I SA/BD 315/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2007-05-23
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowysamochody osobowenabycie wewnątrzwspólnotowedyskryminacja podatkowaart. 90 TWEprawo wspólnotowezwrot podatkunadpłataorgany celne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, stwierdzając naruszenie prawa wspólnotowego w zakresie opodatkowania akcyzą samochodów osobowych nabytych wewnątrzwspólnotowo.

Skarżący domagali się zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowo nabytego samochodu, twierdząc, że polskie przepisy dyskryminują takie transakcje w porównaniu do zakupu samochodów używanych na rynku krajowym, co jest sprzeczne z art. 90 Traktatu WE. Organy celne odmawiały, powołując się na krajowe przepisy i brak zharmonizowania akcyzy. Sąd uchylił decyzje, uznając, że polskie prawo akcyzowe w tym zakresie narusza prawo wspólnotowe, co wymaga ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy celne.

Sprawa dotyczyła wniosku Janiny i Seweryna B. o stwierdzenie nadpłaty podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowo nabytego samochodu osobowego. Organy celne odmówiły, uznając, że polskie przepisy dotyczące akcyzy na samochody nie naruszają prawa wspólnotowego, w tym art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, ponieważ podatek jest nakładany na wszystkie samochody przed pierwszą rejestracją w kraju, niezależnie od pochodzenia. Skarżący zarzucili dyskryminację, argumentując, że podatek akcyzowy jest nakładany tylko na samochody sprowadzane, podczas gdy samochody używane sprzedawane lokalnie nie podlegają temu obciążeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego. Sąd uznał, że polskie prawo akcyzowe w zakresie opodatkowania samochodów osobowych nabytych wewnątrzwspólnotowo narusza zasadę niedyskryminacji wyrażoną w art. 90 ust. 1 TWE, która zakazuje nakładania na produkty z innych państw członkowskich podatków wewnętrznych wyższych niż na podobne produkty krajowe. Sąd powołał się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, wskazując, że podatek akcyzowy od używanych samochodów sprowadzonych z zagranicy nie może przewyższać podatku rezydualnego zawartego w cenie podobnych pojazdów już zarejestrowanych w kraju. Sąd podkreślił również zasadę pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed prawem krajowym oraz obowiązek organów celnych do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego, w tym zgodności z prawem wspólnotowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, polskie przepisy w zakresie opodatkowania akcyzą samochodów osobowych nabytych wewnątrzwspólnotowo naruszają art. 90 ust. 1 TWE, jeśli kwota zapłaconego podatku przewyższa podatek rezydualny zawarty w cenie podobnych pojazdów już zarejestrowanych w kraju.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 90 ust. 1 TWE jest bezpośrednio skuteczny i zakazuje nakładania na produkty z innych państw członkowskich podatków wewnętrznych wyższych niż na podobne produkty krajowe. W przypadku używanych samochodów, podatek akcyzowy od sprowadzonych pojazdów nie może być wyższy niż podatek rezydualny zawarty w cenie podobnych pojazdów krajowych. Organy celne muszą zbadać tę kwestię, porównując zapłaconą akcyzę z hipotetyczną akcyzą zawartą w cenie krajowego odpowiednika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

TWE art. 90 § 1

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakazuje nakładania na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych wyższych niż na podobne produkty krajowe. Jest bezpośrednio skuteczny.

Pomocnicze

u.p.a. art. 80

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 81

Ustawa o podatku akcyzowym

rozp. MF art. 7

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego

Dyrektywa 92/12/EWG art. 8

Dyrektywa Rady 92/12/EWG w sprawie ogólnych warunków dotyczących produktów podlegających opodatkowaniu akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania

Konstytucja RP art. 91

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 8

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 210 § 4

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Polskie przepisy dotyczące akcyzy na samochody osobowe nabyte wewnątrzwspólnotowo naruszają art. 90 TWE poprzez dyskryminacyjne opodatkowanie. Samochody używane nabyte wewnątrzwspólnotowo i samochody używane sprzedawane lokalnie są produktami podobnymi w rozumieniu art. 90 TWE. Podatek akcyzowy od używanych samochodów sprowadzonych z zagranicy nie może przewyższać podatku rezydualnego zawartego w cenie podobnych pojazdów już zarejestrowanych w kraju.

Odrzucone argumenty

Polskie ustawodawstwo w zakresie akcyzy nie dyskryminuje samochodów osobowych pochodzących z innych państw członkowskich. Samo nakładanie podatku akcyzowego nie jest sprzeczne z Konstytucją i Traktatem. Kryterium opodatkowania akcyzą nie stanowi kraj pochodzenia samochodu, ale inne zdarzenie jakim jest brak jego rejestracji. Art. 8 Dyrektywy Rady 92/12/EWG nie ma zastosowania do samochodów osobowych jako wyrobów niezharmonizowanych.

Godne uwagi sformułowania

polskie ustawodawstwo w zakresie akcyzy nie dyskryminuje w żaden sposób samochodów osobowych pochodzących z innych państw członkowskich w stosunku do takich samych wyrobów wyprodukowanych i użytkowanych w kraju samo nakładanie podatku akcyzowego nie jest sprzeczne z Konstytucją i Traktatem Kryterium opodatkowania akcyzą nie stanowi kraj pochodzenia samochodu, ale inne zdarzenie jakim jest brak jego rejestracji. zasada bezpośredniego skutku, bezpośredniego stosowania i pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed prawem wewnętrznym państw członkowskich żadne państwo członkowskie nie będzie nakładać pośrednio lub bezpośrednio, na produkty innych państw członkowskich jakiegokolwiek podatku wewnętrznego, który byłby wyższy od podatku nałożonego na podobny produkt krajowy. Zakaz dyskryminującego opodatkowania dotyczy towarów podobnych. art. 90 WE służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji pomiędzy produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi z innych państw

Skład orzekający

Halina Adamczewska-Wasilewicz

przewodniczący

Leszek Kleczkowski

członek

Mirella Łent

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście opodatkowania akcyzą samochodów używanych nabytych wewnątrzwspólnotowo oraz zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji opodatkowania akcyzą samochodów osobowych i wymaga analizy konkretnych stawek i porównania z cenami rynkowymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa wspólnotowego i jego wpływu na polskie prawo podatkowe, co jest istotne dla prawników i przedsiębiorców zajmujących się handlem międzynarodowym.

Czy akcyza na sprowadzany samochód jest zgodna z prawem UE? WSA w Bydgoszczy analizuje dyskryminację podatkową.

Dane finansowe

WPS: 5050 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 315/07 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2007-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący/
Leszek Kleczkowski
Mirella Łent /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
art. 80 i 81
Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
Dz.U. 2004 nr 87 poz 825
par. 7
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art.90
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor sądowy Mirella Łent (spr.) Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. sprawy ze skargi Janiny B. i Seweryna B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] 2005 r. nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości
Uzasadnienie
I SA/Bd 315/07
UZASADNIENIE
W dniu [...] 2005 roku do Urzędu Celnego w B. wpłynął wniosek Janiny i Seweryna B. o stwierdzenie nadpłaty podatku akcyzowego w kwocie 5 050 PLN i jego zwrot z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Jaguar.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Naczelnik Urzędu Celnego w dniu [...] 2005 roku wydał decyzję, w której odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego.
Na powyższą decyzję podatnik złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zwrot zapłaconej akcyzy. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, art. 8 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących produktów podlegających opodatkowaniu akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania oraz orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
Decyzją z dnia [...] 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego dyskryminacji, organ przytoczył treść art. 90 Traktatu i stwierdził, że polskie ustawodawstwo w zakresie akcyzy nie dyskryminuje w żaden sposób samochodów osobowych pochodzących z innych państw członkowskich w stosunku do takich samych wyrobów wyprodukowanych i użytkowanych w kraju. Powołał się przy tym na wyroki WSA w Lublinie: z dnia 11 lutego 2005 roku, sygn. akt III SA/Lu 728/04 i z dnia 11 lutego 2005 roku sygn. akt III SA/Lu 690/04 oraz podkreślił, że samo nakładanie podatku akcyzowego nie jest sprzeczne z Konstytucją i Traktatem. Kryterium opodatkowania akcyzą nie stanowi kraj pochodzenia samochodu, ale inne zdarzenie jakim jest brak jego rejestracji. W ten sposób zachowana została bezstronność systemu podatkowego.
Dyrektor Izby Celnej nie dopatrzył się naruszenia art. 8 Dyrektywy Rady EWG 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. Podniósł, że fakt przystąpienia Rzeczpospolitej Polskiej do Wspólnoty Europejskiej nie ogranicza ustawodawstwa polskiego w kwestii tworzenia katalogu wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych opodatkowanych podatkiem akcyzowym. Taki stan prawny zapewnia art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 92/12/EWG. Przepis ten stanowi, iż państwa członkowskie zachowują prawo do wprowadzania lub utrzymywania podatków na wyroby inne niż zharmonizowane pod warunkiem jednakże, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekroczeniem granicy w handlu między państwami członkowskimi. Samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju są wyrobem akcyzowym niezharmonizowanym ustanowionym na podstawie przepisów prawa podatkowego krajowego, zgodnie z przepisami prawa wspólnotowego. Organ wskazał, że zasady opodatkowania samochodów w państwach członkowskich nie są ujednolicone.
Organ odwoławczy wskazał, że Polska jest co prawda jedynym państwem Unii Europejskiej, w którym obowiązuje podatek akcyzowy na samochody, jednak niektóre państwa członkowskie stosują inne rodzaje podatków pełniących funkcje czysto fiskalne, o charakterze równoważnym do akcyzy. Do opłat tych należą: podatek rejestracyjny, roczny podatek drogowy czy opłata rejestracyjna.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej zarzut skarżącego dotyczący dyskryminacji nie zasługuje na uwzględnienie. Każdy samochód niezależnie od miejsca produkcji, przed uzyskaniem statusu samochodu zarejestrowanego podlega tej samej procedurze administracyjnej, jaką jest w tym wypadku procedura zapłaty podatku akcyzowego. Producenci krajowi również obowiązani są do zapłaty akcyzy od sprzedawanych samochodów osobowych, a stawki podatku akcyzowego określone w § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 roku w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, są jednakowe dla wszystkich podmiotów. Wszystkie zagadnienia związane z podatkiem akcyzowym dotyczących samochodów są regulowane jedynie przez przepisy polskiego prawa i tylko w jego granicach możliwe jest rozstrzygnięcie przez organ celny tej sprawy.
Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż powołane przez skarżącego orzeczenia ETS nie są adekwatne w rozpatrywanej sprawie.
Stwierdził, że przepis art. 91 Konstytucji stanowi o pierwszeństwie umowy międzynarodowej i prawa tworzonego przez organizację międzynarodową wyłącznie nad ustawami, zatem nie mają one pierwszeństwa przed Konstytucją RP, co wynika z art. 8 Konstytucji. Tezę tą potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 maja 2005 roku, sygn. akt K 18/04.
Na powyższą decyzję została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Formułując zarzut naruszenia art. 4 ust. l pkt 5, art. 75 ust. l i 3 oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym w związku z art. 9, art. 83, art. 87 i art. 91 ust. l Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, a także art. 8 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących produktów podlegających opodatkowaniu akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z prawem.
Skarżący nie neguje istnienia po stronie państw członkowskich UE prawa do wprowadzania i utrzymywania podatków, zgodnie ze swą polityką fiskalną, w stosunku do wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych. Wykonywanie tej polityki jest jednak ograniczone zobowiązaniami państw członkowskich UE wynikającymi z art. 90 TWE. Przepis ten stanowi zakaz dyskryminacyjnego opodatkowywania produktów (towarów) innych państw członkowskich UE, gdyż podatki wewnętrzne nakładane na produkty tych państw powinny być takie same jak nakładane na podobne produkty krajowe.
Produktem (towarem) podobnym w przypadku samochodów używanych nabywanych wewnątrzwspólnotowo, są nie wszystkie samochody przed pierwszą rejestracją w RP (jak twierdzą organy obu instancji), lecz wyłącznie samochody używane nabywane w RP (nabywane lokalnie). Jeżeli podatek akcyzowy płacony jest od każdego samochodu, w związku z jego pierwszą rejestracją, niezależnie od tego czy jest on kupiony w kraju, czy nabyty wewnątrzwspólnotowo, to zgodnie z zasadą niedyskryminacji wyrażoną w art. 90 TWE, podatek płacony przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym powinien być taki sam (lub niższy), jaki nałożony był na samochody sprzedawane lokalnie.
Tymczasem polskie prawo podatkowe traktuje samochody sprowadzane z innego państwa członkowskiego UE odmiennie od samochodów używanych, sprzedawanych lokalnie. Kwestionowany podatek akcyzowy jest nakładany jedynie przed pierwszą rejestracją pojazdów na terytorium RP. Pojazdy sprzedawane na rynku wtórnym w RP (lokalnie) nie są obciążone tego rodzaju podatkiem. System ten wyraźnie różnicuje oba rodzaje produktów i skutkuje wyłączeniem z góry produktów krajowych z opodatkowania. W ocenie skarżącego organy celne naruszyły zasadę swobodnego przepływu towarów.
Na poparcie swoich racji skarżący przytacza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Lu 77/05.
Stwierdza, że organy celne obu instancji, zgodnie z zasadą praworządności wynikającą z Konstytucji RP, powinny ustalić z urzędu jakie prawo (polskie czy wspólnotowe) jest w niniejszym przypadku właściwe, tj. czy ma zastosowanie ustawa, czy też ratyfikowana umowa międzynarodowa.
Na koniec zauważa, że organy celne nie mogą w niniejszej sprawie w sposób arbitralny kierować się wyłącznie polskimi przepisami, które nie zostały "zharmonizowane" w pełni z prawem UE, lecz wykazać się pełną znajomością prawa wspólnotowego (w tym orzecznictwa) w celu traktowania polskich obywateli w sposób zgodny z jego normami.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 6 lutego 2006 r. Sąd zawiesił postępowanie z uwagi na wystąpienie przez WSA w Warszawie z pytaniem prejudycjalnym do ETS co do zgodności regulacji krajowych w zakresie podatku akcyzowego z Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską.
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2007 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.
Przystępując do rozważenia sprzeczności wydanego rozstrzygnięcia z prawem wspólnotowym należy zauważyć, że na mocy Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej ( Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz.864) z dniem 1 maja 2004 r. zaczęło obowiązywać w Polsce prawo wspólnotowe. Na mocy art.2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej od dnia przystąpienia nowe państwa członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich (m.in. Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską) i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych państwach członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w Akcie. Z kolei art. 54 tego Aktu stanowi, że nowe państwa członkowskie wprowadzą w życie środki niezbędne do przestrzegania od dnia przystąpienia przepisów dyrektyw i decyzji w rozumieniu artykułu 249 Traktatu WE.
Szczególne właściwości prawa wspólnotowego wynikają z zasady: bezpośredniego skutku, bezpośredniego stosowania i pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed prawem wewnętrznym państw członkowskich. Zgodnie z tą ostatnią zasadą organy państw członkowskich, w tym zwłaszcza sądy, są obowiązane do niestosowania przepisu prawa wewnętrznego sprzecznego z bezpośrednio skutecznym przepisem prawa wspólnotowego (np. wyrok ETS w sprawie 106/77 Amministrazione delle Finanze dello Stato przeciwko Simmmenthal SpA). Według natomiast zasady bezpośredniego skutku prawo wspólnotowe wprost nakłada na jednostki pewne prawa i obowiązki. W praktyce oznacza to, że podmioty indywidualne w państwach członkowskich mogą przed sądami krajowymi powoływać się na treść prawa wspólnotowego i wywodzić z niego określone dla siebie prawa lub obowiązki drugiej strony. Natomiast zgodnie z zasadą bezpośredniego stosowania norma prawa wspólnotowego uzyskuje status prawa pozytywnego w państwach członkowskich bez konieczności jej transformacji do porządku krajowego (por. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, pod red. R. Skubisza, Wwa 2003, s.39).
Wnosząc o stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym, skarżący podnosi zarzut niezgodności przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym ( Dz.U. Nr 29, poz.257 ze zm.) z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz z art.8 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów podlegających podatkowi akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania.
Według art.80 ustawy o podatku akcyzowym akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnikami akcyzy są m.in. podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Obowiązek podatkowy w akcyzie samochodów powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju. Zgodnie z art.10 ust.1 pkt 2 podstawą opodatkowania w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia jest kwota jaką nabywca jest obowiązany zapłacić za wyroby akcyzowe.
W myśl art.81 tej ustawy podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju są obowiązane: 1) po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego w terminie 5 dni, licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego, 2) dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju.
Z kolei z §7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego ( Dz.U. Nr 87, poz.825 ze zm.) wynika, że stawka akcyzy na nowe samochody lub nie starsze niż 2 lata wynosi, w zależności od pojemności silnika, 3,1 % lub 13,6 %. W przypadku natomiast sprzedaży samochodów osobowych, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub ich importu, dokonywanych po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji stosuje się stawki akcyzy obliczone według określonego w tym przepisie wzoru (Su = Sn + 12 x (W-2). Stawka akcyzy wzrasta wraz z wiekiem pojazdu, nie może jednak przekroczyć 65% podstawy opodatkowania.
Art.90 ust.1 TWE stanowi, że żadne państwo członkowskie nie będzie nakładać pośrednio lub bezpośrednio, na produkty innych państw członkowskich jakiegokolwiek podatku wewnętrznego, który byłby wyższy od podatku nałożonego na podobny produkt krajowy.
Przepis ten jest bezpośrednio skuteczny (por. wyrok ETS w sprawie 57/65 Lutticke przeciwko Hauptzollamt Sarrelouis). Stanowi on w systemie Traktatu uzupełnienie postanowień odnoszących się do zniesienia ceł oraz opłat o skutku równoważnym. Przepis ten ma zapewnić swobodny przepływ towarów między państwami członkowskimi w normalnych warunkach konkurencji poprzez wyeliminowanie wszelkich form ochrony mogącej wynikać z nakładania dyskryminujących podatków wewnętrznych na towary pochodzące z innych państw członkowskich (por. wyrok ETS w sprawach C – 393/04 i C – 41/05 Air Liquide Industries Belgium). Warunki te mogą zostać zniekształcone wskutek zastosowania krajowego systemu podatkowego traktującego w inny sposób towary ze względu na ich pochodzenie.
Zakaz dyskryminującego opodatkowania dotyczy towarów podobnych. Trybunał szeroko interpretuje pojęcie podobieństwa towarów i ocenia je nie na podstawie ich identyczności, ale raczej w związku z ich podobnym lub porównywalnym użyciem, ocenianym na podstawie możliwego rozwoju nawyków konsumentów (por. wyrok ETS w sprawie C – 216/81 COGIS przeciwko Amministrazione delle Finanse dello Stato, wyrok ETS w sprawie C – 106/84 Komisja przeciwko Danii). Uznaje on również podobieństwo towarów, gdy ze względu na ich cechy i ich użycie mogą być one postrzegane jako towary konkurencyjne (por. wyrok ETS w sprawie C-113/94 Casarin przeciwko Directeur general des impost). W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że zarówno samochody używane sprowadzane z innych państw członkowskich jak i używane samochody zakupione w kraju posiadają takie same obiektywne cechy, jak surowce wykorzystywane do ich produkcji czy sposób wytwarzania oraz spełniają te same potrzeby z punktu widzenia konsumenta. Są to zatem produkty podobne.
W zakresie opodatkowania używanych samochodów przywożonych z zagranicy Trybunał orzekł już, że art. 90 WE służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji pomiędzy produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi z innych państw (por. wyrok ETS w sprawie C-387/01 Weigel przeciwko Finanzlandesdirektion fur Voralberg, wyrok ETS w sprawach C – 290/05 i C 333/05 Nadasdi oraz Nemeth).
Art.90 ust.1 TWE zostaje naruszony, gdy podatek nakładany na produkty przywożone z zagranicy i podatek nakładany na podobne produkty krajowe są obliczane w różny sposób i zgodnie z innymi zasadami, co prowadzi - choćby tylko w niektórych przypadkach - do wyższego opodatkowania towaru przywiezionego z zagranicy. Zgodnie z tym postanowieniem podatek akcyzowy nie powinien obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe.
W sprawie C – 313/05 Maciej Brzeziński przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w Warszawie (w związku z którą Sąd zawiesił postępowanie), Trybunał orzekł, iż artykuł 90 ust.1 TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r., ma takie skutki.
W przedmiotowej sprawie, w świetle powyższego wyroku Trybunału, skarżącemu będzie należał się zwrot podatku akcyzowego, gdy kwota zapłaconego przez niego podatku za używany samochód przywieziony z zagranicy będzie przewyższać podatek rezydualny zawarty w cenie odsprzedaży podobnego samochodu używanego, który został już zarejestrowany w kraju. Chodzi więc o porównanie akcyzy zapłaconej od używanego samochodu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej z akcyzą zawartą w cenie pojazdu jaką trzeba by zapłacić, gdyby kupiło się podobny używany samochód w kraju. Naruszenie art.90 ust.1 TWE nastąpi wówczas, gdyby okazało się, że zapłacony przez skarżącego podatek przewyższa akcyzę zawartą w cenie podobnego pojazdu w kraju.
Ustalenie czy strona powinna otrzymać zwrot podatku akcyzowego należy do organów celnych. W tym celu określą one wartość rynkową używanego pojazdu w kraju podobnego do sprowadzonego przez skarżącego z zagranicy w oparciu o zobiektywizowane kryteria (takie jak np.: wiek pojazdu, przebieg, stan ogólny), i wyliczą hipotetyczną kwotę podatku akcyzowego zawartą w cenie pojazdu krajowego. Kwotę tę porównają z kwotą akcyzy uiszczoną przez skarżącego i dokonają zwrotu podatku, jeżeli strona zapłaciła więcej niż powinna. Należy mieć na względzie, że cena odsprzedaży pojazdu w kraju maleje wraz ze spadkiem wartości pojazdu. Przy czym, jeśli podatek od nowego pojazdu równy jest pewnemu ułamkowi jego ceny, to rezydualny podatek zawarty w cenie późniejszej odsprzedaży, uwzględniającej deprecjację wartości pojazdu, jest równy temu samemu ułamkowi.
Niewyjaśnienie powyższych okoliczności narusza art. 122 i art.187 §1 Ordynacji podatkowej. Wyrażona w art.122 zasada prawdy obiektywnej oznacza obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art.187 §1, nakazujący zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Uzasadnienia decyzji organów celnych nie odpowiadają też wymogom określonym w art.210§4 Ordynacji. Dopiero po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego będzie można ocenić czy żądanie skarżącego stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego jest uzasadnione i czy doszło do naruszenia art.90 ust.1 TWE.
Podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 8 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów podlegających podatkowi akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania, jest całkowicie chybiony. Przepis ten stanowi, że w odniesieniu do wyrobów nabytych przez osoby prywatne dla ich użytku i przez nie transportowanych, zasada kierująca rynkiem wewnętrznym ustanawia, że podatek akcyzowy jest pobierany w państwie członkowskim, w którym zostały nabyte. Ma on jednak zastosowanie do wyrobów akcyzowych zharmonizowanych, wymienionych w art.3 ust.1 powyższej Dyrektywy, natomiast samochody osobowe są wyrobami niezharmonizowanymi.
Wobec zajętego przez Sąd stanowiska pozostałe zarzuty podniesione w skardze nie wymagają szczegółowego rozpatrzenia.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art.135 i art.145§1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI