I SA/Rz 870/21

I SA/Rz 870/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Jarosław Szaro /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 1402/22 - Wyrok NSA z 2023-09-13
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 266
art.41 a ust.1
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należnej składki na ubezpieczenie społeczne rolników za II kwartał 2021 roku 1) oddala skargę, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynagrodzenie radcy prawnemu J.S. – Kancelaria radcy prawnego w kwocie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, za pomoc prawną udzieloną z urzędu.
Uzasadnienie
S. P. (dalej: skarżący, wnioskodawca) poddał kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w ... decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] sierpnia 2021 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję tego organu z [...]czerwca 2021 r. nr [...] o odmowie umorzenia należnej składki na ubezpieczenie społeczne rolników za II kwartał 2021 r.
Z uzasadnienia ww. decyzji i akt sprawy wynikało, że 5 maja 2021 r. wpłynął do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – Placówki Terenowej w ... wniosek S. P. o umorzenie składki na ubezpieczenie społeczne rolników za II kwartał 2021 r.
Decyzją z [...] czerwca 2021 r. Prezes KRUS, powołując się na przepisy art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz rozporządzenie Komisji (UE) Nr 2019/316 z dnia 21 lutego 2019 r. w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej, odmówił wnioskodawcy umorzenia:
1) składki na funduszu wypadkowo - chorobowo - macierzyńskim w kwocie 126,00 zł za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2021 r., do których mają zastosowanie przepisy art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników,
2) składki na funduszu emerytalno-rentowym w kwocie 303,00 zł za okres od 01.04.2021 r. do 30.06.2021 r. do których mają zastosowanie przepisy rozporządzenie Komisji (UE) nr 2019/316.
Opisaną na wstępie decyzja rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy.
Organ podał, że wniosek został przez skarżącego uzasadniony pobieranym z GOPS zasiłkiem w kwocie 290 zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia do 30 kwietnia 2021 r., trwającą pandemią, brakiem możliwości podjęcia pracy w kraju lub za granicą, dopłatami ARMIR, które będą prawdopodobnie wypłacane w listopadzie, padnięciem jedynej krowy w prowadzonym gospodarstwie w 2017 r. i brakiem wsparcia w zakupie kolejnego zwierzęcia oraz chorobą. W toku postępowania składane były oświadczenia i dokumenty dotyczące leczenia i wydatków. Wskazał również organ, że wartość gospodarstwa rolnego wnioskodawcy o pow. 3,48 ha wynosi około 100.432,80 zł. Przekracza ona kwotę zaległości, które mogą być zabezpieczone hipotecznie. Szacunkowy dochód z gospodarstwa rolnego wynosi rocznie około 5 980,64 zł (414,42 zł miesięcznie). Kilkakrotnie przyznawano mu już ulgę w spłacie zadłużenia należności wobec KRUS przez umorzenie składek. Dowody zakupu leków nie stanowiły potwierdzenia opisywanego stanu zdrowia; nie były do leki nabywane na podstawie recepty lub według wskazania lekarskiego. Tytułem dopłat uzyskał za rok 2020 kwotę 3 794,91 zł, natomiast za rok 2021 r. wypłacono 999,48 zł. Z tytułu dzierżawy uzyskuje 250 zł, tytułem zasiłków z GOPS 1 155,68 zł, a od maja 2021 r. zasiłek wynosi po 228,84 zł. Wykazane wydatki obejmowały: podatek od nieruchomości 152 zł/rocznie, polisę ubezpieczeniową budynków rolniczych, mieszkalnych i gospodarczych 150 zł/rocznie, rachunki za prąd (prognozowane) za okres od 8 maja 2020 r. do 12 września 2021 r. na łączną kwotę 412,42 zł, paragony z apteki i za usługę weterynaryjną na łączną kwotę 152,24 zł oraz oświadczenie o cenie zakupu butli gazowych po około 50 zł.
Organ zaznaczył, że z analizy ww. danych wynikało, że dochody wnioskodawcy przewyższają wydatki. Mając na względzie uznaniowy charakter decyzji, a także konieczność uwzględnienia nie tylko możliwości płatniczych wnioskodawcy, ale również stanu finansów funduszu emerytalno-rentowego i składkowego, odmówiono uwzględnienia wniosku. Nie stwierdzono przesłanek i okoliczności uzasadniających pozytywne rozpatrzenie wniosku. Należności te nie są bowiem trwale nieściągalne, gdyż mogą być egzekwowane z przedmiotu hipoteki lub poprzez egzekucję administracyjną. Podkreślono, że wnioskodawca nie udokumentował swojej sytuacji socjalno-bytowej oraz nie wpłynęły do organu inne dokumenty potwierdzające zaistnienie nowych okoliczności mających wpływ na złożony wniosek.
W skardze wyrażono niezadowolenie ze sposobu rozpatrzenia wniosku. Podkreślono, że nadzwyczajną sytuacją jest obecnie pandemia COVID-19. Ponadto wysokość składki nie jest dostosowana do wielkości gospodarstwa rolnego. Gwarantowana Konstytucją RP godność człowieka to także prawo do godnego życia. Skarżący zarzucił, że organ nie wywiązał się należycie z obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Rozstrzygnięcia decyzji ocenił jako "swoiste widzi mi się"
W odpowiedzi Prezes KRUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzjach.
Wojewódzki Sad Administracyjny miał na uwadze co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona. Organ nie naruszył prawa procesowego, prawidłowo dokonując ustaleń co do skarżącego i w konsekwencji nie naruszył prawa materialnego wydając decyzje o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za II kwartał 2021 roku.
Przepis art. 41 a ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 o ubezpieczeniu społecznym rolników ( dz. U. 2021 poz. 266 t.j. z zm. ) stanowi, że Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć w całości albo w części należności z tytułu składek na ubezpieczenie rolnika.
Podstawy wydania takiej decyzji określone zostały w tym przepisie i są nimi ważny interes zainteresowanego ( rolnika ) objawiający się możliwościami płatniczymi wnioskodawcy oraz stan funduszu emerytalno – rentowego oraz składkowego.
Decyzja w tym przedmiocie jest decyzja uznaniowa, tzn. organ w tym zakresie posiada swobodę decyzyjną czyli od jego swobodnie ( lecz nie dowolnie ) podjętego uznania zależy czy dokona umorzenia, czy też nie. Jest on zatem zobowiązany do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, ustalenia przesłanek umorzenia wskazanych w omawianym przepisie w aspekcie ich zaistnienia, a następnie po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności wydania decyzji.
Jeżeli przesłanki w sprawie zaistnieją to organ ma możliwość wydania decyzji pozytywnej lub negatywnej , z tym że każdorazowo musi wskazać dlaczego w ramach uznania administracyjnego wydał takiej, a nie innej treści decyzję. W szczególności dotyczy to sytuacji, gdy odmawia on umorzenia należności w sytuacji, gdy stwierdza, że obie takie przesłanki występują.
Punktem wyjścia do wydania decyzji w przedmiocie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek jest jednak ustalenie czy w sprawie zaistniał ważny interes ubezpieczonego rolnika do umorzenia składek, w ramach którego organ powinien rozważyć możliwości płatnicze zainteresowanego, w szczególności w aspekcie jego utrzymania, a także utrzymania osób, wobec których posiada on obowiązek alimentacyjny.
Dokonując rozważań w zakresie sytuacji majątkowej zainteresowanego organ musi dysponować pełnymi danymi w tym zakresie, które to dane będą jednak zależeć w przeważającej mierze od postawy w postępowaniu wnioskodawcy, pełności dostarczonych przez niego informacji , zarówno co do osiąganych wpływów jak i też ciążących na zainteresowanym wydatków. Pełne przedstawienie tych danych jest konieczne dla wydania prawidłowej decyzji , opierającej się na przedstawionych przesłankach. Jeżeli bowiem dane te będą niepełne, lub będą się opierać na nieprawdziwej informacji, to wówczas organ nie będzie mógł podjąć korzystnej dla skarżącego decyzji.
Jakkolwiek to na organie ciąży obowiązek przeprowadzenia dowodów w postępowaniu w przedmiocie wniosku o umorzenie należności, to jednak w realiach takich spraw , w związku ze szczególnym charakterem dowodów mogących pochodzić głownie od wnioskodawcy, który zna swój stan majątkowy, to na nim ciążyć będzie obowiązek co najmniej wskazania dowodów istotnych da rozpatrzenia sprawy, czy też dostarczenia ich na żądanie organu. Brak dostarczenia wystarczających dowodów w tym zakresie przedstawiających w sposób niebudzący wątpliwości sytuację majątkową wnioskodawcy, w której wydatki wnioskodawcy znajdują pokrycie w przedstawionych przez niego źródłach dochodów obciąża wnioskodawcę i może być przyczyną odmowy umorzenia należności z uwagi na niewykazanie przesłanki z art.41 a ust.1 ustawy o ubezpieczeniu rolników.
Na równi z brakiem przedstawienia informacji na temat sytuacji wnioskodawcy należy przy tym traktować sytuacje, gdy rolnik przedstawia dane niepełne, budzące wątpliwości, nie przedstawiające całokształtu jego dochodów lub nie wskazujące na źródła zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W takiej sytuacji organ ma prawo odmówić umorzenia należności.
Przenosząc powyższe rozważania teoretyczne w realia niniejszej sprawy należy wskazać, że organ wezwał skarżącego do przedstawienia sytuacji materialnej i osobistej. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nie przedstawił dokumentów ukazujących ja w sposób kompleksowy i pozwalający organowi na ustalenie źródeł jego finansowania, w szczególności uzyskiwania dochodów własnych w postaci wynagrodzenia z wykonywanego świadczenia np.; w postaci pracy czy też ocenę możliwości podjęcia zatrudnienia przez aktualnie skarżącego, jeżeli nie pozostawał by w zatrudnieniu. W tym zakresie przedstawione dokumenty w postaci decyzji GOPS i ulotek informacyjnych różnego rodzaju lekarstw nie czynią zadość wezwaniom organu. Uzasadnione jest zatem stwierdzenie tegoż, że skarżący nie wykazał w pełni swojej sytuacji majątkowej. Ta została by w sposób kompleksowy wyjaśniona dopiero wtedy, gdy wnioskodawca przedstawił by pełne dane wskazujące na źródła jego utrzymania i ilość osób pozostających na utrzymaniu. Konieczne jest także wskazania na możliwości uzyskiwania przychodów przez zainteresowanego. Jako sytuację nie uzasadniającą umorzenia należy bowiem uznać także taki stan, gdy dany wnioskodawca nie osiąga przychodów jednak dzieje się tak tylko i wyłącznie z przyczyn leżących po jego stronie, gdyż nie wykorzystuje on możliwości przez siebie posiadanych, chociaż mógłby to bez problemu uczynić.
Jak wynika z numeru PESEL S. P. znajduje się w wieku nie uprawniającym go jeszcze do emerytury, a więc uznanym przez ustawodawcę jako umożlwiający pracę, zaś w aktach nie przedstawiono zaświadczeń lekarskich z których wynikałoby że skarżący jest do pracy niezdolny.
Opierając się zatem tylko na tych dokumentach które znajdują się w aktach organ miał prawo przyjąć ,że nie wykazano przesłanek do zwolnienia ze składki za II kwartał 2021 roku.
Słusznie także organ wskazał na przychody jakie wiążą się z posiadaniem gruntu rolnego. Z jednej strony są to przychody związane z uprawą tej ziemi i pozyskiwaniu z niej pożytków w postaci różnorodnych płodów rolnych, zaś z drugiej strony będą to dopłaty rolnicze z funduszów unijnych , które przysługują wszystkim rolnikom po spełnieniu nietrudnych do realizacji warunków. Jak wynika z decyzji za 2020 rok S. P. przyznano dopłaty w wysokości około 3700 złotych. Z kolei, jak wskazał to organ w decyzji I instancji przychodowość gruntu określono na prawie 6 tysięcy złotych. Zestawienie tych dwóch wartości wskazuje, że w związku z posiadanym gruntem skarżący mógł osiągnąć w poprzednim roku prawie 9 tysięcy złotych przychodu. Zestawienie tej kwoty z kwotą raty kwartalnej wskazuje ze miał on możliwość jej zapłaty. Trzeba podkreślić ,że wysokość składek to 429 złotych za cały kwartał. Nie jest to więc kwota wysoka z doniesieniu do tych choćby przychodów.
Mógł się także organ powołać na wartość samego gruntu, która wynosi około 100000 złotych i ewentualnie zaległości z tytułu należności mogą być z tego gruntu w drodze egzekucji w ostateczności egzekwowane.
Z tych względów Sąd uznał, że organ nie naruszył prawa i skargę w myśl 151 ppsa oddalił. O kosztach orzeczono w myśl art.250 § 1 ppsa. Wysokość wynagrodzenia radcy prawnego określa § 21 ust.1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. ( Dz.U. 2019 poz.68 t.j. )