I SA/Rz 561/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2020-11-26
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowykapitały pieniężneaportwkład niepieniężnynieruchomośćkoszty uzyskania przychoduudokumentowanie wydatkówsystem gospodarczyNSAWSA

WSA w Rzeszowie oddalił skargę podatnika w sprawie zaliczenia wydatków na budowę nieruchomości wniesionej aportem do spółki jako kosztów uzyskania przychodu, ze względu na brak udokumentowania faktycznie poniesionych wydatków.

Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z kapitałów pieniężnych za 2011 rok. Podatnik wniósł aportem do spółki udziały w zamian za prawo własności nieruchomości wraz z rozpoczętą budową. Organ podatkowy zakwestionował możliwość zaliczenia wydatków na budowę do kosztów uzyskania przychodu, wskazując na brak dowodów ich faktycznego poniesienia. Po uchyleniu przez NSA poprzedniego wyroku WSA, sprawa wróciła do ponownego rozpoznania. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, uznając, że mimo interpretacji NSA dopuszczającej zaliczenie wydatków na wytworzenie składnika majątkowego do kosztów, podatnik nie udowodnił faktycznego poniesienia tych wydatków.

Przedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję określającą S.J. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z kapitałów pieniężnych za 2011 rok w wysokości 52 322 zł. Spór dotyczył możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków poniesionych na budowę nieruchomości, która została następnie wniesiona aportem do spółki. Organ I instancji uznał, że objęcie udziałów w spółce skutkowało powstaniem przychodu w wysokości nominalnej wartości objętych udziałów (276.500 zł) oraz kosztów uzyskania przychodu w wysokości 1.121 zł (wydatki związane z aktem notarialnym nabycia nieruchomości). Dochód wyliczono na 275.379 zł, co skutkowało zobowiązaniem podatkowym w kwocie 52.322 zł. Po odwołaniu, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, wskazując, że przepisy nie dopuszczały uznania nakładów poczynionych na nieruchomość za koszty uzyskania przychodu. Wyrok WSA w Rzeszowie z 2016 r. oddalił skargę podatnika. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 2018 r. uchylił wyrok WSA i decyzję DIAS, kwestionując interpretację art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. i wskazując, że w pojęcie "wydatki na nabycie" mieszczą się również wydatki na wytworzenie składnika majątkowego. W ponownym postępowaniu DIAS uznał, że kluczowe jest ustalenie wysokości wydatków faktycznie poniesionych przez S.J. na rozpoczętą budowę. Podatnik nie przedstawił jednak żadnych dowodów (faktur, rachunków), twierdząc, że budowa prowadzona była "systemem gospodarczym". DIAS odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, uznając, że operat szacunkowy nie dowodzi faktycznego poniesienia wydatków, a jedynie wartości rynkowej. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, uznając, że organ podatkowy wypełnił zalecenia NSA, a kwestią sporną nie jest wykładnia przepisu, lecz brak udokumentowania wydatków. Sąd podzielił stanowisko organu, że ciężar wykazania i udokumentowania wydatków spoczywa na podatniku, a operat szacunkowy nie jest dowodem faktycznego poniesienia kosztów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wydatki na wytworzenie składnika majątkowego mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, jednakże podatnik musi udowodnić faktyczne poniesienie tych wydatków.

Uzasadnienie

NSA w poprzednim wyroku zinterpretował art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. w sposób rozszerzający, obejmując nim również wydatki na wytworzenie składnika majątkowego. Jednakże, aby móc zaliczyć te wydatki do kosztów, podatnik musi je udokumentować, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1e pkt 3

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

W pojęcie "wydatków na nabycie" składnika majątkowego wniesionego aportem wchodzą również wydatki na wytworzenie tego składnika majątkowego (np. budowę nieruchomości). Kluczowe jest jednak udokumentowanie faktycznego poniesienia tych wydatków przez podatnika.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 17 § ust. 1 pkt 9

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 30b § ust. 2 pkt 5

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 1a pkt 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 4 pkt 2

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

O.p. art. 2a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. przez niezastosowanie i nieuznanie kosztów nakładów poniesionych na nieruchomość za koszty uzyskania przychodów. Zarzut naruszenia art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się organu do oceny prawnej i wskazań NSA z wyroku II FSK 1533/16. Zarzut naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej (art. 122, 187 § 1, 191, 120, 121 § 1) dotyczących dowolnej oceny dowodów, niewyjaśnienia istotnych okoliczności i wadliwego ustalenia stanu faktycznego. Zarzut, że organ podatkowy nie jest zobowiązany do oszacowania kosztów uzyskania przychodów w sytuacji, gdy podatnik zaniedbuje swoje obowiązki w zakresie dokumentowania zdarzeń gospodarczych.

Godne uwagi sformułowania

w pojęciu "wydatki na nabycie" mieszczą się również wydatki na wytworzenie składnika majątkowego za "faktycznie poniesione wydatki" należy rozumieć takie wydatki, które zostały zrealizowane i spowodowały rzeczywiste zmniejszenie majątku podatnika, a zatem zostały przez niego faktycznie zapłacone kosztem objęcia udziałów są "faktycznie poniesione wydatki" przez podatnika, a nie wydatki "oszacowane" przez biegłego ciężar wykazania, jakie wydatki poniósł na wytworzenie składnika majątku i prawidłowego ich udokumentowania spoczywa na Podatniku

Skład orzekający

Grzegorz Panek

przewodniczący

Małgorzata Niedobylska

sprawozdawca

Piotr Popek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że dla zaliczenia wydatków na wytworzenie składnika majątkowego (np. budowę nieruchomości) do kosztów uzyskania przychodu z tytułu wniesienia go aportem, kluczowe jest udokumentowanie faktycznego poniesienia tych wydatków przez podatnika, a nie jedynie przedstawienie operatu szacunkowego wartości nakładów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2011 roku, choć interpretacja art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. ma znaczenie również dla późniejszych okresów, zwłaszcza po nowelizacji wprowadzającej art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu od 1 stycznia 2015 r. Skuteczność argumentacji zależy od możliwości udokumentowania poniesionych wydatków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczową kwestię dowodową w podatkach – ciężar udokumentowania wydatków. Pokazuje, jak interpretacja przepisów przez NSA może otworzyć drogę do zaliczenia pewnych kosztów, ale ostateczne rozstrzygnięcie zależy od dowodów przedstawionych przez podatnika.

Aport nieruchomości: czy budowa "systemem gospodarczym" wystarczy do zaliczenia wydatków do kosztów?

Dane finansowe

WPS: 52 322 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 561/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2020-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Piotr Popek
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 337/21 - Wyrok NSA z 2023-10-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 51 poz 307
art.22 ust.1e pkt 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi S.J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodu z kapitałów pieniężnych za 2011 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) z dnia [...] lipca 2020r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] października 2014 r. nr [...] określającą S.J.(dalej: Podatnik/Skarżący) zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z kapitałów pieniężnych za 2011r. w wysokości 52 322 zł.
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że w toku wszczętego z urzędu postępowania kontrolnego w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania, prawidłowości obliczenia i wpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011r. ustalono, że w kontrolowanym okresie Podatnik uzyskał przychód z tytułu objęcia udziałów w spółce posiadającej osobowość prawną – "A" spółka z o.o., o łącznej wartości nominalnej 276.500 zł, w zamian za wkład niepieniężny w postaci prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr 730/1 o pow. 0,0866 ha oraz 730/2 o pow. 0,0442 ha (wraz z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego typu szeregowego - trzysegmentowego). Nie złożył przy tym odrębnego zeznania o wysokości osiągniętego w roku podatkowym dochodu (poniesionej straty) z powyższego tytułu, stosownie do treści art. 45 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm. – dalej: u.p.d.o.f.).
W ocenie organu I instancji, objęcie udziałów w spółce skutkowało dla Skarżącego:
- powstaniem przychodu w wysokości nominalnej wartości objętych udziałów - o wartości 276.500 zł na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.,
- rozpoznaniem kosztów uzyskania przychodu zgodnie z art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. w wysokości poniesionych wydatków związanych ze sporządzeniem aktu notarialnego, którym nabył w drodze darowizny nieruchomość wniesioną następnie aportem do spółki - w wysokości 1.121 zł.
Tym samym dochód z tej operacji wyliczono zgodnie z art. 30b ust. 2 pkt 5 u.p.d.o.f. na 275.379 zł (276.500 zł - 1.121 zł).
W konsekwencji Podatnik zobowiązany był - w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym - do złożenia odrębnego zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego w roku podatkowym dochodu z kapitałów pieniężnych (PIT-38) i zapłaty należnego, 19-procentowego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 52.322 zł (art. 45 ust. 1a pkt 1, art. 45 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.f.). Wobec niedopełnienia tego obowiązku, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił Podatnikowi zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu z kapitałów pieniężnych za 2011 r. w wysokości 52.322 zł.
Na skutek wniesionego przez Podatnika odwołania sprawę rozpatrywał Dyrektor Izby Skarbowej, który decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji. Organ odwoławczy, dokonując wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów, wskazał między innymi, że żaden przepis u.p.d.o.f. (w brzmieniu obowiązującym w 2011 r.) nie dopuszczał możliwości uznania za wydatki na nabycie nieruchomości (w rozumieniu art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f.) nakładów poczynionych na tę nieruchomość. Z tego też powodu nieistotna dla rozstrzygnięcia jest kwestia wykazania faktu poniesienia przedmiotowych nakładów na nieruchomość będącą przedmiotem aportu.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Podatnik zarzucił m.in. naruszenie art. 22 ust. 1 e pkt 3 u.p.d.o.f., przez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na uznaniu, że koszty nakładów poniesionych przez Skarżącego na nieruchomość stanowiącą aport, nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów.
Wyrokiem z dnia 6 października 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 325/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Podatnika, uznając za zasadne stanowisko orzekających w sprawie organów.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem dnia z 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1533/16, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu I instancji oraz decyzję Dyrektora IS z dnia [...] stycznia 2015 r., kwestionując dokonaną interpretację art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. Z dokonanej przez NSA wykładni tego przepisu wynika, że w pojęciu "wydatki na nabycie" mieszczą się również wydatki na wytworzenie składnika majątkowego.
Rozpatrując ponownie sprawę, DIAS uznał zatem, że kwestią wymagającą ustalenia jest wysokość wydatków faktycznie poniesionych przez S. J. w związku z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego na działce 730/2, w okresie od dnia otrzymania w darowiźnie niezabudowanych działek 730/1 i 730/2 tj. 4 marca 2011r., do dnia, w którym prawo własności tych działek wraz "z rozpoczętą budową" na działce 730/2 wniósł aportem do Spółki tj. 26 maja 2011r.
W związku z powyższym organ odwoławczy zwrócił się do Podatnika o przedłożenie dowodów poniesienia z tego tytułu wydatków (m.in. faktur, rachunków, umów), lecz nie przedstawił on żadnych dowodów stwierdzając, że budowa prowadzona była "systemem gospodarczym"; nie potrafił też wskazać dostawców materiałów. Podatnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wysokości poniesionych wydatków.
Decyzją z dnia [...] lipca 2020r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] października 2014 r. określającą S. J. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z kapitałów pieniężnych za 2011r. w wysokości 52 322 zł. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było uznanie, że Skarżący nie przedłożył dowodów poniesienia wydatków na "rozpoczętą budowę", ani jakichkolwiek innych związanych z objęciem udziałów w spółce z o.o. w zamian za wkład pieniężny. DIAS odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, uznając, że w aktach taka opinia już zalega (wykonana na zlecenie Podatnika), którą organ dopuścił jako dowód w sprawie, a która ma stanowić o wartości nakładów i wysokości wydatków poniesionych na nieruchomości będącej przedmiotem aportu.
Wg organu, zgodnie z art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f., koszt objęcia udziałów w zamian za wkład niepieniężny (w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część), ustala się w wysokości faktycznie poniesionych wydatków na nabycie składnika majątku wniesionego aportem - w niniejszym przypadku miałyby to być wydatki związane z rozpoczęciem budowy domu - typu szeregowego, na działce 730/2, otrzymanej w drodze darowizny. Za "faktycznie poniesione wydatki" należy rozumieć takie wydatki, które zostały zrealizowane i spowodowały rzeczywiste zmniejszenie majątku podatnika, a zatem zostały przez niego faktycznie zapłacone. Konieczne jest zatem wykazanie przez Podatnika, że wydatki faktycznie wystąpiły, a on rzeczywiście poniósł ich koszt. W tym kontekście przedłożonego przez niego "operatu szacunkowego" nie można uznać za dowód potwierdzający faktyczne wydatkowanie przez Podatnika kwoty 200.000 zł lub jakiejkolwiek innej. W myśl art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f., kosztem objęcia udziałów są "faktycznie poniesione wydatki" przez podatnika, a nie wydatki "oszacowane" przez biegłego. Organ wskazał, że takie stanowisko zostało zaakceptowane przez NSA w wyroku z 29 maja 2019r. sygn. akt II FSK 1298/17.
Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie naruszono przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania podatkowego, nie uchybiono też zasadzie rozstrzygania wątpliwości co do treści przepisów na korzyść podatnika (art. 2a O.p.), ponieważ wątpliwości takie w rozpatrywanej sprawie nie istnieją, wobec dokonania przez NSA w wyroku z 5 czerwca 2018 r. sygn. akt II FSK 1533/16; wiążącej wykładni przepisu prawa podatkowego, na którym oparto rozstrzygnięcie (w tym art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f.).
W skardze na powyższą decyzję do tut. Sądu, Podatnik wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 22 ust. 1 e pkt 3 u.p.d.o.f. przez jego niezastosowanie i nieuznanie kosztów nakładów poniesionych przez Skarżącego na nieruchomość stanowiącą aport, za koszty uzyskania przychodów,
2) naruszenie przepisów prawa proceduralnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się organu do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2018 r. sygn. akt II FSK 1533/16, przez brak zastosowania w decyzji wykładni przepisów prawa, w szczególności art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f., a w konsekwencji odmowę ustalenia stanu faktycznego w sposób wyczerpujący,
b) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 w zw. z art. 120 w zw. z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa przez:
- dokonanie dowolnej oceny dowodów przez naruszenie zasad logiki, zgodności z doświadczeniem życiowym oraz dokonywanie wyłącznie ich subiektywnej oceny, wpisującej się w przyjętą przez organ a priori tezę, iż to wyłącznie na Skarżącym ciąży obowiązek wykazania wysokości nakładów poniesionych na nieruchomość, wniesioną aportem do spółki z o.o., pomimo iż gestorem postępowania administracyjnego jest organ, który miał możliwość przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, jak również przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez Skarżącego celem ustalenia wysokości tych nakładów,
- niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, wadliwe zebranie materiału dowodowego, a w konsekwencji wadliwie ustalony stan faktyczny, z uwagi na brak ustalenia wysokości nakładów poniesionych na nieruchomość.
W uzasadnieniu zarzucił, że organ wydał rozstrzygnięcie sprzeczne z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1533/16, z którego wykładni art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. wynika, że w pojęciu "wydatki na nabycie" mieszczą się również wydatki na wytworzenie składnika majątkowego - w rozpatrywanej sprawie nakłady na nieruchomość. Tymczasem organ w skarżonej decyzji sformułował tezę, że organ podatkowy nie jest zobowiązany do oszacowania kosztów uzyskania przychodów w sytuacji, gdy podatnik zaniedbuje swoje obowiązki w zakresie dokumentowania zdarzeń gospodarczych.
Skarżący uważa też za błędną tezę organu, że nie istnieją żadne materialne dowody wskazujące wprost na zaistnienie zdarzeń związanych z ponoszeniem kosztów na działkach i ich finansowaniem przez Skarżącego ze swojego majątku. Gdyby organ od samego początku prowadził postępowanie w sposób prawidłowy, Skarżący miałby możliwość łatwiejszego przekazania dowodów w postępowaniu. Jednak prowadzenie postępowania w sposób przewlekły i wadliwy, prowadzi do wniosku, że organ po wielu latach nie zajmuje się już rzetelnym gromadzeniem dowodów, a jedynie ponownie ocenia (w sposób niekorzystny dla Skarżącego) fakt nieprzedłożenia pełnej dokumentacji zdarzenia gospodarczego.
Organ powinien przyjąć powyższą interpretację NSA i w sposób faktyczny dążyć do ustalenia wysokości kosztów podatkowych.
Pomimo związania powyższym wyrokiem NSA, organ nie dokonał żadnych nowych ustaleń, nie przeprowadził żadnych nowych dowodów, nie zastosował się do przedstawionej wykładni art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f., a jedynie dokonał ponownie oceny dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, z pominięciem operatu przedstawionego przez Skarżącego, a także oddalając wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.
Skarżący zarzucił, że DIAS w ślad za organem I instancji, wydając skarżoną decyzję oparł ją na dowolnej (a nie swobodnej) ocenie zebranego materiału dowodowego, naruszającej zasady logiki i sprzecznej z doświadczeniem życiowym oraz pominął okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i dla ustalenia jej stanu faktycznego. Organ założył bowiem, że skoro sam Skarżący nie potrafi podać dokładnej kwoty wysokości nakładów poniesionych na nieruchomość, to wysokości takich nakładów nie da się ustalić na podstawie innych dowodów, a w konsekwencji nie uwzględnił wysokości tych nakładów jako kosztów uzyskania przychodów.
W odpowiedzi na skargę DIAS w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, bowiem Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania względem kontrolowanej decyzji środków określonych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji mogłoby bowiem nastąpić w razie stwierdzenia naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała.
Na wstępie trzeba wskazać, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd związany jest oceną prawną wynikającą z prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1533/16.
W wyroku tym dokonana została wykładnia spornego przepisu art.22 ust.1e pkt 3 u.p.d.o.f. oraz sformułowane zostały zalecenia dla dalszego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., że użyte w art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. sformułowanie: "wydatków na nabycie" nie powinno podlegać wykładni ścieśniającej, ograniczającej jego zakres wyłącznie do wydatków na zakup określonego składnika majątkowego, (...),a z gramatycznej wykładni tego przepisu nie wynika, iż "nabycie" nie może obejmować także wzniesienia lub rozpoczęcia wznoszenia budynku na gruncie. Jeżeli zatem właściciel gruntu poniósł koszty budowy, kosztem nabycia takiej, zabudowanej już nieruchomości lub z rozpoczętą jego budową, będą wydatki na zakup gruntu oraz wydatki na wzniesienie lub wznoszenie budynku. Gdyby intencją ustawodawcy było uzależnienie zaliczenia do kosztów podatkowych objęcia udziałów od zakupu składnika majątkowego, dałby temu wyraz wprost w przepisie prawa wskazując, że kosztem są wydatki poniesione na zakup składnika majątkowego. Prawidłowość powyższego stanowiska potwierdza fakt, że od 1 stycznia 2015 r. w art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. zawarte jest zastrzeżenie, że kosztem uzyskania przychodów są także faktycznie poniesione wydatki na wytworzenie tych składników majątku, co usunęło oczywiste niedopatrzenie ustawodawcy. Także, w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2330) wskazano, że zmiana ta miała charakter dostosowawczy, mający na celu wyeliminowanie problemów interpretacyjnych w przypadku, gdy przedmiotem wkładów niepieniężnych są składniki majątku powstałe w inny sposób niż przez ich nabycie, tj. wytworzenie składnika majątku.
W ocenie NSA, na gruncie art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. nie ma racjonalnego uzasadnienia czynienie rozróżnienia wydatków na zakup budynku i wydatków na budowę lub na wybudowanie go we własnym zakresie na wcześniej nabytym gruncie. Do takiego, sztucznego rozróżnienia, dochodzi zaś, gdy do kosztów uzyskania przychodu z objęcia udziałów w spółce kapitałowej zaliczymy wydatek na nabycie zabudowanego gruntu, a odmówimy zaliczenia do tych kosztów wydatku na wzniesienie lub wznoszenie budynku po zakupie gruntu, a przed jego wniesieniem aportem do spółki. Za uznaniem, iż kosztem podatkowym objęcia udziałów jest także kwota wydatków poniesionych na wzniesienie lub wznoszenie budynku przemawia również wykładnia celowościowa i funkcjonalna przepisu art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. Celem ustawy o podatku dochodowym jest opodatkowanie dochodu, czyli różnicy między uzyskanym przysporzeniem, a obciążającym je kosztem tak, aby opodatkowaniu podlegały kwoty faktycznie powiększające majątek podatnika. Dokonując interpretacji art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. należy zatem uznać, że kosztem podatkowym objęcia udziału jest każdy wydatek poniesiony na nabycie składnika majątkowego, który w wyniku aportu przechodzi z majątku prywatnego podatnika do majątku spółki kapitałowej. Dopiero przyjęcie takiej wykładni pozwala na prawidłowe określenie puli kosztów podatkowych.
Skoro w sprawie przedmiotem aportu było prawo własności nieruchomości wraz z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego typu szeregowego trzysegmentowego zaawansowanego w 30% - co potwierdza zapis § 1 lit. c umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 26 maja 2011 r. nr rep. A 1893 za 2011 r. - kosztem dla podatnika powinna stać się kwota odzwierciedlająca faktyczne wydatki poniesione przez niego na nabycie nieruchomości wniesionej aportem, a te obejmują także wydatki poniesione na wzniesienie lub wznoszenie budynku.
W związku z tym NSA zalecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy podjąć działania służące ustaleniu i wyjaśnieniu stanu faktycznego. m.in. w zakresie ustalenia rodzaju oraz kwot wydatków poniesionych przez Skarżącego.
W ocenie Sądu, organ podatkowy wypełnił zalecenia wynikające z wydanego w sprawie wyroku i dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. uznając, że wydatki poniesione przez Skarżącego w odniesieniu do wytworzonego składnika majątku, tj. nabyte materiały i nabyte usługi, stanowią koszt uzyskania przychodu. Obecnie kwestia wykładni przepisu art.22 ust.1e pkt 3 u.p.d.o.f. nie jest przedmiotem sporu, natomiast zastrzeżenia organu dotyczą braku udokumentowania wydatków poniesionych na prace budowlane związane z wytworzeniem składnika majątku.
Zdaniem Sądu, organ prawidłowo uznał, że to na Podatniku spoczywa ciężar wykazania, jakie wydatki poniósł na wytworzenie składnika majątku i prawidłowego ich udokumentowania. Podatnik był wzywany do przedstawienia faktur czy rachunków dokumentujących nabycie materiałów budowlanych lub usług, ale dowodów takich nie przedstawił. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze nie nastąpiło to "z winy organu", w związku z przewlekłym prowadzeniem postepowania. Skarżący konsekwentnie twierdzi, że nie posiadał żadnych dowodów nabycia materiałów lub usług budowlanych, ponieważ budowę prowadził samodzielnie "systemem gospodarczym". Przedstawiony przez Skarżącego operat sporządzony przez biegłego zakresu szacowania nieruchomości stanowi dowód wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości, w tym wartości udziału posiadanego przez Skarżącego, lecz nie dowodzi wysokości wydatków poniesionych tytułem nakładów przez Skarżącego. Organ nie kwestionował, że nakłady poczynione na nieruchomość miały istotnie taką wartość jaka wynika z operatu szacunkowego, a operat ten stanowi dowód w postępowaniu. Z tego względu brak było podstaw do powołania przez organ biegłego w celu sporządzenia opinii na temat wartości nakładów poczynionych na nieruchomości, a zatem zasadnie organ odmówił przeprowadzenia takiego dowodu jako nieprzydatnego dla rozstrzygnięcia sprawy.
Jak wyżej wskazano, w świetle art. 22 ust.1e pkt 3 u.p.d.o.f. za koszt uzyskania przychodu mogą być uznane wydatki faktycznie poniesione przez Podatnika na nabycie nieruchomości wniesionej aportem, w tym także wydatki poniesione na wzniesienie lub wznoszenie budynku. Podatnik nie udowodnił, ani nawet nie uprawdopodobnił, że to on te wydatki poniósł. Nie przedstawił żadnych faktur, czy rachunków dotyczących nabycia materiałów budowlanych, jak też usług, nie wskazał żadnego dostawcy materiałów, ani wykonawcy robót, na rzecz których wydatki te ponosił. Z jego wyjaśnień wynika, że budynek wznosił samodzielnie, przy wykorzystaniu własnych sił i środków i z pomocą członków rodziny, że do wykonania tych robót nie były zatrudniane żadne inne osoby ani firmy; nie był wykorzystywany dźwig ani żaden sprzęt specjalistyczny; nie były również wykonywane instalacje,
Sąd podziela w całości dokonaną przez organ odwoławczy ocenę zebranego materiału dowodowego.
Zasadnie wskazał organ, że w kontekście wykładni art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f., za wydatki faktycznie poniesione należy rozumieć wydatki, które w rzeczywistości zostały zapłacone przez Podatnika. Tymczasem w niniejszej sprawie nie istnieją żadne dowody wskazujące na poniesienie przez niego kosztów robót budowlanych związanych z przedmiotową inwestycją.
W ocenie Sądu, postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, przy biernej postawie samego Podatnika, który był bezskutecznie wzywany o przedstawienie dowodów poniesienia wydatków, a na pytania organu, gdzie dokonywał nabycia towarów i usług odpowiadał enigmatycznie ( np. "beton z polskiej betoniarni" itp.) mimo że to na nim spoczywał ciężar wykazania poniesienia wydatków określonego rodzaju, w celu ich zarachowania w ciężar kosztów uzyskania przychodów.
Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów art.153 P.p.s.a., jak też przepisów postępowania podatkowego. W ślad za wyrokiem NSA organ odwoławczy dokonał zmiany wykładni przepisu art.22 ust.1e pkt 3 u.p.d.o.f. i przeprowadził postępowanie dowodowe, lecz brak wskazania przez Podatnika dowodów poniesienia wydatków uniemożliwiło ich zaliczenie w ciężar kosztów uzyskania przychodów. W ocenie Sądu nie można zarzucić organowi braku inicjatywy dowodowej czy niekompletności materiału dowodowego, skoro istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności tj. wysokości wydatków poniesionych przez Skarżącego organ nie mógł ustalić bez aktywności Skarżącego, tj. bez wykazania, jakiego rodzaju były to wydatki i przedstawienia dowodów, że to Skarżący za nie zapłacił. Dowody te nie mogły być zastąpione dowodem świadczącym o wartości nakładów (operatem szacunkowym), ponieważ nie wynika z niego, że nakłady te zostały poniesione przez Podatnika. Zarzucając brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy Skarżący nie wskazał jakie okoliczności i przy pomocy jakich środków dowodowych organ powinien przeprowadzić.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani postępowania podatkowego, dlatego na podstawie art.151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI