I SA/Rz 597/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2013-10-10
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowy od osób prawnychumorzenie udziałówwynagrodzenie rzeczowenieruchomościprzychód podatkowyinterpretacja podatkowakodeks spółek handlowychOrdynacja podatkowa

WSA w Rzeszowie uchylił interpretację Ministra Finansów, uznając, że umorzenie udziałów w spółce poprzez przekazanie nieruchomości nie generuje przychodu podatkowego po stronie spółki.

Spółka złożyła wniosek o interpretację podatkową dotyczącą skutków umorzenia udziałów za wynagrodzeniem w formie niepieniężnej (nieruchomości). Minister Finansów uznał takie działanie za powstanie przychodu po stronie spółki na podstawie art. 14 ust. 1 updop. WSA w Rzeszowie uchylił tę interpretację, stwierdzając, że umorzenie udziałów, nawet za wynagrodzeniem rzeczowym, nie stanowi przychodu spółki, a jest jedynie zmianą w kapitale własnym, zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 3 updop.

Sprawa dotyczyła skargi spółki "A" Sp. z o.o. na indywidualną interpretację Ministra Finansów, która stwierdzała, że umorzenie udziałów za wynagrodzeniem w postaci nieruchomości generuje przychód podatkowy po stronie spółki. Spółka nabyła własne udziały w celu umorzenia, a wynagrodzenie wypłaciła poprzez przeniesienie własności nieruchomości. Zdaniem spółki, takie działanie nie powoduje powstania przychodu, ponieważ jest to jedynie zmniejszenie majątku spółki i zmiana w kapitale zakładowym, a nie przysporzenie majątkowe. Organ podatkowy argumentował, że jest to odpłatne zbycie rzeczy lub praw majątkowych objęte art. 14 ust. 1 updop. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd uznał, że zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 3 updop, umorzenie udziału w spółce nie jest zaliczane do przychodu, a ustawodawca nie rozróżnia formy pieniężnej ani rzeczowej. Sąd podkreślił, że jest to przepis szczególny (lex specialis) wobec ogólnych przepisów o przychodach. Ponadto, sąd wskazał, że umorzenie udziałów nie generuje przysporzenia majątkowego po stronie spółki, a jedynie zmniejsza jej kapitał zakładowy i aktywa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, wypłata wynagrodzenia w postaci nieruchomości z tytułu umorzenia udziałów nie prowadzi do powstania przychodu w spółce.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umorzenie udziałów, nawet za wynagrodzeniem rzeczowym, jest uregulowane przez art. 12 ust. 4 pkt 3 updop jako zdarzenie niegenerujące przychodu. Jest to przepis szczególny (lex specialis) wobec ogólnych przepisów o przychodach. Transakcja ta nie stanowi przysporzenia majątkowego dla spółki, a jedynie zmniejszenie kapitału zakładowego i aktywów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

updop art. 12 § 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Umorzenie udziału w spółce, niezależnie od formy wynagrodzenia (pieniężne czy rzeczowe), nie stanowi przychodu spółki. Jest to przepis szczególny (lex specialis).

k.s.h. art. 199 § 1-2

Kodeks spółek handlowych

Reguluje zasady umorzenia udziałów w spółce z o.o., w tym umorzenie dobrowolne za zgodą wspólnika i wymóg uchwały zgromadzenia wspólników określającej wynagrodzenie.

Pomocnicze

updop art. 12 § 1-3

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Ogólne przepisy dotyczące przychodów, które nie mają zastosowania w sytuacji umorzenia udziałów ze względu na istnienie przepisu szczególnego (art. 12 ust. 4 pkt 3).

updop art. 14 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przepis dotyczący przychodu z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych, który zdaniem organu podatkowego mógłby mieć zastosowanie, ale został wyłączony przez przepis szczególny.

Dz.U. 2011 nr 74 poz 397 art. 12 § 1-3

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

o.p. art. 14b § 1 i 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego art. 5

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umorzenie udziałów za wynagrodzeniem rzeczowym nie stanowi przychodu spółki na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 3 updop. Przepis art. 12 ust. 4 pkt 3 updop jest przepisem szczególnym (lex specialis) wobec ogólnych przepisów o przychodach. Transakcja umorzenia udziałów nie powoduje przysporzenia majątkowego po stronie spółki, a jedynie zmniejszenie kapitału zakładowego i aktywów.

Odrzucone argumenty

Organ podatkowy uznał, że umorzenie udziałów za wynagrodzeniem rzeczowym jest odpłatnym zbyciem rzeczy lub praw majątkowych objętym art. 14 ust. 1 updop, co generuje przychód po stronie spółki.

Godne uwagi sformułowania

Wykładnia językowa przepisów ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych wskazuje wprost, iż umorzenie udziałów w spółce w zamian za przekazaną nieruchomość nie stanowi dla niej przychodu. Powyższy zapis stanowi lex specialis w stosunku do niezamkniętego katalogu normatywnego wyliczenia przychodów podlegających opodatkowaniu, a określonych w art. 12 ust.1-3 powyższej ustawy. Nie ma zatem podstaw, aby dla celów podatkowych wyodrębniać w nim dwie czynności - nabycie udziałów własnych przez spółkę i zbycie części majątku (jako wypłata wynagrodzenia). Podział taki jest podziałem sztucznym, mającym na celu wyłącznie doprowadzenie do powstania obowiązku podatkowego po stronie spółki.

Skład orzekający

Grzegorz Panek

przewodniczący

Kazimierz Włoch

sprawozdawca

Tomasz Smoleń

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że umorzenie udziałów za wynagrodzeniem rzeczowym nie generuje przychodu podatkowego po stronie spółki, zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 3 updop."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia udziałów za wynagrodzeniem rzeczowym, gdzie spółka przekazuje własny majątek. Interpretacja opiera się na konkretnym przepisie updop.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego dla spółek kapitałowych, jakim jest skutek umorzenia udziałów za wynagrodzeniem rzeczowym. Wyrok jest istotny dla praktyki obrotu gospodarczego.

Umorzenie udziałów nieruchomością? Spółka nie zapłaci podatku!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 597/13 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2013-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-07-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Kazimierz Włoch /sprawozdawca/
Tomasz Smoleń
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
II FSK 104/14 - Postanowienie NSA z 2015-07-31
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretacje
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 74 poz 397
art. 12 ust. 1-3, art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Tomasz Smoleń WSA Kazimierz Włoch / spr./ Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 października 2013r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w R. na indywidualną interpretację Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną interpretację, 2) określa, że interpretacja wymieniona w pkt. 1) nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej "A" Sp. z o.o. z siedzibą w R. kwotę 457 ( słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA/Rz 597/13
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi "A" sp. z o.o. jest interpretacja indywidualna z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej, który działając w imieniu Ministra Finansów stwierdził, że stanowisko spółki, dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie skutków podatkowych umorzenia udziałów za wynagrodzeniem ustalonym w formie niepieniężnej jest nieprawidłowe.
W podstawie prawnej organ podatkowy powołał art. 14b § 1 i § 6 ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej o.p.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.).
We wniosku o wydanie ww. interpretacji został przedstawiony następujący stan faktyczny. W dniu 28 września 2012 r. spółka nabyła od wspólnika 1500 udziałów własnych w celu ich umorzenia za cenę 1.500.000 zł. Spółka dokonała obniżenia kapitału zakładowego w drodze umorzenia udziałów w zamian za wynagrodzenie, zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1030) - dalej ksh. W zamian za umarzane udziały wypłacono wynagrodzenie w postaci przeniesienia własności nieruchomości tj. prawa wieczystego użytkowania nieruchomości stanowiącej działkę o powierzchni 0,0407 ha wraz z prawem własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość o wartości 1.865.048,49 zł. Zatem wartość umarzanych udziałów wynosiła 1.500.000 zł., wartość nieruchomości nabytej w dniu 15 kwietnia 2010 r. to kwota 1.865.048,49 zł a różnica pomiędzy ww. wielkościami wyniosła 365.048,49 zł.
W związku z powyższym zadano następujące pytanie:
Czy wypłata wynagrodzenia w postaci nieruchomości z tytułu umorzenia udziałów w spółce, która spowoduje zmniejszenie stanu majątkowego spółki, prowadzi do powstania przychodu w spółce na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?
Zdaniem spółki, wypłata wynagrodzenia w postaci nieruchomości, dokonywana z tytułu umorzenia udziałów w spółce, która powoduje zmniejszenie stanu majątkowego spółki, nie powoduje powstania przychodu w spółce na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze zm., dalej updop).
W przepisach art. 12 - art. 14 updop brak jest jakichkolwiek postanowień, które pozwalałyby przyjąć, że przychód do opodatkowania u osoby prawnej powstanie
w momencie, w którym dojdzie do wypłaty wynagrodzenia o charakterze rzeczowym lub pieniężnym z tytułu umorzenia udziałów. Z chwilą, gdy udziałowcy podejmą uchwałę o umorzeniu udziałów za wynagrodzeniem, spółka będzie zobowiązana do wypłaty wynagrodzenia o określonej wartości. Efektem podejmowanej uchwały będzie transfer aktywów (nieruchomości) do udziałowców oraz obniżenie kapitału zakładowego. W wyniku umorzenia, udziałowcy nie będą zobowiązani do dokonania na rzecz spółki świadczeń, które powodowałyby przyrost lub zwiększenie majątku spółki. W zamian nastąpi zmniejszenie majątku spółki. Zgodnie z art. 12 ust. 1 updop, przychodami (poza kategoriami wymienionymi w art. 12 ust. 3 i 4 i art. 14 updop) są w szczególności: otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe (pkt 1), wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń (pkt 2). W żadnym z ww. przypadków nie może powstać przychód w związku z wypłatą wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów. Wypłata wynagrodzenia za umarzane udziały, niezależnie od tego czy ma postać rzeczową (np. nieruchomości), czy pieniężną, w sposób oczywisty nie prowadzi w spółce do "otrzymania pieniędzy", "otrzymania wartości pieniężnych", "otrzymania różnic kursowych" oraz "otrzymania nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także innych nieodpłatnych tub częściowo odpłatnych świadczeń". Wypłata wynagrodzenia za umarzane udziały nie może także prowadzić do powstania w spółce przychodu na podstawie art. 12 ust. 3 updop, zgodnie z którym, za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Wypłata wynagrodzenia za umarzane udziały nie może być traktowana jako związana z prowadzeniem działalności gospodarczej. Istotnym elementem rozstrzygającym o powstaniu tej kategorii przychodu jest istnienie zobowiązania w następstwie którego, podatnik ma uzyskać jakieś należne mu świadczenie. Wskazany przepis akcentuje kwestię nabycia prawa do danej kategorii przychodu, a nie fakt jego rzeczywistego otrzymania. Oznacza to, że do jego powstania konieczne jest istnienie zobowiązania do spełnienia określonego świadczenia względem podatnika. Istnienie zobowiązania do wypłaty wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów w żadnym zakresie nie powoduje, że udziałowcy, których udziały są umarzane, będą zobowiązani do jakiegokolwiek świadczenia względem spółki albo, że takie świadczenie byłoby spółce należne. W efekcie nie zaistnieje żadne zdarzenie, które mogłoby prowadzić do powstania przychodu należnego w spółce.
Ponadto umorzenie udziałów za wynagrodzeniem nie spełnia żadnej z cech wymienionych w art. 14 ust. 1 updop (przesunięcie majątkowe dokonywane w oparciu o tytuł prawny przewidujący odpłatne zbycie (np. sprzedaż), strony transakcji łączy umowa, która przewiduje zapłatę ceny). Umorzenie udziałów za wynagrodzeniem realizowane jest na podstawie art. 199 ksh. Do umorzenia udziałów nie stosuje się przepisów kodeksu cywilnego - np. przepisów dotyczących sprzedaży. Źródłem nabycia i tytułem do uzyskania wynagrodzenia przez udziałowca umarzającego udziały nie jest zatem umowa cywilnoprawna. Źródłem tym jest uchwała walnego zgromadzenia wspólników podejmowana w oparciu o odpowiednie zapisy umowy spółki oraz postanowienia ksh. W konsekwencji charakter operacji umorzenia udziałów za wynagrodzeniem wskazuje, iż takie umorzenie nie może być traktowane jako zbycie odpłatne. W związku z przekazaniem wynagrodzenia w postaci nieruchomości i pieniędzy, spółka nie otrzyma ekwiwalentnego przysporzenia ze strony ustępujących udziałowców. Po stronie spółki transakcja spowoduje obniżenie kapitału zakładowego, a tym samym wartości majątku. Z tych samych względów, wynagrodzenie należne udziałowcom z tytułu umorzenia udziałów nie może zostać zakwalifikowane jako cena określona w umowie. Zdaniem spółki bez znaczenia w niniejszej sprawie jest okoliczność, że wynagrodzenie za umarzane udziały będzie miało charakter rzeczowy. Zgodnie z przepisami ksh, w uchwale o umorzeniu udziałów musi zostać podane wynagrodzenie, które zawsze jest określane jako ustalona kwota pieniężna. Jednakże wskazane reguły, dotyczące sposobu ustalania wynagrodzenia nie wymagają rozstrzygania, jaka będzie forma wynagrodzenia: gotówka, lub inne składniki. Zatem rozliczenie może nastąpić zarówno w gotówce, jak i w formie rzeczowej. Wypłata wynagrodzenia w postaci rzeczowej jest równorzędnym sposobem wypełnienia zobowiązania spółki z tytułu umorzenia udziałów. W uchwale walnego gromadzenia spółki zostanie wskazane, że na wynagrodzenie będą składać się ściśle wskazane nieruchomości.
Spółka we wniosku powołała się na rozstrzygnięcia sądów administracyjnych, które w analogicznych sprawach zajmowały tożsame jak we wniosku stanowisko.
Dyrektor Izby Skarbowej uznał przedstawione wyżej stanowisko spółki za nieprawidłowe. Na podstawie art. 12 ust. 1 updop organ podatkowy stwierdził, że co do zasady przychodem jest każda wartość wchodząca do majątku podatnika, powiększająca jego aktywa, mająca definitywny charakter, którą może on rozporządzać jak własną. W myśl art. 14 ust. 1 updop, przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Zdaniem organu, użyte przez ustawodawcę pojęcie "odpłatnego zbycia" obejmuje zarówno klasyczną sprzedaż, jak i czynności prawne o podobnym charakterze (zamiana, inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych). Przepisy nie przesądzają o dopuszczalnej formie zapłaty należności, która może nastąpić zarówno w pieniądzu, jak i w innej postaci, np. w formie zwolnienia zbywającego z ciążących na nim zobowiązań wobec nabywcy lub przeniesienia na niego prawa własności rzeczy. Każde z wymienionych rozwiązań będzie prowadziło do uiszczenia "ceny" zbywanej rzeczy lub prawa majątkowego.
Organ podatkowy wyjaśnił, że uregulowanie wynagrodzenia w formie niepieniężnej - w szczególności w formie przeniesienia własności nieruchomości - polega na przeniesieniu na rzecz udziałowca składników majątku, których uprzednie wejście do majątku spółki wiązało się z poniesieniem kosztu, który nie musi odpowiadać wartości rynkowej tych składników na dzień przekazania udziałowcowi. Gdyby zatem spółka zdecydowała się najpierw dokonać zbycia tych składników majątkowych, a następnie przekazać uzyskane z tej transakcji środki pieniężne na rzecz udziałowca jako wynagrodzenie za umorzenie udziałów lub za nabycie udziałów w celu ich umorzenia, to najpierw uzyskałaby przychód ze zbycia tych składników, prawo do ujęcia nierozliczonych podatkowo kosztów ich nabycia, a następnie poniosłaby niestanowiący kosztu podatkowego wydatek na zapłatę wynagrodzenia. W konsekwencji, spółka osiągnęłaby dochód albo poniosła stratę na transakcji zbycia składników majątku.
Oceniając charakter nabycia udziałów w celu umorzenia za wynagrodzeniem w formie niepieniężnej organ podatkowy zauważył, że w tym przypadku spółka decyduje się na zbycie składników majątku na rzecz udziałowca w zamian za cenę, odpowiadającą wartości ustalonego wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów.
W ten sposób spółka uzyskuje przychód ze zbycia rzeczy lub prawa majątkowego,
o którym mowa w art. 14 updop. Jednocześnie, w związku z odpłatnym zbyciem składników majątkowych spółka będzie mogła rozliczyć nieuwzględnione dotąd w jej rozliczeniach podatkowych koszty ich nabycia, wytworzenia, objęcia (art. 15 ust. 1 updop).
Organ podatkowy wskazał, że co do zasady, spółka kapitałowa wypłacająca wynagrodzenie na rzecz udziałowca z tytułu umorzenia udziałów nie uzyskuje przychodów. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawiera przepisu, który dotyczyłby bezpośrednio takiej sytuacji. Jednak w przypadku, gdy wynagrodzenie z tytułu umorzenia udziałów jest ustalone w formie niepieniężnej, transakcja dokonywana pomiędzy spółką a udziałowcem odpowiada odpłatnemu zbyciu rzeczy lub praw majątkowych i zdaniem organu jest objęta zakresem zastosowania art. 14 ust. 1 updop.
Zatem przeniesienie na udziałowca prawa wieczystego użytkowania nieruchomości oraz prawa własności budynku będących własnością spółki, jako wynagrodzenia
z tytułu umorzenia udziałów, skutkuje powstaniem po stronie spółki przychodu
z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych, o którym mowa w art. 14 ust. 1 updop.
"A" sp. z o.o., reprezentowana przez doradcę podatkowego S.C. zaskarżyła powyższą interpretację indywidualną do sądu administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie w całości i uznanie, że wydanie przez spółkę majątku rzeczowego bądź wynagrodzenia za nabywane przez nią udziały własne w celu ich umorzenia, nie spowoduje powstania po jej stronie przychodu do opodatkowania. Spółka wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej interpretacji spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 12 ust. 1 updop poprzez uznanie, że wydanie przez spółkę majątku rzeczowego jako wynagrodzenia za udziały własne nabywane w celu ich umorzenia, będzie powodować powstanie po jej stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu,
- art. 14a, art. 14e § 1, art. 121 § 1 o.p.,
- art. 14h w związku z art. 120 o.p., poprzez uznanie iż obowiązujące przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych obejmują swoim zakresem opodatkowanie czynności wydania przez spółkę majątku rzeczowego jako wynagrodzenia za udziały własne nabywane w celu ich umorzenia,
- art. 14h w związku z art. 121 § 1 o.p., poprzez pominięcie stanowiska orzecznictwa sądów administracyjnych.
Na poparcie swych zarzutów wobec skarżonej interpretacji, spółka przytoczyła argumentację przedstawioną we wniosku o wydanie interpretacji podatkowej. Dodatkowo skarżąca podkreśliła, że nabycie przez spółkę własnych udziałów celem ich umorzenia stanowi jedynie techniczny element czynności prawnej, która ma na celu unicestwienie udziałów spółki. Operacja umorzenia udziałów sprowadza się
w swej istocie do dokonania zmian w obrębie kapitałów własnych spółki dokonującej umorzenia, utworzonych na mocy umowy spółki. Nie wiąże się z nią natomiast napływ środków finansowych z zewnątrz. W wyniku umorzenia udziałów spółka nabywająca własne udziały nie uzyskuje żadnego przysporzenia majątkowego, które podlegałoby opodatkowaniu podatkiem dochodowym. W szczególności, nie otrzymuje ona żadnych świadczeń, które mogłyby podlegać opodatkowaniu ani nie są umarzane jej zobowiązania wobec wspólnika (nie występuje zatem przychód z tytułu umorzenia zobowiązań, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3 updop). Zdaniem skarżącej można nawet uznać, że wskutek umorzenia udziałów majątek spółki de facto ulegnie zmniejszeniu, gdyż będzie ona zobowiązana do wypłacenia wspólnikowi wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów.
Skarżąca wskazała, że zajęte przez nią stanowisko jest zgodne z interpretacjami podejmowanymi przez organy podatkowe, jak również z linią orzeczniczą sądów administracyjnych. Skarżąca wskazała również, że nieuwzględnienie przez organ podatkowy powołanego przez nią orzecznictwa stanowi naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organ podatkowy w niniejszej sprawie nie uwzględnił, iż w zakresie interpretacji podatkowych (ogólnych i indywidualnych) orzecznictwo sądów administracyjnych zyskuje szczególnie na znaczeniu. Zgodnie z art. 14e § 1 o.p., minister właściwy do spraw finansów publicznych może, z urzędu, zmienić wydaną interpretację ogólną lub indywidualną, jeżeli stwierdzi jej nieprawidłowość, uwzględniając w szczególności orzecznictwo sądów, Trybunału Konstytucyjnego lub Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Tym samym orzecznictwo sądów stało się przesłanką do formułowania oceny poprawności funkcjonujących obrocie prawnym interpretacji indywidualnych. Skoro więc organ wydający interpretacje indywidualne może w ramach działania ex officio może zmienić wydaną już uprzednio interpretację z racji stwierdzenia jej wadliwości w świetle orzecznictwa sądowego, to tym bardziej jest zobowiązany dokonywać wnikliwej analizy tego orzecznictwa w postępowaniu zmierzającym do wydania takiej interpretacji, zwłaszcza w przypadku, gdy na takowe orzecznictwo powołuje się strona składająca wniosek o jej wydanie. Przepis art. 14e § 1 o.p. przełamuje zasadę związania wyrokiem tylko w sprawie w której on zapadł i nadaje orzecznictwu sądów administracyjnych walor normatywny także w stosunku do innych indywidualnych spraw, załatwianych w drodze interpretacji przepisów prawa podatkowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji przepisów prawa podatkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd nie jest trzecią, kolejną instancją rozstrzygająca o meritum sprawy, ale ma jedynie uprawnienia kasacyjne przewidziane przepisami art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powyższe oznacza, iż zaskarżona czynność z zakresu administracji publicznej może zostać wzruszona przez sąd tylko wówczas, gdy narusza ona prawo w sposób przewidziany w powołanej wyżej ustawie. W przeciwnym razie taka skarga podlega oddaleniu. Sąd, uwzględniając skargę na akt czy czynność z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt.4 i 4a u.p.s.a., uchyla ten akt lub czynność (interpretację indywidualną) albo stwierdza bezskuteczność takiej czynności – 146§ 1 u.p.s.a.
Zgodnie też z brzmieniem art. 134 § 1 u.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Granice skargi wyznacza z jednej strony przedmiot sporu prawnego ( w niniejszej sprawie jest to kwestia, czy wynagrodzenie wspólnika spółki z tytułu dobrowolnego umorzenia udziałów dokonane w naturze – przekazania nieruchomości spółki, stanowi dla spółki przychód w rozumieniu ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych), z drugiej natomiast strony niepogarszania sytuacji prawnej strony (zakaz reformationis in peius).
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Według art. 199 § 1 zd. 2 k.s.h. udział w spółce z o.o. może być umorzony za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez spółkę (umorzenie dobrowolne) albo bez zgody wspólnika (umorzenie przymusowe). Umorzenie udziałów, przewidziany w art. 199 k.s.h. jest jednym z wyjątków od ogólnego zakazu nabywaniu przez Spółkę z o.o. własnych udziałów zgodnie z art. 199 § 1 k.s.h. udział może być umorzony jedynie po wpisie spółki do rejestru i tylko w przypadku gdy umowa tak stanowi. Każda jednak forma prawna umorzenia udziału wymaga uchwały zgromadzenia wspólników, która powinna określać w szczególności podstawę prawną umorzenia i wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział (art. 199 § 2 k.s.h). Wynagrodzenie to, w przypadku umorzenia przymusowego, nie może być niższe od wartości przypadających na udział aktywów netto, wykazanych w sprawozdaniu finansowym za ostatni rok obrotowy, pomniejszonych o kwotę przeznaczoną do podziału między wspólników. W przypadku umorzenia dobrowolnego udziałów, kwestia minimalnej wysokości wynagrodzenia za nabywane w tym celu udziały została pozostawiona uznaniu wspólników (możliwe jest bowiem umorzenie bez wynagrodzenia). Minimalna wysokość wynagrodzenia została ustalona tylko w przypadku umorzenia przymusowego.
Przepisy kodeksu spółek handlowych nie przesądzają, w jakiej formie powinno być wypłacone wspólnikowi wynagrodzenie za umarzane udziały. Swoboda działania w tym zakresie pozostawiana spółkom i wspólnikom wynika z dużego stopnia pomocniczości regulacji prawnych w sferze prawa prywatnego, inaczej niż to wygląda w sferze prawa publicznego. Woli udziałowców, znajdującej swój wyraz w umowie spółki oraz w uchwale zgromadzenia wspólników, pozostawiono zatem kwestię tego czy rozliczenie z występującym ze spółki wspólnikiem nastąpi w formie naturalnej – poprzez " wypłatę" w formie rzeczowej czy w gotówce. Wynagrodzenie ustalone w kwocie pieniężnej może zatem zostać fizycznie "wypłacone" poprzez przeniesienie własności określonych składników majątku spółki – odpowiadającego wartością wysokości wynagrodzenia.
Wykładnia językowa przepisów ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych wskazuje wprost, iż umorzenie udziałów w spółce w zamian za przekazaną nieruchomość nie stanowi dla niej przychodu. Wynika to z zapisu art. 12 ust.4 pkt 3 powyższej ustawy, że do przychodu spółki nie zalicza się umorzenia udziału w spółce, a ustawodawca nie odróżnia w tym przepisie umorzenia odpłatnego czy nieodpłatnego, formy pieniężnej czy niepieniężnej. Powyższy zapis stanowi lex specialis w stosunku do niezamkniętego katalogu normatywnego wyliczenia przychodów podlegających opodatkowaniu, a określonych w art. 12 ust.1-3 powyższej ustawy.
Niezależnie od tego, czy wynagrodzenie wypłacane jest w pieniądzu czy jest świadczeniem niepieniężnym, jest jedynie elementem składowym jednego zdarzenia cywilnoprawnego, które powinno być rozpatrywane jako całość, określanego mianem dobrowolnego umorzenia udziałów. Nie ma zatem podstaw, aby dla celów podatkowych wyodrębniać w nim dwie czynności - nabycie udziałów własnych przez spółkę i zbycie części majątku (jako wypłata wynagrodzenia). Podział taki jest podziałem sztucznym, mającym na celu wyłącznie doprowadzenie do powstania obowiązku podatkowego po stronie spółki.
Nie można także pominąć, że analiza rodzajów przychodów, wymienionych w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. prowadzi do wniosku, że przychód to definitywne przysporzenie majątkowe. Źródłem przychodu może być w związku z tym odpłatne zbycie rzeczy, czyli takie, w wyniku którego po stronie podatnika powstanie przysporzenie. W wyniku wypłaty wynagrodzenia za umorzone udziały spółka nie uzyska żadnego przysporzenia majątkowego. Przeciwnie - umorzenie to powoduje likwidację określonej cząstki kapitału zakładowego. Zmniejszą się wprawdzie w bilansie pasywa spółki (kapitał zakładowy), jednakże jednocześnie nastąpi zmniejszenie jej aktywów, o majątek oddany udziałowcowi jako wynagrodzenie, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2012 r., II FSK 1384/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z tych zatem względów, na podstawie art. 146 § 1, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.
W oparciu o art. 152 p.p.s.a. orzeczono, iż interpretacja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI