I SA/Rz 517/05

I SA/Rz 517/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Barbara Stukan-Pytlowany /sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Maria Piórkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
II FSK 773/06 - Wyrok NSA z 2007-06-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
art. 2 ust. 1 i 2, art 1a ust. 1 p.3, art 5 ust. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art.122, 180, 187  par. 1, 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 152, 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Piórkowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Barbara Stukan-Pytlowany (spr.), Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2006r. na rozprawie- sprawy ze skargi A. G. i M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [....] lipca 2005r., nr [....] II. określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących A. G. i M. G. solidarnie kwotę 921 zł. (słownie : dziewięćset dwadzieścia jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 09.2005r.- nr [...] na podstawie art. 233 § l pkt l ustawy z dnia 29.08.1997r Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z zm.) zwanej dalej o.p. po rozpatrzeniu odwołania A. i M. G. od decyzji Prezydenta Miasta znak: [...] z dnia [...] 07.2005 r. ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za 2005 r. w kwocie 8.362.60 zł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podniosło, że zaskarżoną decyzją Prezydent Miasta ustalił A. i M. G. zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości w kwocie 8.362,60 zł, na podstawie ich prawa własności gruntów i budynków.
Od decyzji tej wnieśli oni odwołanie, w którym zarzucili organowi podatkowemu zawyżenie podatku od nieruchomości w stosunku do działki oznaczonej nr [...] obręb 3 - Centrum, wskutek uznania przez ten organ, że działka ta wraz z budynkami ma charakter terenów przemysłowych, mimo iż właściwy dla niej wypis z rejestru gruntów nadaje jej charakter terenów mieszkaniowych oznaczonych symbolem B. Ponadto, przez uznanie, że zakupiona została przez przedsiębiorcę na potrzeby prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, a zdaniem odwołujących zakupili ją jedynie jako małżeństwo, w ramach wspólności majątkowej. Odwołujący nie zgodzili się też, ze stanowiskiem organu podatkowego, że zły stan techniczny budynków znajdujących się na przedmiotowej działce nie jest okolicznością wyłączającą je z opodatkowania na podstawie art. la ust. l pkt 3 ustawy z 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. nr 9, poz., 84 ze zm.) zwanej dalej ustawą o p.o.l.
Zarzucali organowi podatkowemu, iż nie uwzględnił on z stanu technicznego budynków nabytych z przedmiotową działką, choć przedstawili odpowiednie ekspertyzy techniczne, a sam organ podatkowy przeprowadził oględziny nabytych budynków.
Wnieśli oni w odwołaniu o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej określenia wysokości podatku od nieruchomości dla działki nr [...] i skorygowania wysokości według stawek przewidzianych dla terenów i budynków nieprzemysłowych z uwzględnieniem faktu złego stanu technicznego budynków. Jednocześnie wskazali, że naliczanie podatku od nieruchomości według stawek przewidzianych dla działalności gospodarczej powinno nastąpić nie wcześniej niż po zakończeniu wszelkich robót remontowych i adaptacyjnych prowadzonych w nabytych budynkach.
Rozpatrując zebrany w sprawie materiał dowodowy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ramach postępowania podatkowego stwierdziło, że brak przesłanek do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji.
Zasadniczą kwestią dla rozstrzygnięcia sprawy było ustalenie czy nabycie przez podatnika przedmiotowej działki wraz budynkami nastąpiło w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Z treści aktu notarialnego dnia 14 listopada 2003 r. R. Nr 6079/2003, a w szczególności z § 2 wynika, iż odwołujący nabyli działkę nr ewid. [...] o pow. 0,1376 ha w obr. ewid. nr 3 w ... wraz ze zlokalizowanymi na niej zabudowaniami na potrzeby prowadzonej przez nich działalności gospodarczej pod nazwą P. P. – H. – U. "A." z siedzibą w [...]. Zgodnie natomiast z art. la ust. l pkt 3 ustawy o p.o.l. przez grunty, budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się grunty, budynki będące w posiadaniu przedsiębiorcy bądź innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarcza (...). Podstawowym kryterium związku z działalnością gospodarczą jest więc samo posiadanie. Znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie z dnia 19 kwietnia 2005 r. z LDG-III-7610/1/2005 dowodzi, iż p. M. G. jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą. Zdaniem organu odwoławczego, istotnym jest związek danej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej, oznacza to także związek pośredni służący prowadzonej działalności i nie może być utożsamiany jedynie działalnością faktyczną.
Inna sporna sprawa w zaskarżonej decyzji dotyczy interpretacji pojęcia "względów technicznych" które uniemożliwiają wykorzystywanie przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem tego przedmiotu.
Przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej, nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości, nie miały zastosowania do tej nieruchomości stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Nieruchomość taka mimo chwilowego jej niewykorzystywania, z różnych przyczyn, nie przestaje być nieruchomością związaną z prowadzoną przez dany podmiot działalnością gospodarczą.
Zgodnie z brzmieniem przepisu art. l a ust. l pkt 3 ustawy o p.o.l. nie podlega tej stawce ten przedmiot opodatkowania, który nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Pojęcie stanu technicznego nie zostało jednak w ustawie zdefiniowane.
Z uwagi na brak wykładni tego pojęcia na tle istniejącego orzecznictwa NSA organ odwoławczy dokonał interpretacji względów technicznych w oparciu o stan faktyczny sprawy oraz posiłkując się wykładnią tego pojęcia dokonaną przez Ministerstwo Finansów. W piśmie LK-1601/LP/03/PP z dnia 20 października 2003r. Ministerstwo Finansów wyjaśniło, że wyłączenie np. budynku z kategorii budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej może nastąpić na podstawie przepisów prawa budowlanego. Sytuacja taka będzie miała miejsce w szczególności, w przypadku wydania przez organ nadzoru budowlanego, na podstawie art. 68 ustawy – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U.03.207.2016 z późn. zm.) zwanej dalej p.b. decyzji o opróżnieniu bądź wyłączeniu z użytkowania całości lub części budynku ze względu na jego zły stan techniczny. W przypadku budynków i budowli wyłączenie ich z kategorii przedmiotów związanych z działalnością gospodarczą powinno nastąpić również w przypadku wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji na podstawie art. 66 ust. 2 p.b. Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia, właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Takiej decyzji brak w aktach sprawy. Podobne stanowisko Ministerstwo zawarło w piśmie z dnia 13.03.2003r. Znak LK -272/LP/03/PP oraz z dnia 21 sierpnia 2003r. Znak LK/-795/LP/03/PP.
Odnosząc się do zarzutu o naliczeniu podatku od nieruchomości w wysokości przewidzianej w ewidencji gruntów dla terenów przemysłowych, choć wypis dla tej działki kwalifikuje ją jako tereny mieszkaniowe symbol B, organ odwoławczy stwierdził, że kryterium wysokości zastosowania stawki w/w podatku określa art. 5 ustawy o p.o.l. Dane z ewidencji gruntów stanowią zgodnie z art. 21 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne podstawę do wymiaru podatku.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. wnieśli A. i M. G., w której wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzucili organom podatkowym;
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. l a ust. l pkt 3 ustawy o p.o.l. przez nie wyłączenie zakupionych aktem notarialnym nieruchomości (budynków) z najwyższej stawki opodatkowania.
Naruszenia przepisów postępowania tj. art. 19 ustawy z dnia 12.10.1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych w zw. z art. 180 § 1, 187 § 1, 191 i 194 o.p. poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji i braku oceny całości materiału dowodowego w tym opinii o stanie technicznym nieruchomości, protokołu oględzin nieruchomości, treści pisma Państwowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego i nieuwzględnienie treści aktu notarialnego, że obiekt w chwili zakupu nie nadawał się do prowadzenia działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że pismo Ministerstwa Finansów powołane w decyzji nie jest źródłem prawa i nie może wprowadzać rygorów nie przewidzianych ustawą, a brak decyzji na podstawie art. 66 i art. 68 p.b. nie stoi ich zdaniem, na przeszkodzie w dokonaniu prawidłowych ustaleń co stanu technicznego budynków. Skarżący zarzucają organom podatkowym naruszenie przepisów postępowania poprzez pominięcie przy wydaniu decyzji szeregu dowodów zawnioskowanych przez skarżących, a istotnych ich zdaniem, dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, gdyż wskazują one, że budynki w momencie nabycia były w złym stanie technicznym i winny być opodatkowane obniżoną stawką.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do treści art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) i art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) określanej dalej P.p.s.a, kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze.
Skarga jest zasadna.
Na podstawie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub inne ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie podlegają zaś opodatkowaniu grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych naprowadzenie działalności gospodarczej.
Przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się natomiast zgodnie z art. la ust. l pkt 3 ustawy o p.o.l. grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów o których mowa w art. 5 ust. l pkt l lit. b ustawy o p.o.l., chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.
Pojęcie stanu technicznego nie zostało jednak w ustawie zdefiniowane i niewątpliwie brak wykładni tego pojęcia w orzecznictwie NSA. Należy zatem przyjąć rozumienie wynikające z języka potocznego i pomocniczo z prawa budowlanego. W doktrynie podkreśla się, że ustawodawcy chodziło o przyczyny techniczne związane z przedmiotem opodatkowania, a zatem obiektywne okoliczności natury technicznej uniemożliwiające wykorzystanie go do celów konkretnej działalności prowadzonej przez dany podmiot.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy interpretacji pojęcia "względów technicznych", które uniemożliwiają wykorzystanie przedmiotu opodatkowania (budynków) do prowadzenia działalności gospodarczej.
W ocenie Sądu nie znajdują uzasadnienia twierdzenie organów podatkowych, że tylko decyzja organów nadzoru budowlanego jest podstawą do wykazania, że w budynku nie może być ze względów technicznych prowadzona działalność gospodarcza. Takiego wymogu nie ma bowiem w przepisie art. la ust. l pkt 3 ustawy o p.o.l.
Organy podatkowe wydając decyzję w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości oparły swe rozstrzygnięcie na wykładni tego pojęcia dokonanej przez Ministerstwo Finansów, która to wykładnia nie stanowi źródła prawa i tym samym, nie mogła stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Ponadto stanowi ona zawężającą interpretacją art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o p.o.l.
Jeżeli skarżący twierdzili, że nabyta przez nich nieruchomość zabudowana budynkami, była w dacie sporządzenia aktu notarialnego, w stanie technicznym, który od początku wykluczał użycie tych budynków do celów działalności gospodarczej i przedłożyli na udowodnienie tej okoliczności - trzy opinie rzeczoznawców, pismo Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzające brak możliwości wydania decyzji z uwagi na nie użytkowanie budynku, jak i powołali się na treść aktu notarialnego, który określał stan techniczny budynków i na protokół oględzin, to organy podatkowe kwestionując te twierdzenia winny były, w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z przepisami ordynacji podatkowej przeprowadzić dowody zawnioskowane przez podatników i dokonać ich oceny. Jeżeli wątpliwości organów podatkowych by pozostały, mogły one przeprowadzić dowód z opinii biegłego, który stwierdził by jaki jest stan budynków (zobacz-L.Etel, S.Presnarowicz Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003.) Oczywiście organy podatkowe powinny w postępowaniu dowodowym posiłkować się przepisami prawa budowlanego (w zakresie wskazanym też w piśmie M.F. z dnia 14.03.2003r. i z dnia 20.10.2003r.), które regulują te kwestie. Właśnie w cyt. wyżej piśmie Ministerstwo Finansów wyczula organy podatkowe, by w toku postępowania podejmowały wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zgodnie z art. 122 § 2 o.p. Jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, to zgodnie z art. 197 § l o.p. organ podatkowy może powołać biegłego w celu wydania opinii. W piśmie tym Ministerstwo Finansów podkreśliło, iż przedmiotowe wyjaśnienie nie stanowi interpretacji wydanej w trybie art. 14 § l i § 2 o.p.( wbrew temu co stwierdziło w odpowiedzi na odwołanie SKO).
Jednakże organy podatkowe w niniejszej sprawie nie przeprowadziły postępowania podatkowego zgodnie z obowiązującą ich procedurą określoną przepisami ordynacji podatkowej dotyczącymi postępowania dowodowego. Dopuściły się one naruszenia art. 122, art. 180, art. 187 § l i art. 191 o.p.
Obowiązkiem organów było podjęcie wszelkich działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, przyjęcia za dowody wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w tym dopuszczenia dowodów wnioskowanych przez skarżących jak i ewentualnego przeprowadzenia dowodów z urzędu. Następnie dokonania oceny całego zebranego materiału dowodowego, z ustosunkowaniem się do wszystkich dowodów i oceną ich wiarygodności. Wyjaśnienia na jakich dowodach organy oparły swe ustalenia, a jakim i z jakich przyczyn odmówiły mocy dowodowej.
W niniejszej sprawie organy podatkowe nie wywiązały się z obowiązku zebrania całego materiału dowodowego i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia tego materiału.
Organy podatkowe nie ustosunkowały się w ocenie dowodów do przedstawionych przez skarżących dowodów z opinii rzeczoznawców, pisma inspektoratu nadzoru, treści aktu notarialnego, protokołu oględzin. Tak więc w ocenie Sądu, dokonały ustaleń faktycznych z pominięciem tych dowodów, czyli w oparciu o niezupełny materiał dowodowy.
Jeżeli organy podatkowe odmówiły dopuszczenia jako dowodów - dokumentów przedstawionych przez skarżących, to powinny były wydać postanowienie o odmowie uwzględnienia wniosków dowodów z podaniem uzasadnienia, czego jednak w aktach sprawy brak. Organy podatkowe zobowiązane były przeanalizować każdy dowód. Przede wszystkim organy podatkowe naruszyły zasadę prawdy obiektywnej z art.122 o.p., a zasada ta nakazuje uwzględnić zarówno okoliczności korzystne dla strony jak i niekorzystne(patrz- -wyrok NSA z dnia 06.11.2003r. I SA/Gd 1237/00 POP2004/1/1).
Powyższe uchybienia stanowią naruszenie przepisów postępowania, które mogły by mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Z przyczyn wyżej stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania, ustosunkowanie się przez Sąd do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, jest przedwczesne.
W uwzględnieniu powyższych wywodów Sąd stwierdził, iż zarówno decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta dotknięte są licznymi wskazanymi wyżej uchybieniami, co uzasadnia wyeliminowanie ich z obrotu prawnego na podstawie przepisu art. 145 § l pkt. l lit.c p.p.s.a.
W oparciu o przepis art.152 p.ps.a. Sąd określił, iż uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł po myśli art. 200 p.p.s.a.