I SA/RZ 66/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Rzeszowie uchylił decyzję Dyrektora IAS w sprawie podatku od spadków i darowizn, uznając, że doszło do przedawnienia prawa organu do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe.
Sprawa dotyczyła podatku od spadków i darowizn, gdzie skarżąca kwestionowała decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy upłynął termin przedawnienia do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Sąd uznał, że obowiązek podatkowy powstał z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w 2013 r., a skarżąca nie miała obowiązku składania zeznania podatkowego w tej sytuacji. W konsekwencji, prawo do wydania decyzji przedawniło się z końcem 2016 r., co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę D.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą podatku od spadków i darowizn. Spór koncentrował się wokół terminu przedawnienia prawa organu do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Organy podatkowe uznały, że obowiązek podatkowy powstał na nowo w momencie złożenia przez skarżącą zeznania podatkowego SD-3 we wrześniu 2019 r., co ich zdaniem odnowiło prawo do wydania decyzji. Skarżąca argumentowała, że termin przedawnienia upłynął z dniem 31 grudnia 2016 r., ponieważ obowiązek podatkowy powstał z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w czerwcu 2013 r., a w takiej sytuacji nie miała obowiązku składania zeznania. Sąd przychylił się do stanowiska skarżącej, podkreślając, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem, w przypadku stwierdzenia nabycia spadku prawomocnym orzeczeniem sądu, obowiązek podatkowy powstaje z tą chwilą, a skarżący nie ma obowiązku ponownego składania zeznania. W związku z tym, prawo do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe przedawniło się z upływem 3 lat od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy, czyli z końcem 2016 r. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu, a skarżący nie ma obowiązku składania zeznania podatkowego w takiej sytuacji. Prawo do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 3 lat od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, w brzmieniu dotyczącym stwierdzenia nabycia spadku prawomocnym orzeczeniem sądu, stanowi podstawę powstania obowiązku podatkowego. W takiej sytuacji, zgodnie z orzecznictwem, podatnik nie ma obowiązku składania zeznania podatkowego. W konsekwencji, termin do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe wynosi 3 lata, licząc od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
u.s.d. art. 6 § ust. 4
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Określa powstanie obowiązku podatkowego w przypadku stwierdzenia pismem nabycia niezgłoszonego do opodatkowania, w tym orzeczenia sądu.
Pomocnicze
u.s.d. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Określa pierwotne powstanie obowiązku podatkowego przy nabyciu w drodze dziedziczenia.
Ordynacja art. 68 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Określa terminy do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe.
Ordynacja art. 84 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek sądów, komorników i notariuszy przekazywania informacji organom podatkowym.
Ordynacja art. 84 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Delegacja do wydania rozporządzenia w sprawie przekazywania informacji.
K.c. art. 1015
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Określa sposób przyjęcia spadku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek podatkowy powstał z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w 2013 r. Skarżąca nie miała obowiązku składania zeznania podatkowego w sytuacji, gdy nabycie spadku zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu. Prawo organu do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe przedawniło się z dniem 31 grudnia 2016 r.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe argumentowały, że obowiązek podatkowy powstał na nowo w momencie złożenia przez skarżącą zeznania podatkowego we wrześniu 2019 r., co odnowiło prawo do wydania decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Spór koncentruje się wokół kwestii związanej z upływem terminu przedawnienia do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. W doktrynie i orzecznictwie nie wypracowano jak dotąd jednolitej koncepcji odnośnie tego czy art. 6 ust. 4 u.s.d. stanowi całkowicie niezależną podstawę powstania obowiązku podatkowego czy też podstawę jego odnowienia. Niedopuszczalną i nieznajdującą uzasadnienia w obowiązujących przepisach jest praktyka modyfikowania żądań stron, zwracających się do organu z określonym podaniem, zwłaszcza w kierunku kształtującym jej interesy, oceniane i rozpatrywane przez ten organ.
Skład orzekający
Jacek Boratyn
sprawozdawca
Małgorzata Niedobylska
członek
Piotr Popek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od spadków i darowizn, w szczególności w kontekście stwierdzenia nabycia spadku prawomocnym orzeczeniem sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy nabycie spadku zostało stwierdzone prawomocnym postanowieniem sądu, a organy podatkowe próbowały oprzeć swoje działania na późniejszym złożeniu zeznania podatkowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia podatkowego, które ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wielu podatników. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego i terminu jego przedawnienia.
“Przedawnienie podatku od spadków: Czy sądowe stwierdzenie nabycia spadku zamyka drogę organom podatkowym?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Rz 66/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2020-03-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-01-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Jacek Boratyn /sprawozdawca/ Małgorzata Niedobylska Piotr Popek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6114 Podatek od spadków i darowizn Hasła tematyczne Podatek od spadków i darowizn Sygn. powiązane III FSK 2276/21 - Wyrok NSA z 2023-06-28 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2018 poz 644 art. 6 ust. 4, art. 6 ust. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Asesor WSA Jacek Boratyn /spr./, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi D.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej D.W. kwotę 346 (trzysta czterdzieści sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. W. (zwanej dalej skarżącą) od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2019 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn, w wysokości 8 645 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W stanie faktycznym sprawy Sąd Rejonowy w R., postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. , sygn. [...] stwierdził, że skarżąca nabyła spadek po swojej matce J. B., zmarłej 12 stycznia 2013 r., a jej udział spadowy wyniósł ½ części. Przedmiotowe postanowienie uprawomocniło się [...] czerwca 2013 r. W dniu 17 września 2019 r. skarżąca złożyła Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego zeznanie podatkowe SD-3, w którym wykazała nabycie, z tytułu dziedziczenia, udziału spadkowego wynoszącego ½ części we własności niezabudowanej nieruchomości, położonej w R., której wartość określiła na 141 950 zł. Do zgłoszenia dołączyła wypis z rejestru gruntów oraz odpis prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Organy obu instancji rozstrzygające niniejszą sprawę stanęły na stanowisku, że obowiązek podatkowy w przedmiotowej sprawie powstał na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1813, zwanej dalej u.s.d.), w związku ze złożeniem przez skarżącą zeznania podatkowego SD-3, co miało miejsce w dniu [...] września 2019 r. To właśnie bowiem wówczas, zdaniem organów, skarżąca powołała się przed organem podatkowym na fakt nabycia spadku, o którym mowa w art. 6 ust. 4 u.s.d., co pociągnęło za sobą powstanie obowiązku podatkowego i "odnowienie" prawa organu do wydania decyzji. Tak więc w chwili wydania i doręczenia decyzji organu I instancji skarżącej nie doszło do upływu terminów z art. 68 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm., zwanej dalej Ordynacją), gdyż zostały one doręczone w tym samym roku, w którym powstał odnowiony obowiązek podatkowy. W związku z powyższym skarżącą zaliczono do I grupy podatkowej, w rozumieniu art. 9 ust. 1 u.s.d. i na tej podstawie wyliczono wysokość jej zobowiązania podatkowego, na kwotę 8 645 zł. Wnosząc skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] grudnia 2019 r. skarżąca wystąpiła o jej uchylenie, podobnie jak i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: • art. 6 ust. 1 i ust. 4 u.s.d. i art. 68 § 1 i § 2 Ordynacji poprzez błędne ustalenie zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn, a także naruszenie pozostałych przepisów, na których oparto zaskarżoną decyzję, w związku z upływem trzyletniego terminu do ustalenia zobowiązania podatkowego, • art. 233 § 1 pkt 2 a Ordynacji poprzez nieuchylenie przez organ odwoławczy decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego i nieumorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu swojej skargi skarżąca podkreśliła, że jej zdaniem trzyletni termin do wydania decyzji w jej sprawie upłynął z dniem 31 grudnia 2016 r. Powołując się na motywy zawarte w wyroku WSA w Rzeszowie z 17 stycznia 2019 r. sygn. I SA/Rz 939/18 (dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl) skarżąca podkreśliła, że w jej sytuacji obowiązek podatkowy powstał z chwila przyjęcia spadku, zaś następnie doszło do jego odnowienia. W tym jednak przypadku nie miała ona obowiązku złożenia zeznania, a więc termin do wydania decyzji wynosił 3 lata. Niezależnie od powyższego skarżąca zaznaczyła także, że zasięgając informacji na infolinii Krajowej Informacji Skarbowej została poinformowana, że jej obowiązek podatkowy, z tytułu dziedziczenia po matce, uległ już przedawnieniu. W tej sytuacji winna ona wybrać jedynie zaświadczenie o niezaleganiu z zapłatą podatku. W urzędzie skarbowym nie przyjęto od niej jednak wniosku o wydanie zaświadczenia i zażądano złożenia deklaracji podatkowej, nie informując o tym, że takie zeznanie jest traktowane inaczej niż wniosek o wydanie zaświadczenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Spór pomiędzy skarżącą a Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w niniejszej sprawie, jak to wynika z treści zaskarżonej decyzji oraz zarzutów wniesionej na nią skargi, koncentruje się, co do zasady, wokół kwestii związanej z upływem terminu przedawnienia do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego skarżącej w podatku od spadków i darowizn, z tytułu dziedziczenia po matce. Jest on tym samym związany z rozstrzygnięciem tego, w którym momencie, w sposób powtórny powstał obowiązek podatkowy skarżącej z tytułu dziedziczenia po matce. Obie strony postępowania sądowego podstawy prawnej ponownego powstania czy też odnowienia, jak to ujmują w decyzji organy podatkowe (str. 4 zaskarżonej decyzji), obowiązku podatkowego upatrują w art. 6 ust. 4 u.s.d., z tym jednak zastrzeżeniem, że skarżąca skutek ten odnosi wyłącznie do zd. 1 powołanego wyżej przepisu, tj. wiąże powstanie czy też odnowienie jej obowiązku podatkowego ze stwierdzeniem pismem – prawomocnym orzeczeniem sądowym, nabycia przez nią spadku niezgłoszonego do opodatkowania. Organ tymczasem odnowienie obowiązku podatkowego w niniejszej sprawie wiąże z powołaniem się przed nim na fakt nabycia spadku niezgłoszonego do opodatkowania, które to powołanie się utożsamia ze złożeniem przez skarżącą zeznania podatkowego w dniu [...] września 2019 r. Tak więc w tej sytuacji kluczowe dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest precyzyjne ustalenia daty powstania obowiązku podatkowego, zarówno w sposób pierwotny czy też podstawowy, jak to określa go organ odwoławczy, o którym mowa w art. 6 ust. 1 u.s.d., ale przede wszystkim zgodnie z art. 6 ust. 4 u.s.d., tj. w ramach jego powtórnego powstania czy też odnowienia. Jeżeli chodzi o pierwotny sposób powstania obowiązku podatkowego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 u.s.d., to zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze dziedziczenia - z chwilą przyjęcia spadku. W tym wypadku zapis ustawy jest precyzyjny i jednoznaczny, a kwestia przyjęcia spadku, z którą w sposób bezpośredni wiąże się powstanie obowiązku podatkowego, jest uregulowana przepisami prawa – ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 z późn. zm., zwanej dalej K.c.). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w zaskarżonej decyzji dostrzega i obszernie przytacza regulacje K.c. dotyczące spadkobrania, jednakże nie czyni jednoznacznych i konkretnych ustaleń kiedy, w ten podstawowy sposób, obowiązek podatkowy skarżącej powstał. Ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że skarżąca do 31 grudnia 2018 r. nie zgłosiła do opodatkowania nabycia spadku po matce. Tak więc organy podatkowe w niniejszej sprawie nie ustaliły kiedy doszło do powstania w sposób pierwotny/podstawowy obowiązku podatkowego skarżącej (na podstawie art. 6 ust. 1 u.s.d.). Tymczasem zauważyć należy, że skoro przyjęły koncepcję odnowienia czy też ponownego powstania obowiązku podatkowego, to założyły jego wcześniejsze powstanie. Nie mogą więc teraz, logicznie rzecz biorąc, całkowicie pominąć milczeniem tego faktu i wiążącego się z nim zdarzenia prawnego, jako że podważa to spójność przyjętej przez nie koncepcji. Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.s.d. jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia. Przytoczony wyżej przepis, niezależnie od art. 6 ust. 1 pkt 1 u.s.d., statuuje dwa odrębne sposoby powstania obowiązku podatkowego. Pierwszy z nich wiąże się ze stwierdzeniem nabycia niezgłoszonego do opodatkowania spadku pismem, którym jest między innymi orzeczenie sądu, a drugi z faktem powołania się przed organem skarbowym na fakt nabycia wcześniej niezgłoszonego do opodatkowania spadku. W doktrynie i orzecznictwie nie wypracowano jak dotąd jednolitej koncepcji odnośnie tego czy art. 6 ust. 4 u.s.d. stanowi całkowicie niezależną podstawę powstania obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn czy też podstawę jego odnowienia. Organy w niniejszej sprawie, jak wynika to z treści zaskarżonej decyzji, przychylają się raczej do tej drugiej koncepcji, traktując owo odnowienie obowiązku podatkowego i tym samym prawa do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, jako swoistego rodzaju narzędzie służące zabezpieczeniu interesów fiskusa na wypadek sytuacji niewywiązywania się przez podatników z obowiązków w zakresie deklarowania samego faktu nabycia, tytułem dziedziczenia, określonych rzeczy i praw majątkowych. Analizując różnice pomiędzy wskazanymi w u.s.d. sposobami powstania obowiązku podatkowego z tytułu spadkobrania zauważyć też należy, że o ile art. 6 ust. 1 pkt 1 u.s.d. odnosi się stricte do nabycia własności określonych przedmiotów tytułem dziedziczenia, to art. 6 ust. 4 generalnie dotyczy nabycia własności rzeczy i praw majątkowych na podstawie wszystkich zdarzeń i czynności prawnych objętych zakresem przedmiotowym u.s.d., a więc tytułem: dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego; darowizny, polecenia darczyńcy; zasiedzenia; nieodpłatnego zniesienia współwłasności; zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu; nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności. Z tego właśnie względu brzmienie tego przepisu (art. 6 ust. 4 u.s.d.), obejmującego swoim zakresem przedmiotowym szerszą kategorie zdarzeń, ma bardziej ogólny i generalny charakter, co sprawia, że nie przystaje ono w sposób ścisły do faktycznego charakteru i prawnych uwarunkowań związanych z dziedziczeniem. W przypadku nabycia tytułem dziedziczenia w pierwszej kolejności dochodzi do przyjęcia bądź odrzucenia spadku, jednakże z uwagi na to, iż z tym drugim faktem nie wiąże się w żaden sposób powstanie obowiązku podatkowego przedmiotowe rozważania ograniczyć należy jedynie do skutków przyjęcia spadku. To zaś następuje albo poprzez złożenie oświadczenia przed sądem lub notariuszem, albo też z mocy prawa, na skutek upływu terminu do złożenia oświadczenia w tym przedmiocie (art. 1015 K.c.). W dalszej kolejności, w celu wylegitymowania się faktem nabycia własności określonych przedmiotów, tytułem dziedziczenia, spadkobierca winien wylegitymować się albo postanowieniem sądu stwierdzającym nabycie przez niego spadku, albo też poświadczeniem dziedziczenia przez notariusza. Obydwie formy stwierdzenia mają formę pisemną, a w przypadku postanowienia sądu, po jego uprawomocnieniu, jest ono przesyłane z urzędu organom podatkowym. Zgodnie bowiem z art. 84 ust. 1 Ordynacji sądy, komornicy sądowi oraz notariusze są obowiązani sporządzać i przekazywać właściwym organom podatkowym informacje wynikające ze zdarzeń prawnych, które mogą spowodować powstanie zobowiązania podatkowego. Na podstawie delegacji zawartej w art. 84 ust. 2 Ordynacji Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie określenia rodzajów i zakresu informacji przekazywanych organom podatkowym przez sądy, komorników sądowych i notariuszy oraz terminu, formy, z uwzględnieniem formy wypisu aktu i sposobu ich przekazywania (Dz. U. Nr 156, poz. 1640 z późn. zm., zwane dalej rozporządzeniem). Jak stanowi § 2 pkt 1 tego rozporządzenia sądy przekazują organowi podatkowemu właściwemu miejscowo według ich siedziby, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca, następujące informacje wynikające ze zdarzeń prawnych, które mogą spowodować powstanie zobowiązania podatkowego: odpisy postanowień (ugody sądowej): o podziale majątku wspólnego (art. 567 Kpc), o stwierdzeniu nabycia własności przez zasiedzenie (art. 610 § 2 Kpc), o zniesieniu współwłasności (art. 622-625 Kpc), o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 669, art. 677, art. 681 i art. 690 § 2 Kpc), o uchyleniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 678 Kpc), o zmianie postanowienia stwierdzającego nabycie spadku (art. 679 § 1 Kpc), o dziale spadku (art. 688 Kpc), dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego (art. 11421 i art. 11424 Kpc), o przysądzeniu własności nieruchomości (art. 998 Kpc) i innych składników majątkowych, z których egzekucje prowadzi się według przepisów o egzekucji z nieruchomości. W świetle powyższej regulacji organy podatkowe uzyskują więc z urzędu informację o uprawomocnieniu się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku przez określoną osobę. W tym miejscu należy podkreślić, że orzecznictwo sądów administracyjnych aktualnie wypracowało jednolite stanowisko odnośnie tego, że podatnicy podatku od spadków i darowizn, są zobligowani do złożenia odpowiedniego zeznania podatkowego, na podatek od spadków i darowizn, tylko w przypadku powstania obowiązku podatkowego, na podstawie art. 6 ust. 1 u.s.d. Obowiązku ponownego złożenia takiego nie mają zaś w przypadku o którym mowa w art. 6 ust. 4 u.s.d. (zob. m. in. wyrok NSA z 6 października 2017 r., sygn. II 2366/15, wyrok NSA z 19 września 2017 r., sygn. II FSK 2120/15, wyrok WSA w Łodzi z 18 października 2018 r., sygn. I SA/Łd 475/18 – wszystkie dostępne w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl.) To zaś przesądza o tym, że termin do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 68 § 1 Ordynacji, wynosi w tym wypadku 3 lata, co w szczególny sposób skarżąca podkreśliła, powołując się na orzecznictwom tut. Sadu (wyrok z dnia 17 stycznia 2019 r., sygn. I SA/Rz 939/18 – dost. w CBOiS). Mając na względzie treść art. 6 ust. 4 u.s.d. i powyższe rozważania należy zgodzić się z organem, że rozwiązania przyjęte w art. 6 ust. 4 u.s.d. służą zabezpieczeniu interesów fiskusa przed niewywiązywaniem się przez podatników z ich obowiązków, jednakże rodzi się w tym wypadku zasadnicze pytanie, a mianowicie czy w przypadku nabycia tytułem dziedziczenia własności rzeczy i praw majątkowych i niezgłoszenia tego faktu do opodatkowania, organy podatkowe mogą skorzystać z obu stwarzanych przez art. 6 ust. 4 u.s.d. możliwości skonkretyzowania, poprzez swoją decyzję obowiązku podatkowego, zwłaszcza w sytuacji, w której z urzędu dysponują informacją o fakcie nabycia spadku, otrzymaną z sądu. Inaczej ujmując, przyjmując iż w przypadku dziedziczenia może dojść do odnowienia czy ponownego powstania obowiązku podatkowego, na podstawie art. 6 ust. 4 u.s.d. należy udzielić odpowiedzi na pytanie czy do tego odnowienia może dojść tylko raz, w oparciu o stwierdzenie nabycia prawomocnym postanowieniem czy też może to nastąpić ponownie i to wielokrotnie. W niniejszym przypadku organy obu instancji nie ustosunkowały się do tej kwestii w jakikolwiek sposób, przechodząc w swoich rozważaniach do kwestii powołania się przez podatnika na fakt nabycia spadku w 2019 r. i związanych z tym skutków, pomijając w zasadzie milczeniem argumentację skarżącej, odnoszącą się do prawnopodatkowych skutków uprawomocnienia się postanowienia sądu. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest to, że stwierdzenie nabycia przez skarżącą spadku po jej matce nastąpiło prawomocnym postanowieniem sądowym, które taki walor uzyskało [...] czerwca 2013 r. Wówczas to doszło więc do powstania czy też odnowienia obowiązku podatkowego, na podstawie art. 6 ust. 4 zd. 1 u.s.d. Skoro, jak to wyżej już stwierdzono, w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, skarżąca nie miała w tym wypadku obowiązku składania zeznania podatkowego, to zgodnie z art. 68 § 1 Ordynacji prawo do wydania decyzji ustalającej jej zobowiązanie podatkowe ulegało przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od końca od roku, w którym powstał obowiązek podatkowy. Ten zaś bez wątpienia powstał w 2013 r., dlatego też prawo do wydania decyzji, na tej podstawie prawnej, uległo przedawnieniu z dniem z dniem 31 grudnia 2016 r. Takie jest też stanowisko skarżącej, której zdaniem, w jej przypadku, prawo do wydania decyzji przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego uległo przedawnieniu właśnie z dniem 31 grudnia 2016 r. Organy obu instancji w zasadzie nie odniosły się do tego jej stanowiska, podkreślając jedynie, że każdy z wymienionych w art. 6 ust. 4 u.s.d. przypadków powstania obowiązku podatkowego może skutkować opodatkowaniem i w odniesieniu do niego należy rozważyć prawo do wydania decyzji ustalającej. W tym wypadku skoncentrowały się na powołaniu się przez skarżącą na fakt nabycia spadku i kwestię przedawnienia prawa do wydania decyzji rozpatrzyły właśnie w oparciu o to zdarzenie. Mając na uwadze powyższe podkreślić więc należy, że z akt niniejszej sprawy w ogóle nie wynika czy organ I instancji otrzymał odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w R., stwierdzającego nabycie przez skarżącą spadku po jej matce, bądź też innego rodzaju informację o treści tego orzeczenia i dacie jego uprawomocnienia się. Dalej też organy obu instancji konsekwentnie bagatelizują skutki tego zdarzenia (uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku), z którym to ustawodawca wiąże powstanie obowiązku podatkowego. Konsekwentnie podkreślają też, że obowiązek podatkowy skarżącej ponownie powstał /odnowił się na skutek złożenia przez skarżącą [...] września 2019 r. zeznania podatkowego. Wobec powyższego zwrócić należy uwagę, że skoro właściwy organ podatkowy otrzymałby odpis prawomocnego postanowienia stwierdzające nabycie przez skarżącą spadku, albo informację o jego wydaniu, to wówczas, mając na uwadze fakt, iż skarżąca nie była zobligowana do ponownego złożenia zeznania podatkowego, miałyby pełną możliwość skonkretyzowania jej ponownie powstałego (odnowionego) zobowiązania podatkowego, poprzez wydanie decyzji ustalającej jego wysokość, w następstwie przeprowadzonego w tym przedmiocie postępowania. W ten sposób zabezpieczone zostałyby więc interesy fiskusa, jako że otrzymanie odpowiedniej informacji przez organ ze strony sądu stworzyłoby mu możliwość wszczęcia postępowania w sprawie. Odpadłaby tym samym potrzeba dalszego rozszerzania możliwości organów do wydania decyzji, w związku chociażby z późniejszym powołaniem się przed nimi na fakt nabycia spadku. W przedmiotowej sprawie nie sposób jest też w sposób tak swobodny zbagatelizować skutków uprawomocnienia postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku, jak to czynią organy i przyznać im możliwość całkowicie dowolnego wyboru podstawy powstania obowiązku podatkowego, na podstawie art. 6 ust. 4 u.s.d., poprzez pozostawienie im nieograniczonego wyboru, w zakresie powiązania powstania obowiązku podatkowego jedynie z faktem powołania się przez podatnika, w jakikolwiek sposób, na fakt nabycia spadku. W tym miejscu należy jeszcze raz powtórzyć, że nabycie tytułem dziedziczenia, własności określonych rzeczy czy też praw majątkowych, tytułem spadkobrania, cechuje się odpowiednim stopniem sformalizowania, zwłaszcza w zakresie stwierdzenia i udokumentowania tego faktu, w przeciwieństwie natomiast chociażby do nabycia tytułem darowizny. O ile więc, w tym ostatnim przypadku, trudno jest mówić o potrzebie urzędowego stwierdzenia faktu nabycia, to sytuacja tego rodzaju, co do zasady, będzie mieć miejsce przy dziedziczeniu. Bez wątpienia zaś z takim urzędowym – sądowym stwierdzeniem tego faktu, mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Tak więc w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ przede wszystkim uzupełni swoje ustalenia i zebrane dowody poprzez jednoznaczne stwierdzenie czy i kiedy otrzymał odpis prawomocnego postanowienia sądu, stwierdzającego nabycie przez skarżącą spadku po swojej matce, albo urzędową informację o tym fakcie. Na tej podstawie rozważy, kierując się wskazaniami Sądu, czy w sprawie nastąpił upływ terminu przedawnienia do wydania decyzji w sprawie. W tym zakresie w sposób kompleksowy i rzeczowy odniesie się do argumentacji skarżącej, prezentowanej w skardze, jak również w pismach składanych w trakcie postepowania podatkowego. Następnie w sposób jednoznaczny zajmie stanowisko czy jego zdaniem, na podstawie art. 6 ust. 4 u.s.d., może dojść, w przypadku opodatkowania nabycia własności rzeczy i praw w drodze dziedziczenia, do odnowienia/powstania obowiązku podatkowego tylko raz, czy też może to następować wielokrotnie. W tym zakresie weźmie pod uwagę to czy w stanie faktycznym sprawy istniało reale zagrożenie niewywiązania się przez skarżącą z jej obowiązków podatkowych, a więc czy organy rzeczywiście nie dysponowały wiedzą o fakcie nabycia przez nią spadku, uniemożlwiającą im podjęcie działań zmierzających do konkretyzacji jej obowiązku podatkowego. Na tej podstawie wyda odpowiednie rozstrzygnięcie. Na marginesie niniejszych rozważań zasygnalizować jedynie należy, że niedopuszczalną i nieznajdującą uzasadnienia w obowiązujących przepisach jest praktyka modyfikowania żądań stron, zwracających się do organu z określonym podaniem, zwłaszcza w kierunku kształtującym jej interesy, oceniane i rozpatrywane przez ten organ. W niniejszym przypadku skarżąca konsekwentnie argumentowała, że jej intencją we wrześniu 2019 r. nie było złożenie do organu zeznania podatkowego, ale podania o wydanie zaświadczenia, iż jej zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu (takie stanowisko prezentowała w trakcie całego postępowania, jak również wnosząc skargę do Sądu). Nieprzyjęcie od niej tego rodzaju podania i niezałatwienie zawartego w nim żądania w prawem przewidziany sposób, a nakłanianie skarżącej do złożenia zeznania podatkowego, którego jak to już wielokrotnie w niniejszych rozważaniach podkreślano, nie miała ona obowiązku składać (na podstawie art. 6 ust. 4 u.s.d.), stanowiło naruszenie zasady nakazującej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie podatnika do organów, zwłaszcza że fakt ten organy wykorzystały de facto na niekorzyść skarżącej. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącej kwotę 356 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się zwrot uiszczonego przez nią wpisu od skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI