I SA/Rz 578/22

I SA/Rz 578/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jarosław Szaro /przewodniczący/
Małgorzata Niedobylska
Piotr Popek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 483/23 - Wyrok NSA z 2024-01-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 59 § 1 pkt 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Z.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 lipca 2022 r., nr 1801-IEE.711.82.2022 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżącego Z.J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 lipca 2022 r. nr 1801-IEE.711.82.2022 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (DIAS), po rozpoznaniu zażalenia Z.J. (dalej: Skarżący/Zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] (organ egzekucyjny) z dnia 31 maja 2022 r., nr 1822-SEE.711.3.54.2022.0122, w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.
Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego na podstawie w/w tytułu wykonawczego z dnia 1 lipca 2019 r.. Zawiadomieniem z dnia 12 września 2019 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej Zobowiązanego w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Rzeszowie. Zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 17 września 2019 r., zaś Zobowiązanemu - wraz z odpisem w/w tytułu wykonawczego - w dniu 18 września 2019 r.
Pismem z dnia 18 grudnia 2019 r., Zobowiązany wniósł do organu egzekucyjnego o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, podnosząc, że w roku 2018 oraz 2019 na jego nazwisko nie był zarejestrowany samochód osobowy T. (rok produkcji 2002), co powoduje, że Wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy nieoparty na faktach.
Na podstawie informacji uzyskanych od wierzyciela organ egzekucyjny ustalił, że w/w pojazd (nr rejestracyjny: [...]) nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 14 października 2018 r. (pismo Wierzyciela z dnia 9 kwietnia 2021 r.). Ustalono także, że Zobowiązany przekazał wierzycielowi dokumenty potwierdzające nabycie w/w pojazdu.
Postanowieniem z dnia 7 maja 2021 r., nr 1822-SEE-711.3.13.2021.122 organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując, że na
podstawie przeprowadzonego z udziałem wierzyciela postępowania wyjaśniającego i uzyskanych w jego toku informacji brak podstaw do umorzenia, przy jednoczesnym stwierdzeniu ustalonego źródła zaspokojenia dochodzonej należności.
Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego, zarzucając, że nie ustosunkowano się do treści jego wniosku z dnia 3 stycznia 2020r. i z dnia 23 września 2020 r.. W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany podniósł m.in., że nie doręczono mu dokumentu upomnienia, a organ egzekucyjny twierdzi, że koszty upomnienia w tytule wykonawczym zostały prawidłowo naliczone, pomimo nieuzyskania od wierzyciela potwierdzenia doręczenia dokumentu upomnienia.
Postanowieniem z dnia 23 lipca 2021 r., nr 1801-IEE.711.90.2021, DIAS uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 7 maja 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano m.in., że organ egzekucyjny nie dokonał kwalifikacji okoliczności podniesionych przez Zobowiązanego w ramach wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego do odpowiednich podstaw prawnych.
Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2021 r., nr 1822-SEE-711.3.23.2021.122, organ egzekucyjny ponownie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazując, że w sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące umorzenie postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. (Dz. U. z 2018r., poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Organ I instancji wyjaśnił, że z informacji uzyskanych od wierzyciela wynika, że właścicielem pojazdu marki T., nr rejestracyjny [...], był Zobowiązany, a pojazd nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia przez 287 dni. Wskazano przy tym, że Zobowiązany nie uregulował dochodzonych należności przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jak również wierzyciel nie przekazał informacji o wygaśnięciu egzekwowanego obowiązku. Wystawiony tytuł wykonawczy przesłany został organowi egzekucyjnemu drogą elektroniczną i spełniał wszystkie wymogi.
W zażaleniu Zobowiązany podniósł, że wierzyciel nie doręczył mu dokumentu upomnienia, a ponadto jego zdaniem dochodzony obowiązek określony został niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Wskazano w nim, że dochodzona jest należność za okres od dnia 01.01.2018 r. do dnia
31.12.2018 r., natomiast wierzyciel po 2 latach zmienił te dane na okres od dnia 01.01.2018 r. do dnia 14.10.2018 r. W uzupełnieniu zażalenia Zobowiązany podniósł, że organ egzekucyjny nie wystąpił do wierzyciela o przesłanie dowodu doręczenia Zobowiązanemu dokumentu upomnienia, co według niego uzasadnia zarzut bezczynności i przewlekłości prowadzonego postępowania.
Postanowieniem z dnia 1 października 2021 r., nr 1801-IEE.711.123.2021, organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia DIAS stwierdził, że organ egzekucyjny nie zrealizował wytycznych wynikających z postanowienia z dnia 23 lipca 2021 r..
Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2021 r., nr 1822-SEE.711.3.41.2021.122, organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wymienionego na wstępie tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że kwalifikuje podanie Zobowiązanego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego jako wniosek o umorzenie tego postępowania z uwagi na nieistnienie obowiązku oraz brak doręczenia upomnienia. Organ egzekucyjny stwierdził, że na podstawie przeprowadzonego z udziałem Wierzyciela postępowania wyjaśniającego i uzyskanych w jego toku informacji uznał że obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia pojazdu ciążący na Zobowiązanym jest wymagalny i podlega egzekucji. Ponadto organ egzekucyjny stwierdził, że przesłany przez Wierzyciela drogą elektroniczną tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi, prawidłowo została w nim wypełniona data doręczenia upomnienia oraz koszty upomnienia. W związku z tym organ egzekucyjny nie stwierdził przesłanki niedopuszczalności egzekucji oraz nieistnienia obowiązku.
W zażaleniu na w/w postanowienie Zobowiązany podniósł, że w organ egzekucyjny nie wydał postanowienia w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W jego ocenie organ pozostaje w nieuzasadnionej zwłoce przy załatwieniu wniosku w przedmiocie umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zaznaczył, że złożył zarzuty i nie otrzymał na nie odpowiedzi. Końcowo Zobowiązany wskazał, że na tytule wykonawczym widnieje data wydruku 9 lipca 2019 r., natomiast według organu egzekucyjnego tytuł wykonawczy z dnia 1 lipca 2019 r. został wydany drogą elektroniczną.
Postanowieniem z 1 marca 2022 r. nr 1801-1EE.711.8.2022 Dyrektor IAS w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 30 grudnia 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że organ egzekucyjny nie zrealizował wcześniejszych wytycznych a ponadto wskazano, że w danym postępowaniu merytorycznej ocenie podlegać winny jedynie te okoliczności, w związku z którymi wydaje się postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 31 maja 2022 r., nr 1822-SEE.711.3.54.2022.0122, organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wymienionego na wstępie tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że kwalifikuje podanie Zobowiązanego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego jako wniosek o umorzenie tego postępowania z uwagi na nieistnienie obowiązku. Następnie organ egzekucyjny wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego z wierzycielem ustalono, że pojazd marki T. z 2002 r., o numerze rejestracyjnym [...], nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia za okres od 01.06.2017 r. do 14.10.2018 r., co potwierdzono przeprowadzoną przez wierzyciela w dniu 5 listopada 2018 r. kontrolą. Organ egzekucyjny przedstawił czynności przeprowadzone ze Zobowiązanym, który oświadczył, że w/w pojazd jest w jego posiadaniu i w chwili obecnej znajduje się na jego posesji. Organ egzekucyjny wystąpił również do sprzedawcy pojazdu, tj. D. s.c. o przesłanie kserokopii umowy kupna-sprzedaży lub faktury potwierdzającej zbycie ww. pojazdu na rzecz Z. J. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie otrzymano od sprzedawcy pojazdu kserokopię faktury z dnia 17 stycznia 2017 r., nr [...], potwierdzającej nabycie ww. pojazdu przez Zobowiązanego.
Organ egzekucyjny wyjaśnił, że posiadacz pojazdów mechanicznych zgodnie z ustawą z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 621 ze zm.) jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC, a spełnienie obowiązku zawarcia tej umowy podlega kontroli, w razie zaś stwierdzenia braku zawarcia umowy, czy też opóźnienia w tym zakresie, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny jest uprawniony do nałożenia opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia
obowiązkowego. W razie nieuiszczenia opłaty przez zobowiązanego, Fundusz wystawia tytuł wykonawczy, a następnie egzekwuje należność na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Reasumując, organ egzekucyjny stwierdził, że w ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że Zobowiązany jest właścicielem w/w pojazdu, który nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia OC, co zostało potwierdzone przez wierzyciela. Ponadto w przedmiotowej sprawie Wierzyciel nie przekazał organowi egzekucyjnemu informacji o wygaśnięciu w całości lub w części obowiązku podlegającego egzekucji, w związku z czym opłata nałożona za brak zawarcia umowy ubezpieczenia pojazdu ciąży na jego właścicielu i podlega egzekucji.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Zobowiązany podtrzymał swoje dotychczasowe zarzuty związane z brakiem doręczenia mu dokumentu upomnienia.
W opisanym na wstępie postanowieniu z dnia 18 lipca 2022 r. organ odwoławczy wskazał wpierw na zmianę stanu prawnego wynikającą z wejścia w życie, co do zasady z dniem 30 lipca 2020 r., ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 ze zm.). Zmieniony został m.in. art. 59 u.p.e.a. na podstawie art. 1 pkt 31 ustawy zmieniającej, jednak ustawa ta jak wskazał organ odwoławczy, w art. 13 ust. 1 stanowi, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmienianej (tak jak w rozpatrywanej sprawie) stosuje się przepisy dotychczasowe.
Powołując się na treść art. 59 § 3 u.p.e.a. organ stwierdził, że ustawa stwarza możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego z wniosku zobowiązanego w przypadku uznania za zasadne wniesionych zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jak i wystąpienia którejkolwiek z przesłanek, o których mowa w cytowanym wyżej art. 59 § 1 u.p.e.a., zatem pierwszeństwo do umorzenia postępowania egzekucyjnego dają zasadne zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Tymczasem w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Zobowiązanego organ egzekucyjny nie wydawał postanowienia w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Organ podkreślił, że Zobowiązany wnioskiem z dnia 18 grudnia 2019 r. - wystąpił do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego,
podnosząc, że w roku 2018 oraz 2019 na jego nazwisko nie był zarejestrowany samochód osobowy T., co powoduje, że wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy nieoparty na faktach. Natomiast organ egzekucyjny prawidłowo ustalił, że w/w pojazd nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia, Zobowiązany przekazał wierzycielowi dokumenty potwierdzające nabycie ww. pojazdu, a organ pozyskał również kserokopię faktury z dnia 17 stycznia 2017 r., nr [...], potwierdzającą nabycie ww. pojazdu przez Zobowiązanego.
Organ odwoławczy zgodził się z organem egzekucyjnym, że przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, że podniesione przez Zobowiązanego okoliczności związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku nie wystąpiły w przedmiotowej sprawie. Podkreślił, że obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych wynika z przepisu art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych (...), zgodnie z którym posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu. Stosowanie natomiast do art. 88 ust. 1 wzmiankowanej ustawy, osoba, która nie spełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie, jest obowiązana wnieść opłatę. Wykonując swoje obowiązki wynikające z przepisów ww. ustawy, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny dokonuje ustaleń, czy posiadacz pojazdu był objęty ochroną ubezpieczeniową wynikającą z zawartej umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 5 listopada 2018 r. wierzyciel ustalił, że pojazd marki T. (rok produkcji - 2002), nr rejestracyjny: [...] - nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 14 października 2018 r.. Skonstatował wiec organ odwoławczy, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało zatem, że nie zachodzi przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego w postaci nieistnienia obowiązku, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., na którą powoływał się Zobowiązany we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia 18 grudnia 2019 r.. Zaznaczył nadto, że także Zobowiązany nie przedstawił żadnego dowodu w trakcie prowadzonego
postępowania (w tym również na wezwanie organu egzekucyjnego), który potwierdzałby powoływane przez niego okoliczności.
Odnosząc się natomiast do podniesionego w zażaleniu zarzutu dotyczącego braku doręczenia Zobowiązanemu dokumentu upomnienia, organ odwoławczy stwierdził, że taki zarzut w ogóle nie został podniesiony we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia 18 grudnia 2019 r., dlatego też nie mógł być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez organ egzekucyjny w ramach postępowania zainicjowanego przedmiotowym wnioskiem. Postępowanie zainicjowane wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego toczyło się bowiem w granicach zakreślonych tym wnioskiem, w którym Zobowiązany podniósł jedynie okoliczność związaną z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku. Zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia Zobowiązany podniósł po raz pierwszy dopiero w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 7 maja 2021 r., w związku z czym brak było podstaw, by organ egzekucyjny rozstrzygał w przedmiocie zarzutu braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia.
W osobistej skardze do tut. Sądu na opisane wyżej postanowienie DIAS z dnia 18 lipca 2022 r. datowanej z dnia 19 sierpnia 2022 r. Z. J. zarzucił manipulowanie faktami i ustaleniami, których organ odwoławczy dokonał sam na wcześniejszych etapach postępowania. Zakwestionował stanowisko co do oceny zarzutu braku doręczenia mu upomnienia, gdyż fakt, że w trakcie przedmiotowego postępowania nie podnosił od początku takiego zarzutu wynikał z braku stosownej wiedzy w tym zakresie, którą nabył dopiero po przeglądzie akt sprawy i stwierdzeniu, że brak w nich potwierdzenia doręczenia upomnienia przez wierzyciela. Jak zauważył, zarzut braku doręczenia upomnienia podniósł - nie w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 7 maja 2021 r., lecz na wcześniejszym etapie, na dowód czego odwołuje się do pisma DIAS z dnia 11 sierpnia 2020 r..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd
administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej jako: p.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie (dotyczy interpretacji indywidualnych).
Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.
Spór w sprawie dotyczy zasadności badania przez organy podstaw do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącego, a w szczególności czy takim badaniem powinna zostać objęta przesłanka określona w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.
W myśl powołanego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się m.in. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.
Organy w niniejszej sprawie zgodnie twierdzą, że postępowanie zainicjował zobowiązany swoim wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego i to on zakreślił granice rozpoznania sprawy, in concreto, do okoliczności związanych z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku. Według organu odwoławczego, zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązany podniósł dopiero w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 7 maja 2021 r., w związku z czym brak było podstaw, by organ egzekucyjny rozstrzygał także w przedmiocie zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia.
Warto zwrócić uwagę w/w organowi, że w świetle art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania
egzekucyjnego nie tylko na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo także z urzędu. Jak sam zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wystąpienie którejkolwiek z okoliczności wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, na co wskazuje użycie w nim zwrotu "umarza się". A zatem wszelkie okoliczności wpływające na możliwość prowadzenia egzekucji powinny być brane pod uwagę z urzędu przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu organy w niniejszej sprawie, mimo, że literalnie wskazują, skądinąd słusznie, że sprawa powinna być rozpatrzona w oparciu o stan prawny obowiązujący do 29 lipca 2020 r. co wynika z przepisów intertemporalnych ustawy zmieniającej z dnia 11 września 2019 r., to jednak stawiają skarżącemu wymagania określone nowym stanem prawnym obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r. Mianowicie uzależniają możliwość rozpoznania okoliczności braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. jako przesłanki warunkującej umorzenie postępowania egzekucyjnego od podniesienia takiego zarzutu w odpowiednim terminie jako zarzutu egzekucyjnego z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. (obecnie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.). Przed 30 lipca 2020 r. upomnienie zobowiązanego było przesłanką dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego i jego brak stanowił przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazaną w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., którą można była zgłaszać na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. Obecne brzmienie przepisów komentowanej ustawy wskazuje, że nieprzesłanie zobowiązanemu upomnienia, pomimo istnienia takiego obowiązku, nadal jest przesłanką dopuszczalności wszczęcia egzekucji, ale nie zostało wskazane jako odrębna podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego. Okoliczność taka stanowi natomiast podstawę zarzutu (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.) i w razie jego uwzględnienia prowadzi do umorzenia postepowania egzekucyjnego (obecnie art. 34 § 4 pkt 3 lit. a). Jeżeli zatem zobowiązany wystąpi do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na brak wymaganego upomnienia, to organ egzekucyjny powinien uznać taki wniosek zobowiązanego za zarzut wniesiony na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., który podlega ocenie pod kątem spełnienia warunków jego dopuszczalności, także co do terminu jego wniesienia. Relacja komentowanych
przepisów art. 59 i 33 u.p.e.a. wskazuje zaś, że przed 30 lipca 2020 r. upomnienie zobowiązanego było przesłanką dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego i jego brak stanowił przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazaną w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., podlegającą badaniu z urzędu i którą można było podnosić na każdym etapie sprawy.
Już z powyższych względów stwierdzić należy, że organy w niniejszej sprawie w sposób nieuprawniony zawęziły rozpoznanie sprawy do badania przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego do wskazanej we wniosku zobowiązanego z dnia 18 grudnia 2019 r.. Niezależnie od powyższego rację należy przyznać skarżącemu, że podnosił on znacznie wcześniej fakt braku doręczenia mu upomnienia przez wierzyciela, w kontekście dopuszczalności postępowania egzekucyjnego. W aktach sprawy administracyjnej zalega pismo Dyrektora IAS w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2020 r. stanowiące odpowiedź na pismo skarżącego z dnia 17 lipca 2020 r. dotyczące zasadności prowadzenia wobec jego osoby postępowania egzekucyjnego m.in. ze względu na niedoręczenie mu upomnienia przez wierzyciela. Warto zauważyć, że w tym akurat piśmie DIAS wskazał wnioskodawcy, że tego rodzaju okoliczności może podnosić na każdym etapie postępowania egzekucyjnego w ramach wniosku o umorzenie postepowania egzekucyjnego, czego na dalszym etapie sprawy jednak nie honorował. Istotne jest także to, że DIAS podniesione w piśmie z dnia 17 lipca 2020 r. zarzuty nie rozpoznał w ramach skargi, o której mowa w art. 227 k.p.a., ale też nie przekazał powyższego pisma organowi egzekucyjnemu, pomimo posiadanej wiedzy, że toczy się postępowanie egzekucyjne, w którym podnoszone przez skarżącego zarzuty powinny być rozpoznane. W myśl zaś art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Przepis ten znajduje zastosowanie gdy z obowiązujących przepisów wynika właściwość rozpoznania przez inny organ administracji publicznej sprawy będącej przedmiotem podania strony, a aktualizuje się zwłaszcza wtedy takie postępowanie już toczy się.
W tym miejscu Sąd przypomina, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie
zastosowanie przepisy k.p.a. Art. 18 u.p.e.a. stanowi podstawę do stosowania przez organy egzekucyjne przepisów art. 7, art. 77 § 1, 80 k.p.a., ale także art. 65 § 1 k.p.a. zgodnie z którymi, organy te podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślenia wymaga, że powyższa kwestia jest na tle rozpoznawanej sprawy tym bardziej istotna, jeśli zważy się, że skarżący konsekwentnie w toku postępowania podnosił okoliczność, że nie zostało mu doręczone upomnienie wierzyciela.
Przybliżając znaczenie zasady zaufania wskazać nadto trzeba, że określa ona wyraźnie to, co implicite jest zawarte w zasadzie praworządności. Wynika z niej bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego, mogą wzbudzać zaufanie obywateli do władzy publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Brak zaufania obywateli do władzy publicznej jest z reguły skutkiem naruszenia prawa przez organy państwowe, zwłaszcza zaś niektórych wartości w nim wyrażonych, takich jak równość i sprawiedliwość. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984r., sygn. akt III SA 729/84, dostępne w ONSA 1984/2, poz. 117, podkreśla, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest "przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa".
Wymaga podkreślenia, ze warunkiem niezbędnym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest uprzednie doręczenie zobowiązanemu upomnienia, jeżeli obowiązek taki ciąży na wierzycielu. Niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia wbrew ciążącemu na wierzycielu obowiązkowi stanowi przesłankę umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.. Uchybienie to nie jest możliwe do sanowania w toku postepowania egzekucyjnego, a stwierdzenie jego wystąpienie obliguje organ do
jego uwzględnienia z urzędu i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dlatego brak weryfikacji owej przesłanki i nieustosunkowanie się do argumentacji strony powołującej się na jej wystąpienie, stanowi o istotnym uchybieniu przepisom prawa procesowego. Jak wynika z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto, organy administracji publicznej obowiązane są do prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.), działania w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.), wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), przy zachowaniu zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) oraz uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. W niniejszej sprawie, wskutek powyżej opisanych zaniechań, nie sposób przyjąć, aby organ odwoławczy w sposób dokładny wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz by wyczerpująco ustosunkował się do stanowiska i żądania skarżacego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, po myśli art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia stosownie do treści art. 153 p.p.s.a..