I SA/Rz 901/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2017-01-31
NSArolnictwoŚredniawsa
płatności rolnośrodowiskoweśrodki unijneARiMRzwrot środkówkontrolapowierzchniaortofotomapapostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o zwrocie nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych z powodu niewystarczających dowodów organu.

Sprawa dotyczyła zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2012 rok. Organ uznał, że beneficjent zadeklarował większą powierzchnię niż faktycznie użytkowaną, opierając się na zdjęciach lotniczych. Beneficjent kwestionował te ustalenia, przedstawiając własne pomiary geodezyjne. Sąd uchylił decyzję organu, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych i brak wystarczających dowodów na nienależne pobranie środków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę A. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2012 rok. Organ I instancji pierwotnie przyznał beneficjentowi 6.400 zł, jednak po kontroli stwierdził, że powierzchnia kwalifikująca się do płatności wynosiła 3,54 ha zamiast zadeklarowanych 4,50 ha, co skutkowało ustaleniem kwoty nienależnie pobranych środków na 5.400 zł. Decyzja ta została uchylona przez organ II instancji, a następnie ponownie wydana po ponownym rozpatrzeniu. W odwołaniu beneficjent podnosił, że powierzchnia była dokładnie zmierzona przez geodetę i sprawdzana przez ARiMR. Dyrektor ARiMR utrzymał decyzję, wskazując na przepisy dotyczące zwrotu nienależnie pobranych środków i analizę ortofotomapy z 2012 roku. Skarżący zarzucił organom brak wiarygodności dowodom i niewłaściwe stosowanie przepisów. Sąd uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych (art. 7, 11, 77 k.p.a.) przez organy. Sąd wskazał na brak jednoznacznych dowodów potwierdzających nienależne pobranie środków, kwestionując walor dowodowy zgromadzonych materiałów (ortofotomapy bez legendy, raporty terenowe niezałączone do akt lub odnoszące się do innego okresu). Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem zebrania pełnego materiału dowodowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy Agencji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że wypłacone beneficjentowi środki pieniężne rzeczywiście były środkami nienależnymi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w całości materiału dowodowego, a zgromadzone dowody (ortofotomapy, raporty terenowe) były niewystarczające, niejednoznaczne lub nie miały waloru dowodowego w kontekście ustaleń dotyczących roku 2012.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

ustawa o Agencji art. 29 § 1 i 2

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych następuje w drodze decyzji administracyjnej, a właściwy jest organ przyznający płatność.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania, zobowiązująca organy do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnianiu rozstrzygnięć.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

rozporządzenie nr 65/2011 art. 8 ust. 3

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011

Obowiązek rolnika do poprawienia wniosku w przypadku zmian lub błędnych informacji, w tym dotyczących powierzchni działki.

ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich art. 28 § ust. 1 i 3

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Zwrot pomocy pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

ustawa o Agencji art. 29 § ust. 1 i 2 pkt a

Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Ustalanie kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy UE i krajowych.

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 art. 12 ust. 4

Szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 dotyczące m.in. zasady wzajemnej zgodności i zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że wypłacone środki były nienależne. Zgromadzony materiał dowodowy jest niewystarczający, niejednoznaczny lub nie ma waloru dowodowego w kontekście ustaleń dotyczących roku 2012. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organy.

Odrzucone argumenty

Zarzut skarżącego, że rozporządzenie rolnośrodowiskowe nie może stanowić podstawy prawnej do ustalania należności w przedmiotowej sprawie (uznany za niezasadny).

Godne uwagi sformułowania

Organy Agencji nie podjęły bowiem wszelkich kroków do wyjaśnienia sprawy oraz nie zebrały i nie rozpatrzyły w całości materiału dowodowego. W niniejszym postępowaniu nie została również zrealizowana zasada przekonywania określona w art. 11 k.p.a., która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnianiu swoich rozstrzygnięć. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skład orzekający

Małgorzata Niedobylska

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Panek

sędzia

Kazimierz Włoch

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wykazanie, że organy administracji muszą w sposób niebudzący wątpliwości udowodnić nienależne pobranie środków, a zgromadzony materiał dowodowy musi być kompletny i jednoznaczny."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z płatnościami rolnośrodowiskowymi i kontrolą powierzchni, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe zbieranie dowodów przez organy administracji i jak beneficjent może skutecznie bronić swoich praw, kwestionując ustalenia oparte na niepełnym materiale.

Rolnik wygrał z ARiMR: Sąd uchylił decyzję o zwrocie unijnych dopłat z powodu błędów proceduralnych urzędników.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 901/16 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2017-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Małgorzata Niedobylska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1438
art. 29 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
Dz.U. 2016 poz 23
art. 7, art. 11, art. 77 i art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu płatności rolnośrodowiskowych na 2012 rok uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
I SA/Rz 901/16
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2016r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2016r. w sprawie ustalenia A. W. (dalej: beneficjent/skarżący) kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że beneficjent złożył do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012r. Beneficjent zadeklarował w pierwszym roku pięcioletniego zobowiązania realizację pakietu 4 - Ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 i w jego ramach realizację wariantu 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 4,50 ha.
Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. przyznał beneficjentowi płatność rolnośrodowiskową na 2012 rok w wysokości 6.400zł (w tym 1.000zł koszty transakcyjne). Decyzja ta stała się ostateczna, a środki pieniężne zostały przelane na rachunek beneficjenta.
W dniu 11 lutego 2016r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomił beneficjenta, że wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2012r., a następnie decyzją z dnia [...] marca 2016r. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego
w wysokości 5.400zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wydając decyzję
w dniu [...] grudnia 2012r. opierał się na dostępnych w kampanii 2012 roku zdjęciach lotniczych, które zostały wykonane w dniu 29 kwietnia 2009r. Natomiast aktualizacja systemu informacji geograficznej o zdjęcia lotnicze wykonane w dniu 1 maja 2012r. dostępna była dopiero na kampanię 2013r., a zatem po dniu wydania ww. decyzji. Organ I instancji stwierdził, że deklaracje zawarte we wniosku beneficjenta oraz wyrysy na materiale graficznym, stanowiącym załącznik do wniosku, zawierają dane niezgodne ze stanem faktycznym użytkowania działki rolnej oznaczonej literą
A położonej na działce ewidencyjnej nr 486. Z analizy zaktualizowanej ortofotomapy wynikało bowiem, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności rolnośrodowiskowych w roku 2012 na działce ewidencyjnej nr 486 wynosi 3,54 ha. Oznacza to, że beneficjent nie był uprawniony do otrzymania płatności rolnośrodowiskowych w kwocie przyznanej decyzją z dnia [...] grudnia 2012r.
W wyniku wniesionego przez beneficjenta odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2016r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił beneficjentowi kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości 5.400zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji beneficjent wskazał m.in., że zadeklarowana powierzchnia 4,50 ha będąca częścią działki o powierzchni 10,60 ha była co najmniej dwukrotnie sprawdzana przez pracowników ARiMR. Odwołujący wskazał też, że przedmiotowa działka była dokładnie wymierzona przez geodetę działającego na jego zlecenie.
Decyzją z dnia [...] września 2016r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie art. 28 ust. 1 i 3 ustawy
z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz.U.
z 2013r., poz.173 – dalej: ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich), pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy,
o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej (...),
a właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, określają przepisy o utworzeniu ARiMR. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. 2014r., poz. 1438 – dalej: ustawa o Agencji), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Wypłacone nienależnie beneficjentowi środki finansowe z tytułu realizacji płatności rolnośrodowiskowej za 2012r. pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 i 2 pkt a ustawy o Agencji.
Organ odwoławczy stwierdził, że na dzień wydania decyzji rolnośrodowiskowej dla A. W. tj. na dzień [...] grudnia 2012r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dysponował w bazie danych danymi dotyczącymi działek ewidencyjnych sporządzonymi na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w dniu 29 kwietnia 2009r. Aktualizacja systemu informacji geograficznej nastąpiła w roku 2013, lecz zdjęcia lotnicze wykonane zostały w dniu 1 maja 2012r. W wyniku analizy ortofotomapy z dnia 1 maja 2012r. stwierdzono, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza działki rolnej A, położonej na działce ewidencyjnej 486, wynosi 3,54 ha.
Powierzchnia 0,96 ha stanowiąca różnicę między powierzchnią zadeklarowaną przez wnioskodawcę, a powierzchnią stwierdzoną, była obszarem niekwalifikującym się do przyznania płatności, ze względu na znajdujące się na niej zadrzewienia i zakrzaczenia. Wnioskodawca, składając w dniu 15 maja 2012r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012r. nie uwzględnił zmian
w użytkowaniu gruntów, pomimo obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r.,ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005
w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oaz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm. – dalej: rozporządzenie nr 65/2011), czyli poprawienia wstępnie zadrukowanego formularza wniosku, jeżeli nastąpiły jakiekolwiek zmiany, szczególnie odnośnie do przeniesień uprawnień do płatności lub jeśli jakakolwiek informacja podana we wcześniej ustalonym formularzu jest błędna. Jeśli poprawki dotyczą powierzchni działki referencyjnej, rolnik podaje zaktualizowaną powierzchnię każdej z działek rolnych, a w stosownych przypadkach wskazuje nowe granice działki referencyjnej. Wobec powyższego organ stwierdził, że beneficjent nie był uprawniony do otrzymania płatności rolnośrodowiskowych w kwocie przyznanej decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] grudnia 2012r.
Ponadto organ odwoławczy dodał, że beneficjent w 2012r. złożył również wnioski o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, a te postępowania zostały zakończone decyzjami przyznającymi płatność do działki rolnej A o powierzchni 4,50 ha. W związku z pojawieniem się istotnych nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, organ I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r., poz.23 - dalej: k.p.a.), wznowił z urzędu postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Nowymi okolicznościami były nowe ortofotomapy obrazujące zadeklarowaną przez beneficjenta działkę rolną A położoną na działce ewidencyjnej nr 486. Następnie organ I instancji uchylił decyzje przyznające płatności bezpośrednie oraz ONW, a rozstrzygnięcia te zostały utrzymane w mocy decyzjami Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, zaś wniesione od nich skargi zostały oddalone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 września 2015r., sygn. akt I SA/Rz 856/15.
W związku z powyższym, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że powierzchnia użytkowana rolniczo w 2012 roku na działce ewidencyjnej nr 486, była o 0,96 ha mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. Różnica między płatnością wypłaconą na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2012r., a płatnością faktycznie przysługującą na podstawie powierzchni zakwalifikowanej w oparciu o zaktualizowane ortoobrazy, stanowi płatność nienależną, lecz nie ma podstaw do uruchamiania w niniejszej sprawie trybu nadzwyczajnego, gdyż zmiana okoliczności faktycznych nie daje ku temu podstaw. Z uwagi na to, że powyższa różnica 0,96 ha stanowi 27,12 % powierzchni stwierdzonej, to zgodnie z art. 16 ust. 5 rozporządzenia nr 65/2011, płatność rolnośrodowiskowa na 2012r. beneficjentowi nie przysługuje.
Organ nie stwierdził istnienia przesłanek do odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z uwagi na to, że kwota nienależnie pobranej płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 EUR, a ponadto nie zachodzą przesłanki z art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011, ani też nie nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A.W. wniósł o jej uchylenie.
Skarżący wskazał, że deklarowana przez niego do dopłat powierzchnia 4,50 ha jest częścią działki o powierzchni 10,60 ha. Jego zdaniem, pomiar gruntów
i tworzenie map ewidencyjnych należy do właściwości uprawnionych geodetów.
W 2012 roku zlecił on pomiar areału przeznaczonego do dopłat uprawnionemu geodecie, a po przeprowadzeniu stosownych pomiarów dokumentacja została przekazana do starostwa powiatowego, natomiast kopia tej dokumentacji do Agencji. Na żądanie skarżącego w roku 2014 została przeprowadzona kontrola i sporządzony protokół oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni PEG, który potwierdził zadeklarowaną przez niego powierzchnię. Skarżący zarzucił, że organ bezpodstawnie odmówił wiarygodności mocy dowodowej przedstawionym przez niego dowodom, tj. operatowi pomiarowemu oraz mapie ewidencyjnej, na której widnieje zapis "działka 486 - teren upraw rolnych 4 ha 70 a". W ocenie skarżącego, działanie organu jest sprzeczne z art.75 § 1 i 80 k.p.a.
Niedopuszczalne jest również, jego zdaniem, powoływanie się na Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, gdyż rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm. – dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe), straciło moc w dniu 15 marca 2013r. i nie może stanowić podstawy prawnej do ustalania należności w przedmiotowej sprawie. Skarżący podniósł też, że rozporządzenie nr 65/2011 stanowi, iż wszystkie wnioski poddaje się kontrolom administracyjnym, takiej kontroli został również poddany jego wniosek
o wsparcie w ramach programu ochrony środowiska.
Do skargi dołączono mapę ewidencyjną działki nr 486 oraz protokół
w zakresie weryfikacji powierzchni z dnia 15 grudnia 2014r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718) - dalej: P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane
w ustawie.
Skarga jest uzasadniona, albowiem organ naruszył przepisy prawa procesowego, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżącemu zostały przyznane i wypłacone płatności rolnośrodowiskowe za 2012 rok.
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy organy w sposób uprawniony uznały, że wypłacona skarżącemu kwota na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] grudnia 2012r.
w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za 2012 rok w wysokości 6.440zł (w tym 1.000,00zł koszty transakcyjne) jest płatnością nienależną i czy wobec tego istniały podstawy do orzeczenia o jej zwrocie przez skarżącego.
Organy Agencji stwierdziły, że skarżący nie był uprawniony do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej w kwocie przyznanej decyzją z dnia [...] grudnia 2012r., gdyż w złożonym wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok beneficjent nie uwzględnił zmian w użytkowaniu gruntów, pomimo takiego obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011, który nakłada na rolnika przepis art. 12 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.), tj. poprawienia wstępnie zadrukowanego formularza jeżeli nastąpiły jakiekolwiek zmiany lub jakakolwiek informacja we wcześniej ustalonym formularzu jest błędna. Jeśli poprawki dotyczą powierzchni działki referencyjnej, rolnik podaje zaktualizowaną powierzchnię każdej
z odnośnych działek rolnych, a w stosownych przypadkach wskazuje nowe granice działki referencyjnej.
Zdaniem organów Agencji, deklaracja zawarta we wniosku oraz wyrysy na materialne graficznym stanowiącym załącznik do wniosku zawierają dane niezgodne ze stanem faktycznym użytkowania działki rolnej A położonej na działce ewidencyjnej nr 486, gdyż z analizy zaktualizowanej ortofotomapy wynika, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w roku 2012 na ww. działce wynosiła 3,54 ha, stąd różnica pomiędzy powierzchnią do której przyznano płatność, a stwierdzoną wynosi 0,96 ha, co stanowi 27,12 % w stosunku do powierzchni stwierdzonej. Podkreślono, że organ I instancji tej informacji nie posiadał w dniu wydania decyzji przyznającej płatność, gdyż nie została przeprowadzona kontrola na miejscu, zaś ortofotomapa sporządzona na podstawie zdjęć lotniczych działki rolnej A, wykonanych w dniu 1 maja 2012r., była dostępna w systemie informacji geograficznej Agencji dopiero w 2013 roku. Ponadto organy uznały, że przeprowadzona w dniu 12 września 2013r. weryfikacja terenowa potwierdziła powierzchnię wyznaczoną na podstawie ortofotomapy wykonanej w dniu 1 maja 2012r.
Skarżący natomiast zaprzecza ustaleniom organów, argumentując, że
w 2012r. użytkował rolniczo całą powierzchnię 4,50 ha działki rolnej A i była ona utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, a na jej powierzchni nie było zakrzaczeń. Podkreślił również , że powierzchnia działki została zmierzona na jego zlecenie przez uprawnionego geodetę i była dwukrotnie sprawdzana przez pracowników Agencji.
Materialnoprawną podstawą decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub środków krajowych przeznaczonych m.in. współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jest art. 29 ustawy o Agencji.
Stosownie do art. 29 ust. 1 ww. ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowane przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej,
następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, czyli kierownik biura powiatowego ARiMR. Przedmiotem badania w postępowaniu
o wydanie decyzji na podstawie tego przepisu jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących
z wymienionych w nim funduszy. Wskazuje on na dwa rodzaje należności podlegających zwrotowi: kwoty nienależnie pobranych środków publicznych oraz kwoty nadmiernie pobranych środków publicznych.
Decyzja wydana na podstawie art. 29 ust.1 i 1 ustawy o Agencji jest decyzją pokontrolną, stwierdzająca pewien obowiązek, na skutek niewłaściwego skorzystania z przyznanego stronie uprawnienia. Na potrzeby wydania takiej decyzji nie trzeba wzruszać (przepisy prawa tego też nie przewidują) wcześniejszej decyzji przyznającej dane uprawnienia. W przypadku zatem stwierdzenia, że w sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych (art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji), nie ma obowiązku uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznających dane płatności (por. wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 2016r., II GSK 568/15, publ. CBOiS).
Co do zasady zatem dla ustalenia kwoty świadczeń nienależnie pobranych nie jest konieczne uprzednie wzruszenie decyzji przyznających pomoc.
Podkreślenia wymaga, że wydanie decyzji ustalającej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych wymaga jednoznacznego ustalenia przez organy Agencji, że wypłacone beneficjentowi środki pieniężne rzeczywiście były środkami nienależnymi lub nadmiernie pobranymi.
Stosownie do reguł określonych w art. 7, art. 77 k.p.a. organ winien dokonać ustaleń po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, wydane rozstrzygnięcie powinno być w sposób należyty
i przekonywujący uzasadnione zgodnie z zasadami zawartymi w art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Powołane wyżej zasady obowiązują zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 11, art.77 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, organy Agencji nie podjęły bowiem wszelkich kroków do wyjaśnienia sprawy oraz nie zebrały i nie rozpatrzyły w całości materiału dowodowego. W niniejszym postępowaniu nie została również zrealizowana zasada przekonywania określona w art. 11 k.p.a., która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności
w uzasadnianiu swoich rozstrzygnięć. Wyczerpujące umotywowanie decyzji daje bowiem rękojmię, że organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.
Z zaskarżonej decyzji nie wynika bowiem, w sposób niebudzący wątpliwości, że wypłacone skarżącemu świadczenie było faktycznie świadczeniem nienależnym. Pewności takiej nie daje zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy: notatka służbowa sporządzona przez pracowników Agencji w dniu 14 sierpnia 2014r. zawierająca wykaz zmian na działce rolnej A oraz informacja na temat wartości PEG z dnia 13 lutego 2015r. wraz z ortofotomapami z dnia 1 maja 2012r. oraz 8 marca 2012r. Znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy zdjęcia lotnicze z dnia
1 maja 2012r. nie zawierają żadnego opisu (legendy), która pozwalałaby na zweryfikowanie stanowiska organów odnośnie stwierdzonych na działce nieprawidłowości. Opisane dowody zostały zgromadzone w innym postępowaniu (dotyczącym płatności bezpośrednich i ONW) i nie włączono ich do postępowania niniejszego, wszczętego postanowieniem z dnia [...] lutego 2016r. Znajdująca się
w aktach informacja na temat wartości PEG z dnia 30 marca 2016r. odwołuje się do wyników wizytacji terenowej z dnia 2 października 2013r., których brak w aktach sprawy, a zwarte w tej informacji stwierdzenie "można uznać", że powierzchnia PEG "mogłaby wynosić" nie jest jednoznaczne i konkretne. W związku z tym opisane dowody nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia nie budzących wątpliwości ustaleń na temat powierzchni uprawnionej do płatności. Nie jest wystarczające odwołanie się do prawomocnych decyzji dotyczących płatności bezpośrednich i ONW, bo decyzje te zapadły po wznowieniu postępowań i przeprowadzeniu odrębnych postępowań wyjaśniających, a dokonane w nich ustalenia nie zostały włączone do niniejszego postępowania. Natomiast sporządzony w dniu 12 września 2013r. raport z weryfikacji
w terenie wraz z załączonym do niego szkicem kontrolowanej działki ewidencyjnej nr 486, odnosi się do roku 2013r. i nie świadczy o występowaniu nieprawidłowości
w roku 2012. Zauważyć też trzeba, że raport ten nie ma waloru dokumentu, gdyż stanowi nieuwierzytelnioną kserokopię i również nie został włączony do akt niniejszej sprawy. Istnieje również wątpliwość co do miejsca wizytacji, bo z treści raportu wynika, że sporządzono go w K., a przedmiotowa działka położona jest
w B. gm. S.
Z przedstawionych względów Sąd uznał, że organy Agencji nie wykazały, iż wypłacone beneficjentowi środki pieniężne rzeczywiście były środkami nienależnymi.
Odnosząc się do zarzutów skargi, za niezasadny Sąd uznał zarzut skarżącego, że rozporządzenie rolnośrodowiskowe nie może stanowić podstawy prawnej do ustalania należności w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Sądu, organy Agencji powołały w podstawie prawnej wydanych decyzji właściwe przepisy prawa.
Wskazać należy, że skarżący rozpoczął realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w dniu 15 maja 2012r. w czasie kiedy obowiązywało rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009r. wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Wprawdzie, tak jak podaje skarżący, rozporządzenie rolnośrodowiskowe straciło moc w dniu 15 marca 2013r., jednakże zostało ono wówczas zastąpione przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz.361 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie nie było sporne przyznanie skarżącemu płatności na 2012r. na podstawie rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. Natomiast ustalenie nienależnie pobranych płatności nastąpiło na podstawie art. 29 ustawy o Agencji.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego bezpodstawnej – według skarżącego - odmowy wiarygodności mocy dowodowej przedstawionym przez niego dowodom, tj. operatowi pomiarowemu oraz mapie ewidencyjnej, na której widnieje zapis "działka 486 - teren upraw rolnych 4 ha 70 a", należy wskazać, że skarżący powołuje się na pismo Agencji z dnia 7 kwietnia 2014r., nr [...], podnosząc, że stwierdzono w nim, iż ww. dokumenty nie mogą stanowić dowodów w sprawie. Zarzut ten skarżący podnosi po raz pierwszy w skardze, zatem organ II instancji nie miał możliwości odniesienia się do niego w zaskarżonej decyzji. W aktach administracyjnych niniejszej sprawy nie ma przedmiotowego pisma, a skarżący nie załączył go do skargi. Natomiast dołączona do skargi mapa obrazuje powierzchnię działki w styczniu 2014r., nie ma więc znaczenia dla płatności za 2012r.
Z przedstawionych względów brak jest podstaw do uwzględnienia powyższego zarzutu przez Sąd.
Ponownie rozpoznając sprawę organ, mając na względzie art. 7, art. 11, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., powinien dokonać ustaleń po wyczerpującym zebraniu
i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, co znajdzie odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.
Z wyżej powołanych względów, Sąd stwierdzając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Z uwagi na to, że skarżący nie zgłosił wniosku o przyznanie należnych kosztów do czasu zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, zgodnie z art. 210 § 1 P.p.s.a. stracił uprawnienie żądania ich zwrotu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI