I SA/Rz 686/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje podatkowe, uznając, że diety z tytułu podróży służbowych właściciela firmy transportowej mogą stanowić koszty uzyskania przychodów.
Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 rok. Podatnik zaliczył do kosztów uzyskania przychodów diety z tytułu podróży służbowych właściciela firmy transportowej. Organy podatkowe uznały te wydatki za zawyżone, twierdząc, że podróże związane z istotą działalności gospodarczej nie są podróżami służbowymi. Sąd uchylił decyzje organów, interpretując pojęcie podróży służbowej szerzej i dopuszczając zaliczenie diet do kosztów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę R. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok. Spór dotyczył możliwości zaliczenia przez podatnika prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych, kosztów diet z tytułu podróży służbowych właściciela firmy. Organy podatkowe argumentowały, że podróże te, będące istotą działalności, nie spełniają definicji podróży służbowej, a tym samym diety nie mogą być kosztem uzyskania przychodu. Sąd administracyjny, odwołując się do wykładni językowej oraz analizując przepis art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uznał, że brak jest podstaw do zawężania pojęcia podróży służbowej dla przedsiębiorcy. Sąd podkreślił, że ustawa odwołuje się do przepisów o dietach pracowniczych jedynie w zakresie ich wysokości, a nie definicji samej podróży. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy naruszyły prawo materialne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, diety z tytułu podróży odbywanych przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą, nawet jeśli stanowią istotę tej działalności, mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, o ile spełniają ogólne przesłanki kosztów uzyskania przychodów i nie są wyłączone przez art. 23 ustawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawa podatkowa nie definiuje podróży służbowej przedsiębiorcy i odwołuje się do przepisów o dietach pracowniczych jedynie w zakresie ich wysokości. Wobec braku definicji, należy przyjąć szerokie rozumienie podróży, obejmujące również wyjazdy związane z istotą działalności gospodarczej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (4)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 23 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wartości diet z tytułu podróży służbowych osób prowadzących działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących - w części przekraczającej wysokość diet przysługujących pracownikom, określoną w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego ministra.
Pomocnicze
o.p. art. 233 § 1
Ordynacja podatkowa
k.p. art. 775 § 1
Kodeks pracy
Definicja podróży służbowej pracownika, do której odwołują się organy, ale sąd uznaje ją za nieadekwatną dla przedsiębiorcy w kontekście definicji kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podróże związane z istotą działalności gospodarczej osoby prowadzącej firmę transportową powinny być uznawane za podróże służbowe w rozumieniu przepisów podatkowych. Brak ustawowej definicji podróży służbowej dla przedsiębiorcy w prawie podatkowym pozwala na szerszą interpretację, uwzględniającą powszechne rozumienie tego pojęcia. Przepisy Kodeksu pracy dotyczące podróży służbowej pracownika nie mogą być bezpośrednio stosowane do przedsiębiorcy w zakresie definicji podróży.
Odrzucone argumenty
Podróże związane z realizacją zasadniczego przedmiotu działalności gospodarczej (usługi transportowe) nie stanowią podróży służbowych. Podróż służbowa charakteryzuje się incydentalnością i tymczasowością pobytu, a nie stałym wykonywaniem zadań w różnych miejscowościach. Wykorzystanie definicji podróży służbowej z Kodeksu pracy jest właściwe dla oceny sytuacji przedsiębiorcy.
Godne uwagi sformułowania
kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy. nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wartości diet z tytułu podróży służbowych osób prowadzących działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących - w części przekraczającej wysokość diet przysługujących pracownikom, określoną w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego ministra. wykonywanie zadania służbowego poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy, przysługuje zwrot kosztów związanych z podróżą służbową. nie jest nią natomiast stałe wykonywanie zadań w różnych miejscowościach i terminach, wynikających z organizacji pracy przez samego przedsiębiorcę.
Skład orzekający
Jacek Surmacz
przewodniczący sprawozdawca
Bożena Wieczorska
sędzia
Małgorzata Niedobylska
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia podróży służbowej przedsiębiorcy w kontekście kosztów uzyskania przychodów, zwłaszcza w branży transportowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przedsiębiorcy prowadzącego działalność transportową i może wymagać analizy w kontekście innych rodzajów działalności gospodarczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji kosztów uzyskania przychodów dla przedsiębiorców, szczególnie w branży transportowej, gdzie podróże są nieodłącznym elementem działalności.
“Czy diety kierowcy to koszt firmy? WSA rozstrzyga spór o podróże służbowe przedsiębiorców.”
Dane finansowe
WPS: 9971 PLN
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Rz 686/06 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2007-01-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-11-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Bożena Wieczorska Jacek Surmacz /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Niedobylska Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Interpretacje podatkowe Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 1991 nr 80 poz 350 art. 22, art. 23 ust. 1 pkt 52 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sentencja Sygn. akt I SA/Rz 686/06 | | | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Surmacz /spraw./ Sędziowie NSA Bożena Wieczorska Asesor Małgorzata Niedobylska Protokolant sek.sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 18 stycznia 2007r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...]; 2) określa, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego R.S. koszty postępowania sądowego w kwocie 1.599,00 (słownie: jeden tysiąc pięćset dziewięćdziesiąt dziewięć) złotych. Uzasadnienie I SA/Rz 686/06 UZASADNIENIE Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia [...] września 2006r., nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm.; powoływanej dalej jako: Ordynacja podatkowa), po rozpatrzeniu odwołania R. S. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] - określającej odwołującemu się zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. w kwocie 9.971,00zł - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że R.S. w 2003r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie usług kierowania pojazdami w kraju i za granicą oraz usług mechaniki pojazdowej, opodatkowaną na zasadach ogólnych. Miejscem prowadzenia działalności gospodarczej był - według treści wpisu do ewidencji działalności gospodarczej - "teren kraju i Europa", a adresem firmy i miejscem zamieszkania podatnika - K. [...]. R. S. świadczył usługi kierowania samochodem ciężarowym (ciągnikiem siodłowym Volvo [...]) na rzecz firmy "E." [...] (właściciel samochodu), przewożąc towary przemysłowe do Holandii, Francji, Niemiec, Belgii, Włoch i Austrii. Przychód ze sprzedaży usług udokumentowany był 41 fakturami VAT i dwoma rachunkami - wystawionymi na firmę "E." oraz z jednym rachunkiem - na kwotę 10 zł - dokumentujący usługę wykonaną na rzecz J. K. Podatnik do kosztów uzyskania przychodów zaliczył koszty delegacji służbowych właściciela firmy, udokumentowane dowodami wewnętrznymi - w łącznej kwocie 52.891,32zł. Organ I instancji w wyniku kontroli podatkowej księgi przychodów i rozchodów stwierdził następujące nieprawidłowości: 1) zaniżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 26,40zł wskutek zaewidencjonowana wydatku za usługi księgowe w marcu 2003r. w kwocie netto, zamiast w kwocie brutto; 2) zaniżenie przychodu o kwotę 3,38żł poprzez jego pomniejszenie o należny podatek VAT - na podstawie noty księgowej z dnia 28 lutego 2003r., gdyż w okresie od dnia 1 stycznia do 31 marca 2003r. R. S. zwolniony był podmiotowo z podatku od towarów i usług; 3) zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 52,891,32zł - poprzez zaliczenie do kosztów wartości diet z tytułu podróży służbowych właściciela firmy. Stwierdzone zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 52.864,92zł - co stanowi 90,17% ogólnej kwoty kosztów - spowodowało, że organ I instancji uznał iż podatkowa księga przychodów i rozchodów za 2003r. prowadzona była wadliwie i w związku z tym nie stanowi dowodu tęgo, co wynika z zawartych w niej zapisów. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego, decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...], określił R. S. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. w kwocie 9.971,00zł. Odwołanie od tej decyzji wniósł R. S. a Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia [...] kwietnia 2006r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia; stwierdzając że organ I instancji naruszył zasadę czynnego udziału strony (pełnomocnika) w postępowaniu. Naczelnik Urzędu Skarbowego, decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...], określił R.S. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. w kwocie 9.971,00zł. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R.S. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000r., nr 14, poz. 176 ze zm.; powoływanej dalej jako: ustawa z 1991r.) kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy. Zatem do kosztów uzyskania przychodów podatnik może zaliczyć wszystkie wydatki, które faktycznie zostały poniesione w celu uzyskania przychodów i nie zostały wyłączone z kosztów na podstawie art. 23 ustawy. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy z 1991r. nie uważa się za koszty wartości diet z tytułu podróży służbowych osób prowadzących działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących - w części przekraczającej wysokość diet przysługujących pracownikom, określoną w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego ministra. Oznacza to (a contrario), że przedsiębiorca ponoszący wydatki związane z własnymi wyjazdami służbowymi może - co do zasady - zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wartość diet na zasadach określonych w art. 22 ust. 1 i art. 23 ust. 1 ustawy, do wysokości nie przekraczającej wysokości diet określonych w: rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju - Dz.U. nr 236, poz. 1990 ze zm.; powoływanego dalej jako rozporządzenie w sprawie krajowej podróży służbowej oraz w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju - Dz.U. nr 236, poz. 1991 ze zm.; powoływanego dalej jako: rozporządzenia w sprawie zagranicznej podróży służbowej). Powołany przepis nie zawiera wyłączeń o charakterze przedmiotowym, zatem bezspornym jest, że prawo zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów diet z tytułu podróży służbowych przysługuje wszystkim osobom prowadzącym działalność gospodarczą, w tym przedsiębiorcom prowadzącym działalność w zakresie usług transportowych. Nie oznacza to jednak, że osoba prowadząca taką działalność w każdym przypadku może zaliczyć do kosztów wartość tych diet, gdyż aby przedsiębiorcy przysługiwały diety, koniecznym jest by odbywana przez niego podróż nosiła cechy "podróży służbowej". Podróżą służbową, zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2005r. sygn. akt I SA/Rz 30/05 (opublikowanym w Monitorze Podatkowym 2006/6/50), jest "wykonywanie zadań poza siedzibą przedsiębiorcy i poza stałym miejscem wykonywania pracy, nie jest nią natomiast stałe wykonywanie zadań w różnych miejscowościach i terminach, wynikających z organizacji pracy przez samego przedsiębiorcę. Podróżą służbową dla takiej osoby byłby wyjazd poza miejsce świadczenia usług np. na targi branżowe, konferencje w celu pozyskania nowych kontrahentów czy zawarcia umów". Istotne znaczenie ma cel wyjazdu i cel pobytu. Brak możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wartości diet z tytułu podróży odbywanych poza miejscowość, w której znajduje się siedziba firmy, dotyczy wszystkich rodzajów pozarolniczej działalności gospodarczej, przy wykonywaniu których, z uwagi na specyfikę prowadzonej działalności lub zawarte umowy, wyjazd poza wymienioną miejscowość związany jest z istotą świadczonych usług. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku usług transportu samochodowego, gdzie wyjazdy służbowe poza siedzibą firmy stanowią istotę świadczonych usług, a tym samym nie wiążą się z odbywaniem podróży służbowych. Okoliczność, że ustawa z 1991r. nie definiuje pojęcia "podróży służbowej osoby prowadzącej działalność gospodarczą" nie może prowadzić do tego, że w praktyce osoby świadczące usługi transportowe, przebywając ciągle poza siedzibą firmy, zaliczają do kosztów uzyskania przychodów wydatki związane ze swoim utrzymaniem, podczas gdy osoby wykonujące działalność gospodarczą w miejscu jej prowadzenia - koszty te pokrywają z dochodu, po jego opodatkowaniu. Stanowisko to zgodne jest z linią orzeczniczą sądów administracyjnych (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 czerwca 1999r. I SA/Kr 688/98 - system informacji prawnej Lex nr 38135 oraz z dnia 5 marca 1997r. SA/Łd 3269/95 - system informacji prawnej Lex pod nr 29061). Za bezzasadny więc należy uznać zarzut zawarty w odwołaniu, że wraz z wejściem w życie - z dniem 1 stycznia 1995r. - uregulowań art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy z 1991r. ustała przeszkoda prawna do zaliczania diet do kosztów uzyskania przychodów - z tytułu podróży związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Brak podstaw do przyjęcia, że R. S. wykonując przedmiotowe usługi transportowe odbywał podróże służbowe w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy z 1991r. Odnosząc się do przywołanego w odwołaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2005r. FSK 2174/04, wg uzasadnienia którego: "zupełnie nieuprawnione było stanowisko organów podatkowych, że realizowanie zasadniczego przedmiotu działalności (w tym przypadku usług transportowych) nie wchodzi w zakres podróży służbowych, natomiast usługi incydentalne spełniają wymogi podróży służbowych", organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny związany jest sąd, któremu sprawa zastała przekazana. Zatem organ podatkowy, który nie był stroną w postępowaniu w sprawie sądowo-administracyjnej, nie jest zobligowany do stosowania się do zapadłego przed sądem administracyjnym orzeczenia. Zarzut, iż przywołane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji interpretacje ministra finansów nie tworzą systemu prawa jest uzasadniony tylko o tyle, iż rzeczywiście takie interpretacje nie tworzą systemu prawa, niemniej powołanie się przez organ na te interpretacje, w sytuacji gdy organ ten prezentuje tożsame stanowisko w sprawie, nie stanowi naruszenia prawa, skutkującego uchylenie decyzji. Końcowo organ odwoławczy wskazał, że pozostałe ustalenia organu podatkowego I instancji, co do których odwołujący się nie wnosi zastrzeżeń, są zgodne z prawem. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2006r. wniósł R.S. przez pełnomocnika - doradcę podatkowego. Skarżący zaskarżył w całości decyzję organu odwoławczego, zarzucając jej naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy z 1991r. i wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] -w zakresie nieuznania za koszty uzyskania przychodów wartości diet za podróże służbowe, 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w braku ustawowej definicji podróży służbowej w przepisach prawa podatkowego, należy jej poszukiwać w innych normach prawa, a taką normą jest art. 775 ustawy z dnia 26 czerwca 1774r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998r. , nr 21, poz. 94 ze zm.), który w § 1 podaje definicję podróży służbowej pracownika. Skarżący spełnia wszystkie przesłanki aby jego podróż, choć będąca istotą prowadzonej działalności i to bez względu na cel wyjazdu, cel pobytu czy też istotę świadczonych usług, określać mianem "podróży służbowej". Za niedopuszczalną należy przyjąć wykładnię, jakiej dokonały organy, a dotyczy to stawiania dodatkowych warunków, a mianowicie związanych z celem wyjazdu i celem pobytu, które nie mogą być związane z istotną prowadzonej działalności gospodarczej, aby zakwalifikować daną podróż jako "podróż służbową" osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Wskazano również, że wspomniane w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1999r. i z dnia 5 marca 1997r. nie znajdują zastosowania w sprawie, ponieważ dotyczą stanów faktycznych i prawnych sprzed 1 stycznia 1995r. Powołano się natomiast na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2005r. FSK 2175/2004 -jako na argument wspierający interpretację prezentowaną przez skarżącego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z mocy art. 22 ust. 1 ustawy z 1991r. kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Zaprezentowana definicja ustawowa kosztów uzyskania przychodów uprawnia do stwierdzenia, że dany wydatek może stanowić koszt uzyskania przychodów, o ile został on poniesiony w celu osiągnięcia przychodów, co oznacza że do zaliczenia danego wydatku do kosztów uzyskania przychodów nie jest niezbędnym uzyskanie przychodów, ale ustalenie racjonalności decyzji podatnika przy wydatkowaniu. Niekiedy bowiem nie dochodzi do osiągnięcia przychodów, mimo że istniały racjonalne przesłanki do przyjęcia uzyskania potencjalnego przychodu. Związek przyczynowo-skutkowy musi więc zaistnieć pomiędzy poniesionym wydatkiem (kosztem), a potencjalnym przychodem; nie zaś pomiędzy wydatkiem (kosztem), a przychodem. Taka interpretacja powołanego przepisu znajduje jednoznaczne potwierdzenie w użyciu przez ustawodawcę zwrotu: "w celu osiągnięcia przychodów". Z woli ustawodawcy niektóre wydatki (koszty) poniesione w celu osiągnięcia przychodów nie będą stanowiły kosztów uzyskania przychodów (chodzi o zwrot: "z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23"). Art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy z 1991r. stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wartości diet z tytułu podróży służbowych osób prowadzących działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących - w części przekraczającej wysokość diet przysługujących pracownikom, określoną w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego ministra. Tymi przepisami - przy uwzględnieniu stanu faktycznego w niniejszej sprawie - są przepisy rozporządzeń: w sprawie krajowej podróży służbowej i zagranicznej podróży służbowej. Zauważyć należy, że przytoczone przepisy ustawy z 1991r., ani też inne przepisy prawa podatkowego nie zawierają definicji, wyjaśnienia, czy też odesłania odnośnie rozumienia użytego terminu: "podróży służbowych osób prowadzących działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących". Ustawodawca natomiast w przytoczonym przepisie art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy z1991r. odwołał się do odrębnych przepisów dotyczących diet przysługujących pracownikom wyłącznie odnośnie wysokości diet. Zasada domniemania racjonalności ustawodawcy w powiązaniu ze wzorcem dobrego ustawodawcy - w ocenie sądu - prowadzić musi do wniosku, że jeżeli ustawodawca - w sposób pozytywny - odwołuje się tylko w określonym zakresie do przepisów regulujących odrębne stosunki prawno-podatkowe, to te odrębne przepisy mogą mieć zastosowanie w zakresie wykładni i stosowania przepisów prawa podatkowego w tym właśnie tylko zakresie, do którego odsyła ustawodawca. Zasadą jest, że przy interpretacji przepisów podatkowych priorytetowe znaczenie ma zasada wykładni językowej (semantycznej), o ile zastosowanie tej reguły interpretacyjnej da zadowalające rezultaty, a co oznacza że wyniki takiej wykładni nie będą sprzeczne z celem danej instytucji prawnej. Podkreślenia wymaga, że ocena efektu zadowalających rezultatów nie może powodować roli prawotwórczej organów stosujących prawo, czy też sądów administracyjnych kontrolujących legalność aktów administracyjnych wydanych przez te organy. Prowadziłoby to bowiem do niewłaściwej wykładni prawa, której możnaby przypisać cechę nadinterpretacji. Rolą organów podatkowych stosujących prawo, jak również sądów administracyjnych w procesie sprawowania kontroli legalności rozstrzygnięć organów - jest odkodowanie normy prawnej zawartej w przepisie, a nie ocena racjonalności czy zasadności danego uregulowania. Powyższe uwagi powodują więc, że znaczenia użytego przez ustawodawcę w art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy z 1991r. sformułowania: "podróże służbowe osób prowadzących działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących" należy poszukiwać w języku powszechnym. Podróż oznacza przebywanie drogi do jakiegoś odległego miejsca, od miejsca do miejsca po rozległych terenach (Słownik Języka Polskiego pod redakcją naukową Mieczysława Szymczaka - PWN Warszawa 1982r. - t.ll). W słowniku tym wskazano również, że w języku powszechnym, wśród różnych kategorii podróży, funkcjonuje pojęcie podróży służbowej. Służbowy zaś to tyle co dotyczący pracy w instytucji państwowej, w wojsku itp., wynikający z pracy w takiej instytucji, należny komuś z tytułu pracy; urzędowy (ibidem t.llI). Wbrew więc stanowisku organu odwoławczego, a także stanowisku organu I instancji za podróż służbową osoby prowadzącej działalność gospodarczą należy uznać wykonywanie bezpośrednio przez taką osobę podróży w związku z zadaniami (usługami) stanowiącymi przedmiot prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Uznanie, w sytuacji osoby prowadzącej działalność gospodarczą czy też osoby z nią współpracującej, że realizowanie zasadniczego przedmiotu działalności (w niniejszej sprawie "usług kierowania samochodem") nie wchodzi w zakres podróży służbowych jest nieuprawnione i nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa podatkowego, mających znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy. Wprawdzie Dyrektor Izby Skarbowej trafnie wskazuje na art. 190 p.p.s.a. i na skutki związane z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, tym niemniej Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni akceptuje stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2005r. FSK 2175/2004. Zauważyć należy odmienne stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2005r. - sygn. akt: I SA/Rz 30/05 i I SA/Rz 31/05). W ostatnio powołanych wyrokach WSA w Rzeszowie wyraził pogląd, że "wprawdzie odesłanie do przepisów prawa pracy, a ściślej do przepisów wykonawczych określających wysokość diet przysługujących pracownikom, ma charakter szczególny, to jednak-wobec braku normatywnej definicji podróży służbowej w prawie podatkowym - konieczne jest posłużenie się definicją zawartą w przepisach prawa pracy. Stosownie do treści przepisu art. 775 § 1 Kodeksu pracy, pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy, przysługuje zwrot kosztów związanych z podróżą służbową. Na tle tego przepisu, dodanego do Kodeksu pracy z dniem 1 marca 2001 r., a także obowiązującej przed tym dniem definicji podróży służbowej zawartej w §1 ust.2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 czerwca 1998r. (Dz. U. Nr 69, poz.454 ze zm.), w orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się pogląd, zgodnie z którym podróżą służbową jest wykonywanie zadania określonego przez pracodawcę, poza miejscowością, w której znajduje się stałe miejsce pracy pracownika, nie jest nią natomiast stałe wykonywanie zadań w różnych miejscowościach i terminach, których wyboru dokonuje każdorazowo sam pracownik w ramach uzgodnionego czasu pracy (por. wyrok SN z dnia 30 maja 2001 r. sygn. akt I PKN 424/00 publik OSNP 2003/7/172 i wyrok SN z dnia 11 kwietnia 2001 r. sygn. akt I PKN 350/00 publik. OSNP 2003/2/36). W drugim z powołanych wyroków Sąd zwrócił uwagę na to, że celem podróży służbowej jest wykonanie określonego zadania, które nie jest tym samym, czym wykonywanie pracy (zadań określonego rodzaju), a fakt, że podróż służbowa jest przedsiębrana w celu wykonywania zadania poza miejscowością, w której znajduje się miejsce pracy pracownika, wskazuje na incydentalność, podróży służbowej i tymczasowość pobytu w miejscu wykonywania zadania. Sąd przy tym dodał, że miejsce wykonywania pracy, jeżeli uzasadnia to rodzaj pracy, może obejmować pewną zamkniętą przestrzeń poza granicami administracyjnymi jednej miejscowości. Stanowisko to nie pozostaje w sprzeczności z treścią wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 1985r. sygn. akt I PR 19/85, powołanego w skardze, w którym Sąd zajmował się rozróżnieniem "miejsca pracy" pracownika od "siedziby zakładu pracy" i stwierdził, że wykonywanie pracy w uzgodnionym przez strony "miejscu pracy" pracownika nie rodzi obowiązku płacenia takiemu pracownikowi ani diet, ani świadczeń rozłąkowych. Odnosząc przedstawioną wyżej wykładnię do osoby prowadzącej działalność gospodarczą (przedsiębiorcy) należy stwierdzić, że jej podróżą służbową jest wykonywanie zadań poza siedzibą przedsiębiorcy i poza stałym miejscem wykonywania pracy, nie jest nią natomiast stałe wykonywanie zadań w różnych miejscowościach i terminach, wynikających z organizacji pracy przez samego przedsiębiorcę. Podróżą służbową dla takiej osoby byłby wyjazd poza miejsce świadczenia usług np. na targi branżowe, konferencje, w celu pozyskania nowych kontrahentów czy zawarcia umów". Sąd odstępuje od stanowiska wyrażonego w przytoczonych wyrokach WSA w Rzeszowie. Mając na uwadze wykładnię przepisu art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy z 1991r. zaprezentowaną powyżej. Powołane orzecznictwo Sądu Najwyższego nie może być pomocne przy wykładni wspomnianego przepisu, gdyż dotyczy przepisów odnoszących się do podróży służbowej pracownika, które w stosunku do przedsiębiorcy nie mają zastosowania. Definicja zawarta w art. 775 § 1 kodeksu pracy z całą wyrazistością obrazuje różnice pomiędzy sytuacją prawną pracownika i przedsiębiorcy (przy delegacji i podróży służbowej pracownika istotnym elementem jest decyzja pracodawcy o delegowaniu pracownika). Reasumując Sąd stwierdził w niniejszej sprawie naruszenie, przez organy obu instancji, przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i art. 135 p.p.s.a.). Sąd orzekł również po myśli art, 152 p.p.s.a. oraz o kosztach postępowania sądowego (art. 200 p.p.s.a.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI