I SA/Rz 572/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-01-23
NSAinneWysokawsa
dotacjeśrodki europejskiefinanse publicznezwrot środkówodsetkiprzedawnieniewyrok karnynaprawienie szkodyzaliczanie wpłat

WSA w Rzeszowie uchylił postanowienie Zarządu Województwa o zaliczeniu wpłaty na poczet należności głównej i odsetek, wskazując na konieczność zbadania kwestii przedawnienia odsetek od środków europejskich.

Skarżący M.O. kwestionował postanowienie Zarządu Województwa o proporcjonalnym zaliczeniu wpłaty na poczet należności głównej i odsetek od środków z dotacji europejskiej, argumentując, że wpłata stanowiła wykonanie wyroku karnego nakazującego naprawienie szkody. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ nie wykazał, czy odsetki nie uległy przedawnieniu, co jest kluczowe dla prawidłowego zaliczenia wpłaty.

Sprawa dotyczyła zaliczenia wpłaty dokonanej przez beneficjenta M.O. na poczet należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz odsetek. Beneficjent uiścił kwotę wynikającą z wyroku karnego nakazującego naprawienie szkody. Zarząd Województwa uznał, że wpłata powinna być proporcjonalnie zaliczona na należność główną i odsetki, stosując przepisy Ordynacji podatkowej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że wpłata stanowiła wykonanie obowiązku naprawienia szkody, a nie zwrot środków publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie. Sąd uznał, że wpłata ma charakter dualistyczny – stanowi zarówno naprawienie szkody, jak i zwrot środków publicznych. Kluczowym problemem okazała się kwestia przedawnienia odsetek. Sąd stwierdził, że organ nie wykazał, czy odsetki nie uległy przedawnieniu, co jest niezbędne do prawidłowego zaliczenia wpłaty zgodnie z art. 55 § 2 O.p. Wskazano, że do spraw dotyczących zwrotu środków europejskich stosuje się przepisy Rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) Nr 2988/95 dotyczące przedawnienia, które wynosi cztery lata. Brak ustaleń w zakresie przedawnienia naruszył przepisy k.p.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wpłata taka ma charakter dualistyczny i może podlegać zaliczeniu na poczet należności głównej i odsetek, jednakże organ musi wykazać, że odsetki nie uległy przedawnieniu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wpłata zasądzona wyrokiem karnym tytułem naprawienia szkody, która powstała w wyniku nieprawidłowości przy wykorzystaniu środków europejskich, ma jednocześnie charakter zwrotu środków publicznych. Kluczowe jest jednak zbadanie, czy odsetki od tych środków nie uległy przedawnieniu zgodnie z przepisami Rozporządzenia Rady nr 2988/95.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

u.f.p. art. 60 § pkt 6

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 61 § ust.1 pkt 2 lit. a

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 67

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 1

Ustawa o finansach publicznych

O.p. art. 55 § § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 62 § § 4

Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.f.p. art. 207 § ust. 8

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 9

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust.10

Ustawa o finansach publicznych

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 359

Kodeks cywilny

k.k. art. 46 § § 1

Kodeks karny

Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju art. 25 § pkt 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie wykazał, czy odsetki od środków europejskich nie uległy przedawnieniu, co jest niezbędne do prawidłowego zaliczenia wpłaty.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie zebrania materiału dowodowego. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 60 pkt 6 u.f.p., art. 55 i art. 62 O.p. oraz art. 359 k.c. (w zakresie, w jakim skarżący twierdził, że wpłata nie może być zaliczona na poczet odsetek).

Godne uwagi sformułowania

środki zasądzone wyrokiem karnym w niniejszej sprawie mają jednocześnie charakter środków publicznych w rozumieniu art.60 pkt 6 u.f.p. nie podlegają egzekucji, ani zaliczeniu w trybie art.55 § 2 O.p. należności z tytułu odsetek przedawnionych. stosowanie przepisów działu III Ordynacji podatkowej, w zakresie regulującym terminy przedawnienia, jest wykluczone z uwagi na uregulowanie szczególne, tj. Rozporządzenie Rady (WE, EUROATOM) Nr 2988/95

Skład orzekający

Piotr Popek

przewodniczący

Małgorzata Niedobylska

sprawozdawca

Jarosław Szaro

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Zaliczenie wpłat na poczet należności z tytułu zwrotu środków europejskich, kwestia przedawnienia odsetek od tych środków, stosowanie przepisów UE o przedawnieniu w polskim prawie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wpłata wynika z wyroku karnego, ale jednocześnie stanowi zwrot środków publicznych. Interpretacja przepisów o przedawnieniu w kontekście środków europejskich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej interakcji między prawem karnym a finansami publicznymi, w szczególności zwrotem środków europejskich. Kwestia przedawnienia odsetek od tych środków jest istotna praktycznie dla wielu beneficjentów.

Wyrok karny a zwrot środków europejskich: czy odsetki mogą się przedawnić?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 572/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jarosław Szaro
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Piotr Popek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 61 ust.1 pkt 2 lit. a, art. 67, art. 209 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 62 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M.O. na postanowienie Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 29 sierpnia 2023 r., nr GR-I.1511.2.2023.AJ w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet należności głównej z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz odsetek od ww. należności 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 18 lipca 2023 r., nr GR-III.3162.1.23.2019.KM, 2) zasądza od Zarządu Województwa Podkarpackiego na rzecz skarżącego M. O. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest postanowienie Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr: GR-I.1511.2.2023.AJ, utrzymujące w mocy postanowienie Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 18 lipca 2023 r. nr: GR-111.3162.1.23.2019.KM w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz odsetek od ww. należności.
Jak wynika z zaskarżonych postanowień i akt sprawy, M.O. (dalej: Beneficjent/Skarżący) zawarł w dniu 1 października 2009 r. z Województwem Podkarpackim umowę o dofinansowanie projektu pod nazwą "Wzrost konkurencyjności firmy Zakład M.O. poprzez wdrożenie innowacyjnej technologii w produkcji biomasy" i uzyskał dofinansowanie w kwocie [...] zł. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 30 listopada 2022 r. sygn. akt: II K 65/19, Beneficjent został zobowiązany naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty [...] zł na rzecz Urzędu [...], bowiem zostało udowodnione, że Beneficjent przedłożył nierzetelne pisemne oświadczenia oraz nierzetelne dokumenty w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci dotacji na realizację ww. projektu.
W dniu 3 lipca 2023r. Beneficjent uiścił na rachunek Urzędu [...] kwotę [...] zł jako wykonie ww wyroku.
Zarząd Województwa Podkarpackiego, działając na podstawie art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm. - dalej: "u.f.p.") w zw. z art. 55 § 2 oraz art. 62 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. - dalej: "O.p.") oraz art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2023 r. poz. 1259 ze zm.) zaliczył wpłatę w kwocie [...] zł, dokonaną przez Beneficjenta w dniu 3 lipca 2023 r., na poczet należności głównej z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w kwocie [...] zł, w tym [...] zł z EFRR i [...] zł z budżetu państwa oraz na poczet odsetek za zwłokę w kwocie: [...] zł, w tym [...] zł odsetki od EFRR i [...] zł odsetki od środków z budżetu państwa.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Beneficjent domagał się zaliczenia wpłaty w pełnej wysokości wyłącznie na rzecz należności głównej jako wynikającej z realizacji prawomocnego wyroku karnego Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 30 listopada 2022 r.
Zarząd Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr: GR-I.1511.2.2023.AJ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Zdaniem organu zrealizowanie obowiązku naprawienia szkody zasądzonej wyrokiem karnym nie oznacza, że Beneficjent nie jest zobowiązany do zwrotu odsetek na rzecz organu administracyjnego, bo obowiązek ten wynika z przepisów powszechnie obowiązujących oraz zapisów umowy o dofinansowanie. Wpłata dokonana przez Beneficjenta w wysokości [...] zł została w całości zaliczona na poczet obowiązku naprawienia szkody (art. 46 k.k.), jako wykonanie punktu III wyroku z dnia 30 listopada 2022 r. Sądu Okręgowego w Rzeszowie II Wydział Karny, czyli zgodnie z oczekiwaniem strony. Wprawdzie w wydanym wyroku sąd nie określił obowiązku naprawienia szkody w postaci odsetek, lecz domaganie się przez Instytucję Zarządzającą odsetek wynika z art. 207 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 w zw. z art. 184 u.f.p. oraz z zapisów § 8 zawartej umowy o dofinansowanie projektu. Przedłożenie przez Beneficjenta nierzetelnych dokumentów i oświadczeń oznacza, iż zgodnie z art. 207 ust.1 u.f.p. środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały nienależnie pobrane i wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy, a to stanowi jednocześnie nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, co z mocy prawa skutkuje koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu. Zwrócone środki mają charakter dualistyczny: są jednocześnie zaliczane na poczet obowiązku naprawienia szkody wynikającego z wyroku karnego oraz są traktowane jako zwrot środków publicznych przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, a więc są należnością publicznoprawną określoną w art. 60 pkt 6 u.f.p.
Z kolei zgodnie z art. 67 u.f.p., przepisy Ordynacji podatkowej, w tym w szczególności art. 55 oraz art. 62 określające zasady zaliczenia wpłat na poczet zaległości podatkowej, należy stosować odpowiednio w odniesieniu do należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz odsetek od ww. należności. Zatem jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę (art.55 § 2 O.p.).
Przepisy art.207 ust.1 u.f.p. określają początkowy i końcowy termin naliczania odsetek, tj. od momentu wypłaty poszczególnych kwot na rachunek bankowy Beneficjenta (30 grudnia 2009 r.) do momentu zwrotu środków ( 3 lipca 2023 r.). Na dzień 3 lipca 2023 r., czyli dzień wpłaty kwoty [...] zł, całkowita kwota należności z tytułu zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania wraz z odsetkami za zwłokę wynosiła: [...] zł. Ponieważ dokonana wpłata nie pokryła kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, zgodnie z przepisem art. 55 § 2 O.p. wpłatę zaliczono proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.
W odniesieniu do zarzutów Beneficjenta wskazano, że organ administracyjny nie miał możliwości uznania, że przedmiotem wpłaty jest wyłącznie należność główna, a zaliczenie wpłaty jedynie na należność główną z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z pominięciem odsetek, byłoby sprzeczne z przepisami art. 62 § 4 w zw. z art. 55 § 2 O.p.
W skardze do tut. Sądu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie, zarzucając
1) obrazę przepisów prawa materialnego tj.:
a) naruszenie art. 60 ust. 6 u.f.p. przez jego błędne zastosowanie wynikające z nieprawidłowego uznania przez organ, że wpłacona przez Skarżącego należność tytułem realizacji orzeczenia wydanego w postępowaniu karnym stanowi środki publiczne określone w art. 60 pkt 6 u.f.p., co spowodowało błędne proporcjonalne zaliczenie dokonanej wpłaty;
b) naruszenie art. 55 w zw. 62 § 4 O.p. przez ich błędne zastosowanie wobec uznania, że kwota wpłacona przez Skarżącego stanowi należność z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowania z udziałem środków europejskich oraz odsetek od ww. należności oraz przez uznanie, iż w sprawie znajduje zastosowanie instytucja zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, w stosunku do których to wydaje się postanowienie, podczas gdy wpłacona kwota stanowi, zgodnie z art. 46 k.k., obowiązek naprawienia szkody w postępowaniu karnym, który nie ma charakteru zwrotu należności publicznoprawnych;
c) naruszenie art. 359 k.c. polegające na proporcjonalnym zaliczeniu wpłaty dokonanej przez Skarżącego, podczas gdy odsetki od należności są w sposób oczywisty niewymagalne;
2) obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść wydanej decyzji tj.:
a) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym przez pominięcie dowodów z wydanych orzeczeń sądowych, dokonanej wpłaty należności oraz wezwania do zapłaty, co spowodowało nieuzasadnione zaliczenie wpłaconej kwoty na należność główną oraz odsetki (proporcjonalnie);
b) naruszenie art. 124 k.p.a. w zw. art. 9 k.p.a. i 10 k.p.a. poprzez brak opisania w uzasadnieniu podstaw faktycznych i prawnych zaskarżonego postanowienia;
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie nie było prowadzone przez organ żadne postępowanie administracyjne w zakresie środków czy ich zwrotu, a podstawą zapłaty należności była realizacja wyroku karnego i obowiązku orzeczonego w tym wyroku zapłaty konkretnej kwoty na mocy art.46 §1 k.k., bez wskazywania na jakiekolwiek odsetki. Dokonując w dniu 3 lipca 2023 r. wpłaty w kwocie [...] zł na rzecz Urzędu [...] Skarżący zrealizował w całości obowiązek wynikający z wyroku karnego, stanowiącego źródło zobowiązania w niniejszej sprawie. Zaliczenie przez organ wpłaconej kwoty według własnego uznania na poczet i należności głównej i naliczonych odsetek, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej nie znajduje uzasadnienia, albowiem wpłacone środki nie mogą być uznane za należności publicznoprawne. Organ nie wskazał innego źródła obowiązku zapłaty odsetek, czym naruszył art.359 k.c. Na potwierdzenie słuszności swojego stanowiska Skarżący przedłożył prywatną opinię prawną oraz publikację przedstawiciela doktryny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej: P.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych względów niż wskazane w jej treści.
Sąd uznał za bezprzedmiotowe wnioski dowodowe zawarte w skardze, bowiem wszystkie wnioskowane dokumenty stanowią akta sprawy, które Sąd uwzględnia z urzędu, natomiast opinia prawna i publikacja zostały przez Sąd uznane za część argumentacji strony skarżącej.
Za nietrafne Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim Skarżący twierdzi, że organ zaniechał zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy. Wbrew zarzutom skargi, organ uwzględnił dowody w postaci wydanych orzeczeń sądowych, dokonanej wpłaty należności, skierowanego do Skarżącego wezwania do zapłaty. Okoliczności wynikające z tych dowodów stanowiły podstawę ustaleń dokonanych w niniejszym postępowaniu i są niesporne. Zaskarżone postanowienie zawiera wskazanie podstaw faktycznych i prawnych jego wydania, z wyczerpującym uzasadnieniem prezentowanego stanowiska.
Jako bezpodstawne Sąd ocenił zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 60 pkt 6 u.f.p., art. 55 i art. 62 O.p. oraz art. 359 k.c.
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest charakter prawny należności zasądzonej wyrokiem karnym. Wprawdzie należność ta zasądzona została tytułem obowiązku naprawienia szkody, co wskazuje na jej cywilnoprawny charakter, jednak wyrządzona szkoda polegała na naruszeniu procedur przy wykorzystaniu dofinansowania ze środków europejskich, a zasądzona należność odpowiadała kwocie głównej uzyskanego dofinansowania. Nie ulega zatem wątpliwości, że środki zasądzone wyrokiem karnym w niniejszej sprawie mają jednocześnie charakter środków publicznych w rozumieniu art.60 pkt 6 u.f.p. - są to przecież należności związane z realizacją programów finansowanych z udziałem środków europejskich.
W myśl art. 67 ust. 1 u.f.p. do spraw dotyczących należności określonych w art. 60 pkt 6 u.f.p. stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, w tym w szczególności art. 55 O.p. oraz art. 62 O.p., określające zasady zaliczenia wpłat na poczet zaległości podatkowej. Zgodnie z art. 62 § 4 O.p. w sprawie zaliczenia wpłat na poczet zaległości podatkowych wydaje się postanowienia. Natomiast w świetle art. 55 § 2 O.p., jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.
Sąd podziela zatem stanowisko organu co do uznania, że wpłata dokonana przez Beneficjenta – choć zasądzona tytułem odszkodowania – stanowi jednocześnie zwrot dofinansowania ze środków publicznych i co do zasady może podlegać zaliczeniu na poczet kwoty należności głównej i odsetek za zwłokę – zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami. Jednakże w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ nie wykazał, czy należności te są wymagalne, w szczególności czy nie uległy przedawnieniu.
Stosownie do art.207 ust.1 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane niezgodnie procedurami, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz odsetkami. W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust.1, (...) instytucja, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie wzywa do zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania (art.207 ust.8), a po bezskutecznym upływie tego terminu właściwy organ wydaje decyzję określającą m.in. kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki(ust.9).
W myśl art.207 ust.10 u.f.p., decyzji, o której mowa w ust. 9, nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem.
W niniejszej sprawie, okoliczności stwierdzone w zapadłym wobec Beneficjenta wyroku karnym wypełniają dyspozycję powołanego przepisu art.207 ust.1 u.f.p., bo niewątpliwe nastąpiło wykorzystanie środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich niezgodnie z procedurami. Istniały zatem podstawy do wydania decyzji na podstawie art.207 ust.8 u.f.p., lecz decyzja taka nie została wydana, prawdopodobnie ze względu na toczące się postępowanie karne. Z kolei wpłata przez Beneficjenta w dniu 3 lipca 2023r. kwoty odpowiadającej wysokości uzyskanych przez niego środków na realizację programu finansowanego ze środków europejskich spowodowała bezprzedmiotowość wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu. Nie jest kwestionowane, że decyzja taka ma charakter deklaratoryjny, stwierdza istnienie obowiązku, który powstał z mocy prawa.
Jeżeli chodzi o odsetki ustawowe od kwoty zwrotu, to Sąd podziela stanowisko organu, że obowiązek zapłaty odsetek ustawowych wynika wprost z przepisów prawa (art.207 § 1 u.f.p.) i postanowień umowy o dofinansowanie (§ 8 umowy), a do ich wyegzekwowania nie jest niezbędna decyzja określająca ich wysokość - decyzja wydawana w trybie art.207 ust.9 u.f.p. ma określać kwotę zwrotu, a w kwestii odsetek jedynie termin, od którego nalicza się odsetki. Jednakże nie podlegają egzekucji, ani zaliczeniu w trybie art.55 § 2 O.p. należności z tytułu odsetek przedawnionych. W zaskarżonych postanowieniach organ tych okoliczności nie badał, mimo że od przyznania beneficjentowi dofinansowania (w 2009r.) upłynęło niemal 14 lat.
Ustawa o finansach publicznych nie zawiera regulacji związanych z przedawnieniem prawa zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. W myśl powołanego wyżej przepisu art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Trzeba jednak zauważyć, że cytowany przepis art. 67 u.f.p. odsyła do "odpowiedniego" stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej, co oznacza szeroki wachlarz możliwości, poczynając od stosowania wprost przepisów, których dotyczy odesłanie, poprzez stosowanie tych przepisów z pewnymi modyfikacjami, aż do całkowitego wykluczenia stosowania regulacji objętych odesłaniem.
W ocenie Sądu, w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego (np. wyroków NSA z 27 lutego 2019 r., I GSK 744/18; z 16 października 2019 r., I GSK 1537/18; z 4 grudnia 2019 r., I GSK 1573/18; z 26 listopada 2020r., I GSK 379/18, z 28 maja 2020 r., I GSK 1909/19 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl) nie ulega wątpliwości, że stosowanie przepisów działu III Ordynacji podatkowej, w zakresie regulującym terminy przedawnienia, jest wykluczone z uwagi na uregulowanie szczególne, tj. Rozporządzenie Rady (WE, EUROATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1). Przepisy tego rozporządzenia określają terminy przedawnienia liczone od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1.
Wprawdzie ustawa o finansach publicznych w art. 207 ust. 1 nie używa terminu nieprawidłowości lecz terminów: wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystanie z naruszeniem procedur, pobranie nienależnie lub w nadmiernej wysokości, jednak nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że zdarzenia określone w art. 207 ust. 1 u.f.p. są działaniami podejmowanymi na rachunek budżetu Unii, w celu usuwania nieprawidłowości w rozumieniu art. 1 rozporządzenia nr 2988/95, skutkiem czego są to działania podejmowane w zakresie tego rozporządzenia. Są zatem częścią tej samej dyspozycji gwarantującej dobre zarządzanie funduszami Unii i ochronę jej interesów finansowych, a konsekwentnie, terminy użyte w art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. powinny być interpretowane w sposób jednolity z pojęciem "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, jak też art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 (por. wyrok NSA z 18 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 4503/16 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zatem przy ustalaniu początkowego terminu do zastosowania środków i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego należy uwzględnić art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95, zgodnie z którym okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. Przypadki przerwania i zawieszenia okresu przedawnienia zostaną uregulowane we właściwych przepisach prawa krajowego. Na mocy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, państwa członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. 1 i 2.
Z tego ostatniego zapisu ustawodawca krajowy skorzystał, co potwierdza aktualna treść art. 66a u.f.p., jednak w stanie prawnym obowiązującym w dacie zawierania umowy o dofinansowanie przepis ten nie obowiązywał (wszedł w życie 2 września 2017r., bez przepisów przejściowych).
Na podstawie akt niniejszej sprawy nie można jednoznacznie przesądzić, czy przedmiotowe należności uległy przedawnieniu. Dochodzenie obowiązku zwrotu należnych odsetek, w tym przez zaliczenie dokonanej przez Beneficjenta wpłaty w części na poczet odsetek, powinno poprzedzić określenie czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, a także rozważenie czy miały miejsce zdarzenia wpływające na bieg terminu przedawnienia (przerwanie lub zawieszenie). Dopiero jednoznaczne ustalenie, że należności te nie uległy przedawnieniu umożliwią dokonanie zaliczenia dokonanej wpłaty zgodnie z zasadami określonymi w art.55 § 2 O.p. Brak ustaleń w tym zakresie narusza w istotny sposób przepisy art.7, art.77 § 1 i art.80 k.p.a.
Z podanych względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia naruszają prawo, dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) i art.135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono po myśli art.200 i art.205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r., poz.1800 ze zm.). Na zasądzoną kwotę kosztów składają się: uiszczony wpis od skargi w wys. 100zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wys. 17 zł i wynagrodzenie pełnomocnika w wys.480zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI