I SA/Rz 7/25

I SA/Rz 7/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /sprawozdawca/
Jarosław Szaro
Małgorzata Niedobylska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2021 nr 435 poz 187 art. 3 ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013
Dz.U. 2024 poz 572
art. 76 § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 8 listopada 2024 r. nr 9009-2024-001061 w przedmiocie płatności bezpośrednich i przejściowych wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na 2023 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. S. (dalej: "skarżący") jest decyzja Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: "Dyrektor ARiMR") z dnia 8 listopada 2024 r. nr 9009-2024-001061 utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura [ ] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: "Kierownik BP ARiMR") z dnia 23 maja 2024 r. nr 0181-2024-004597 w przedmiocie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na 2023 rok.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.
W dniu 30 czerwca 2023 r. do Biura [ ] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na 2023 rok, w którym ubiegał się o przyznanie podstawowego wsparcia dochodów (PWD), płatności redystrybucyjnej, uzupełniającej płatności podstawowej i wsparcia dochodów związanego z produkcją do roślin pastewnych.
W dniu 17 lipca 2023 r. skarżący dokonał zmiany wniosku, ostatecznie deklarując do płatności PWD i płatności redystrybucyjnej działki rolne o łącznej pow. [ ] ha, do uzupełniającej płatności podstawowej powierzchnię [...] ha, do płatności do roślin pastewnych powierzchnię [...] ha.
W dniach od 8 sierpnia 2023 r. do 17 sierpnia 2023 r. została przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego kontrola, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości w zakresie prowadzenia działalności rolniczej na zadeklarowanych do płatności działkach rolnych, czego potwierdzeniem jest raport z czynności kontrolnych nr [...]. Skarżący w piśmie z dnia 22 stycznia 2024 r. wniósł zastrzeżenia do raportu. Po zapoznaniu się z zastrzeżeniami i ponownej weryfikacji dokumentacji pokontrolnej, Kierownik Biura Kontroli na Miejscu ARiMR pismem z dnia 13 lutego 2024 r. podtrzymał wyniki kontroli.
Decyzją z dnia 23 maja 2024 r. nr 0181-2024-004597 Kierownik BP ARiMR:
- odmówił przyznania płatności PWD na 2023 rok,
- odmówił przyznania płatności redystrybucyjnej na 2023 rok,
- odmówił przyznania płatności do roślin pastewnych na 2023 r. i nałożył karę w wysokości [ ] zł,
- odmówił przyznania uzupełniającej płatności podstawowej na 2023 rok.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że nie uwzględnia ona jego problemów zdrowotnych, które zasygnalizował organowi.
Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor ARiMR decyzją z dnia 8 listopada 2024 r. nr 9009-2024-001061 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zasady i tryb przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach interwencji objętych Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 określa ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. 2024 r. poz. 261 ze zm. - dalej: "ustawa o Planie Strategicznym") oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia bajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 483 ze zm. - dalej: "rozporządzenie").
Następnie Dyrektor ARiMR wskazał, że powierzchnia zadeklarowana przez skarżącego do płatności PWD i płatności redystrybucyjnej wynosiła [...] ha. W wyniku kontroli w gospodarstwie skarżącego, której potwierdzeniem jest raport z czynności kontrolnych nr [...], wykluczono z płatności PWD oraz płatności redystrybucyjnej powierzchnię [...] ha, w związku z czym powierzchnia stwierdzona do płatności wyniosła [...] ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 46,55 %. Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z § 45 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, w przypadku jeżeli różnica miedzy powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnia stwierdzoną przekracza 20% i nie stanowi więcej niż 50 % powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, wówczas odmawia się płatności. Kierownik BP ARiMR zasadnie więc odmówił przyznania płatności PWD oraz płatności redystrybucyjnej.
Następnie Dyrektor ARiMR wskazał, że powierzchnia zadeklarowana przez skarżącego do uzupełniającej płatności podstawowej wynosiła [...] ha. Natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku postępowania wynosiła [...] ha. Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, przejściowe wsparcie krajowe jest przyznawane rolnikowi, jeżeli spełnia warunki określone w art. 25 ust. 1. Natomiast zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, uzupełniająca płatność podstawowa jest przyznawana rolnikowi wyłącznie do powierzchni gruntów, do których zostało przyznane podstawowe wsparcie dochodów. Ponieważ skarżącemu nie została przyznania płatność PWD, zasadnie odmówiono przyznania uzupełniającej płatności podstawowej.
Ponadto Dyrektor ARiMR wskazał, że powierzchnia zadeklarowana przez skarżącego do płatności do roślin pastewnych wynosiła [...] ha. W wyniku kontroli w gospodarstwie skarżącego, wykluczono z płatności do roślin pastewnych powierzchnię [...] ha, w związku z czym powierzchnia stwierdzona do płatności wyniosła 0,00 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną wyniosła więc 100 %. Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, wówczas odmawia się tej płatności, a dodatkowo nakłada się karę stanowiącą iloczyn brakującej powierzchni oraz stawki płatności. Stawka płatności do powierzchni upraw roślin pastewnych do 1 ha w 2023 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2023 r. w sprawie stawek płatności w ramach wsparcia dochodów związanego z produkcją za 2023 r. (Dz. U. poz. 2219) i wynosi [...] zł. Wyliczona kwota kary wynosi [...] zł ([...] ha (pow. zadeklarowana do płatności) x [...] zł (stawka płatności) = [...] zł). Zasadnie więc Kierownik BP ARiMR odmówił przyznania płatności i nałożył karę w wysokości [...] zł.
Dyrektor ARiMR wskazał, że dokonał analizy raportu z kontroli na miejscu nr 9009-00000003049/23 i stwierdził, że kody nieprawidłowości zawarte w raporcie z kontroli na miejscu zostały przypisane prawidłowo. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które podważają ustalenia kontrolne lub poddają je chociażby w wątpliwość. Wskazane przez Kierownika BP ARiMR nieprawidłowości są zgodne ze stanem faktycznym i spójne z dowodami zgromadzonymi przez organ I instancji w toku prowadzonego postępowania.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, skarżący miał możliwość zgłoszenia do kierownika Biura Powiatowego ARiMR przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.187 – dalej: "rozporządzenie (UE) nr 2021/2116"). W niniejszej sprawie takiego zawiadomienia nie złożono, więc zarzut należy uznać za bezzasadny.
Dyrektor ARiMR podkreślił, że zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2023 r. w sprawie kryteriów uznawania użytków rolnych za pozostające w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy (Dz. U. z 2023 r. poz. 461), skarżący deklarując działki rolne we wniosku na 2023 r. do płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, miał obowiązek przeprowadzenia przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego. Ustawodawca nie wskazuje maksymalnej ilości wykonania zabiegów agrotechnicznych, wskazuje ich minimalną ilość, jednocześnie warunkując, że wykonanie zabiegu ma na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności. Ideą płatności jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomoc rolnikom rzeczywiście użytkującym i utrzymującym w dobrej kulturze rolnej posiadane grunty. Brak wykonania zabiegów agrotechnicznych lub wykonanie ich w ilości niewystarczającej do zniszczenie niepożądanej roślinności nie można zakwalifikować, jako rolniczego użytkowania i utrzymywania działek w dobrej kulturze rolnej.
W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że nie wiedział o tym, że powinien przedstawić ARiMR informacje o swoim stanie zdrowia, co zresztą było bardzo utrudnione z uwagi na problemy z poruszaniem się. Wskazał, że działki zostały wykoszone po kontroli.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Materialnoprawne przesłanki przyznawania zawnioskowanych płatności na rok 2023 r. określone zostały w ustawie o Planie Strategicznym oraz rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
Przepis art. 20 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym, wymienia jako płatności bezpośrednie przyznawane w drodze decyzji, m. in. podstawowe wsparcie dochodów do celów zrównoważoności (podstawowe wsparcie dochodów), uzupełniające redystrybucyjne wsparcie dochodów do celów zrównoważoności (płatność redystrybucyjna) oraz płatności w ramach wsparcia dochodów związanego z produkcją, o którym mowa w art. 16 ust. 3 lit. a rozporządzenia 2021/2115. Zgodnie z art. 20 pkt 2 ww. ustawy, w drodze decyzji przyznawana jest również pomoc w ramach przejściowego wsparcia krajowego, o którym mowa w art. 147 rozporządzenia 2021/2115.
Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
Przepis art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym stanowi, że płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego:
1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar,
2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,
3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172 - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Wskazany wyżej przepis art. 2 ust. 7 lit. a) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością, stanowi, że w systemie identyfikacji, w odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie co najmniej określają maksymalny kwalifikujący się obszar do celów interwencji obszarowych w ramach systemu zintegrowanego. W celu określenia maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie odliczają, w miarę możliwości, niekwalifikujące się elementy z działki poprzez ich wyodrębnienie. Państwa członkowskie określają z wyprzedzeniem kryteria i procedury stosowane do oceny, kwantyfikacji i, w stosownych przypadkach, wyodrębnienia kwalifikujących się i niekwalifikowalnych części działki. Przy określaniu maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie mogą ustalić rozsądny margines dla prawidłowej kwantyfikacji w celu uwzględnienia obwodu i stanu działki.
Przepis art. 27 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym stanowi, że płatność redystrybucyjna jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha i nie przekracza 300 ha.
Natomiast zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, płatność redystrybucyjna przysługuje do powierzchni gruntów:
1) posiadanych przez rolnika położonych na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów;
2) nie większej niż 30 ha.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym, płatności związane z produkcją są przyznawane rolnikowi do powierzchni użytków rolnych będących w posiadaniu tego rolnika, na których uprawia w plonie głównym rośliny strączkowe na nasiona, rośliny pastewne, ziemniaki skrobiowe, buraki cukrowe, pomidory, chmiel, truskawki, len lub konopie włókniste.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, przejściowe wsparcie krajowe jest przyznawane w formie:
1) uzupełniającej płatności podstawowej;
2) płatności niezwiązanej do tytoniu.
Przejściowe wsparcie krajowe jest przyznawane rolnikowi, jeżeli spełnia warunki określone w art. 25 ust. 1. Do przyznawania uzupełniającej płatności podstawowej przepis art. 25 ust. 2 stosuje się odpowiednio (art. 37 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym).
Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, uzupełniająca płatność podstawowa jest przyznawana rolnikowi do powierzchni:
1) upraw roślin rodzajów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 4, uprawianych w plonie głównym,
2) gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin
- do których zostało przyznane podstawowe wsparcie dochodów.
Konsekwencje zawyżenia (przedeklarowania) powierzchni uprawnionej do płatności obszarowej reguluje § 45 rozporządzenia.
Zgodnie z § 45 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi:
1) nie mniej niż 3% i nie więcej niż 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności i jest większa niż 0,1 ha, za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności uznaje się powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności pomniejszoną o dwukrotność tej różnicy;
2) więcej niż 20% i nie więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności;
3) więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności.
Natomiast § 45 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, wysokość kary stanowi iloczyn stawki danej płatności obszarowej oraz powierzchni stanowiącej różnicę między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie tej płatności, a powierzchnią obszaru zatwierdzonego do tej płatności.
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 59 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116, Państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem Unii regulującym interwencje unijne. Państwa członkowskie podejmują działania niezbędne do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania swoich systemów zarządzania i kontroli oraz legalności i prawidłowości wydatków zadeklarowanych Komisji.
Systemy zarządzania i kontroli ustanowione przez państwa członkowskie zgodnie z art. 59 ust. 2 obejmują systematyczne kontrole, ukierunkowane między innymi na obszary, w których ryzyko wystąpienia błędu jest największe. Państwa członkowskie zapewniają, by kontrole były przeprowadzane na poziomie niezbędnym do skutecznego zarządzania ryzykiem dla interesów finansowych Unii. Próba poddawana kontroli jest wybierana przez właściwy organ z całej populacji wnioskodawców i w stosownych przypadkach składa się z części wybranej losowo oraz części wybranej na podstawie analizy ryzyka (art. 60 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116).
Zgodnie z art. 68 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116, system identyfikacji działek rolnych stanowi system informacji geograficznej ustanowiony i regularnie aktualizowany przez państwa członkowskie na podstawie ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:5 000.
Państwa członkowskie ustanawiają system kontroli i kar, o którym mowa w art. 66 ust. 1 lit. e). Państwa członkowskie, poprzez agencje płatnicze lub organy przez nie delegowane, co roku przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o przyznanie pomocy i wniosków o płatność, by sprawdzić ich legalność i prawidłowość zgodnie z art. 59 ust. 1 lit. a). Kontrole te uzupełniane są przez kontrole na miejscu, które mogą być przeprowadzane zdalnie przy użyciu odpowiedniej technologii (art. 72 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116).
Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu są przeprowadzane w zakresie przestrzegania przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych, spełniania warunków przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej oraz zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną określonych w postanowieniach Planu, wytycznych instytucji zarządzającej, regulaminie naboru wniosków o przyznanie pomocy oraz umowie o przyznaniu pomocy i pomocy technicznej albo decyzji o przyznaniu pomocy.
Kontrole administracyjne są przeprowadzane w odniesieniu do wszystkich wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność (art. 100 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym).
Kontrole administracyjne wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność obejmują elementy, których sprawdzenie jest niezbędne w celu przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej, a których kontrola jest uzasadniona i możliwa w ramach kontroli administracyjnych, i mogą obejmować w szczególności weryfikację:
1) poprawności i kompletności informacji podanych w tych wnioskach;
2) terminowości złożenia tych wniosków;
3) zgodności z warunkami przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej;
4) kwalifikowalności kosztów;
5) racjonalności kosztów;
6) prawidłowości poniesionych kosztów i dokonanych płatności;
7) zrealizowania zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną (art. 100 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym).
Kontrola na miejscu ma na celu sprawdzenie, czy realizacja operacji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego lub czy zostały spełnione warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej, lub czy są realizowane lub zostały zrealizowane zobowiązania związane z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną, które mogą być sprawdzone podczas kontroli na miejscu i nie były przedmiotem kontroli administracyjnej (art. 100 ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym).
W ocenie Sądu, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie i wydana decyzja nie naruszają prawa. W szczególności organy ARiMR należycie wyjaśniły stan faktyczny w zakresie umożliwiającym podjęcie rozstrzygnięcia.
Dowodem stwierdzonych nieprawidłowości jest raport z kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniach od 8 sierpnia 2023 r. do 17 sierpnia 2023 r., który zawiera opis stanu zaistniałego na gruncie, a także dokumentacja fotograficzna. Podkreślenia wymaga, że sporządzony w sprawie raport z kontroli na miejscu wraz z dokumentacją fotograficzną jest dowodem wiarygodnym, a skarżący nie podniósł żadnych zarzutów negujących tę wiarygodność. Dokumentacja zdjęciowa jest bardzo obszerna, zawiera fotografie terenu kontrolowanych działek, ze szczególnym uwzględnieniem istniejących na nich nieprawidłowości, tj. zadrzewień, zakrzaczeń i zachwaszczeń. Stwierdzenia zawarte w raporcie z kontroli są spójne z załączoną dokumentacją fotograficzną. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 68 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116.
Należy przy tym zaznaczyć, że nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności dotyczące stanu działek w późniejszym czasie. Korzystanie z dopłat rolniczych ma charakter dobrowolny, lecz w razie ubiegania się o nie beneficjent powinien spełnić wymagania przewidziane dla danej płatności. W niniejszej sprawie organy ARiMR wykazały, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana, bo na wyłączonych obszarach nie da się prowadzić działalności rolniczej, a ustalenia te zostały prawidłowo udokumentowane.
Wskazać należy, że raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. O wadze takiego raportu świadczy to, że kontrole mogą być przeprowadzane tylko przez określone podmioty. Takim dowodom, jak omawiany raport z kontroli, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi) i bezstronne - należy co do zasady przypisać przymiot wiarygodności (por. wyrok NSA z 11 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1069/15).
Dlatego też Sąd uznał, że organy podjęły wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, a dokonane ustalenia i rozstrzygnięcie sprawy znajdują oparcie w prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym. Wyliczenia organów odnośnie procentowej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną, jak również odnośnie nałożonej kary, nie budzą żadnych wątpliwości. Uzasadnienie decyzji spełnia wymagania przewidziane w art. 107 k.p.a.
Sąd zwraca przy tym uwagę, że zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z powyższego wynika, że to wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności, to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organy ARiMR nie mają więc obowiązku poszukiwać dowodów na potwierdzenie uprawnień wnioskodawcy do płatności, lecz wyłącznie do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116.
Uznanie danego przypadku za działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116, albo odmowa takiego uznania następuje w decyzji w sprawie o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-5, na wniosek złożony niezwłocznie po wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116 (art. 72 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym).
Powołany przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116 stanowi, że dla celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej siła wyższa i nadzwyczajne okoliczności mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:
a) poważna klęska żywiołowa lub poważne zdarzenie pogodowe powodujące duże szkody w gospodarstwie;
b) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie w wyniku wypadku;
c) ognisko choroby epizootycznej, choroby roślin lub obecność agrofaga roślin dotykające, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;
d) wywłaszczenie całości lub dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku;
e) śmierć beneficjenta;
f) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że na gruncie rozpoznawanej sprawy skarżący nie zgłaszał Kierownikowi BP ARiMR jakichkolwiek przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w trybie art. 72 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym. Przytoczone wyżej przepisy nakazują beneficjentowi złożyć taki wniosek niezwłocznie po ich wystąpieniu. Skarżący powołał się na okoliczności dotyczące swojego stanu zdrowia, które uniemożliwiły mu wykonanie stosownych zabiegów agrotechnicznych dopiero w piśmie z dnia 22 stycznia 2024 r., a więc po upływie 5 miesięcy od kontroli w jego gospodarstwie, nie przedstawiając przy tym żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Niewątpliwie nie można tego uznać za wniosek złożony niezwłocznie po wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o którym mowa w art. 72 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym.
Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że okoliczności podnoszone przez skarżącego nie dają podstaw do przyjęcia, że w sprawie miał miejsce przypadek siły wyższej lub nadzwyczajne okoliczności w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116. Jedynym przedstawionym przez skarżącego dowodem jest karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia 4 września 2023 r., z której wynika, że skarżący był hospitalizowany przez okres 7 dni, i to już po zakończeniu kontroli w jego gospodarstwie. Z dokumentu tego nie wynika również, aby stan zdrowia skarżącego zarówno przed hospitalizacją, jak i po wypisaniu ze szpitala, uniemożliwiał wykonanie zabiegów agrotechnicznych na działkach do których był zobowiązany jako beneficjent płatności. Podkreślić należy, że korzystanie z dopłat rolniczych ma charakter dobrowolny, lecz w razie ubiegania się o nie beneficjent powinien spełnić wymagania przewidziane dla danej płatności. Innych dowodów skarżący nie przedstawił.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.