I SA/Rz 513/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M.K. na decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu, która określiła jej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 rok. Organ podatkowy wyłączył z kosztów uzyskania przychodów kwotę [...] zł, ponieważ płatności na rzecz męża, W.K., za zakup złomu metali szlachetnych nie zostały dokonane za pośrednictwem rachunku płatniczego, co naruszało art. 22p ustawy o PIT oraz art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Podatniczka argumentowała, że organy wadliwie ustaliły stan faktyczny, błędnie zinterpretowały przepisy i nie uwzględniły zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych. Sąd uznał, że transakcje między małżonkami, mimo wystawiania wielu faktur na kwoty poniżej 15 000 zł, powinny być traktowane jako jedna całość ze względu na ich ciągłość i powtarzalność, przekraczając tym samym próg 15 000 zł wymagający płatności bezgotówkowej. Ponadto, sąd stwierdził, że podatniczka nie przedstawiła wystarczających dowodów na bezgotówkowe dokonanie płatności, a tytuły przelewów były zbyt ogólne, aby można je było jednoznacznie powiązać z konkretnymi fakturami. Wskazano również na znaczną ilość wypłat gotówkowych z kont podatniczki oraz zapisy na fakturach męża wskazujące na płatność gotówką. Sąd podkreślił, że brak prawidłowego udokumentowania kosztów, w tym sposobu ich poniesienia, obciąża podatnika.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązku dokonywania płatności bezgotówkowych w transakcjach między przedsiębiorcami, w tym między małżonkami prowadzącymi odrębne działalności, oraz konsekwencji braku prawidłowego udokumentowania tych płatności dla zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji transakcji między małżonkami, jednak zasady interpretacji pojęcia 'transakcji' i wymogów dokumentacyjnych mają szersze zastosowanie w obrocie gospodarczym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy płatności dokonywane między małżonkami prowadzącymi odrębne działalności gospodarcze, w sytuacji gdy suma transakcji przekracza 15 000 zł, a poszczególne faktury opiewają na kwoty niższe, muszą być dokonane za pośrednictwem rachunku płatniczego, aby mogły zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, płatności te muszą być dokonane za pośrednictwem rachunku płatniczego, ponieważ suma transakcji przekracza próg 15 000 zł, a brak takiego udokumentowania skutkuje niemożnością zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że transakcje między małżonkami, ze względu na ich ciągłość i powtarzalność, powinny być traktowane jako jedna całość przekraczająca próg 15 000 zł, co wymaga płatności bezgotówkowej. Brak prawidłowego udokumentowania płatności bezgotówkowych, w tym niejasne tytuły przelewów, stanowi podstawę do wyłączenia wydatku z kosztów uzyskania przychodów.
Czy brak dokładnego tytułu przelewu, pozwalającego na dopasowanie go do konkretnej transakcji, uniemożliwia przyjęcie, że płatność została dokonana za pośrednictwem rachunku bankowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli tytuły przelewów są zbyt ogólne i nie pozwalają na jednoznaczne powiązanie z konkretną fakturą, a podatnik nie przedstawia innych dowodów potwierdzających bezgotówkowy charakter płatności, organ może uznać, że płatność nie została prawidłowo udokumentowana.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organów, że niejasne tytuły przelewów, takie jak "przelew" czy "zasilenie rachunku", w połączeniu z brakiem innych dowodów, uniemożliwiają przypisanie płatności do konkretnych faktur i potwierdzenie bezgotówkowego charakteru transakcji.
Czy zasada domniemania uczciwości przedsiębiorcy (art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców) nakazuje rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika w sytuacji, gdy sam podatnik nieprawidłowo dokonał płatności i nieprawidłowo udokumentował transakcję?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada ta nie ma zastosowania w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie wywiązuje się z podstawowych obowiązków w zakresie dokonywania płatności i ich dokumentowania.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że brak realizacji obowiązków przedsiębiorcy w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym prawidłowego dokumentowania płatności, nie może być tłumaczony na jego korzyść.
Przepisy (10)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu uzyskania przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu.
u.p.d.o.f. art. 22p § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego.
u.s.d.g. art. 22
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, gdy stroną jest inny przedsiębiorca, a jednorazowa wartość transakcji przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwoty.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 22p § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
W przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztu działalności gospodarczej w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego, podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą zmniejszają koszty uzyskania przychodów albo zwiększają przychody w miesiącu, w którym została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
o.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy jest obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy podejmuje wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
o.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczność została udowodniona.
o.p. art. 180 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Ustawa - Prawo przedsiębiorców art. 10 § ust. 2
Wszelkie wątpliwości prawne, nierozstrzygnięte lub niejasne w świetle przepisów prawa, tłumaczy się na korzyść przedsiębiorcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Transakcje między małżonkami, ze względu na ich ciągłość i powtarzalność, powinny być traktowane jako jedna całość przekraczająca próg 15 000 zł, co wymaga płatności bezgotówkowej. • Brak prawidłowego udokumentowania płatności bezgotówkowych, w tym niejasne tytuły przelewów, stanowi podstawę do wyłączenia wydatku z kosztów uzyskania przychodów. • Nie można stosować zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy na korzyść podatnika, który nie wywiązuje się z podstawowych obowiązków w zakresie dokonywania płatności i ich dokumentowania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty podatniczki dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego i błędnej wykładni przepisów. • Argument o konieczności stosowania zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy na korzyść podatniczki.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie transakcji ma znaczenie zbliżone do pojęcia umowy ramowej pomiędzy przedsiębiorcami, którzy pozostając w trwałych stosunkach gospodarczych dokonują niejako taśmowo kolejnych dostaw na swoja rzecz. • nie należy bowiem rozumieć pojedynczej dostawy ale ogół wszystkich dostaw dokonywanych bezpośrednio po sobie w zwartym okresie czasu. • brak możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów - zwiększają przychody • nie mają prawa do odliczenia kosztu, jeżeli nie został on prawidłowo poniesiony. • ciężar dowodu - zarówno co do poniesienia danego kosztu, jak i co do poniesienia go w celu uzyskania przychodu - spoczywa na podatniku. • nie można przyjąć iż zawierała z W. K. szereg odrębnych transakcji. • przelewy na rzecz Pana K. nie zawierały żadnych wskazań które pozwoliłyby zidentyfikować lub przyporządkować poszczególne przelewy do konkretnych faktur.
Skład orzekający
Jarosław Szaro
sprawozdawca
Małgorzata Niedobylska
członek
Piotr Popek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku dokonywania płatności bezgotówkowych w transakcjach między przedsiębiorcami, w tym między małżonkami prowadzącymi odrębne działalności, oraz konsekwencji braku prawidłowego udokumentowania tych płatności dla zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji transakcji między małżonkami, jednak zasady interpretacji pojęcia 'transakcji' i wymogów dokumentacyjnych mają szersze zastosowanie w obrocie gospodarczym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe dokumentowanie transakcji finansowych w działalności gospodarczej, nawet między najbliższymi członkami rodziny. Pokazuje też, jak organy podatkowe i sądy interpretują przepisy dotyczące płatności bezgotówkowych.
“Milionowe transakcje między małżonkami pod lupą fiskusa: czy gotówka to zawsze zły wybór?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.