I SA/Rz 626/23

I SA/Rz 626/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-04-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Tomasz Smoleń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2137
art. 27 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 64 ust. 2, art. 91, art. 97
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r. spraw ze skarg E.T. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 15 września 2023 r. - nr 9009-2023-002015 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok, - nr 9009-2023-002016 w przedmiocie płatności ekologicznej na 2022 rok oddala skargi.
Uzasadnienie
Przedmiotem skarg E.T. (dalej: Skarżąca/Wnioskodawczyni) są decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie 15 września 2023 r., nr:
1. 9009-2023-002015 w sprawie płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej PROW 2014-2020 na rok 2022,
2. 9009-2023-002016 w sprawie przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2022.
Zaskarżone rozstrzygnięcia zostały oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: Wnioskodawczyni w dniu 26 maja 2022 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. wpłynął wniosek Wnioskodawczyni o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020). W przedmiotowym wniosku w trzecim roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego Skarżąca zadeklarowała realizację: Wariantu 5.5 — Półnaturalne łąki świeże na działce rolnej na powierzchni 4,06 ha (działka rolna [...]) i Pakiet 9 — Retencjonowanie wody na powierzchni 0,12 ha.
W dniu 26 maja 2022 r. Wnioskodawczyni złożyła również wniosek o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020). We wniosku tym Skarżąca zadeklarowała w trzecim roku 5-letniego zobowiązania realizację pakietów: Pakiet 11 - Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji na powierzchni 10,53 ha obejmującej działkę rolną: [...] (nr ewidencyjny [...]), Pakiet 12 — Trwałe użytki zielone po okresie konwersji na łącznej powierzchni 3,58 ha obejmującej działki rolne: [...] (nr ewidencyjny [...]) i [...] (nr ewidencyjny [...])- [ze względu na brak spójności została podzielona przez organ na działkę [...] i [...]] oraz Pakiet 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji na łącznej powierzchni 10,60 ha obejmującej działki rolne: [...] (nr ewidencyjny [...]) i [...] (nr ewidencyjny [...]).
W dniu 18 września 2021 r. w gospodarstwie Wnioskodawczyni została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W jej wyniku stwierdzono nieprawidłowość m.in. do działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] (roślina deklarowana owies). Działka została obarczona błędem DR14 - na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym roku wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. W związku z zastrzeżeniami do raportu z kontroli na miejscu, w dniu 7 kwietnia 2022 r. w gospodarstwie Wnioskodawczyni została przeprowadzona ponowna kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w wyniku której stwierdzono wypalenie suchej biomasy roślin z okresu wegetacyjnego 2021 na powierzchni 7,12 ha. Wypalenie stwierdzono na działce rolnej [...], na której to kontrola z dnia 18 września 2021 r. stwierdziła brak przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Zastosowano kod DR54 - Stwierdzono ślady wypalania na gruntach rolnych, z wyjątkiem punktowych śladów po wypalaniu resztek pożniwnych. Powyższe ustalenia zostały podparte dokumentacją fotograficzną. W związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości oznaczonej kodem DR54 sporządzono raport z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności.
W raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności dla działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] na powierzchni 7,12 ha stwierdzono niezgodność N.02.1 - Stwierdzono ślady wypalania na gruntach rolnych, z wyjątkiem punktowych śladów po wypalaniu resztek pożniwnych. Stwierdzoną podczas kontroli, niezgodność uznano za celową i przyjęto oceny wagi według kryterium: zasięg – 5, dotkliwość – 5, trwałość – 5.
Pismem z dnia 18 stycznia 2023 r. Wnioskodawczyni złożyła zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności.
W związku z ponowną weryfikacją dokumentacji pokontrolnej pismem z dnia 8 lutego 2023 r. Dyrektor D. Oddziału Regionalnego podtrzymał ustalenia zawarte w raporcie z kontroli w zakresie wzajemnej zgodności. Naruszenia względem wymogów wzajemnej zgodności - ślady wypaleń - zostały udokumentowane na fotografiach dołączonych do ww. pisma. W piśmie z dnia 10 marca 2023 r. Wnioskodawczyni podniosła, że podpalenia zostały zgłoszone na Policję oraz w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w U.
W związku z powyższym w dniu 20 marca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie wezwał Wnioskodawczynię o przedłożenie zgłoszenia faktu podpalenia na Policji oraz w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w U..
W odpowiedzi na ww. wezwanie Wnioskodawczyni w piśmie z dnia 14 kwietnia 2023 r. poinformowała, że zgłoszenia na Policję oraz do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z podpaleniem działki zostały wykonane telefonicznie. Skarżąca poinformowała również że zwróciła się do Policji i Biura ARiMR z prośbą o potwierdzenie tego faktu, jednakże ze względu na krótki termin oraz okres świąteczny oczekuje na odpowiedź. W dniu 19 kwietnia 2023 r. przeprowadzono rozmowę telefoniczną z pracownikiem kancelarii D. Oddziału Regionalnego oraz Kierownikiem Biura Powiatowego w U. w celu potwierdzenia zgłoszenia przez Wnioskodawczynię prośby o potwierdzenie faktu podpalenia działki. Powyższe nie zostało potwierdzone. W dniu 8 maja 2023 r. pracownik organu ponownie przeprowadził rozmowę telefoniczną z pracownikiem kancelarii D. Oddziału Regionalnego oraz Biura Powiatowego ARiMR w U.. Z uzyskanych informacji ustalono, że Wnioskodawczyni w dalszym ciągu nie złożyła żadnego dokumentu potwierdzającego fakt podpalenia działki.
Dodatkowo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. podczas kontroli administracyjnej niniejszej sprawy stwierdził, że powierzchnia uprawniona do przyznania płatności rolno - środowiskowo - klimatycznej w wariancie 5.5 Półnaturalne łąki świeże jest mniej sza niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku na 2022 rok. W przypadku działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 4,06 ha wykluczono na podstawie przeprowadzonych pomiarów powierzchnię 0,41 ha.
Ponadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. stwierdził, że powierzchnia uprawniona do przyznania płatności ekologicznej w:
- Pakiecie 11 - Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji jest mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku na 2022 rok o 0,16 ha;
- Pakiecie 12 - Trwałe użytki zielone po okresie konwersji jest mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku na 2022 rok o 0,56 ha;
- Pakiecie 7 - Uprawy rolnicze po okresie konwersji jest mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku na 2022 rok o 0,48 ha.
W związku z powyższym po wykluczeniu niekwalifikującej się do przyznania płatności powierzchni 0,41 ha powierzchnia działek rolnych kwalifikująca się do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wariancie 5.5 Półnaturalne łąki świeże wyniosła 3,65 ha (4,06 ha pow. deklarowana — 0,41 ha powierzchnia wykluczona) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. decyzją z dnia 8 maja 2023 r. przyznał Wnioskodawczyni płatność rolno - środowiskowo - klimatyczną (PROW 2014- 2020) na 2022 rok do:
Wariantu 5.5 - Półnaturalne łąki świeże w wysokości 2 364,46 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1 701,64 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.
- Pakietu 9 - Retencjonowanie wody w wysokości 23,40 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 7,80 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz ustalił Wnioskodawczyni obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo- klimatycznym stanowiący powierzchnię: Zobowiązanie Wariant: 5.5 Półnaturalne łąki świeże podjęte w dniu 15 marca 2020 r. na powierzchnię 4,06 ha, które zostanie zakończone z dniem 14 marca 2025 r.
W przypadku płatności ekologicznej po wykluczeniu niekwalifikującej się do przyznania płatności powierzchni 0,16 ha w Pakiecie 11, 0,56 w Pakiecie 12 i 0,48 ha Pakiecie 7 powierzchnia działek rolnych kwalifikująca się do przyznania płatności ekologicznej w Pakiecie 11 - Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji wyniosła 10,37 ha (10,53 ha pow. deklarowana - 0,16 ha powierzchnia wykluczona), w Pakiecie 12 - Trwałe użytki zielone po okresie konwersji wyniosła 3,02 ha (3,58 ha pow. deklarowana - 0,56 ha powierzchnia wykluczona), w Pakiecie 7 - Uprawy rolnicze po okresie konwersji wyniosła 10,12 ha (10,60 ha pow. deklarowana - 0,48 ha powierzchnia wykluczona), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. decyzją z dnia 8 maja 2023 r. przyznał Wnioskodawczyni płatność ekologiczną (PROW 2014- 2020) na 2022 rok do:
- Pakietu 11 - Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji w wysokości 5 065,74 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 3 430,36 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.
- Pakiet 12 - Trwałe użytki zielone po okresie konwersji w wysokości 1 066,16 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1 006,45 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.
- Pakiet 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji w wysokości 8 734,89 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 3 867,50 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.
W powyższej kwocie zawarta jest kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2022 w wysokości 1300,00 zł. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. ustalił Wnioskodawczyni obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym stanowiący powierzchnię:
1. Zobowiązanie do gruntów ornych podjęte w dniu 15 marca 2020 r. na powierzchnię równą 21,13 ha,
2. Zobowiązanie do trwałych użytków zielonych podjęte w dniu 15 marca 2020 r. na powierzchnię równą 3,58 ha,
Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie opisanymi na wstępie decyzjami z 15 września 2023 r., utrzymał w mocy zaskarżone decyzje, podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne w nich zawarte.
Organ odwoławczy stwierdził, że w gospodarstwie Wnioskodawczyni w dniu 7 kwietnia 2022 r. została przeprowadzona ponowna kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni w wyniku której zostały stwierdzone ślady wypalania na gruntach rolnych w wyniku powyższego został sporządzony raport z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności zgodnie z którym stwierdzono niezgodności. Zatem w ciągu roku kalendarzowego, w którym złożono wniosek o płatność (2022) stwierdzono niezgodności, które wskazują na brak spełniania norm lub wymogów w gospodarstwie rolnym Wnioskodawczyni, mających wpływ na wysokość przyznanych płatności w roku 2022.
Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie, wskazuje, że zgodnie rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r. poz.743 z późn. zm.) określenie wag w zakresie zasięgu, trwałości i dotkliwości jak również wskazanie czy stwierdzona nieprawidłowość ma charakter zaniedbania, drobnej niezgodności lub celowej niezgodności leży w kompetencjach inspektora terenowego. Tym samym dane w tym zakresie znajdują się już w raporcie z kontroli na miejscu. W niniejszej sprawie suma punktów przypisanych celowej niezgodności wynosi 15: za zasięg - 5 pkt., za dotkliwość - 5 pkt., za trwałość - 5 pkt. W przypadku takiej liczy punktów wielkość zmniejszenia wynosi 25%, zgodnie z załącznikiem nr 6 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom. Dlatego też organ zmniejszył wysokość całkowitej kwoty płatności na rok 2022 o 25 %.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie przeanalizował aktualne ortofotomapy, na których oparł się organ I instancji i dokonał ponownych ustaleń powierzchni użytkowanej w celu rolniczym na spornych działkach. Organ II instancji ustalając poprawność wyznaczonej przez organ I instancji dla działki ewidencyjnej nr [...] na której została zadeklarowana działka rolna [...] powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO TUZ), sprawdził zgodność pomiędzy powierzchnią ewidencyjną (PEW) i powierzchnią odniesienia (POW) oraz zgodności przebiegu granic działki (GO) z granicami widocznymi na obrazie ortofotomapy i stwierdził, iż powierzchnie te zostały wyznaczone w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami i przy zachowaniu należytej staranności, a powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO TUZ): dla działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] wynosi 3,65 ha, ponieważ na ww. działce na wykluczonym łącznie obszarze o powierzchni 0,41 ha znajduje się teren nieużytkowany rolniczo tj. teren zachwaszczony który biegnie przy granicy wschodniej działki i ma szerokość ponad 10 m, a także teren zadrzewiony położony w pobliżu lasu który znajduje się przy granicy północno-zachodniej.
Odnośnie płatności ekologicznej organ II instancji ustalając poprawność wyznaczonej przez organ I instancji dla działki ewidencyjnej nr [...] i zadeklarowanej na niej:
- działki rolnej [...] (Pakiet 11) stwierdza, że została ona ustalona prawidłowo z pominięciem tych części działki, na której nie była prowadzona działalność rolnicza.
W związku z powyższym:
- dla działki rolnej [...] (położonej na działce ewidencyjnych nr [...]) powierzchnia deklarowana wynosiła 10,53 ha zaś powierzchnia MKO wynosi 10,37 ha. Na wykluczonej części działki (0,16 ha) wzdłuż granicy zachodniej znajduje się zakrzaczenia i las i nie są to pojedyncze drzewa, są to zwarte skupiska drzew, które uniemożliwiają prowadzenie działalności rolniczej (nie jest to element krajobrazu, o którym mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014), dlatego też obszar ten został wyłączony z płatności.
- działki rolnej [...] i [...] (Pakiet 12) stwierdza, iż została ona ustalona prawidłowo z pominięciem tych części działki, na której nie była prowadzona działalność rolnicza.
W związku z powyższym:
- dla działki rolnej [...] (położonej na działce ewidencyjnych nr [...]) powierzchnia deklarowana wynosiła 1,68 ha zaś powierzchnia MKO wynosi 1,42 ha. Na wykluczonej części działki (0,26 ha) wzdłuż granicy zachodniej i wschodniej znajdują się zakrzaczenia i las i nie są to pojedyncze drzewa, są to zwarte skupiska drzew, które uniemożliwiają prowadzenie działalności rolniczej (nie jest to element krajobrazu, o którym mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014), natomiast w dlatego też obszar ten został wyłączony z płatności.
- dla działki rolnej [...] (położonej na działce ewidencyjnych nr [...]) powierzchnia deklarowana wynosiła 0,30 ha zaś powierzchnia MKO wynosi 0,00 ha. Na całej działce znajdują się zakrzaczenia i suche trawy.
- działki rolnej [...] i [...] (Pakiet 7) stwierdza, iż została ona ustalona prawidłowo z pominięciem tych części działki, na której nie była prowadzona działalność rolnicza.
W związku z powyższym:
- dla działki rolnej [...] (położonej na działce ewidencyjnych nr [...]) powierzchnia deklarowana wynosiła 7,60 ha zaś powierzchnia MKO wynosi 7,19 ha. Na wykluczonej części działki (0,41 ha) wzdłuż granicy północnej znajduje się las, natomiast wzdłuż granicy wschodniej znajdują się zadrzewienia i las i nie są to pojedyncze drzewa, są to zwarte skupiska drzew, które uniemożliwiają prowadzenie działalności rolniczej (nie jest to element krajobrazu, o którym mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014).
- dla działki rolnej [...] (położonej na działce ewidencyjnych nr [...]) powierzchnia deklarowana wynosiła 3,00 ha zaś powierzchnia MKO wynosi 2,93 ha. Na wykluczonej części działki (0,07 ha) wzdłuż granicy zachodniej znajduje się las, i nie są to pojedyncze drzewa, są to zwarte skupiska drzew, które uniemożliwiają prowadzenie działalności rolniczej (nie jest to element krajobrazu, o którym mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014), dlatego też obszar ten został wyłączony z płatności.
Zdaniem organu odwoławczego dostępne w systemie informatycznym zdjęcia pozwalają w sposób precyzyjny wyznaczyć powierzchnie użytków rolnych, czyli obszarów zajmowanych przez grunty orne, trwałe użytki zielone. Podkreślił, iż wyznaczona powierzchnia MKO w ramach kampanii 2022 obejmuje również ustalenia poczynione w ramach kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 7 kwietnia 2022 oraz zdjęcia satelitarne z sierpnia 2022 roku.
W konsekwencji, w wyniku uwzględnienia wyników kontroli administracyjnej, organ II instancji ustalił powierzchnię do której przysługuje płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna i płatność ekologiczna w ramach deklarowanych wariantów oraz pakietów i dokonał ich obliczenia.
Organ odwoławczy przywołując przepisy rozporządzenia nr 1306/2013, a także rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 stwierdził, że kluczowym w podjęciu decyzji o uznaniu wystąpienia danego przypadku za siłę wyższą lub nadzwyczajną okoliczność jest dokonanie przez rolnika sformalizowanego zgłoszenia przypadku siły wyższej do odpowiedniego organu - w tym przypadku do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. wraz ze stosownymi dowodami, które stanowią potwierdzenie wystąpienia tej okoliczności. Z akt sprawy jasno wynika, że Wnioskodawczyni nie dopełniła czynności formalnego zgłoszenia siły wyższej do dnia wydania zaskarżonej decyzji.
Organu II instancji stwierdził, że argumenty na które powołuje się Wnioskodawczyni w odwołaniach nie mogą zostać uznane za zasadne, w obliczu faktów zawartych w aktach sprawy oraz ustaleń dokonanych na etapie weryfikacji odwołania. Analiza akt spraw dobitnie potwierdza, że w niniejszych sprawie organ I instancji nie naruszył przepisów procesowych, zatem nie można przyjąć jako zasadne stanowisko Skarżącej zawartych w odwołaniach.
Wnioskodawczyni skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi na opisane na wstępie decyzje Dyrektora POR ARiMR w Rzeszowie z 15 września 2023 r. zarzucając im:
1. Naruszenie przepisów prawa materialnego art. 64 ust. 4 rozporządzenia nr 1306/2013 wobec uznania, że zachodzą przesłanki do wymierzenia kary administracyjnej w zakresie nie przestrzegania kryteriów kwalifikowalności gruntów pomimo, że Wnioskodawczyni zgłosiła w Straży Pożarnej informacje o podpaleniu działki nr [...] oraz takiego zgłoszenia dokonano w ARiMR w U., jednakże uzyskano informację, że Biuro nie prowadzi rejestracji takich zgłoszeń.
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego poprzez odmówienie takiego wsparcia finansowego na działkę nr [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] albowiem stan działki był niezależny od postępowania Wnioskodawczyni i był wynikiem czynników niezależnych od beneficjenta.
3. Naruszenie art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 640/2014 oraz art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 wobec uznania że nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności powodujących uznanie wniosku o dopłatę za uzasadnioną wskazując na powyższe zarzuty wnoszę o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzające ją decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie z dnia 8.05.2023 r.
4. Naruszenie przepisów prawa tj. art. 59, art. 58 i art. 74 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 grudnia 2013 r. albowiem poczynione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenia nie polegają na prawdzie. W szczególności nie zgadzam się z ustaleniami polegającymi na tym że: Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddział Regionalny w Rzeszowie odmówiła wiarygodności raportowi z kontroli 9001- 0000001994/22.
Według Skarżącej zaskarżone decyzje są nietrafne, dotyczy to również poprzedzających je decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. Skarżąca stwierdza, że nałożona na nią kara oraz cofnięcie dotacji na działkę [...] jest sprzeczne z powołanymi przepisami prawa.
W odpowiedzi na skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Spór w niniejszych sprawach, pomiędzy skarżącą a organami ARMiR, sprowadzał się do kwestii oceny zasadności przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej i ekologicznej wynikających z pomniejszenia tych płatności ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanych z tego tytułu zmniejszeń. W sporze tym rację przyznać należy organom.
Wskazać należy, że podczas kontroli administracyjnej przeprowadzonych w kontrolowanych sprawach organy stwierdziły, że powierzchnia uprawniona do wnioskowanych płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wnioskach na rok 2022. Ustalenia tych nieprawidłowości organy dokonały w oparciu o pomiary powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki rolnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ujęte we wnioskach oraz deklaracji działki na wnioskach w części Opisowej i na Załączniku graficznym z uwzględnieniem maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) do płatności. Obszar kwalifikowany do płatności odpowiada powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, obliczony na podstawę dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ewidencyjne ujęte we wniosku.
W zasadzie ustaleń tych Skarżąca nie podważyła. Podniosła jedynie, że organy odmówiły wiarygodności raportowi z kontroli 9001- 0000001994/22 przeprowadzonej 7 kwietnia 2022 r. W związku z tym zarzutem wyjaśnić należy, że ani raport z kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącej w dniu 18 września 2021 r., ani też raport z wyżej wskazanej kontroli nie były podstawą do wydania zaskarżonych decyzji. Obydwie kontrole przeprowadzone zostały w ramach postępowania dotyczącego wniosków o płatności na 2021 r. i w tamtym postępowaniu były materiałem dowodowym w oparciu o który organy oceniały zasadność wniosku Skarżącej o przyznanie płatności. Raportowi z kontroli 9001- 0000001994/22 przeprowadzonej 7 kwietnia 2022 r. dla postępowaniami związanymi z płatnościami na 2022 r. miał znaczenie o tyle, że w czasie kontroli stwierdzono wypalenie suchej biomasy roślin z okresu wegetacyjnego 2021 na powierzchni 7,12 ha. Wypalenie stwierdzono na działce rolnej [...] i zastosowano kod DR54 - Stwierdzono ślady wypalania na gruntach rolnych, z wyjątkiem punktowych śladów po wypalaniu resztek pożniwnych.
Jak wyżej wskazano obszar kwalifikowany do płatności organy ustaliły podczas kontroli administracyjnej, które doprowadziły do wykluczenia powierzchni 0,41 ha powierzchnia działek w gospodarstwie Skarżącej kwalifikująca się do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wariancie 5.5 wyniosła 3.65 ha (4,06 ha pow. deklarowana - 0,41 ha powierzchnia wykluczona). W przypadku płatności ekologicznej wykluczeniu podlega powierzchnia: 0,16 ha w Pakiecie 11, 0,56 ha (0,26 ha + 0,30 ha) w Pakiecie 12 oraz 0,48 ha (0,41 ha + 0,07 ha) w Pakiecie 7. Zatem powierzchnia działek w gospodarstwie Skarżącej kwalifikująca się do przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2022 to: w Pakiecie 11 Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji wyniosła 10,37 ha, w Pakiecie 12 - Trwałe użytki zielone po okresie konwersji wyniosła 3,02 ha, w Pakiecie 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji wyniosła 10,12 ha.
Wyniki kontroli administracyjnej dały organom podstawę do ustalenia powierzchni do której przysługuje płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna oraz płatność ekologiczna w ramach deklarowanych wariantów i deklarowanych Pakietów, jak również obliczenia wysokości początkowo przyznanej kwota płatności do wariantu i pakietów. Podkreślić należy, że organy w sposób precyzyjny wskazały sposób wyliczenia wskazanych płatności przywołując podstawę prawną ich obliczenia i przedstawiając ich wyliczenie rachunkowe, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji. Sąd w składzie orzekającym nie miał podstaw do zakwestionowania prawidłowości przedstawionych wyliczeń. Skarżąca także nie wskazała na istnienie takich podstaw.
W związku ze stwierdzeniem w dniu 7 kwietnia 2022 r. podczas przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącej ponownej kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni nieprawidłowości, w dniu 9 grudnia 2022 r. sporządzono raport z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności. W raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności dla działki rolnej A położonej na działce ewidencyjnej nr [...] na powierzchni 7,12 ha stwierdzono niezgodność N.02.1 - Stwierdzono ślady wypalania na gruntach rolnych, z wyjątkiem punktowych śladów po wypalaniu resztek pożniwnych. Stwierdzenia wypalaniu resztek pożniwnych na działce nr [...] na wskazanej powierzchni Skarżąca nie kwestionuje.
Zgodzić należy się z organami, że stwierdzone uchybienia wskazane w raporcie z kontroli w zakresie wymogów wzajemnej zgodności maja wpływ na przyznanie płatności na rok 2022. Przypomnieć trzeba że w myśl art. 97 ust. 1 rozporządzenia 1306/2013 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1) (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r., dalej rozporządzenie nr 1306/2013) karę administracyjną przewidzianą w art. 91 nakłada się w przypadku nieprzestrzegania zasady wzajemnej zgodności w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego ("dany rok kalendarzowy"), oraz w przypadku gdy taką niezgodność można bezpośrednio przypisać beneficjentowi, który złożył w danym roku kalendarzowym wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność. Zgodnie z art. 99 rozporządzenia nr 1306/2013 karę administracyjną przewidzianą w art. 91 stosuje się w drodze zmniejszenia całkowitej kwoty płatności lub wykluczenia z płatności wymienionych w art. 92, które zostały lub mają zostać przyznane danemu beneficjentowi w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy, które złożył lub złoży w roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowość. W celu obliczenia zmniejszeń i wykluczeń uwzględnia się dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność stwierdzonej niezgodności, jak również kryteria określone w ust. 2, 3 i 4.
Zgodnie z art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy:
a) niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej;
b) niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6;
c) niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna;
d) dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby;
e) niezgodność jest nieznaczna, w tym w przypadku gdy wyrażona jest w formie progu, który ma zostać ustalony przez Komisję na podstawie ust. 7 lit. b);
f) zachodzą inne przypadki, w których nałożenie kary nie jest właściwe; przypadki te mają być określone przez Komisję zgodnie z ust. 6 lit. b).
Stosownie do treści art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:
a) śmierć beneficjenta;
b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;
c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;
d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;
e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;
f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.
Wskazać również należy, że stosownie do treści art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L 181 z 20 czerwca 2014 r., str. 48, z późn. zm., dalej: rozporządzenie nr 640/2014) przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.
Z akt rozpoznawanych spraw nie wynika, aby Skarżąca na piśmie powiadomiła organy Agencji o pożarze na działce nr [...]. Organy nie posiadają jakiekolwiek dokumenty o pisemnym zgłoszenia siły wyższej. Jak twierdzi sama Skarżąca, fakt zaistnienia siły wyższej – pożaru zgłosiła telefonicznie do Biura Powiatowego ARIMR U. W związku z tym zauważyć należy, że w dniu 19 kwietnia 2023 r. pracownik Biura Powiatowego ARIMR w Rzeszowie przeprowadził rozmowę telefoniczną z pracownikiem kancelarii D. Oddziału Regionalnego ARiMR oraz Kierownikiem Biura Powiatowego w U. w celu potwierdzenia zgłoszenia przez Skarżącą prośby o potwierdzenie faktu podpalenia działki. Powyższe nie zostało potwierdzone. Następnie w dniu 8 maja 2023 r. ponownie przeprowadzono rozmowę telefoniczną z pracownikiem kancelarii D. Oddziału Regionalnego oraz Biura Powiatowego ARiMR w U., w uzyskanej odpowiedzi wynikało, że Skarżąca w dalszym ciągu nie potwierdziła faktu zgłoszenia podpalenia działki. Organy trafnie również wskazały, że to na Skarżącej ciąży obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności, to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
W tych okolicznościach stwierdzić należy, że Skarżąca nie zawiadomiła w odpowiednim czasie właściwego organu agencji (Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R.) o fakt zaistnienia siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności – pożaru. W tych okolicznościach, uwzględniając regulację wynikającą z wyżej przytoczonych przepisów, organy nie miały podstaw do odstąpienia od nałożenia kary w związku z nieprzestrzeganiem zasady wzajemnej zgodności.
W rozpoznawanej sprawie podczas czynności kontrolnych w gospodarstwie Skarżącej organy stwierdziły niezgodność polegającą na naruszeniu wymogów wzajemnej zgodności-obszar-środowisko, zmian klimatu, utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, oznaczoną kodem błędu: N.02.1, oznaczającym, że stwierdzono ślady wypalania na gruntach rolnych, z wyjątkiem punktowych śladów po wypalaniu resztek pożniwnych na powierzchni 7,12 ha. W ocenie Sądu, Skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów dających podstawą do zakwestionowania rzetelności i prawidłowości ustaleń przedstawionych w sporządzonym raport z czynności kontrolnych. Zauważyć należy, że zgodnie rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz.743 z późn. zm., rozporządzenie z dnia 13 maja 2015 r.) określenie wag w zakresie zasięgu, trwałości i dotkliwości jak również wskazanie czy stwierdzona nieprawidłowość ma charakter zaniedbania, drobnej niezgodności lub celowej niezgodności leży w kompetencjach inspektora terenowego. W niniejszej sprawie suma punktów przypisanych celowej niezgodności wynosi 15: za zasięg - 5 pkt., za dotkliwość - 5 pkt., za trwałość - 5 pkt. W przypadku takiej liczy punktów wielkość zmniejszenia wynosi 25%, zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia z dnia 13 maja 2015 r.
W związku z powyższym przypomnieć należy, że przypadku niezastosowania się do wymogów podstawowych w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego i gdy taka niezgodność jest wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać rolnikowi składającemu wniosek o pomoc w danym roku kalendarzowym, całkowitą kwotę płatności bezpośrednich, które zostały lub mają zostać przyznane temu rolnikowi zgodnie z art. 99 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 zmniejsza się lub wyklucza z płatności. Skoro ustalenia dokonane w ramach kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącej w dniu 7 kwietnia 2022 r. dały organom podstawę do stwierdzono niezgodność N.02.1 i uznania niezgodności za celową, to prawidłowo dokonano zmniejszenia wysokość całkowitej kwoty płatności na 2022 r., to jest za rok w którym stwierdzono nieprzestrzeganie norm oraz wymogów. W uzasadnieniu decyzji organy przedstawiły szczegółowo wyliczenie dokonanych zmniejszeń przy uwzględnieniu ich wysokości wynikających z regulacji zawartej w rozporządzenie z dnia 13 maja 2015 r.
W ocenie Sądu organy wypełniły obowiązek wynikający z art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2021 r. poz. 2137 z późn. zm.) i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone zebraniem niezbędnego materiału dowodowego i wyczerpującą jego analizą, nieprzekraczającą granic swobody określonej w art. 80 k.p.a. Wnioski organu są spójne i logiczne.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji (zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe, uznając że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.