Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

I SA/Rz 544/20

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

I SA/Rz 544/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2020-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Surmacz /przewodniczący/
Jarosław Szaro
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 381/21 - Wyrok NSA z 2025-01-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2096
art.24 § 3, art.138 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2015 poz 2156
art.5 ust.7, art. 90 ust. 3d
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi F. S.-R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu części dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem do budżetu Gminy Miejskiej w kwocie 23 301,15 zł 1) oddala skargę 2) zarządza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącej F.S.-R. zwrot kwoty 233 (słownie: dwieście trzydzieści trzy) złote tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO), po rozpatrzeniu odwołania F.S. (dalej: Skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], określającej wysokość dotacji pobranej nienależnie oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za rok 2016, uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej wysokości dotacji określonej do zwrotu i określiło obowiązek zwrotu do budżetu Gminy Miejskiej kwoty 23 301,15 zł wraz z odsetkami.
Jak wynika z akt sprawy w powadzonym przez Skarżącą przedszkolu w dniach od [...] lutego 2017 r. do [...] maja 2017 r. przeprowadzono postępowanie kontrolne w zakresie prawidłowości wykorzystania udzielonej dotacji gminnej za 2016 r., której efektem było wydanie przez Prezydenta Miasta decyzji z dnia [...] listopada 2017r. nr [...], orzekającej obowiązek zwrotu części nienależnie pobranej dotacji w wysokości 39 014,80 zł oraz kwoty 37 973,50 zł jako dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczaniem.
Zarówno ww. decyzja, jak i następna decyzja organu I instancji z dnia [...] czerwca 2018 r. zostały uchylone przez SKO z uwagi na konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.
Ostatecznie Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], określił Skarżącej obowiązek zwrotu do budżetu Gminy Miejskiej kwoty 76 573,30 zł tytułem części środków dotacji przyznanej na dofinansowanie realizacji zadań przedmiotowego przedszkola w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej w roku 2016, w tym kwoty 39 014,80 zł stanowiącej kwotę dotacji pobranej nienależnie wraz z odsetkami oraz kwoty 37 558,50 zł stanowiącej kwotę dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami.
Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 ze zm. – dalej: u.s.o.), w brzmieniu obowiązującym w 2016 r. oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2017 poz. 2077 ze zm. – dalej: u.f.p.). Wskazał ponadto, że kwestie zasad naliczania i wykorzystania, wypłacanych z budżetów właściwych jednostek samorządu terytorialnego, dotacji dla niepublicznych szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek podlegały regulacji art. 90 u.s.o. Organ I instancji podkreślił, że środki otrzymane w ramach dotacji w kontrolowanym okresie mogły być przeznaczone wyłącznie na realizację zadań dotowanego przedszkola w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w oparciu o dowód
z przesłuchania świadków: J.J., R.P. oraz przesłuchania Skarżącej, organ zakwalifikował następujące wydatki jako wykonanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem: zakupy spożywcze, raty leasingu operacyjnego, zakup polisy OC, zakup usługi telekomunikacyjnej dla numeru niepowiązanego z działalnością przedszkola, zakup czajnika elektrycznego, wynagrodzenie dla osoby zatrudnionej na stanowisku nauczyciela (osoba ta nie posiadała stosownych kwalifikacji do bycia nauczycielem przedszkola), zakup kart upominkowych dla pracowników, zakup porcelanowej zastawy stołowej, zapłatę za ubezpieczenie dzieci i pracowników. Wskazano, że łączna wysokość zakwestionowanych wydatków wyniosła 37 558,50 zł. Organ I instancji ocenił, że wydatki te nie są związane z kształceniem dzieci, ich wychowaniem i opieką, w tym profilaktyką społeczną - wyczerpują zatem kwalifikacje z art. 5 ust. 7 u.s.o. Organ I instancji ustalił ponadto, że część dotacji w kwocie
39 014,80 zł została pobrana nienależnie - jest to część dotacji pobranej na pięcioro dzieci 6-letnich posiadających odroczenie od realizacji obowiązku wychowania przedszkolnego oraz na jedno dziecko 6-letnie posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...]. Organ odwoławczy zaaprobował ustalenia dokonane przez organ I instancji w zakresie wykorzystania samochodu marki [...], wskazując, że Skarżąca nie wykazała, aby przedmiotowy pojazd był wykorzystywany na potrzeby przedszkola wynikające z art. 90 ust. 3d u.s.o. Zdaniem tego organu, w przedmiotowej sprawie brak jest powiązania takiej działalności z koniecznością posiadania samochodu osobowego. SKO w tym zakresie powołało się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z 13 września 2018 r. sygn. I GSK 2329/18, w którym podkreślono konieczność wykazania, że samochód jest wykorzystywany ściśle z celami kształcenia, wychowania i opieki nad dziećmi. W przekonaniu SKO to na podmiocie dotowanym ciąży obowiązek wykazania, że dotacja wykorzystana została zgodnie z przeznaczeniem. Organ odwoławczy zaaprobował ustalenia dokonane przez organ I instancji wskazując, że dokonano analizy każdego z zakwestionowanych wydatków finansowanych ze środków dotacji. Wyjaśniono, że niezgodnie z przeznaczeniem sfinansowano m. in. zakup artykułów spożywczych. Dodano, że wydatki na wynagrodzenie dla nauczyciela nieposiadającego stosownych kwalifikacji do zajmowania tego stanowiska nie zostały poniesione w sposób uzasadniający ich pokrycie z dotacji. Wskazano ponadto, że pozostałe zakwestionowane wydatki, w tym zakup polisy OC, zapłata za badania lekarskie oraz zakup kart upominkowych dla pracowników, zapłata za ubezpieczenie dzieci i pracowników (pokrywane przez rodziców z wpisowego) również nie służą realizacji celu wskazanego w art. 90 ust. 3d u.s.o. W odniesieniu do kwestii nienależnie pobranej dotacji w wysokości 39 014,80 zł, SKO wyjaśniło, że statut przedszkola w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r, wykluczał prowadzenie wychowania przedszkolnego dla dzieci sześcioletnich z odroczonym obowiązkiem szkolnym. W ocenie organu odwoławczego, Skarżąca w tym zakresie nie udowodniła, że otrzymana kwota dofinansowania została przeznaczona na realizację preferowanych przez dotującego celów, należało do niej wykazanie nie tylko faktu poniesienia wydatku (pochodzącego ze środków publicznych), ale także zasadności pokrycia tego wydatku w świetle art. 90 ust. 3d u.s.o.
Powyższa decyzja SKO została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej: WSA) z dnia 15 października 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 512/19.
W uzasadnieniu wyroku WSA za nieusprawiedliwione uznał stanowisko organów dotyczące zwrotu dotacji pobranej nienależnie, stwierdzając, że o dotacji pobranej nienależenie można mówić w przypadku, kiedy została pobrana bez podstawy prawnej. W przekonaniu Sądu w rozpoznawanej sprawie dotacja została pobrana zgodnie z prawem, a podstawą do jej pobrania były obowiązujące w 2016 r. przepisy u.s.o. (art.14 ust.1 ust. 1a u.s.o.).
Natomiast odnośnie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, Sąd wskazał, że wykorzystanie dotacji w taki sposób polega w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona albo na realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach odrębnych stanowiących o sposobie udzielania i rozliczania dotacji. Sąd odniósł się do charakteru omawianych dotacji, wskazując, że są one dotacjami podmiotowo-celowymi, a nie tylko podmiotowymi, gdyż udziela się ich jednostkom spoza sektora finansów publicznych na dofinansowanie ich bieżącej działalności statutowej, ale również na konkretny cel - realizację dofinansowania konkretnych zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Dotację oświatową można wydatkować na cele ściśle związane z procesem kształcenia uczniów szkoły. W konsekwencji, orzeczenie zwrotu przyznanej dotacji jest możliwe tylko wtedy, gdy w postępowaniu
o jej zwrot organ jednoznacznie wykaże, że dotacja nie była wykorzystana na dofinansowanie zadań placówki w zakresie określonym w art. 90 ust. 3d u.s.o.
W ocenie WSA wymogów tych w niniejszej sprawie nie spełniono odnośnie wydatków na zakup środków żywnościowych, zapłatę rat leasingowych oraz wynagrodzenia nauczyciela. WSA uznał, że organy nie wykazały, że wydatki te nie mieszczą się w zakresie zadań wskazanych w przepisie art. 90 ust. 3 d u.s.o. Za zasadne uznał natomiast zakwestionowanie wydatków na zakup produktów, co do których istnieją wątpliwości, że mogły być wydawane jako poczęstunek dla dzieci (np. kawa). Za nieprawidłowe Sąd uznał stanowisko organów kwestionujące wydatki z dotacji na wynagrodzenie nauczyciela M.G..
Natomiast w zakresie kosztów obsługi rat leasingowych, Sąd podzielił stanowisko organów, że w określonych przypadkach mogą być one pokryte z dotacji, której celem jest finansowanie kształcenia, wychowania i opieki, zawracając jednakże uwagę, że SKO w uzasadnieniu wydanej decyzji uznało, że jedynie potencjalna możliwość wykorzystywania pojazdu zgodnie z celami ustawowymi nie pozwala na uznanie rat leasingowych za spełniające ten warunek, podczas gdy w rozpoznawanej sprawie Skarżąca wskazywała na konkretne okoliczności, z których wynikało do jakich celów pojazd był wykorzystywany i te okoliczności winny być poddane ocenie pod kątem spełnienia kryterium wykorzystania pojazdu do celów w zakresie kształcenia, wychowania i opieki.
Za prawidłowe Sąd uznał stanowisko organów kwestionujące wydatki na zakup czajnika, zastawy stołowej, bonów upominkowych stwierdzając, że sama Skarżąca potwierdziła, że wydatki te błędnie zostały sfinansowane z dotacji oraz na ubezpieczenie, wskazując, że ubezpieczenie dzieci czy pracowników nie należy do zadań z zakresu kształcenia, wychowania i opieki, nie zachodzi zatem związek z celem wskazanym w art. 90 ust. 3 u.s.o.
SKO w Tarnobrzegu decyzją z dnia [...] stycznia 2020r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując temu organowi w szczególności na konieczność szczegółowego odniesienia się do wyjaśnień strony, dokonania analizy zakupów produktów spożywczych, a także oceny pod kątem spełnienia kryterium wykorzystania pojazdu do celów w zakresie kształcenia, wychowania i opieki.
Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta określił Skarżącej prowadzącej Przedszkole Niepubliczne [...] w M. obowiązek zwrotu do budżetu Gminy Miejskiej kwoty 24 437,15 zł wraz z odsetkami, tytułem części środków dotacji przyznanej na dofinansowanie realizacji zadań ww. przedszkola w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej w roku 2016, jako dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Decyzja ta została uchylona przez SKO powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. - w części dotyczącej wysokości dotacji określonej do zwrotu i w tym zakresie organ odwoławczy określił w stosunku do Skarżącej obowiązek zwrotu do budżetu Gminy Miejskiej kwoty 23 301,15 zł wraz z odsetkami.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestie zasad naliczania i wykorzystania, wypłacanych z budżetów właściwych jednostek samorządu terytorialnego, dotacji dla niepublicznych szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek podlegały regulacji art. 90 ust. 3d u.s.o, zgodnie z którym dotacje są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:
pokrycie wydatków bieżących szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki, w tym na:
wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej szkołę, przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora szkoły, przedszkola lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego,
sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 5 ust. 7 - z wyjątkiem wydatków na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji i udziałów lub wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego;
zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, obejmujących:
książki i inne zbiory biblioteczne,
środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w szkołach, przedszkolach i placówkach,
sprzęt sportowy i rekreacyjny,
meble,
pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości ustalonej w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości, w momencie oddania do używania.
Organ odwoławczy podkreślił, że środki otrzymywane w ramach dotacji mogły być w kontrolowanym okresie przeznaczone jedynie na realizację zadań dotowanego przedszkola w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. W ramach dofinansowania realizacji zadań placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki mieści się praktycznie cała jej podstawowa działalność i z dotacji mogą być finansowane wszystkie potrzeby związane z jej funkcjonowaniem w związku z realizacją zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Za jedynie wyraźne wykluczenie uznaje się finansowanie wydatków majątkowych w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, a ustalenie zasady finansowania wydatków "pośrednich" nie może być arbitralne i mechaniczne.
Ponadto SKO wskazało, że przepis art. 90 u.s.o. został uchylony z dniem
1 stycznia 2018 r. na mocy art. 80 pkt 16 u.f.z.o., nowe regulacje zawierają przepisy rozdziału 3 u.f.z.o. Organ podkreślił, że zgodnie z wiążącym organy w niniejszym postępowaniu stanowiskiem WSA w Rzeszowie wyrażonym w wyroku z dnia 15 października 2019 r., (I SA/Rz 512/19), orzeczenie zwrotu przyznanej dotacji jest możliwe tylko wówczas, gdy w postępowaniu o jej zwrot organ jednoznacznie wykaże, że dotacja nie była wykorzystywana na dofinasowanie zadań placówki w zakresie objętym w art. 90 ust. 3d u.s.o.
Według organu odwoławczego w zakresie rat leasingu operacyjnego samochodu Audi A6, organ I instancji przeprowadził wnikliwe i wyczerpujące postępowanie dowodowe, w wyniku którego słusznie stwierdził, że wydatek ten nie może być pokryty z dotacji przeznaczonej na kształcenie i opiekę, ponieważ nie zostało wykazane by przedmiotowy samochód był wykorzystywany wyłącznie na potrzeby realizacji zadań określonych w art. 90 ust. 3 d pkt 1 u.s.o. Organ II instancji podkreślił, że stanowisko powyższe jest zgodne z poglądem NSA.
W ocenie SKO również pozostałe zakwestionowane wydatki tj. zakupy polisy OC, zakup kart upominkowych dla pracowników, usługi telekomunikacyjnej dla niepowiązanego numeru, zapłata za ubezpieczenie dzieci i pracowników, zakup kawy, zastawy stołowej oraz czajnika elektrycznego, który nie znajduje się w placówce, zasadnie zostały przez organ I instancji uznane za nieprzyczyniające się bezpośrednio do realizacji celu, o którym mowa w art. 90 ust. 3 d u.s.o., czyli zadań w zakresie wychowania, kształcenia i opieki.
Natomiast stanowisko organu I instancji odnośnie wydatków na zakup środków żywnościowych organ odwoławczy uznał za wadliwe, w zakresie w jakim zakwestionowano zakup przez przedszkole gotowych posiłków. Zdaniem SKO koszt posiłku na wycieczce w czerwcu ( 536 zł) oraz koszt potraw wigilijnych w grudniu (600 zł) należało zakwalifikować jako wydatek edukacyjno-wychowawczy, gdyż przepisy u.s.o. nie zakazują podmiotom prowadzącym niepubliczne przedszkola pozyskiwania innych środków na bieżące wydatki przedszkola, a ewentualne pobieranie opłat od rodziców dzieci uczęszczających do przedszkola nie zmienia zasady, że wydatek bieżący - ponoszony w celu realizacji zadań placówki, w zakresie opisanym art. 90 ust. 3d u.s.o. - jest wydatkiem określonym tym przepisem.
Na powyższą decyzję organu odwoławczego Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, umorzenie postępowania oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według obowiązujących przepisów.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Skarżąca zarzuciła:
I. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), przez wydanie ponownej decyzji przez organ sprzecznie z treścią i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie sygn. I SA/Rz 512/19, niezastosowanie się organu do wskazanych w powyższym wyroku okoliczności, które należało wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, w szczególności w zakresie leasingu pojazdu, przez co organ naruszył zasadę związania organów wskazaniami dotyczącymi okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy;
2) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 138 § 1 w zw. z art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U.2020 poz. 256 – dalej: K.p.a.), przez uchylenie decyzji organu I instancji w części dotyczącej wysokości dotacji określonej do zwrotu i określeniu nowej kwoty do zwrotu, podczas gdy część decyzji I instancji dotycząca wysokości dotacji określonej do zwrotu jest całością rozstrzygnięcia I instancji określonego w art. 107 § 1, oraz brak ustalenia dat naliczania odsetek od poszczególnych kwot;
3) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 15 K.p.a. poprzez brak merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ lI instancji w sytuacji, gdy zgodnie z K.p.a. organ ten nie jest organem kasacyjnym, lecz zobowiązany jest merytorycznie rozpoznać sprawę na podstawie zgromadzonych dowodów, a nie na podstawie stanowiska organu I instancji;
4) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 8, art. 24 § 3 i art. 80 K.p.a. poprzez brak rozpatrzenia, odniesienia się i uchylenia decyzji w sytuacji i wobec zarzutu prowadzenia postępowania kontrolnego, postępowania administracyjnego, przygotowania decyzji administracyjnych przez tego samego pracownika organu administracji, to jest zaistnienia przesłanek wyłączających pracownika wobec uzasadnionych poważnych wątpliwości co do bezstronności pracownika oraz organu, naruszenie zasady pogłębiania zaufania strony do władzy publicznej, prowadzenie postępowania w sposób zmierzający do realizacji własnych wniosków kontrolnych przez tego samego pracownika pomimo wielokrotnego stanowiska organu odwoławczego co do błędów w postępowaniu administracyjnym i zaistnienia przesłanek do uznania stanowiska strony;
5) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7 i art. 8 § 1 i 2 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, w tym stanu faktycznego i prawnego, oraz podejmowanie działań sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych, polegających na odstąpieniu bez żadnego uzasadnienia od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw tego samego rodzaju i w stosunku do tego samego podmiotu (strony) w kwestii finansowania leasingu pojazdu;
6) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 75, art. 77 i art. 80 w zw.
z art. 7 K.p.a. polegającym na pominięciu przedstawianych dowodów, nieuwzględnienie jako dowodów dokumentów w sprawie złożonych przez stronę, co w szczególności dotyczy dowodów wykorzystania pojazdu do celów przedszkola, niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, bezpodstawnym i nieuzasadnionym odmówieniu mocy dowodowej dowodom przedstawionym przez stronę, wskutek tego niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy pomimo tego, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, i co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i błędnych ustaleń faktycznych i prawnych, co w szczególności dotyczy leasingu pojazdu;
7) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez: - brak konkretnego uzasadnienia co do każdego konkretnego i zakwestionowanego wydatku, z przytoczeniem uzasadnienia prawnego i wyjaśnieniem podstaw prawnych, przez co zaistniał brak wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, - brak odniesienia się i uzasadnienia wobec zarzutu naruszenia bezstronności organu i pracownika prowadzącego postępowanie administracyjne, - brak odniesienia się do zarzutu naruszenia przez organ dotujący własnej, ukształtowanej w poprzednich latach praktyki w zakresie finansowania leasingu pojazdu, czy naruszył zasady art. 8 § 2, - brak odniesienia się do zarzutów naruszenia przepisów K.p.a. w prowadzonym postępowaniu w I instancji, co stanowi naruszenie przepisu, uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji i zrozumienie tych motywów, oraz w stopniu istotnym wpływa na wynik sprawy;
II. Naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:
1) art. 90 ust. 3d i art. 5 ust. 7 u.s.o. oraz przepisów art. 124 ust. 3, art. 131, art. 152 ust. 4, art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.- dalej: u.f.p.) poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, iż określone wydatki, które zgodnie z art. 90 ust. 3d w zw. z art. 5 ust. 7 stanowią tzw. wydatki kwalifikowane do pokrycia z dotacji, ponoszone przez organ prowadzący na rzecz przedszkola, nie stanowią wydatku bieżącego, który może być pokryty z udzielonej dotacji, podczas gdy zgodnie z przepisami jest to wydatek bieżący, który może być pokrywany z dotacji udzielanych na podstawie art. 90 u.s.o. jako realizujący cele należące do zadań szkół z zakresu kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, o których mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o. i dopuszczony przez ten przepis,
2) art. 90 ust. 3d w zw. z art. 5 ust. 7 u.s.o. poprzez błędną interpretację, iż ustawa dopuszcza pokrywanie z dotacji jedynie wydatków bezpośrednio realizujących cele kształcenia, wychowania i opieki, co jest wprost sprzeczne z treścią przepisu art. 90 ust. 3d pkt 1 lit. b w zw. z art. 5 ust. 7;
3) art. 126, art. 131 i art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych w zw. z art. 90 ust. 3d u.s.o. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że dotacja oświatowa udzielona skarżącej została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;
4) art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 90 ust. 3d u.s.o. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że dotacja oświatowa udzielona skarżącej została pobrana nienależnie na dzieci będące faktycznymi uczniami i uczęszczające do przedszkola;
5) przepisów Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji z budżetu Miasta dla szkół niepublicznych posiadających uprawnienia szkoły publicznej, niepublicznych przedszkoli i innych form wychowania przedszkolnego, oraz Uchwały Nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. zmieniającej w/w Uchwałę, szczególnie: § 1 pkt 3 Uchwały z [...] grudnia 2015 r. uchylającej § 5 ust. 6 pkt 2 Uchwały z [...] listopada 2015, § 5 ust. 7 w zmienionym brzmieniu.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca zarzuciła, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku WSA w Rzeszowie sygn. I SA/Rz 512/19, m.in. w zakresie rat leasingu za pojazd. Odnosząc się do kwestii tzw. "wydatków pośrednich", Skarżąca wskazała, że przy działaniu placówki takiej jak przedszkole realizowane są wydatki związane bezpośrednio z bieżącym realizowaniem zadań edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych, jak również wydatki, które jedynie w sposób pośredni mogą dotyczyć tej pierwszej sfery związanej w edukacją, wychowaniem i opieką, będąc wydatkami organu prowadzącego określonymi w art. 5 ust. 7 u.s.o. Zdaniem Skarżącej, organ I instancji nie przedstawił należytego uzasadnienia prawnego dla uznania obowiązku zwrotu dotacji jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Przepis art. 90 ust. 3d w roku 2016 wprost odnosił się do art. 5 ust. 7 u.s.o., a więc finansowania zadań organu prowadzącego, czyli wydatków, które organ bezpodstawnie i niezasadnie nazywa "nierealizującymi zadań w zakresie wychowania, kształcenia i opieki". W zaskarżonej decyzji organ II instancji powtórzył argumentację z poprzednio uchylonej decyzji, a jedynie dodatkowo stwierdził, że te wydatki nie realizują celów wychowawczych, opiekuńczych i kształceniowych, nie uzasadnił jednak swojego stanowiska.
Ponadto Skarżąca podniosła, że postępowanie administracyjne w ramach organu I instancji było prowadzone przez p. B.G., głównego specjalistę Koordynatora ds. przedszkoli w Urzędzie Miasta. Ta sama osoba przeprowadzała także kontrolę pobrania i wydatkowania dotacji w przedszkolu prowadzonym przez Skarżącą oraz sporządziła wszystkie wydane w sprawie decyzje. Skarżąca zarzuciła, że połączenie w jednej, tej samej osobie funkcji kontrolnych oraz prowadzenia postępowania administracyjnego i sporządzania decyzji, czyli funkcji rozstrzygających, w jawny i rażący sposób narusza zasady bezstronności organu i pracowników, zapisane w szczególności w przepisach art. 8, 24 i 80 K.p.a., gdyż powoduje zaistnienie przesłanek uzasadniających poważne wątpliwości co do bezstronności pracownika oraz samego organu, stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania strony do władzy publicznej przez prowadzenie postępowania w sposób zmierzający do realizacji własnych wniosków kontrolnych przez tego samego pracownika, pomimo wielokrotnego stanowiska organu odwoławczego co do błędów w postępowaniu administracyjnym i wydanych dotychczas decyzjach oraz zaistnienia przesłanek do uznania stanowiska strony, uzasadniających uchylenie decyzji.
Skarżąca podniosła również, że w zakresie kosztów leasingu samochodu działała ona w pełnym zaufaniu do organu administracji, który dokonywał wcześniej kontroli wydatkowania dotacji poprzez miesięczne i coroczne badanie i zatwierdzanie rozliczenia dotacji pod względem merytorycznym w latach 2013-2015, co utwierdzało Skarżącą w przekonaniu, że to postępowanie jest prawidłowe. W zaskarżonej decyzji organ odstąpił od praktyki rozstrzygania spraw w tym samym stanie faktycznym
i prawnym, którą stosował od roku 2013, a decyzja nie zawiera uzasadnienia, wymaganego przepisem art. 8 § 2 Kp.a., czym rażąco złamano zasadę pogłębiania zaufania do czynności organu.
Odnośnie zarzutu nie uwzględnienia przepisów art. 90 ust. 3d oraz art. 5 ust. 7 u.s.o. skutkujące uznaniem dotacji za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, Skarżąca podniosła, że błędne jest stanowisko o niedopuszczalności dofinansowania z dotacji zadań "organu prowadzącego" przewidzianych w art. 5 ust. 7 u.s.o., czy też wydatków "pośrednio" realizujących cele wychowania, kształcenia i opieki. W istocie zadania tego organu, wobec braku samodzielności prawno-finansowej i prawno-organizacyjnej szkoły (przedszkola) w prawie polskim, są niemożliwe do oddzielenia od zadań szkoły, wobec czego przepis ten nie umożliwia prawidłowego oddzielenia wydatków podlegających pokryciu z dotacji od takich, które dofinansowaniu ze środków publicznych nie podlegają. Nie jest więc prawdziwa teza, jakoby dofinansowanie wszelkich "wydatków organu prowadzącego" powodowało brak korzyści po stronie uczniów takiej szkoły jako "bezpośrednich beneficjentów" dotacji. Skarżąca wskazała, że ustawa nie nakazuje wydatkowania dotacji na cele bezpośrednio związane z kształceniem, wychowaniem lub opieką, lecz na realizację zadań szkoły w tym zakresie, a wydatki obejmują każdy wydatek poniesiony na cele działalności przedszkola, co wyraźnie określa przepis art. 90 ust. 3d u.s.o. Takimi wydatkami są wydatki na ubezpieczenie OC oraz ubezpieczenie NNW dzieci oraz nauczycieli, które dotyczyły dzieci uczęszczających do przedszkola oraz pracowników. Ten wydatek realizuje cele określone w art. 5 ust. 7 u.s.o. zapewnienia bezpiecznych warunków wychowania i opieki. Tak zwane "karty upominkowe" są świadczeniem rzeczowym dla pracowników i stanowią element ich wynagrodzenia. Wynagrodzenia wraz ze wszystkimi składnikami, stanowią wydatki bieżące ponoszone na rzecz przedszkola (zatrudnienie i wynagrodzenie personelu przedszkola). Zgodnie
z przepisami kodeksu pracy, wynagrodzenia, premie i nagrody stanowią elementy świadczeń na rzecz pracowników, które także w przepisach dotyczących klasyfikacji wydatków budżetowych zawarte są w jednym paragrafie pod numerem 401. Jest to jednolity element wynagrodzenia pracowniczego. Odnośnie wydatków na czajnik
i zastawę stołową, Skarżąca podniosła, że takie drobne zakupy mieszczą się w ramach art. 90 ust. 3d pkt 2 lit. e u.s.o., który dopuszczał zakupy środków trwałych, w tym innych niż wymienione w punktach pod lit. a do d, czyli do kwoty nieprzekraczającej jednorazowej amortyzacji (3500 zł). Wobec powyższego, wydatki dotyczące: - zakupu drobnego wyposażenia, stanowią wydatek poniesiony na rzecz przedszkola i uczniów, określony w art. 90 ust. 3d pkt 2 lit. e u.s.o. - ubezpieczenia dotyczą realizacji zadań zapewnienia warunków działania i bezpieczeństwa w przedszkolu (art. 90 ust. 3d pkt 1 lit. b w zw. z art. 5 ust. 7 pkt 1), - kart upominkowych dla pracowników - dotyczą wydatków na wynagrodzenie, ponoszonych zgodnie z kodeksem pracy na rzecz pracowników przedszkola, co zgodnie z art. 236 ust. 3 pkt 1 u.f.p. stanowi wydatki bieżące, poniesione na cele określone w art. 90 ust. 3d 1 lit. b w zw. z art. 5 ust. 7 pkt 1 u.s.o. Według Skarżącej zakwestionowanie powyższych wydatków było bezzasadne.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko
i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, przy czym w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia według wyżej wymienionych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie SKO uchylające decyzję Prezydenta Miasta w części dotyczącej wysokości dotacji określonej do zwrotu i określające w stosunku do Skarżącej obowiązek zwrotu do budżetu Gminy Miejskiej kwoty 23 301,15 zł wraz z odsetkami.
Powodem uchylenia decyzji przez organ odwoławczy było uznanie za nieprawidłowe zakwestionowanie przez organ I instancji wydatków na zakup środków żywnościowych, w zakresie w jakim zakwestionowano zakup przez przedszkole gotowych posiłków. SKO podzieliło w tym zakresie stanowisko Skarżącej, że koszt posiłku na wycieczce w czerwcu ( 536 zł) oraz koszt potraw wigilijnych w grudniu (600 zł) należało zakwalifikować jako wydatek edukacyjno-wychowawczy, gdyż przepisy u.s.o. nie zakazują podmiotom prowadzącym niepubliczne przedszkola pozyskiwania innych środków na bieżące wydatki przedszkola, a ewentualne pobieranie opłat od rodziców dzieci uczęszczających do przedszkola nie zmienia zasady, że wydatek bieżący - ponoszony w celu realizacji zadań placówki, w zakresie opisanym art. 90 ust. 3d u.s.o. - jest wydatkiem określonym tym przepisem.
Odnośnie pozostałych zakwestionowanych wydatków tj. raty leasingu operacyjnego 12 x 1635,80 zł, zakup polisy OC w kwocie 205 zł, zakup kawy w kwocie 41,96 zł, zakup usługi telekomunikacyjnej dla numeru niepowiązanego z działalnością Przedszkola w kwocie 112,13 zł, zakup czajnika elektrycznego w kwocie 99,99zł, zakup kart upominkowych w kwocie 600 zł dla pracowników, zakup porcelanowej zastawy stołowej w kwocie 346,50 zł, zapłatę za ubezpieczenie dzieci i pracowników w kwocie 226,50 zł, SKO uznało za organem I instancji, że są to wydatki nieprzyczyniające się do realizacji celu, o którym mowa w art. 90 ust. 3 d u.s.o., tj. zadań w zakresie wychowania, kształcenia i opieki.
Na wstępie Sąd stwierdza, że nie podziela zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji.
Zdaniem Sądu, nietrafny jest zarzut wydania decyzji przez pracownika, który powinien podlegać wyłączeniu, stosownie do treści art.24 § 3 k.p.a.
Według tego uregulowania, bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.
Twierdzenia Skarżącej odnośnie występowania poważnych wątpliwości co do bezstronności pracownika są gołosłowne, skoro opierają się wyłącznie na tej okoliczności, że pracownica, która prowadziła kontrolę, przygotowała również decyzję wydaną w I instancji. Sytuacja taka jest typowa w organach administracji, które wykonują jednocześnie czynności kontrolne i orzecznicze, bowiem to właśnie ten pracownik, który wykonywał czynności kontrolne, gromadził dowody w postępowaniu, ma największą wiedzę na temat prowadzonego postępowania. To, że dany pracownik zajmuje się ogółem czynności prowadzących do wydania decyzji w jednej instancji nie świadczy o braku bezstronności. To nie dogłębna znajomość sprawy jest powodem wyłączenia, a stosunek do stron postępowania, który mógłby wpływać na niezależną ocenę i na bezstronność. Skarżąca nie wskazywała żadnych konkretnych okoliczności, które za brakiem bezstronności mogłyby przemawiać. Postępowanie kontrolne prowadzone było przez osoby należycie upoważnione i zgodnie z zasadami wyznaczonymi powołaną wyżej uchwałą Rady Miejskiej z dnia [...] listopada 2015r. nr [...]. Zmiana tej uchwały w zakresie prawa do kontrolowania pomieszczeń placówki pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, skoro po pierwsze Skarżąca w porozumieniu zawartym z Gminą Miejską w dniu [...] lutego 2016r. zgodziła się na wstęp kontrolujących do placówki (§ 4 ust.5), a po drugie nie kwestionowała, że czajnika i zastawy nie było w przedszkolu. Ponadto kwestia tych zakupów, jak wyżej wskazano, została prawomocnie przesądzona w wydanym w sprawie wyroku WSA.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 8 K.p.a. Przez utrwaloną praktykę należy rozumieć akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych. Praktyka taka przede wszystkim powinna być zgodna z prawem (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. II GSK 1513/19, publ. LEX nr 3025607).
W ocenie Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła, ponieważ poglądy i praktyka organów w zakresie klasyfikacji wydatków na raty leasingu pojazdu nie były jednolite. Co więcej, skoro dotychczasowe stanowisko organu w tym zakresie okazało się błędne, nie mogło być mowy o powielaniu tego błędu przez organ, co do wydatków za następnie lata. Z akt sprawy wynika, że o zmianie stanowiska organu dotującego co do zasad rozliczania dotacji w związku z wydatkami na raty leasingowe, osoby prowadzące niepubliczne placówki oświatowe były informowane na spotkaniu zorganizowanym w Urzędzie Miasta [.] w dniu 5 lutego 2016r., jeszcze przed upływem terminu rozliczenia dotacji za styczeń 2016r., co potwierdzają zeznania świadków J. J. i R.P.. Zmiana stanowiska przedstawiona na ww spotkaniu oparta była o poglądy doktryny i aktualne orzecznictwo. Skarżąca w tym spotkaniu brała udział, ale do nowych zasad się nie dostosowała.
W przekonaniu Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy i na jego podstawie dokonały prawidłowych ustaleń, których odzwierciedlenie znalazło wyraz w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć. Organ odwoławczy, wbrew zarzutom skargi, rozpatrzył sprawę merytorycznie, czego przejawem jest również uwzględnienie części zarzutów odwołania i reformacja rozstrzygnięcia. Wprawdzie w decyzji SKO powołało niewłaściwą podstawę prawną, tj. art.138 § 2 zamiast art.138 § 1 pkt 2 k.p.a., a w sentencji błędnie stwierdziło, że uchyla decyzję w części dotyczącej wysokości dotacji określonej do zwrotu, mimo że organ I instancji orzekał tylko o wysokości dotacji do zwrotu, to uznać należy, że pomimo pewnej nieudolności sformułowania, w istocie organ odwoławczy uchylił decyzję w części rozstrzygającej o zwrocie tej części kwoty dotacji, która dotyczyła zakupów żywnościowych, czemu SKO dało wyraz w uzasadnieniu. W pozostałym zakresie natomiast organ podzielił stanowisko organu I instancji, czyli utrzymał decyzję w mocy, choć tego wyraźnie nie wyartykułował, a co wynika z motywów podanych w uzasadnieniu.
Uchybienia powyższe, podobnie jak pewne niedostatki uzasadnienia decyzji organu II instancji, stanowią naruszenie przepisów postępowania, ale nie tego rodzaju, które przesądzają o konieczności uchylenia decyzji. Trzeba też mieć na względzie, że w sytuacji, gdy organ odwoławczy podziela ustalenia i akceptuje stanowisko organu I instancji, nie ma potrzeby szczegółowego powtarzania tych wszystkich ustaleń, które w decyzji I instancji się znajdują.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji, w zakresie kwestii procesowych, może być, oprócz stwierdzenia naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jedynie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konieczne jest więc w tym wypadku wskazanie uchybienia, któremu można przypisać cechy istotności, a także potencjalnego związku pomiędzy tym naruszeniem, a zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem. Wskazywane przez Skarżącą uchybienia natury proceduralnej nie miały doniosłego prawnie charakteru i jako takie nie mogą uzasadniać wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Bezpodstawny jest zarzutu braku ustalenia dat naliczania odsetek, bo nie stanowi to elementu rozstrzygnięcia, a może być umieszczone w decyzji jedynie w celach informacyjnych. Nie jest też trafny zarzut pominięcia przestawianych przez stronę dowodów, bo organ analizował i ocenił, w szczególności oświadczenia składane przez Skarżącą, co do sposobu wykorzystania pojazdu, a odmienna ocena tych dowodów niż chciałaby tego Skarżąca, nie świadczy o naruszeniu prawa.
Ponadto w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było konieczności szczegółowego uzasadnienia w zakresie każdego zakwestionowanego wydatku, bo w odniesieniu do większości z nich Sąd w powołanym wyżej wyroku przesądził, jak powinny być zakwalifikowane.
Kolejny zarzut skargi dotyczy naruszenia art.153 P.p.s.a. wobec wydania decyzji wbrew wytycznym wynikającym z zapadłego w sprawie wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 15 października 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 512/19.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wywiódł, że orzeczenie zwrotu przyznanej dotacji jest możliwe tylko wtedy, gdy w postępowaniu o jej zwrot organ jednoznacznie wykaże, że dotacja nie była wykorzystana na dofinansowanie zadań placówki w zakresie określonym w art. 90 ust. 3d u.s.o. Sąd podkreślił, że w ramach dotacji przysługującej placówkom niepublicznym nie mogą być finansowane wydatki ponoszone na cele pośrednio związane z działalnością dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą. Omawiane dotacje są dotacjami podmiotowo-celowymi, a nie tylko podmiotowymi, gdyż udziela się ich jednostkom spoza sektora finansów publicznych na dofinansowanie ich bieżącej działalności statutowej, ale również na konkretny cel - realizację dofinansowania konkretnych zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Dotację oświatową można wydatkować na cele ściśle związane z procesem kształcenia uczniów szkoły.
Dokonując obecnie kontroli zaskarżonej decyzji trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Powyższa regulacja wyraża zasadę związania oceną prawną przedstawioną w wyroku oraz konieczność podporządkowania się organów wskazaniom sądu co do dalszego postępowania. Wynika z niej również, że sąd rozstrzygający sprawę ponownie, o ile przepisy prawa nie uległy zmianie, także nie może dokonywać odmiennych od wyrażonych w poprzednim wyroku ocen prawnych. W sytuacji zatem, gdy mające w niniejszej sprawie zastosowanie przepisy prawa nie uległy zmianie, dla rozstrzygnięcia tej sprawy zasadnicze znaczenie ma ocena, czy organ dostosował się do ocen prawnych sformułowanych w uzasadnieniu wskazanego wyżej wyroku oraz czy wykonał zawarte w nim wskazania co do dalszego postępowania.
Zdaniem Sądu, orzekające w niniejszej sprawie organy zrealizowały obowiązki wynikające ze związania wskazanym wyżej wyrokiem Sądu, tj. zarówno uwzględniły oceny prawne w nim przedstawione, jak i wykonały wytyczne w zakresie dalszych czynności koniecznych do przeprowadzenia celem rozstrzygnięcia sprawy
W powołanym wyżej - prawomocnym wyroku Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów jeżeli chodzi o zakwestionowanie wydatków na zakup kawy, czajnika, zastawy stołowej, bonów upominkowych dla pracowników, ubezpieczenia OC oraz NNW dzieci oraz nauczycieli, a rozstrzygnięcie to wiąże zarówno orzekające w sprawie organy, jak też Sąd. Kwestie te, jako prawomocnie przesądzone, nie mogą zatem podlegać ponownej ocenie, a co za tym idzie Sąd w ślad za ww wyrokiem stwierdza, że wymienione wydatki nie mogą być finansowane w ramach dotacji przysługującej placówkom niepublicznym, jako nie spełniające celów wskazanych w art. 90 ust. 3 u.s.o.
Rozważenia natomiast wymaga prawidłowość rozstrzygnięcia organów w odniesieniu do kosztów obsługi rat leasingowych, bo pozostałe wydatki, co do których Sąd nie podzielił stanowiska organów, tj. na zakup środków żywnościowych i na wynagrodzenie nauczyciela, zostały przez organ uznane za podlegające finansowaniu z dotacji.
W powołanym wyżej wyroku Sąd nie przesądził jednoznacznie kwestii pokrywania z dotacji rat leasingowych, wskazując, że w określonych przypadkach mogą być one pokryte z dotacji, której celem jest finansowanie kształcenia, wychowania i opieki. Sąd zwrócił uwagę na argumentację Skarżącej wskazującej na konkretne okoliczności, z których wynikało do jakich celów pojazd był wykorzystywany i wskazał, że właśnie te okoliczności organ powinien ocenić pod kątem spełnienia kryterium wykorzystania pojazdu do celów w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Jednocześnie Sąd podkreślił, że organ powinien dołożyć szczególnych starań aby stanowisko to w sposób przekonywujący uzasadnić, biorąc pod uwagę fakt, że w latach wcześniejszych rozliczanie tych wydatków z dotacji nie było kwestionowane.
W zakresie spornych wydatków na raty leasingu operacyjnego samochodu [...], SKO zaaprobowało wyniki przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania dowodowego. Stwierdzono, że wydatek ten nie może być pokryty
z dotacji przeznaczonej na kształcenie i opiekę, ponieważ nie zostało wykazane by przedmiotowy samochód był wykorzystywany wyłącznie na potrzeby realizacji zadań określonych w art. 90 ust. 3d pkt 1 u.s.o.
Sąd podziela przyjęte w zaskarżonej decyzji stanowisko, co do braku możliwości przeznaczenia dotacji na finansowanie kosztów obsługi rat leasingowych samochodu i odnoszącą się od niego argumentację wskazującą na ograniczoną rolę dotacji oświatowej, z uwagi na celowość wydatków oraz ich bieżący charakter, oznaczającą brak możliwości subsydiowania wszelkiej działalności prowadzonej przez placówkę oraz pokrywania wszystkich jej wydatków. Jak słusznie zauważyło SKO, stanowisko odnośnie braku możliwości przeznaczenia dotacji na finasowanie wydatków na raty leasingu samochodu zajął NSA w wyroku z dnia 13 września 2018r., sygn. akt I GSK 2329/18 (dost. CBOiS), w którym podkreślono konieczność wykazania, że samochód jest wykorzystywany ściśle z celami kształcenia, wychowania i opieki nad dziećmi. NSA wskazał, że wydatki takie można byłoby uznać za kwalifikowane, gdyby pojazd był używany jako środek dydaktyczny, związany bezpośrednio z procesem nauczania, czy gdyby można było uznać, że ma związek ze sprawowaniem opieki, nie zaś w sytuacji, gdy służył on na potrzeby organu prowadzącego przedszkole (skarżącego). Powyższy pogląd Sąd orzekający
w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Skarżąca w postępowaniu argumentowała, że przedszkole posiada dwie placówki, a przedmiotowy samochód jest niezbędny dla zapewnienia właściwych sprawnych warunków ich działania. Oświadczyła, że jako osoba niepełnosprawna ruchowo potrzebuje samochodu do ich obsługi. Organ I instancji szczegółowo opisał, a organ odwoławczy zaakceptował te ustalenia, że analiza ewidencji pojazdu i faktur wydatkowych wskazuje, że figurują w niej wpisy dużej ilości przejechanych kilometrów, choć wymieniony w niej sklep położony jest na terenie miasta [.] i sam zaopatruje swoich odbiorców w M.. Organ wskazywał też na wyjazdy Skarżącej do K. czy R. celem dokonania zakupów na cele nie związane z działalnością dydaktyczno-wychowawczą przedszkola. To na Skarżącej spoczywał obowiązek wykazania, że wydatki pokryte dotacją spełniają przesłanki określone w art.90 ust.3d pkt 1 u.s.o., czyli są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, lecz Skarżąca tego nie wykazała.
W przekonaniu Sądu wydatki związane z leasingiem samochodu nie dotyczyły potrzeb wychowanków przedszkola, lecz samej Skarżącej, gdyż z jej oświadczenia wynika, że samochód ułatwiał jej poruszanie się i przemieszczanie między placówkami. Zatem przedstawionych przez Skarżącą czynności, do jakich miał być używany samochód, nie można powiązać z realizacją zadań przedszkola w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, a więc nie miały one związku z realizacją zadań wskazanych w art. 90 ust. 3d u.s.o. Prawidłowo zostały zatem zakwestionowane przez organy, które uznały, że dotacja w tym zakresie została wykorzystana niezgodnie
z przeznaczeniem. Dodać przy tym trzeba, że w obecnym stanie sprawy, nie ma miejsca na dywagacje, czy wydatki pośrednio związane z celami kształcenia i wychowania mogą być pokrywane dotacją, skoro Sąd w powołanym wyroku I SA Rz 512/19 jednoznacznie przesądził, że wydatki pośrednie nie mogą być w ten sposób finansowane. Skarżąca wyroku tego nie zaskarżyła, co oznacza, że z taką wykładnią przepisu art.90 ust.3 u.s.o. się zgodziła.
W ocenie Sądu, skoro celem dotacji jest dofinansowywanie zadań placówki jedynie w zakresie wyszczególnionym w art. 90 ust. 3d u.s.o., to wydatki na obsługę administracyjną, finansową i organizacyjną nie mogą być finansowane z tej dotacji. W przeciwnym razie dotacje stanowiłyby w istocie dofinansowanie zadań organu prowadzącego, o których mowa w art.5 ust.7 u.s.o., co byłoby sprzeczne z celem takich dotacji. Rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez placówkę, bądź jednostkę prowadzącą, czy też pokrywania wszelkich ich wydatków, a tylko takich które mają służyć jej wychowankom (uczniom). Nietrafne są wobec tego zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów u.s.o. i u.f.p. Trzeba dodać, że organy obecnie nie zarzucały, aby Skarżąca pobrała dotację nienależnie, lecz że w części wykorzystała ją niezgodnie z przeznaczeniem.
W ocenie Sądu prawidłowe jest również stanowisko organu odwoławczego stwierdzające wadliwość stanowiska organu I instancji w zakresie zakwestionowania wydatków na zakup gotowych posiłków, które nie były finansowane ze środków pochodzących od rodziców wychowanków przedszkola. Jak słusznie zauważyło SKO, organ I instancji nie zastosował się w tym zakresie do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie, którym był związany. Sąd wskazał w nim, że organy nie podważyły wyjaśnień Skarżącej na temat wykorzystania spornych zakupów żywieniowych na potrzeby zajęć edukacyjno-wychowawczych. W tej sytuacji prawidłowo organ odwoławczy uznał koszty posiłku na wycieczce w czerwcu (536 zł) oraz koszty potraw wigilijnych w grudniu (600 zł) za wydatki edukacyjno-wychowawcze, słusznie argumentując, że przepisy u.s.o. nie zakazują podmiotom prowadzącym niepubliczne przedszkola pozyskiwania innych środków na bieżące wydatki przedszkola, a ewentualne pobieranie opłat od rodziców dzieci uczęszczających do przedszkola nie zmienia zasady, że wydatek bieżący - ponoszony w celu realizacji zadań placówki, w zakresie opisanym art. 90 ust. 3d u.s.o. - jest wydatkiem określonym tym przepisem.
W zakresie zarzutu naruszenia art 153 P.p.s.a. przez wydanie ponownej decyzji sprzecznie z treścią i wskazaniami zawartymi w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 15 października 2019 r, sygn. I SA/Rz 512/19, z uwagi na niezastosowanie się organu do wskazanych w powyższym wyroku okoliczności, które należało wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, należy wskazać, że analiza stanowisk organów obu instancji prowadzi do wniosku, że wbrew twierdzeniom Skarżącej zarówno ocena prawna, jak i wskazania co do dalszego postępowania zostały przez nie uwzględnione w wydanych rozstrzygnięciach (z wyjątkiem dotyczącym błędnego zakwestionowania przez organ I instancji wydatków na zakup posiłków, naprawionym przez organ odwoławczy, o czym była mowa powyżej).
Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich usunięcie z obrotu prawnego, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O zwrocie nadpłaconego wpisu od skargi orzeczono po myśli art.225 P.p.s.a.