I SA/Rz 664/19

I SA/Rz 664/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2019-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Surmacz /sprawozdawca/
Jarosław Szaro
Piotr Popek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
II FSK 291/20 - Wyrok NSA z 2022-09-14
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 165 a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c  w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Piotr Popek, Sędzia NSA Jacek Surmacz /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi "A." S.A. w likwidacji w R. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie interpretacji 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącej "A." S.A. w likwidacji w R. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/ Rz 664 /19
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2019r. nr [...] Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia A. S.A. w likwidacji (Wnioskodawca, Skarżąca bądź Strona) na postanowienie własne z dnia [...] kwietnia 2019r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, w kwestii podatku dochodowego od osób prawnych, w zakresie możliwości i momentu dokonania korekty przychodu podatkowego - utrzymał w mocy wymienione postanowienie.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt postępowania wynika, że Skarżąca zwróciła się o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie możliwości i momentu dokonania korekty wskazanego we wniosku przychodu podatkowego. W opisanym stanie faktycznym podała, że w 2016r. uzyskała wyrok Sądu Okręgowego, w którym zasądzono na jej rzecz - od czterech oskarżonych osób fizycznych - obowiązek naprawienia szkody, poprzez zapłatę kwoty 14 133 998 zł. Na podstawie tego wyroku wszyscy oskarżeni w latach 2017 i 2018 dokonali wpłat, których suma stanowi całość zasądzonej kwoty. Sąd Apelacyjny wyrokiem z 2017r. utrzymał w mocy opisany wyrok Sądu Okręgowego, natomiast Sąd Najwyższy wyrokiem z kwietnia 2018r. uchylił wyrok Sądu Okręgowego w części dotyczącej dwóch oskarżonych i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Tym samym wyrok Sądu Okręgowego, który stanowił podstawę wpłaty odszkodowania na rzecz Skarżącej nie jest prawomocny co do dwóch oskarżonych. W sprawie nadal toczy się postępowanie sądowe przed Sądem Apelacyjnym w R .
Wnioskodawca podkreślił, że na dzień sporządzenia wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa Sąd Apelacyjny nie wydał wyroku, wobec czego kwoty wpłacone tytułem naprawienia szkody nie mają chwili obecnej podstawy prawnej, a Skarżąca ma obowiązek ich zwrotu na rzecz wpłacających. Zaznaczył, że wspomniany obowiązek zwrotu nie został jeszcze wykonany, gdyż konieczne jest uprawomocnienie się Uchwały Wspólników dotyczącej przedmiotowego zwrotu, jednakże kwoty te zostaną zwrócone, gdyż odpadła przyczyna ich wpłaty.
Wnioskodawca zaznaczył, że postępowanie przed Sądem Apelacyjnym będzie długotrwałe, gdyż powołani zostali nowi biegli, w celu ustalenia wysokości szkody, a także podkreślił, że ustalony ponownie obowiązek naprawienia szkody może dotyczyć kwot o wiele niższych, aniżeli pierwotnie zasądzone.
W tej sytuacji, we wniosku zadano pytanie, czy w związku z uchyleniem wyroku Sądu Apelacyjnego utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego, który był podstawą do dokonania przez oskarżonych wpłat na rzecz Skarżącej, Skarżąca ma obowiązek skorygowania rozliczenia w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za kwiecień 2018r. poprzez wykazanie braku opodatkowania kwot otrzymanych tytułem naprawienia szkody.
Zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym we wniosku, Skarżąca w związku z częściowym uchyleniem wyroku Sądu Apelacyjnego, będącego podstawą do dokonania wpłat przez dwóch oskarżonych, ma obowiązek skorygowania rozliczenia w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za kwiecień 2018r. poprzez wykazanie braku opodatkowania kwot otrzymanych tytułem naprawienia szkody.
Odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie przedmiotowego wniosku organ podatkowy, powołując się na przesłanki wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa – art. 165a w zw. z art. 14 §2 oraz art. 14 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 800)- dalej: Op. podkreślił, że postępowanie w sprawie przedmiotowego wniosku nie może zostać wszczęte, gdyż przedmiotem wniesionego wniosku nie jest interpretacja wymienionych przez Skarżącą przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, ale istota wniosku sprowadza się do uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, które na gruncie niniejszej sprawy stanowi kwestia, czy i w jakim zakresie wskazane we wniosku osoby fizyczne są obowiązane do naprawienia szkody na rzecz Skarżącej. Dopiero rozstrzygnięcie tego zagadnienia, w ocenie organu, pozwoli na ocenę, czy i w jakim zakresie Skarżąca uzyskała przychód, a tym samym, czy i w jakim zakresie obowiązana jest do dokonania zwrotu uprzednio wpłaconych kwot.
W ocenie organu, dopiero rozstrzygnięcie opisanej kwestii wstępnej, pozwoli na dokonanie oceny zagadnienia podatkowego, będącego przedmiotem złożonego wniosku. Tym samym przedstawione przez Skarżącą zdarzenie przyszłe nie zawiera okoliczności jednoznacznych tj. zdarzeń zaistniałych lub mogących powstać w indywidualnej sprawie, a jedynie okoliczności uwarunkowane zmiennością prezentowanych we wniosku zdarzeń. Zdaniem organu zatem, niemożliwe jest dokonanie w sposób jednoznaczny oceny przedstawionego we wniosku stanowiska podatnika, a tym samym wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.
W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości, zarzuciła naruszenie przepisów art. 165a § 1 w zw. z art. 14 h Op. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a tym samym nieuzasadnioną odmowę wszczęcia postępowania na skutek bezpodstawnego uznania, że wniosek Strony sprowadza się do uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, którym jest kwestia, czy i w jakim zakresie wskazane osoby fizyczne są obowiązane do naprawienia szkody na rzecz Skarżącej, a tym samym uznanie, że przepisy prawa mają jedynie charakter następczy stanowiący konsekwencję okoliczności wydania wyroku sądowego.
Skarżąca zarzuciła również zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 14b § 1Op. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia i niewydanie interpretacji indywidualnej zgodnie z wnioskiem, a także naruszenie art. 121 § 1 w związku z art. 14a Op. poprzez odmowę wydania interpretacji w określonym stanie faktycznym, podczas gdy Strona miała prawo oczekiwać rozstrzygnięcia w formie interpretacji.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień, bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. )- dalej: P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.). Na mocy art. 57a P.p.s.a. rozstrzygając skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego, sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną w treści skargi podstawą prawną.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, w związku z przedstawionym przez Spółkę pytania, w kwestii obowiązku dokonania korekty podatkowej w opisanym stanie faktycznym tj. w związku z uchyleniem w części wyroku Sądu Apelacyjnego, na mocy którego Skarżąca otrzymała świadczenie pieniężne podlegające opodatkowaniu. Ponieważ spełnione na rzecz Strony świadczenie utraciło swoją podstawę prawną i Skarżąca obowiązana jest do jego zwrotu, powstaje pytanie o skutki prawne opisanej sytuacji.
W ocenie Skarżącej, w związku z wydanym przez Sad Najwyższy wyrokiem kasacyjnym, ma ona obowiązek dokonania korekty podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za kwiecień 2018r. i wykazania braku opodatkowania części spełnionego na jej rzecz świadczenia, z tytułu naprawienia szkody, które w zawiązku z wydanym wyrokiem Sądu Najwyższego utraciło podstawę prawną.
W ocenie organu natomiast, przedstawiony stan faktyczny nie jest wystarczający do udzielenia odpowiedzi na postanowione pytanie, gdyż obowiązek naprawienia szkody na rzecz Skarżącej nie został definitywnie rozstrzygnięty. W ocenie organu, dopiero po ostatecznym rozstrzygnięciu tej kwestii, możliwe będzie udzielenie odpowiedzi na postawione przez Skarżącą pytanie. Tym samym, w ocenie organu na mocy art. 165a Op. - skoro postępowanie nie może być wszczęte z uwagi na brak rozstrzygnięcia wstępnego – zasadnym jest odmowa wszczęcia postępowania.
Stanowisko organu nie jest prawidłowe.
Wbrew stanowisku organu, przedmiotem zapytania nie była bowiem treść obowiązku podatkowego Skarżącej, w przyszłości tj. w chwili kiedy zapadnie już ostateczne rozstrzygnięcie sądu karnego, w tym co do ewentualnego obowiązku naprawienia szkody przez dwóch oskarżonych, ale treść praw i obowiązków podatkowych Skarżącej w chwili obecnej – tj. w tymczasowej - aczkolwiek szczegółowo zdefiniowanej- sytuacji faktycznej, w której Skarżąca znalazła się w kwietniu 2018r., na skutek uchylenia przez Sąd Najwyższy wyroku stanowiącego postawę prawną świadczenia, które zostało już spełnione na jej rzecz, a które obecnie podlega zwrotowi.
Spółka nie pytała zatem o zakres jej obowiązków podatkowych w przyszłości - w chwili kiedy obowiązek świadczenia zostanie przesądzony, ale o sytuację bieżącą, w której spełnione bez podstawy prawnej świadczenie pieniężne – wykazane jako przychód i opodatkowane - podlega zwrotowi.
Zgodnie z art. 165a § 1 OP. organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn nie może być wszczęte. Nietrafna jest interpretacja organu, że do rozstrzygnięcia postawionego przez Skarżącą pytania o konsekwencje podatkowe uchylenia podstawy prawnej świadczenia dokonanego na rzecz spółki, koniecznym jest definitywne rozstrzygnięcie w zakresie tego świadczenia. Skoro bowiem podatnik ma obowiązek rozliczyć podatek dochodowy w konkretnych terminach, organ podatkowy obowiązany jest do wyjaśnienia wątpliwości podatnika co do treści tych praw i obowiązków w tychże konkretnych terminach, bez możliwości wyczekiwania na trwałe i definitywne ukształtowanie przyszłych uprawnień podatnika.
Zastosowanie art. 165a Op. było w tej sprawie niewłaściwe.
Wskazać należy na funkcję gwarancyjną indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego. Celem wprowadzenia tego instrumentu prawnego było umożliwienie podatnikom "skonsultowania" z organem podatkowym kwestii prawidłowości stosowanej przez podatnika wykładni przepisów prawa podatkowego. Interpretacja podatkowa ma za zadanie upewnić podatnika, co do prawidłowego rozumienia treści jego praw i obowiązków podatkowych, na każdym etapie kształtującym te prawa i obowiązki – niezależnie od tego, czy stan faktyczny rodzący te prawa i obowiązki został ukształtowany w sposób trwały i definitywny, czy też ma charakter tymczasowy, a mimo to wywołuje konsekwencje podatkowe. Jeśli bowiem podatnik ma prawa bądź obowiązki podatkowe wynikające z określonych zdarzeń – w demokratycznym państwie prawa powinien mieć również prawo oraz instrumenty do precyzyjnego określenia treści tychże praw i obowiązków. Jeśli zatem wyrok Sądu Najwyższego, który uchylił w części wyrok Sądu Apelacyjnego, stanowiący podstawę prawną spełnionego na rzecz Skarżącej świadczenia pieniężnego, wywołuje dla Strony określone prawa bądź obowiązki podatkowe - Strona ma prawo uzyskać odpowiedź na zapytanie o treść tychże praw i obowiązków w czasie rzeczywistym tj. bez konieczności oczekiwania do czasu, kiedy sytuacja prawna w kwestii zasadności oraz ewentualnej wysokości świadczenia pieniężnego zostanie rozstrzygnięcia w sposób definitywny. Innymi słowy, jeśli wyrok Sądu Najwyższego w przedmiotowej sprawie ma wpływ na prawa i obowiązki podatkowe Skarżącej w kwietniu 2018r., ma ona prawo uzyskać odpowiedź organu na pytanie o kształt tych praw i obowiązków w chwili obecnej.
Aprobata dla przeciwnego stanowiska organu podatkowego, postulującego konieczność oczekiwania na definitywne rozstrzygniecie sprawy karnej, w celu następczego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach Strony, stanowiłaby zgodę na naruszanie podstawowych zasad postępowania podatkowego (zasady pewności prawa) i godziłaby w opisany wyżej cel interpretacji podatkowych.
Mając na względzie przytoczoną wyżej argumentację, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] kwietnia 2019r.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 4 P.p.s.a. zasadzając zwrot kosztów postępowania w wysokości sumy poniesionego wpisu od skargi ( 100 zł.), uiszczonej opłaty skarbowej z tytułu przedłożonego pełnomocnictwa (17 zł.) oraz wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł.), należnego zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2018r. poz. 1687).