez względu na jej wynik.
Organ zauważył również, że Wierzyciel w zażaleniu z dnia [...] lutego 2018 r. zwrócił uwagę na niewspółmierność kosztów egzekucyjnych w odniesieniu do faktów niewyegzekwowania zaległości Zobowiązanego oraz podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności. Przedstawił argumentację ZUS oraz wskazywanie na sprzeczność tak wysokich kosztów egzekucyjnych z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. – SK 31/14. Organ podkreślił, ze postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie jest postępowaniem, w którym dokonuje się weryfikacji wysokości powstałych kosztów egzekucyjnych. ZUS mógł kwestionować wysokość tych kosztów w trybie art. 64c § 6a i 7 ustawy. Niezależnie od tego organ zauważył, że wysokość opłaty za czynności egzekucyjne w postaci zajęcia nieruchomości ustalona została prawidłowo.
Brak przesłanek z art. 64e § 2 i 3 ustawy uniemożliwia udzielenie wnioskowanej ulgi w formie umorzenia kosztów egzekucyjnych.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2018 r. wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działający poprzez pełnomocnika – radcę prawnego.
Skarżący zarzucił, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego są w całości nieprawidłowe i zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na bieg sprawy, jak i z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj.:
1. art. 64c § 6a i 7 w związku z art. 68 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1269 ze zm.; dalej: ustawa o administracji podatkowej) poprzez ich zastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy przepisy te ze względu na złożenie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego
w administracji miały miejsce w 2013 r., nie miały w sprawie zastosowania,
2. art. 64c § 7 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] grudnia 2015 r.,
w związku z art. 68 ustawy o administracji podatkowej poprzez jego niezastosowanie w sprawie i niewydanie z urzędu postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela, choć obowiązek taki wynikał
z tych przepisów prawa, gdyż postępowanie wszczęto wnioskiem z 2013 r. i nie zakończone zostało do dnia 31 grudnia 2015 r.,
3. art. 9, art. 61a i art. 156 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a.") poprzez błędne potraktowanie wniosku wierzyciela z dnia [...] grudnia 2017 r. jako wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, w sytuacji gdy wniosek ten został złożony w terminie do żądania wydania postanowienia o kosztach i tak należało go potraktować i poprzez niezałatwienie tego wniosku do dnia dzisiejszego. W tych okolicznościach postanowienie o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych zawiera wadę, powodującą jej nieważność,
4. art. 124, 126 w związku z art. 107 § 3 K.p.a., ze względu na brak w sentencji postanowienia, podstawy prawnej w zakresie przepisów merytorycznych decydujących o treści rozstrzygnięcia,
5. art. 6, 7, 8, 9, 124 i 126 w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak uzasadnienia przyczyny odstąpienia od długoletniej praktyki organu w zakresie umarzania kosztów egzekucyjnych nałożonych na wierzyciela – ZUS Oddział
w [...] w postępowaniu egzekucyjnym i niepoinformowaniu o zmianie praktyki wierzyciela,
6. art. 79a K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie,
7. art. 64 § 1 pkt 6 ustawy i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego nieuwzględnienie
i niezastosowanie maksymalnej wysokości kosztów egzekucyjnych w egzekucji
z nieruchomości w kwocie 34 200,00 zł, które to naruszenie organ w postępowaniu o umorzenie kosztów powinien wziąć pod uwagę z urzędu, gdyż błędne naliczenie kosztów stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością w tej części rozstrzygnięcia organu,
8. art. 64e § 2 pkt 2 i § 3 ustawy poprzez uznanie że nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych bez prowadzenia w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego, wyjaśniającego, w sytuacji gdy ZUS wykazał spełnienie warunków umorzenia kosztów, odmowa organu egzekucyjnego jest całkowicie dowolna,
9. art. 64 § 2 ustawy poprzez brak podstaw do dokonania jakichkolwiek opłat ze względu na niedochowanie warunku przewidzianego tym przepisem prawa.
Skarżący wniósł o:
1. stwierdzenie nieważności w całości bądź uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2017 r. i umorzenie postępowania w sprawie umorzenia naliczonych kosztów egzekucyjnych (jako przedwczesnego)
ewentualnie
2. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w z dnia [...] lutego 2018 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu,
3. na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz. 1302 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) dopuszczenie jako dowodu w sprawie załączonych do skargi dokumentów, potwierdzających dotychczasową praktykę organu egzekucyjnego,
4. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowepodtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie należy podkreślić, że przepisy ustawy w zakresie dotyczącym kosztów egzekucyjnych zostały zmienione w dacie od 1 stycznia 2016 r. (ustawa
z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej – Dz. U. z 2015 r. poz. 1269 ze zm.). Do dnia 31 grudnia 2015 r. przepis art. 64c § 7 ustawy miał następujące brzmienie: "Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie". Nie budzi wątpliwości, bo to wynika z wykładni językowej i taka wykładnia nie nasuwa wątpliwości co do jej racjonalności, będącej wynikiem woli ustawodawcy, że w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. w sytuacji kiedy koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela to organ egzekucyjny z urzędu wydaje, podlegające zaskarżeniu, postanowienie. Natomiast począwszy od 1 stycznia 2016 r. art. 64c § 6a otrzymał następujące brzmienie: "Organ egzekucyjny zawiadamia:
1) zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony
w terminie 6 miesięcy od dnia:
a. wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości – od dnia, w którym postanowienie
o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne,
b. w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne;
2) wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela",
zaś § 7: "Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o których mowa w § 6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.".
Niezbędnym jest również przytoczenie art. 68 ustawy o administracji podatkowej o brzmieniu: "Do postępowań wszczętych skargami lub wnioskami złożonymi przed wejściem w życie ustawy na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 39, w brzmieniu dotychczasowym, i nie zakończonych do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.".
Ustawa o administracji podatkowej weszła w życie 1 stycznia 2016 r.
Zasadne jest zatem stanowisko prezentowane przez ZUS w skardze, że skoro postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wnioskiem złożonym w 2013 r., to wobec normy zawartej w art. 68 ustawy o administracji podatkowej powinno być ono prowadzone aż do zakończenia na podstawie przepisów ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. Oznacza to, że organ podatkowy winien był wydać postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, skoro koszty te mają obciążać wierzyciela. Jak wynika z akt sprawy oraz z relacji obu stron organ egzekucyjny doręczył ZUS zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych
z pouczeniem, że ten może wystąpić w terminie 14 dni do organu egzekucyjnego
o wydanie zaskarżonego postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.
Niewątpliwie powyżej opisany sposób procedowania organu egzekucyjnego sprowadzający się do zastosowania przepisów postępowania, które nie miały zastosowania z uwagi na datę wszczęcia (złożenie wniosku) postępowania egzekucyjnego musi być oceniany w kontekście, czy to uchybienie jest tak rażącym naruszeniem przepisów, że zobowiązywałoby sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia – na podstawie art. 145 § 2 P.p.s.a., a przy udzieleniu negatywnej odpowiedzi, czy stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit.
c P.p.s.a., a co obligowałoby sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
W ocenie sądu stwierdzone uchybienie nie może być ocenione jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., natomiast wyczerpuje ono przesłankę obligującą sąd do uchylenia postanowienia w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit.
c P.p.s.a.
Zauważyć należy wadliwość sformułowania tego zarzutu w skardze polegającą na wskazaniu, że to naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, skoro immanentną konsekwencją naruszenia przepisów postępowania może być wyłącznie potencjalny istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ na tym etapie oceny nie wiadomo, czy gdyby ustrzeżono się od tego błędu wynik sprawy byłby inny. Ustawodawca rozróżnia konsekwencje naruszenia prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.) i innego naruszenia przepisów postępowania, niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
Zauważyć należy, że ZUS w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych
i w skardze do sądu podnosi zarzuty dotyczące wysokości kosztów egzekucyjnych, niezależnie od zarzutów dotyczących błędnego rozstrzygnięcia organu w oparciu
o nietrafne przyjęcie, że brak jest podstaw do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Uzasadnione jest jurydycznie stanowisko organu, że na etapie postępowania wywołanego wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych Wnioskodawca nie może kwestionować tych kosztów, gdyż to postępowanie dotyczy udzielenia ewentualnej ulgi poprzez umorzenie należności. Natomiast trzeba również podkreślić, że na etapie postępowania z wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych organ musi mieć pewność, że te koszty – w sensie również formalnoprawnym – zostały prawidłowo ustalone. Jeśli więc podmiot, którego obciążają te koszty miał prawo do ich zaskarżenia, to aby uzyskać wspomnianą pewność formalnoprawną podmiot ten musiał mieć możliwość tę wysokość kosztów zaskarżyć. Doręczenie ZUS zawiadomienia o wysokości kosztów wraz z pouczeniem o możliwości wystąpienia do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia
w zakresie tych kosztów egzekucyjnych, które podlega zaskarżeniu nie uprawnia do stwierdzenia, że postępowanie egzekucyjne w tym zakresie przeprowadzono
w sposób gwarantujący wszystkie prawa stron. Powtórzyć należy za Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej, który w tym zakresie powołał się również na orzecznictwo sądów administracyjnych, że każda jednostka systemu finansów publicznych, w tym ZUS, musi być traktowana w ten sam sposób, jak każdy inny wierzyciel i nie ma podstaw aby inaczej kształtować w tym przypadku status wierzyciela.
Przystąpienie więc do rozpoznania wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych było przedwczesne i obowiązkiem organu egzekucyjnego było podjęcie czynności, usuwając braki proceduralne, które doprowadziły do tego, że nie określono ostatecznie kwestii obciążenia ZUS kosztami egzekucyjnymi.
Powyższe uwagi sądu oznaczają, że zasadne są zarzuty podniesione
w skardze, a opisane w punktach 1 i 2.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji, gdyż wyłuszczone naruszenie przepisów o postępowaniu nastąpiło już na etapie wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji
i wyeliminowanie z obrotu prawnego również postanowienia wydanego przez ten organ przyczyni się do końcowego załatwienia sprawy.
Sąd zasądził od organu na rzecz ZUS kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, a które w realiach sprawy ograniczają się do wynagrodzenia pełnomocnika Skarżącego – radcy prawnego (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit.
c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
Wobec wskazania w skardze, że sprawa należy do kategorii, o której mowa w art. 231 P.p.s.a. (przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne) Sąd wskazuje, że skoro przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym to wpis w sprawie jest stały (§ 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. 222 poz. 2193 ze zm.).
Dodać należy, że ZUS jest zwolniony w sprawie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. e), co potwierdza również uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2016 r. – II GPS 2/15.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI