I SA/Rz 518/18

I SA/Rz 518/18 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2018-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Jarosław Szaro
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 3456/18 - Wyrok NSA z 2019-03-29
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 361
§ 38, § 39
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U. 2016 poz 1512
art. 29
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ WSA Jarosław Szaro Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2018 r. sprawy ze skargi P.N. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego P.N. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej:ARiMR/Agencja), po rozpatrzeniu odwołania P. N. (dalej: Beneficjent/Wnioskodawca/Skarżący) m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy wynika, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek P. N. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r. We wniosku zadeklarował w pierwszym roku 5-letniego zobowiązania realizację Pakietu 1 – Zrównoważony sposób gospodarowania, w tym realizację wariantu 1.1 - zrównoważony sposób gospodarowania na powierzchni [...] ha, oraz realizację Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód, a w ramach tego pakietu realizację wariantu 8.2.1 - międzyplon ozimy na powierzchni [...] ha oraz wariantu 8.3.1. – międzyplon ścierniskowy na powierzchni [...] ha.
Organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] przyznał pierwszą płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 w łącznej wysokości 4 639,40 zł, w ramach następujących pakietów:
- w ramach pakietu 1, wariant 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania – kwotę w wysokości 3 092,40 zł za pow. [...] ha,
- w ramach pakietu 8, wariant 8.2.1 – międzyplon ozimy – kwotę 1 327,20 zł za pow. [...] ha oraz wariantu 8.3.1 – międzyplon ścierniskowy – kwotę w wysokości 220,00 zł za pow. [...]ha.
Skarżący zobowiązał się min. do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Przedmiotowe zobowiązanie zostało podjęte przez P. N. z dniem [...] marca 2011 roku.
Po rozpatrzeniu wniosku kontynuacyjnego na 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR , w dniu [...] maja 2013 r. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w łącznej wysokości 4 864,80 zł, w tym:
- w ramach pakietu 1, wariant 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania – kwotę w wysokości 3 092,40 zł za pow. [...] ha,
- w ramach pakietu 8, wariant 8.2.1 – międzyplon ozimy – kwotę 1 772,40 zł za pow. [...] ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR , decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013 r. przyznał Skarżącemu płatność środowiskową za 2013 rok w łącznej wysokości 4 422,00 zł, w tym:
- w ramach pakietu 1, wariant 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania – kwotę w wysokości 3 078,00 zł za pow. [...] ha,
- w ramach pakietu 8, wariant 8.2.1 – międzyplon ozimy – kwotę 1 334,00 zł za pow. [...] ha.
Po rozpatrzeniu kolejnego wniosku kontynuacyjnego, decyzją z dnia [...] października 2014r. organ I instancji przyznał Wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na 2014 rok w łącznej wysokości 5 034,00 zł, w tym:
- w ramach pakietu 1, wariant 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania – kwotę w wysokości 3 060,00 zł za pow. [...] ha,
- w ramach pakietu 8, wariant 8.2.1 – międzyplon ozimy – kwotę 1 974,00 zł za pow. [...] ha.
Kontynuując program rolnośrodowiskowy Skarżący złożył kolejny wniosek
o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. W przedmiotowym wniosku, Wnioskodawca zadeklarował realizację pakietu 1 – Zrównoważony sposób gospodarowania, a w ramach tego pakietu realizację:
- wariantu 1.1 – zrównoważony sposób gospodarowania na pow. [...] ha oraz realizację pakietu 8 – Ochrona gleb i wód – wariant 8.3.1. – międzyplon ścierniskowy na pow. [...] ha.
W trakcie kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono uchybienie w zakresie przestrzegania przez Wnioskodawcę prawidłowego doboru i następstw roślin w płodozmianie, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich dla działki rolnej. Nieprawidłowości te stwierdzono na następujących działkach rolnych:
- U1 o powierzchni [...] ha (pow. wystąpienia nieprawidłowości S1 [...] ha),
- T1 o powierzchni [...] ha (pow. wystąpienia nieprawidłowości S1 [...] ha),
- SA1 o powierzchni [...] ha (pow. wystąpienia nieprawidłowości S1 [...] ha),
- R1 o powierzchni [...] ha (pow. wystąpienia nieprawidłowości S1 [...] ha),
- P1 o powierzchni [...] ha (pow. wystąpienia nieprawidłowości S1 [...] ha),
- NO1 o powierzchni [...] ha (pow. wystąpienia nieprawidłowości S1 [...] ha),
- K1 o powierzchni [...] ha (pow. wystąpienia nieprawidłowości S1 [...] ha),
- U1 o powierzchni [...] ha (pow. wystąpienia nieprawidłowości S1 [...] ha),
- HB1 o powierzchni [...] ha (pow. wystąpienia nieprawidłowości S1 [...] ha),
- G1 o powierzchni [...] ha (pow. wystąpienia nieprawidłowości S1 [...] ha),
- FI o powierzchni [...] ha (pow. wystąpienia nieprawidłowości S1 [...] ha),
- BC1 o powierzchni [...] ha (pow. wystąpienia nieprawidłowości S1 [...] ha).
Mając na względzie § 38 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm. – dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe), płatność dotycząca wariantu 1.1- zrównoważony sposób gospodarowania została zmniejszona o 93,59%, co stanowiło stosunek powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono uchybienia, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR , decyzją nr [...] z dnia [...] września 2015 r. przyznał Wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości za 2015 rok w łącznej wysokości 1 932,15 zł, w tym:
- w ramach pakietu 1, wariant 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania – kwotę w wysokości 196,15 zł za pow. [...] ha,
- w ramach pakietu 8, wariant 8.3.1 – międzyplon ścierniskowy – kwotę 1 736,00 zł za pow. [...] ha.
Z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności za lata 2011-2014, a decyzją z dnia [...] marca 2017r. nr [...] ustalił Beneficjentowi kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 11 532,91 zł.
W wyniku rozpoznania odwołania od w/w decyzji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na konieczność poprawnego wyliczenia procentu zmniejszenia i przyjęcia właściwej powierzchni stwierdzonej w roku 2015.
Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją nr [...] stwierdził nieważność decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2015 r. nr [...], w uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa. Wnioskodawca nie odwołał się od ww decyzji.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku Beneficjenta o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r., przyznał Wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową
w pomniejszonej wysokości za 2015 r. w łącznej wysokości 1 931,00 zł, w tym:
- w ramach pakietu 1, wariant 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania – kwotę w wysokości 195,00 zł za pow. [...] ha,
- w ramach pakietu 8, wariant 8.3.1 – międzyplon ścierniskowy – kwotę 1 736,00 zł za pow. [...] ha.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 11 536,59 zł.
Rozpatrując odwołanie Skarżącego, Dyrektor Agencji opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1512 ze zm., dalej: ustawa o Agencji) ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,
2. krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Wskazał także, że wypłacone Skarżącemu środki finansowe z tytułu realizacji płatności rolnośrodowiskowej za lata 2011-2014 pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolniczego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 i 2 pkt a ustawy o Agencji.
Organ odwoławczy podkreślił, że Skarżący składając w dniu [...] kwietnia 2011r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji tj. od dnia [...] marca 2011 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznaniu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej (na rok 2011), zgodnie z którą terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania jest dzień [...] marca 2011 r., co równocześnie wynikało z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju WS1 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., nr 33, poz. 262, ze zm., dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009 r.) obowiązującego w dniu podjęcia przedmiotowego zobowiązania rolnośrodowiskowego, które z dniem [...] marca 2013 r. zostało zastąpione obowiązującym Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. (dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że powodem obliczenia kwoty nienależnie pobranych płatności w przedmiotowej sprawie było ujawnienie w wyniku kontroli administracyjnej w sprawie przyznania płatności na 2015 r. okoliczności, że Beneficjent nie przestrzegał dobru następstw roślin w płodozmianie, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich na działkach rolnych ozn. lit. U1, T1, SA1, R1, P1, NO1, K1, IJ1, HB1, G1, F1 oraz BC1.
Zgodnie zaś z § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie
z wymogami określonymi w rozporządzeniu lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.
Organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z tzw. wymogami pakietowymi do zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie 1.1 – Zrównoważony sposób gospodarowania, które zostały określone w załączniku nr 3 część I pkt 1 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r., wymogiem dodatkowym w pakiecie 1 - Rolnictwo zrównoważone - jest przestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich.
Organ stwierdził, że w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami pakietowymi na działkach rolnych U1, T1, SA1, R1, P1, NO1, K1, IJ1, HB1, G1, F1 oraz BC1 nastąpiło zmniejszenie płatności o 93,62 %.
Dokonując stosownych obliczeń, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że kwota do zwrotu wynikająca z naruszenia wymogu pakietowego zawartego w załączniku nr 3 część I pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z art. 18 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 25 str.8 z 28.01.2011 z zm. – dalej: rozporządzenie nr 65/2011) wynosi łącznie 11 536,59 zł, tj. sumę ustalonej kwoty za rok 2011 w wysokości 2 895,10 zł, za rok 2012 w wysokości 2 895,10, za rok 2013 w wysokości 2 881,62 zł, zł oraz za rok 2014 w wysokości 2 864,77 zł.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2016r, poz. 1387 – dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005, str. 1, ze zm.) organ Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, jeżeli kwota ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według odpowiednio ustalonego kursu euro. Jak skonstatował organ odwoławczy, kwoty ustalone na lata: 2011, 2012, 2013 i 2014 przekraczają kwoty stanowiące równowartość 100 euro przeliczone według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006, stąd też w odniesieniu do analizowanego okresu nie zachodzi przesłanka uzasadniająca odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, że nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mogących mieć wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym podniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Rzeszowie Beneficjent zarzucił naruszenie:
a) § 38 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. przez przyjęcie rozstrzygnięcia sprzecznego z dyspozycją tego przepisu
b) § 39 i 40 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. przez ich niezastosowanie, jako jedynych norm właściwych do ustalenia, czy okoliczności sprawy odpowiadają przesłankom zwrotu płatności przyznanych w latach 2011, 2012, 2013, 2014,
c) art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, przez podważanie zakresu zawartej w tym przepisie delegacji ustawowej, wskazującej, że to minister właściwy do spraw rozwoju wsi w drodze rozporządzenia, a nie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w drodze jednostkowej decyzji administracyjnej, jest organem uprawnionym do określenia szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy poszczególnych działań objętych programem rolnośrodowiskowym.
Podnosząc powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z powodu wskazanych naruszeń, które w jego ocenie miały istotny wpływ na wynik postępowania. Skarżący wywodził, że nie kwestionuje decyzji dotyczącej pomniejszenia płatności za 2015r. i stwierdzonych tam nieprawidłowości, ale zastosowanie zmniejszenia również do lat poprzednich, mimo że w tych latach prawidłowo realizował program, a w 2015r. uchybienia dotyczą wyłącznie jednego punktu w ramach Wariantu 1.1. W jego ocenie możliwość zastosowania sankcji odnosi się wyłącznie do okresu, w którym dane uchybienie stwierdzono.
Skarżący podniósł również, że art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 ma charakter kompetencyjny, co oznacza, że adresowany jest do państw Unii i zakreśla ramy, w jakich powinny się zawierać normy prawa krajowego poszczególnych państw, ustanowione w wykonaniu tego przepisu. Wskazał, że praktyka stosowania art. 18 ust. 1 ww rozporządzenia jako podstawy do rozszerzenia zakresu stosowania obowiązku zwrotu, o którym mowa w § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, była już przedmiotem krytycznego orzecznictwa sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( (Dz. U. z 2017 poz. 1369 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie zarzuty zasługują na aprobatę.
W sprawie nie jest sporny stan faktyczny ustalony przez organy administracyjne, a w szczególności, że w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...], na skutek stwierdzonych nieprawidłowości, płatność rolnośrodowiskowa za 2015r. została przyznana w pomniejszonej wysokości. Nieprawidłowości te polegały na nieprzestrzeganiu przez Beneficjenta prawidłowego doboru i następstwa roślin w płodozmianie – uchybienie oznaczone symbolem S1 w ramach wariantu 1.1. -Zrównoważony system gospodarowania.
Przedmiotem obecnego postępowania jest zgodność z prawem decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata poprzednie.
Niezasadny jest zarzut skargi podważenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zakresu delegacji zawartej w art.29 ust.1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. W wykonaniu tej delegacji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał m.in. rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013r., które określa warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania Program Rolnośrodowiskowy. Z kolei art.28 ust.3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich stanowi, że właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej.
Materialnoprawną podstawą decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub środków krajowych przeznaczonych m.in. współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jest art. 29 ustawy o Agencji, zgodnie z którym ustalenie ww kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych następuje w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast w myśl art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, czyli kierownik biura powiatowego ARiMR.
Powyższe uregulowania wskazują zatem, że kierownik biura powiatowego ARiMR w jest organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.
Podkreślenia wymaga, że wydanie decyzji ustalającej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych wymaga jednoznacznego ustalenia przez organy Agencji, że wypłacone beneficjentowi środki pieniężne rzeczywiście były środkami nienależnymi lub nadmiernie pobranymi.
Zasada, zgodnie z którą beneficjent zobowiązany jest do zwrotu nienależnie dokonanej płatności, ustalona została w art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 25 str.8 z 28.01.2011 z zm. – dalej: rozporządzenie nr 65/2011). Przepis ten stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Wyjątki w tym zakresie przewidziane zostały jedynie w okolicznościach określonych w ust. 3, które w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą. Natomiast uprawnienie dla państw członkowskich Unii Europejskiej do nakładania kar oraz pomniejszania płatności związanych z nieprawidłowym wykonywaniem zobowiązań rolnośrodowiskowych wynika z art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 65/2011. Przepis art.18 ust. 1 określa materialnoprawne podstawy orzeczenia wskazując, w przypadku jakich uchybień pomoc jest zmniejszana lub w ogóle nie jest przyznawana. Regulacja ta wskazuje również, że w przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Z kolei przepis art. 18 ust. 2 ma charakter kompetencyjny, skierowany do państw członkowskich, które same określają zasady odzyskania wsparcia lub nie przyznania go lub określenia kwoty zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności.
Powołane przepisy nie stanowią samoistnej podstawy do orzekania o zmniejszeniu płatności, czy też nakładania obowiązku zwrotu płatności wypłaconych w latach poprzednich w ramach programów wieloletnich.
Ponieważ to państwa członkowskie określają zakres, sposób i metody pomniejszania płatności, czy też dochodzenia ich zwrotu w tej części, w której są uznawane za nienależne, to w porządku krajowym musi zaistnieć sprecyzowana podstawa prawna do realizowania powyższych uprawnień. W polskim porządku prawnym obowiązuje rozporządzenie rolnośrodowiskowe, które normując zasady realizacji dopłat w ramach programów rolnośrodowiskowych ustanawia sankcje za nieprawidłową realizację zobowiązań rolnośrodowiskowych. Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że sankcje określone w § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego dotyczą płatności za ten rok, w którym stwierdzono nieprawidłowość, natomiast sankcje określone w § 39 tego rozporządzenia odnoszą się do zwrotu płatności przyznanych w poprzednich latach (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2017r. sygn. akt II GSK 1281/17 – publik. CBOSA). Oznacza to, że podstawą prawną w prawie krajowym dla dochodzenia zwrotu płatności za poprzednie lata może być wyłącznie przepis § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
W przedmiotowej sprawie organ stwierdził, że Beneficjent naruszył wymóg pakietowy wynikający z załącznika nr 3 część I pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. i przepis ten w związku z art.18 ust.1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, wskazał jako podstawę prawną nałożenia kwoty do zwrotu.
W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak było podstaw do nałożenia obowiązku zwrotu kwot płatności przyznanych w latach poprzednich za naruszenie wymogów pakietowych stwierdzonych w danym roku.
Ujawnione podczas kontroli naruszenie wymogu pakietowego S1 tj. polegające na nieprzestrzeganiu prawidłowego doboru roślin w płodozmianie w 2015 r. jest naruszeniem odnoszącym się do roku 2015 i do płatności za ten rok. Organy nie wykazały, aby Beneficjent dopuścił się takich naruszeń w latach poprzednich. Przepis § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który był w krajowym porządku prawnym podstawą do nałożenia sankcji pakietowej, nie mógł być podstawą zmniejszenia płatności za lata poprzednie. Nieprawidłowości pakietowe nie mieszczą się również w zakresie powoływanego przez organ odwoławczy przepisu § 39 ust.2 i ust.1. Zgodnie z § 39 ust.1 płatność podlega zwrotowi gdy rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. W ocenie Sądu zwrot "nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu" odnosi się do spełnienia warunków związanych z przyznaniem płatności, warunków o charakterze administracyjnym, a nie z realizacją zobowiązania w poszczególnych latach i nie dotyczy wymogów pakietowych, bo wówczas bezprzedmiotowa byłaby cała regulacja zawarta w § 39 ust.2 tego rozporządzenia, która wskazuje, z tytułu jakich uchybień w realizacji programu płatność podlega zwrotowi np. nie przestrzeganie żadnych wymogów w ramach wariantu, zmniejszenie obszaru gruntów, na którym realizowane jest zobowiązanie, zmniejszenie liczby zwierząt czy niezłożenie wniosku o kolejną płatność. Brak wyraźnego określenia sankcji za lata ubiegłe w sytuacji nieprzestrzegania wymagań pakietowych oznacza, że w stanie prawnym obowiązującym w rozpoznawanej sprawie brak było podstawy prawnej w prawie krajowym do nałożenia obowiązku zwrotu płatności z tego tytułu. Potwierdzeniem tej tezy jest nowelizacja przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego, mocą której z dniem 29 czerwca 2018r. dodano § 38a, w którym określono wysokość sankcji za naruszenie poszczególnych wymogów pakietowych, zróżnicowaną w zależności od roku realizacji zobowiązania. (por. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 czerwca 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - Dz.U. z 2018r., poz.1261 ze zm.). Nowelizacja ta nie obowiązywała jednak w dacie wydawania przedmiotowej decyzji.
Rację ma zatem skarżący, że organy bezprawnie rozszerzyły zakres stosowania obowiązku zwrotu, o którym mowa w § 39 (czyli w odniesieniu do poprzednich lat), także do okoliczności wymienionych w § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a jako podstawę tego "rozszerzenia" wskazały przepis art.18 ust.1 rozporządzenia nr 65/2011.
Z przedstawionych względów Sąd uznał, że brak było podstaw faktycznych i prawnych do nałożenia obowiązku zwrotu płatności za naruszenie wymagań pakietowych. W związku z powyższym trafny okazał się zarzut skarżącego naruszenia art.18 ust.1 rozporządzenia nr 65/2011 jako samoistnej podstawy nałożenia obowiązku zwrotu płatności.
Biorąc powyższe po uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art.200 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na zasądzone koszty postępowania składa się uiszczony od skargi wpis w kwocie 400,00zł