I SA/Rz 92/14

I SA/Rz 92/14 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2014-05-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2014-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska /przewodniczący/
Tomasz Smoleń
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 2289/14 - Wyrok NSA z 2016-03-31
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
art.55, art. 56 ust. 1, art. 57, art.64 ust.1 , art. 60 pkt 7
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Grzegorz Panek /spr./ WSA Tomasz Smoleń Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 maja 2014r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013r. nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu wniosku J.C. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Jako podstawę prawną przedmiotowego rozstrzygnięcia organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - określanej dalej jako k.p.a. ) oraz art. 55, art. 56, art. 60 i art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.).
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny:
Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego przeprowadził kontrolę przedsiębiorstwa J.C. Usługi Transportowe, [...]. Przedmiotem kontroli były regulacje związane z przestrzeganiem przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, przestrzeganiem przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz regulacje z zakresu wykonywania przewozów.
W konsekwencji tej kontroli, po wszczęciu postępowania administracyjnego, Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] nałożył na J.C. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł z tytułu naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz.874 ze zm.).
J.C. (zwana dalej: zobowiązaną lub skarżącą) w dniu 10 czerwca 2013 r. złożyła do Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniosek o umorzenie nałożonej kary pieniężnej.
We wniosku wskazała, że jej rodzina korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, nie posiada żadnego majątku, posiada zaległości w Urzędzie Skarbowym, a jej mąż jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Ponadto podała, że jej dzieci uczęszczają do szkoły oraz że ma roszczenia wobec "A" sp. z o.o. będącej w upadłości.
Wskazała także, że prowadzona działalność gospodarcza została zawieszona z uwagi na brak środków na jej prowadzenie.
W załączeniu przesłała:
- zaświadczenie z dnia 10 czerwca 2013 r. z Ośrodka Pomocy Społecznej
- stan zaległości na dzień 10 czerwca 2013 r. wobec Urzędu Skarbowego,
- pismo Sądu Rejonowego o zwrocie pozwu strony wobec firmy "A" sp. z o.o.,
- pismo z dnia 22 maja 2013 r. "B" S.A. - propozycja zawarcia porozumienia przed sprzedażą wierzytelności
- wezwanie do zapłaty z dnia 12 lutego 2013 r. kancelarii reprezentującej "C" S.A.
Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 1 lipca 2013 r., wezwał zobowiązaną do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W odpowiedzi zobowiązana przesłała następujące dokumenty:
1. wypełnione oświadczenie o majątku, dochodach i źródłach utrzymania,
2. dowód uiszczenia opłaty skarbowej,
3. kopię potwierdzona za zgodność z oryginałem zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012 - dokument PIT 36,
4. kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2012 -dokument PIT/B,
5. kopię potwierdzona za zgodność z oryginałem podsumowania księgi przychodów i rozchodów za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r.,
6. kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem podsumowania księgi przychodów i rozchodów za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2013 r.,
7. kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem podatkowej księgi przychodów i rozchodów za czerwiec 2013 r.,
8. kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem weksla z dnia 24 grudnia 2012 r.;
9. zaświadczenie z urzędu gminy z dnia 8 lipca 2013 r.,
10. zaświadczenie od Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 10 czerwca 2013 r.
Po przeanalizowaniu materiału dowodowego zebranego w sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., opisaną na wstępie, odmówił umorzenia w całości nałożonej kary pieniężnej.
Pismem z dnia 3 września 2013 r. zobowiązana złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku ponownie wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej.
Wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego i analizę dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem tj. karty leczenia szpitalnego syna, zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy potwierdzającego, że jej mąż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zaświadczenia z Urzędu Gminy potwierdzającego fakt dofinansowania zakupu podręczników szkolnych, dwóch kserokopii faktur na zakup podręczników. Podkreśliła, że ciężar utrzymania 5 osobowej rodziny spoczywa wyłącznie na niej i w związku z tym nie jest w stanie uiścić tak wysokiej kary. Średni miesięczny dochód brutto jaki uzyskała z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2012 r. wyniósł 519,00 zł zaś w 2013 r. wyniósł 966,78 zł co jest skrajne niskim dochodem i powoduje, że rodzina żyje niemalże w ubóstwie.
Po rozpatrzeniu wniosku i przeanalizowaniu materiału dowodowego Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2013 r. utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie tj. art. 55, art. 56 oraz art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych.
Organ stwierdził, że po dokonaniu ponownej analizy stanu faktycznego ustalonego na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie znalazł podstaw do umorzenia w całości wymierzonej kary. Organ wskazał, że wydając niniejsze rozstrzygnięcie, Główny Inspektor Transportu Drogowego oparł się na dokumentacji finansowej przedstawionej przez stronę, nie gromadząc z urzędu żadnej innej dokumentacji. Organ rozważając możliwość umorzenia w całości lub rozłożenie na raty należności pieniężnej musi mieć na względzie nie tylko interes strony, ale również interes Skarbu Państwa. Należy bowiem podkreślić, że powstanie dłużnej należności nie jest wynikiem dobrowolnie zaciągniętego przez stronę zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, lecz wynikającym z nałożenia kary pieniężnej zobowiązaniem publicznoprawnym powstałym w związku z naruszeniem przez stronę przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Organ wskazał, że powszechnie obowiązującą zasadą w polskim porządku prawnym jest obowiązek regulowania należności wobec Skarbu Państwa, natomiast umorzenie należności pieniężnej w całości lub rozłożenie jej na raty należy traktować jako instytucję o charakterze zupełnie wyjątkowym. Przepisy o finansach publicznych określające tryb i zasady umarzania w całości lub rozłożenia na raty ww. należności pieniężnej mają bowiem charakter norm szczególnych i w związku z tym winny być interpretowane w sposób zwężający.
Sposób rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie umorzenia w całości bądź rozłożenie na raty kary pieniężnej ustawodawca pozostawił swobodnemu uznaniu kierownikowi państwowej jednostki budżetowej lub dysponentowi części budżetowej, przy spełnieniu jednej z przesłanek zawartych w ww. przepisach ustawy o finansach publicznych. Organ wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu o udzieleniu ulgi w spłacie nałożonej kary pieniężnej organ bada sytuację finansową strony.
Odnosząc się do kwestii ważnego interesu dłużnika organ wskazał, że trudna sytuacja materialna strony sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie ulgi w postaci umorzenia w całości należności pieniężnej wynikającej z nałożonej kary pieniężnej. Ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której strona znalazła się niezależnie od swojego postępowania. W ocenie organu strona w niniejszym postępowaniu nie wykazała, że sytuacja, w której się znalazła był spowodowana sytuacją nadzwyczajną nie dającą się przewidzieć.
Główny Inspektor Transportu Drogowego zwrócił uwagę, że kara pieniężna ze swej natury jest dolegliwością mającą przede wszystkim charakter prewencyjny wymuszający na ukaranym prowadzenie działalności gospodarczej zgodnie z prawem. Ponadto za zastosowaniem ulgi zwykle nie przemawiają niepowodzenia w działalności gospodarczej przedsiębiorcy bowiem działalność ta jest działalnością rynkową opartą na ryzyku gospodarczym i konkurencji z innymi podmiotami działającymi w podobnych warunkach.
Podkreślił, że wysokość wymierzonej kary jest niewątpliwie dotkliwą sankcją za nieprzestrzeganie przepisów prawa, jednakże okoliczność ta nie stanowi dostatecznej podstawy do uwzględnienia wniosku.
Organ powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 kwietnia 2000 r. sygn. K 23/99 w którym zwrócono uwagę, że stosowanie sankcji administracyjnych o charakterze pieniężnym stanowi co prawda przejaw władczej ingerencji państwa w sferę praw majątkowych jednostki, ale jednocześnie podkreślono, że ingerencja ta stanowi sankcję niezgodnego z prawem zachowania danego podmiotu. Kara pieniężna wiąże się zawsze z niewypełnieniem nałożonych przez ustawodawcę wymogów, ważnych z punktu widzenia właściwego funkcjonowania życia społecznego, a jej uiszczenie ma spełniać funkcję represyjno - prewencyjną.
W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny przemawiający za całkowitym umorzeniem nałożonej kary pieniężnej. Innymi słowy nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 56 ustawy o finansach publicznych, które mogłyby być podstawą do udzielenia ulgi w postaci całkowitego umorzenia nałożonej kary pieniężnej.
Mając na uwadze powyższe organ uznał, że brak jest podstaw do udzielenia zobowiązanej wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia w całości nałożonej kary pieniężnej.
J.C. złożyła skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.
Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
Podkreśliła, że organ wadliwie ocenił materiał dowodowy sprawy uznając, że nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o jej obciążeniach w związku z tym, że jest jedynym żywicielem 5 osobowej rodziny. Podała, że fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu a fakt bycia jedynym żywicielem rodziny jednoznacznie przesądza, że ponosi w tym zakresie znaczne wydatki.
Ponadto zarzuciła niewłaściwe uzasadnienie decyzji poprzez brak odniesienia do całokształtu zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a w szczególności do zobowiązań firmy "A" sp. z o. o wobec jej firmy, przez co znalazła się w trudnej sytuacji życiowej.
Wniosła o dopuszczenie dowodów z podatkowej księgi przychodów i rozchodów na okoliczność czynienia wydatków głównie na paliwo nie zaś na inwestycje oraz kserokopii weksla z dnia 24 grudnia 2012 r. na okoliczność wykazania ciężkiej sytuacji materialnej.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do kopii weksla dołączonego do skargi organ wskazał, że potwierdza on zobowiązanie finansowe skarżącej zaciągnięte już po nałożeniu kary pieniężnej.
Co do zarzutu naruszenia art. 107 k.p.a. podkreślił, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie niezbędne elementy decyzji co czyni ten zarzut bezzasadnym.
Ponadto organ podkreślił, że rozpoznając przedmiotową sprawę wziął pod uwagę materiał dowodowy zgromadzony w toku prowadzonego postępowania administracyjnego oraz pouczył skarżącą o przysługujących jej prawach.
W ocenie organu brak jest podstaw do uwzględnienia złożonej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oznacza to, że sąd administracyjny rozpoznając sprawę bada czy postępowanie w wyniku którego wydany został zaskarżony akt, dokonana czynność, przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami je regulującymi oraz czy ustalenia faktyczne mają oparcie w zebranym w sprawie materiale i czy ustalony stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję przepisu powołanego przez organ jako podstawa prawna rozstrzygnięcia sprawy.
W przedmiotowej sprawie istotę sporu pomiędzy skarżącą a organem administracji stanowi odmowa umorzenia kary pieniężnej w wysokości 15.000 złotych nałożonej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Główny Inspektor Transportu Drogowego w oparciu o przepis art. 55, 56 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych uznał, że w przypadku skarżącej nie ma podstaw do umorzenia należności pieniężnej wynikającej z decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...].
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji przypomnieć należy, że w ustawie o finansach publicznych ustawodawca przewidział możliwość m.in. umarzania w całości albo w części spłaty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego (art. 55 w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 60 pkt 7 ustawy ).
W art. 56 ust. 1 ustawy wymienione zostały sytuacje, w których należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące tzn. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż należności są nieściągalne, a zaistnienie którejkolwiek z tych przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Przesłanki te są następujące:
1) osoba fizyczna zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6000 zł,
2) osoba prawna została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku (...),
3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne,
4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji,
5) zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny.
Stosownie natomiast do treści art. 57 ustawy na wniosek dłużnika:
1) należności mogą być umarzane w części,
2) mogą zostać odroczone terminy spłaty całości lub części należności,
3) płatność całości lub części należności może zostać rozłożona na raty
- w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa.
Zauważyć należy, że organ administracji rozpatrując wniosek o umorzenie należności zarówno całości jak i części należności działa w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola legalności takich decyzji jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Stwierdzenie przez ustawodawcę, że organ może umorzyć należności, w tym wypadku należność z nałożonej kary pieniężnej, nie oznacza jednak dowolności. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 października 2012 r. sygn. II GSK 1545/11, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją takiego stanowiska jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1354/10, publ. baza orzeczeń CBOIS), czy ustalone okoliczności faktyczne zostały poddane wnikliwiej i rzetelnej ocenie. Ponadto podkreślić należy, że obowiązkiem organu odwoławczego jest zawsze ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazać należy, że Główny Inspektor Transportu Drogowego wydając zaskarżoną decyzję przeprowadził postępowanie z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 , art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co powoduje, że decyzja ta nosi znamiona dowolności. Zdaniem Sądu organ nie przeprowadził analizy finansowej sytuacji skarżącej oraz nie ocenił rzetelnie i wnikliwie jej faktycznych aktualnych możliwości płatniczych.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał między innymi, że skarżąca uzyskuje z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej stały przychód. W ocenie organu niski dochód uzyskiwany z tego tytułu wynika przede wszystkim z wysokich kosztów uzyskania przychodu. Wysokie koszty uzyskania przychodu nie koniecznie świadczą o złej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Do kosztów tych wlicza się bowiem m.in. wydatki przeznaczone na różnego rodzaju inwestycje i zakupy, które w istocie służą rozwojowi firmy co w dalszej perspektywie pozwala uzyskiwać przedsiębiorcy dochody.
Organ w swoich rozważaniach odnośnie dochodów uzyskiwanych przez skarżącą z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej całkowicie pominął powoływaną we wniosku o umorzenie kary pieniężnej okoliczność, że w dacie składania wniosku prowadzenie działalności zostało zawieszone i z tego tytułu skarżąca obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Powoływanie się zatem na wysokość dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącą we wcześniejszym okresie jest niezrozumiałe i oznacza, że w tej części ustalenia organów są niepełne. Innymi słowy organ orzekający w sprawie nie odniósł się w sprawie do tej okoliczności i nie dokonał jej oceny pod kątem okoliczności uzasadniających umorzenie kary pieniężnej.
Oznacza to, że w zaskarżonej decyzji organ nie ocenił obiektywnie sytuacji finansowej skarżącej, w kontekście jej aktualnych możliwości płatniczych i ciążących na niej zobowiązań.
Podkreślić także trzeba, że organ orzekający w sprawie nie odniósł się do kwestii związanych z zadłużeniem jakie ciąży na mężu skarżącej. Mianowicie z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że ma on niespłacone zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów wobec:
- "B" w wysokości 150.625,94 zł - pismo banku z dnia 22 maja 2013 r.,
- "C" w wysokości 243.102,68 zł - pismo kancelarii reprezentującej bank z dnia 12 lutego 2012 r.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, że pięcioosobowa rodzina, w tym troje małoletnich dzieci, utrzymuje się ze środków publicznych pochodzących z pomocy społecznej. Skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej, nie pracuje, nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych, jej małżonek również jest zarejestrowana jako bezrobotny, w chwili obecnej bez prawa do zasiłku. Zdaniem Sądu, wskazuje to jednoznacznie, że potrzeby życiowe rodziny zaspokajane są poniżej poziomu minimum socjalnego, czego organ nie uwzględnił. Nie jest pewne, a raczej jest wątpliwe, czy środki jakie otrzymuje rodzina z pomocy społecznej są w ogóle wystarczające do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z zaskarżonej decyzji w ogóle nie wynika, z jakich składników majątkowych w chwili obecnej jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, skoro jak sam ustalił organ, skarżąca nie posiada żadnego majątku.
Sąd zwraca także uwagę, że brak interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kary pieniężnej nie został w sprawie w sposób dostateczny wykazany. W ocenie Sądu interes publiczny nie powinien być rozumiany, jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązaną i jej rodzinę, pozbawionych możliwości zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb życiowych, do innej formy pomocy państwa, powodującej również konieczność korzystania z publicznych środków finansowych, niewątpliwie nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.
W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje wprost, że sytuacja finansowa rodziny skarżącej jest szczególnie trudna i uzasadnia stwierdzenie, że spłata zadłużenia pociągnęłaby za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej i jej rodziny. Biorąc pod uwagę już chociażby tę okoliczność, że skarżąca i jej rodzina (mąż i troje dzieci) obecnie utrzymują się z publicznych środków pomocowych, trudno przyjąć, że wyegzekwowanie od strony zaległych należności jest realne, a w szczególności, że może pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela.
Przyjęcie stanowiska, że "interes publiczny" ma wyższą rangę niż "ważny interes dłużnika" oznacza, że norma prawna, która dopuszcza umorzenie należności w uzasadnionych przypadkach, wobec bezustannie niezadowalającego stanu finansów publicznych nie znalazłaby w praktyce w ogóle zastosowania. Takie rozumowanie byłoby natomiast sprzeczne ze społeczną funkcją omawianej instytucji prawnej (zob. wyrok NSA z 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 345/06 - publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, zabrakło szczegółowego rozważenia i indywidualnego podejścia do szczególnej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej z punktu widzenia skutków dla zobowiązanej i jej rodziny, co oznacza, że zaskarżona decyzja nie mieści się w sferze swobodnego uznania, lecz nosi cechy dowolności.
Reasumując, w świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że ustalenia dokonane przez organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego są niepełne i w konsekwencji niewyczerpująco rozpatrzone, co doprowadziło do wydania decyzji o nieprzekonującej treści i tym samym krzywdzącej skarżącą, czym dopuszczono się naruszenia reguł procesowych zawartych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz naruszenia prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych.
Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy - mając na uwadze wskazania Sądu - winien rozważyć, czy w stosunku do skarżącej zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie kary pieniężnej.
Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, organ ponownie badając sprawę winien poddać wnikliwej analizie sytuację życiową i materialną wnioskodawczyni oraz jej rodziny, ze szczególnym uwzględnieniem dochodów i niezbędnych wydatków, biorąc pod uwagę konieczność utrzymania gospodarstwa domowego na poziomie niezagrażającym egzystencji oraz uwzględniając obciążenia wynikające z innych tytułów. Na tej dopiero podstawie, organ będzie mógł sformułować realną i racjonalną ocenę dotyczącą obecnej i przyszłej sytuacji finansowej skarżącej i jej rodziny oraz perspektyw uzyskania dochodów na poziomie umożliwiającym zapłatę kary pieniężnej. Ocena ta winna uwzględniać indywidualną, obiektywnie trudną sytuację zobowiązanej.
W przypadku zaistnienia jakichkolwiek wątpliwości co do merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, organ ma obowiązek przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiałów i dowodów w sprawie.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.