I SA/Rz 513/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-03-12
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowykoszty uzyskania przychodówpłatności bezgotówkoweswoboda działalności gospodarczejzłom metali szlachetnychmałżonkowiedokumentacja podatkowaPIT

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatniczki, uznając, że płatności za zakup złomu metali szlachetnych od męża, dokonane bez pośrednictwa rachunku bankowego i w sposób nieprawidłowo udokumentowany, nie mogły zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Podatniczka M.K. zaskarżyła decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego, która wyłączyła z kosztów uzyskania przychodów kwotę ponad 11 milionów złotych z tytułu zakupu złomu metali szlachetnych od męża, W.K. Głównym zarzutem było błędne zastosowanie art. 22p ustawy o PIT, który nakazuje dokonywanie płatności powyżej 15 000 zł za pośrednictwem rachunku bankowego. Sąd uznał, że transakcje między małżonkami, ze względu na ich ciągłość i powtarzalność, powinny być traktowane jako jedna całość przekraczająca próg 15 000 zł, a brak prawidłowego udokumentowania płatności bezgotówkowych skutkuje niemożnością zaliczenia ich do kosztów.

Sprawa dotyczyła skargi M.K. na decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu, która określiła jej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 rok. Organ podatkowy wyłączył z kosztów uzyskania przychodów kwotę [...] zł, ponieważ płatności na rzecz męża, W.K., za zakup złomu metali szlachetnych nie zostały dokonane za pośrednictwem rachunku płatniczego, co naruszało art. 22p ustawy o PIT oraz art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Podatniczka argumentowała, że organy wadliwie ustaliły stan faktyczny, błędnie zinterpretowały przepisy i nie uwzględniły zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych. Sąd uznał, że transakcje między małżonkami, mimo wystawiania wielu faktur na kwoty poniżej 15 000 zł, powinny być traktowane jako jedna całość ze względu na ich ciągłość i powtarzalność, przekraczając tym samym próg 15 000 zł wymagający płatności bezgotówkowej. Ponadto, sąd stwierdził, że podatniczka nie przedstawiła wystarczających dowodów na bezgotówkowe dokonanie płatności, a tytuły przelewów były zbyt ogólne, aby można je było jednoznacznie powiązać z konkretnymi fakturami. Wskazano również na znaczną ilość wypłat gotówkowych z kont podatniczki oraz zapisy na fakturach męża wskazujące na płatność gotówką. Sąd podkreślił, że brak prawidłowego udokumentowania kosztów, w tym sposobu ich poniesienia, obciąża podatnika.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, płatności te muszą być dokonane za pośrednictwem rachunku płatniczego, ponieważ suma transakcji przekracza próg 15 000 zł, a brak takiego udokumentowania skutkuje niemożnością zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że transakcje między małżonkami, ze względu na ich ciągłość i powtarzalność, powinny być traktowane jako jedna całość przekraczająca próg 15 000 zł, co wymaga płatności bezgotówkowej. Brak prawidłowego udokumentowania płatności bezgotówkowych, w tym niejasne tytuły przelewów, stanowi podstawę do wyłączenia wydatku z kosztów uzyskania przychodów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu uzyskania przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu.

u.p.d.o.f. art. 22p § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego.

u.s.d.g. art. 22

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

Dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, gdy stroną jest inny przedsiębiorca, a jednorazowa wartość transakcji przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwoty.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 22p § ust. 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

W przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztu działalności gospodarczej w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego, podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą zmniejszają koszty uzyskania przychodów albo zwiększają przychody w miesiącu, w którym została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.

o.p. art. 122

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy jest obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

o.p. art. 187 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy podejmuje wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

o.p. art. 191

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczność została udowodniona.

o.p. art. 180 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Ustawa - Prawo przedsiębiorców art. 10 § ust. 2

Wszelkie wątpliwości prawne, nierozstrzygnięte lub niejasne w świetle przepisów prawa, tłumaczy się na korzyść przedsiębiorcy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Transakcje między małżonkami, ze względu na ich ciągłość i powtarzalność, powinny być traktowane jako jedna całość przekraczająca próg 15 000 zł, co wymaga płatności bezgotówkowej. Brak prawidłowego udokumentowania płatności bezgotówkowych, w tym niejasne tytuły przelewów, stanowi podstawę do wyłączenia wydatku z kosztów uzyskania przychodów. Nie można stosować zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy na korzyść podatnika, który nie wywiązuje się z podstawowych obowiązków w zakresie dokonywania płatności i ich dokumentowania.

Odrzucone argumenty

Zarzuty podatniczki dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego i błędnej wykładni przepisów. Argument o konieczności stosowania zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy na korzyść podatniczki.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie transakcji ma znaczenie zbliżone do pojęcia umowy ramowej pomiędzy przedsiębiorcami, którzy pozostając w trwałych stosunkach gospodarczych dokonują niejako taśmowo kolejnych dostaw na swoja rzecz. nie należy bowiem rozumieć pojedynczej dostawy ale ogół wszystkich dostaw dokonywanych bezpośrednio po sobie w zwartym okresie czasu. brak możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów - zwiększają przychody nie mają prawa do odliczenia kosztu, jeżeli nie został on prawidłowo poniesiony. ciężar dowodu - zarówno co do poniesienia danego kosztu, jak i co do poniesienia go w celu uzyskania przychodu - spoczywa na podatniku. nie można przyjąć iż zawierała z W. K. szereg odrębnych transakcji. przelewy na rzecz Pana K. nie zawierały żadnych wskazań które pozwoliłyby zidentyfikować lub przyporządkować poszczególne przelewy do konkretnych faktur.

Skład orzekający

Jarosław Szaro

sprawozdawca

Małgorzata Niedobylska

członek

Piotr Popek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku dokonywania płatności bezgotówkowych w transakcjach między przedsiębiorcami, w tym między małżonkami prowadzącymi odrębne działalności, oraz konsekwencji braku prawidłowego udokumentowania tych płatności dla zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji transakcji między małżonkami, jednak zasady interpretacji pojęcia 'transakcji' i wymogów dokumentacyjnych mają szersze zastosowanie w obrocie gospodarczym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe dokumentowanie transakcji finansowych w działalności gospodarczej, nawet między najbliższymi członkami rodziny. Pokazuje też, jak organy podatkowe i sądy interpretują przepisy dotyczące płatności bezgotówkowych.

Milionowe transakcje między małżonkami pod lupą fiskusa: czy gotówka to zawsze zły wybór?

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Rz 513/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-03-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jarosław Szaro /sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Piotr Popek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 799/24 - Postanowienie NSA z 2024-06-27
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 200
art. 22 ust. 1, art. 22p ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jedn.
Dz.U. 2015 poz 584
art. 22
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2024 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 21 lipca 2023 r., nr 408000-COP-2.4102.11.2023 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu decyzją z dnia 2 czerwca 2022 r., nr 408000-408000-CKK-1.3.4102.6.2021 określił M. K. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. w wysokości [...] zł.
Organ I instancji ustalił, że M. K. złożyła do Urzędu Skarbowego w S.W. zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2017 PIT-36L zaś w dniu 25 maja 2018 r. złożyła korektę tejże deklaracji i wykazała w niej przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej [...] zł i podatek w wysokości [...] zł zaś podatek po odliczeniach w wysokości 0 zł.
Organ ustalił, że skarżąca dokonywała sprzedaży towarów w postaci złomu metali szlachetnych a jej jedynym odbiorcą była niemiecka spółka C. na rzecz której podatniczka wystawiła faktury sprzedaży na łączną kwotę [...] zł. Organ ustalił, że transakcje te miały rzeczywiście miejsce, zaś niemieckie organy podatkowe potwierdziły wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów.
W roku podatkowym 2017 podatniczka wykazała zakup złomu metali szlachetnych od W. K. w kwocie [...] zł na podstawie całego szeregu faktur. Podatniczka nabywała złoto zasadniczo od jednego tylko kontrahenta od swojego męża W. K.. W. K. dokonywał sprzedaży stopów złota na rzecz swojej żony wystawiając w ciągu jednego dnia od kilku do kilkunastu faktur, przy czym każda z nich opiewała na kwotę niższą niż [...] zł i była płatna gotówką. Łączne kwoty zakupów gotówkowych dochodziły do wysokości powyżej [...] zł dziennie.
Organ ustalił, że łączna wartość transakcji pomiędzy małżonkami W. K. i M. K. prowadzącymi odrębne przedsiębiorstwa wyniosła [...] .
Organ wskazał na treść przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: u.p.d.o.f.) z którego wynika, iż kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu uzyskania przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu. Dalej wskazał na treść art. 22p ust. 1 tej ustawy zgodnie z którym podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztów w tej części w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego. Z kolei przepis art. 22 ustawy o swobodzie działalność gospodarczej wskazuje, że dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku, gdy:
1. strona transakcji z której wynika płatność jest inny przedsiębiorca oraz
2. jednorazowa wartość transakcji bez względu na liczbę wynikających z niej płatności przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwoty.
Organ dalej powołał przepis art. 22p ust. 2 u.p.d.o.f. który stanowi, że w przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztu działalności gospodarczej w tej części w jakiej płatność transakcji określonej w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą zmniejszają koszty uzyskania przychodów w miesiącu w którym została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego.
W związku z tymi przepisami organ wyłączył z kosztów uzyskania przychodów przez M. K. kwotę [...] zł. gdyż w tym zakresie zapłata na rzecz firmy W. K. nie nastąpiła za pośrednictwem rachunków płatniczych i jednocześnie zwiększył przychod o kwotę [...] zł stanowiącą wartość marży uzyskanej na działalności kantorowej ustalonej na podstawie dowodów źródłowych które nie zostały ujęte w księgach za rok 2017.
Uwzględniając powyżej opisane korekty organ przyjął, że przychody M. K.za rok 2017 wyniosły [...] zł zaś koszty uzyskania przychodów wyniosły [...] zł. Podatek należny organ określił zatem na kwotę [...] zł.
Odwołanie na powyższą decyzję złożyła podatniczka M. K. która zaskarżyła ją w całości i wniosła o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie co o istoty sprawy.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. Wadliwe ustalenie stanu faktycznego przyjętego za podstawę dokonanych ustaleń które to skutkowało zastosowaniem art. 22p u.p.d.o.f.,
2. Błędną wykładnię art. 22p u.p.d.o.f. wyrażającą się w przyjęciu iż bark określenia w treści przelewu transakcji której dotyczą stanowi podstawę dla uznania że płatność została zrealizowana bez pośrednictwa rachunku płatniczego,
3. Naruszenie art. 10 ust. 2 ustawy prawo przedsiębiorców poprzez jego nieuwzględnienie,
4. Naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niewypełnienie dyspozycji wynikających z art. 120, 121, 122, 124, 187 § 1 i 191 ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu odwołania podatniczka wskazała, że organ prowadzący postępowania dokonał wykładni rozszerzającej przepisu art. 22p u.p.d.o.f. poprzez stworzenie wymogów niezawartego w tym przepisie a to wymogu oznaczenia przelewu które pozwala jednoznacznie powiązać go z konkretną transakcją. Podatnicy natomiast nie mają takiego obowiązku i często dokonują płatności zbiorowej. Nie jest dopuszczalne natomiast nakładanie na podatników obowiązków bez podstawy prawnej.
Organ dokonał niepełnych ustaleń faktycznych nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy a także zlekceważył treść art. 10 ust. 2 ustawy prawo przedsiębiorców nakazującego tłumaczenia wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy. Podniosła iż ustalenia dokonane przez organ są nielogiczne, nierealne i bezpodstawne. Fakt trudności powiązania płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego z konkretnymi fakturami nie uzasadnia twierdzenia że płatności zrealizowano gotówką.
Rozpatrując odwołanie Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno–Skarbowego w Przemyślu decyzją z dnia 21 lipca 2023 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ realizując zasadę dwukrotnego rozpatrzenia sprawy przez organy podatkowe przeanalizował okoliczności w których doszło do obrotu złotem pomiędzy M. K. a W. K. prowadzącymi odrębną działalność gospodarczą.
Organ wskazał, ze W. K. dokonywał zakupu na bazarach złomu złota. Przebywał na nich "mniej więcej" od godz. 5:00 do 15:00. Codziennie jeździł do innego miasta. Po zakupie złota miał dokonywać jego przetopu. Organ ustalił ilość transakcji jakie W. K. miał dokonywać w poszczególnych miastach, a zdarzało się że było to kilkaset transakcji w ciągu dnia.
Analizując powiązania pomiędzy obydwoma podmiotami a także ilość nabywanego złota przez Pana W. K. które następnie było zbywane pani M.K. Organ uznał, że nie można przyjąć iż zawierała z W. K. szereg odrębnych transakcji. W jego ocenie całość działalności pomiędzy tymi dwoma przedsiębiorcami musi być traktowana z uwagi na jej częstotliwość i powtarzalność jako jedna transakcja realizowana w ramach jednego porozumienia pomiędzy małżonkami prowadzącymi dwie odrębne działalności gospodarcze.
Odnośnie przelewów bankowych organ wskazał, że przelewy na rzecz Pana K. nie zawierały żadnych wskazań które pozwoliłyby zidentyfikować lub przyporządkować poszczególne przelewy do konkretnych faktur. Tytuł przelewu był określany jako "przelew, przelew w celu wypłaty, zasilenie rachunku". Opisy te nie pozwalają jednoznacznie stwierdzenie czego dotyczą wpłaty. Organ zauważył, ze dokonując płatności na rzecz innych kontrahentów M. K. precyzyjnie określała czego dotyczy dana wpłata. Organ podniósł także, że strona dokonywała wielu wypłat gotówkowych z posiadanego rachunku bankowego na łączną kwitę [...] zł a wypłaty były dokonywane z kont walutowych strony zarówno przez nią jak i przez W. K.. Materiał dowodowy w ocenie organu jednoznacznie wskazuje na gotówkowy sposób rozliczeń, podważa twierdzenia o bezgotówkowym rozliczaniu transakcji.
Organ orzekający w II instancji przyjął, że w zgromadzonym materialne dowodowym brak jest tego typu dowodów które wskazywałyby jednoznacznie iż zakwestionowane przez organ I instancji faktury zostały opłacone w sposób bezgotówkowy. Dokonał zatem wyliczenia zobowiązania podatkowego Pani M. K. i przyjął, że podatek należny został prawidłowo przez organ I instancji ustalony.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie za pośrednictwem swojego pełnomocnika wniosła podatniczka M. K. która zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 122, art. 187 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 t. Ordynacja Podatkowa (zwanej dalej o.p.) poprzez uchylanie się przez organ podatkowy od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny dowolnej i w sposób oczywisty sprzecznej ze zgromadzonym materiałem dowodowym, przez:
– odmowę przyznania waloru wiarygodności wyjaśnieniom skarżącej oraz jej męża W. K. mimo, iż były one logiczne, spójne i zgodne z pozostałym materiałem dowodowym, a zwłaszcza przedstawionymi dokumentami,
– wyprowadzenie błędnych wniosków w postaci zanegowania dokonywania przez skarżącą płatności za wystawione przez W. K. faktury VAT za pośrednictwem rachunku bankowego i ustalenie, iż skarżąca rozliczała się z nim gotówkowo,
b) art. 10 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo przedsiębiorców poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy zgodnie z zasadą domniemania uczciwości przedsiębiorcy wszelkie wątpliwości muszą być rozstrzygane na jego korzyść,
c) art. 23 § 1 pkt 2 o.p. poprzez nie określenie podstawy opodatkowania w drodze szacowania.
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 22p ust. 1 i 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zw. z art. 22 § 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż brak dokładnego tytułu przelewu, pozwalającego na dopasowanie go do konkretnej transakcji, uniemożliwia przyjęcie, iż dokonano zapłaty za pośrednictwem rachunku bankowego, co powoduje brak możliwości zaliczenia takiego wydatku do kosztów uzyskania przychodów.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 2 czerwca 2022 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych
Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona. Organ nie naruszył prawa procesowego przy gromadzeniu i ocenie zgromadzonych dowodów, jak także prawa materialnego przy dokonywaniu subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod przepisy prawa materialnego.
Rozważania odnośnie stawianych orzeczeniu zarzutów rozpocząć należy od przedstawienia ram prawnych w jakich poruszały się organy, w szczególności odnośnie ciążących na podatnikach obowiązków w zakresie dokonywania płatności za dostarczane im towary, jak także obowiązków w zakresie dokumentowania podejmowanych czynności w ramach prowadzonych przez siebie działalności gospodarczych.
Nie budzi zatem żadnych wątpliwości ,że małżonkowie M. i W. K. prowadzili działalność gospodarczą , każdy z nich pod inna firmą i w ramach tej działalności współpracowali w ten sposób, że Pan W. K. dokonywał dostaw złomu złota na rzecz Pani M. K..
Przepis art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej stanowi, że
1. Dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku gdy:
1)stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
2)jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15 000 zł, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.
Wprowadza on dwa warunki szczególnego dokonywania zapłaty za dokonane dostawy towarów lub świadczenie usług. Ma zastosowanie, gdy czynności te odbywają się pomiędzy dwoma przedsiębiorcami, zaś jednorazowa wartość transakcji przekracza kwotę 15000 złotych. W niniejszej sprawie, jak słusznie to zauwazyły organy oba warunki zostały spełnione. Nie budzi wątpliwości, że obydwie strony uczestniczące w transakcjach miały status podmiotów gospodarczych, jak także suma jednorazowej transakcji przekraczała kwotę 15tys. złotych. Sąd zgadza się z rozumieniem pojęcia transakcji przedstawionej przez organ Ii instancji, który stwierdził, że pojęcie to ma znaczenie zbliżone do pojęcia umowy ramowej pomiędzy przedsiębiorcami, którzy pozostając w trwałych stosunkach gospodarczych dokonują niejako taśmowo kolejnych dostaw na swoja rzecz. Przez pojęcie transakcji nie należy bowiem rozumieć pojedynczej dostawy ale ogół wszystkich dostaw dokonywanych bezpośrednio po sobie w zwartym okresie czasu. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja właśnie zaistniała. Strony pozostawały ze sobą w trwałych stosunkach współpracy gospodarczej, która polegała na ciągłym dostarczaniu przez dostawcę złomu złota drugie stronie, która dokonywała jego dalszych dostaw, tym razem wewnątrzwspólnotowych. W takiej sytuacji, gdy strony w sposób ciągły, czasowo zwarty i w oparciu o jedno istniejące porozumienie dokonują szeregu dostaw na rzecz jednej z nich, to przez pojęcie transakcji należy rozumieć nie pojedynczą dostawę ale wszystkie dostawy jakie w tych warunkach zostały dokonane.
Oznacza to, że nawet w sytuacji, gdy dostawca zafakturuje poszczególne dostawy tak, aby wartość towaru na jednej fakturze nie przekraczała 15 tys. złotych pod pojęciem transakcji rozumieć trzeba wszystkie faktury jednocześnie, nie zaś poszczególne zafakturowane czynności. W sytuacji zatem, gdy łącznie wartość wszystkich zafakturowanych dostaw przekracza 15 tys., złotych to niezależnie od ilości wystawionych faktur obowiązkiem przedsiębiorcy jest dokonać zapłaty za towar przelewem , gdy suma jego zobowiązań przekroczy 15 tys. złotych.
Jest to obowiązek obwarowany na gruncie podatku dochodowego dość istotną sankcją w zakresie możliwości uznania takiego kosztu poniesionego na zakup towaru za koszt podatkowy w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przepis art. 22p ust. 1 updof ( od 1 stycznia 2017 r. ) stanowi bowiem, że podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.) została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego. Zaś w przypadku gdy zaliczyli do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego, podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą:
1)zmniejszają koszty uzyskania przychodów albo
2)w przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów - zwiększają przychody
– w miesiącu, w którym została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego.
Przepisy te maja charakter sankcyjny pozbawiając w sposób istotny podatników prawa do zaliczenia w poczet kosztów działalności gospodarczej zapłaty kwot nabytych towarów lub usług w sytuacji, gdy płatności w warunkach art. 22 ustawy o swobodzie gospodarczej nie zostały dokonane za pośrednictwem rachunku płatniczego. Nie maja prawa do odliczenia kosztu, jeżeli nie został on prawidłowo poniesiony.
Przepis art. 22 ust. 1 updof stanowi, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Kosztem może więc być każdy wydatek poniesiony przez przedsiębiorcę pod warunkiem, że został poniesiony w celu określonym w tym przepisie. Koszty ponoszone przez przedsiębiorcę musza być przy tym odpowiednio dokumentowane przez niego. Ciężar dowodu - zarówno co do poniesienia danego kosztu, jak i co do poniesienia go w celu uzyskania przychodu - spoczywa na podatniku. Jakkolwiek w prawie podatkowym (zarówno w u.p.d.o.f., jak i w o.p.) nie została zdefiniowana problematyka prawna ciężaru dowodu, jednakże zgodnie przyjmuje się, że ciężar dowodu ciąży na tym, kto z danego stanu wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Podatnik jest zobowiązany posiadać, względnie wskazać przekonywające dowody pozwalające na ustalenia świadczące o poniesieniu kosztów w celu uzyskania przychodów, a więc również wskazanie, na rzecz jakich podmiotów i w jakiej wysokości ponosił w rzeczywistości określone wydatki. Jest to zasada nie kwestionowana w orzecznictwie sądowym i doktrynie prawa podatkowego. W interesie podatnika jest posiadanie takich dowodów w rozumieniu ordynacji podatkowej, które bez żadnej wątpliwości będą wykazywały takie poniesienie kosztu, które pozwoli na zakwalifikowanie go jako kosztu podatkowego przy ustalania przychodu podatnika. Musi to, co oczywiste, dotyczyć zarówno samego faktu poniesienia, jak i poniesienia go w odpowiedni sposób, jeżeli przepisy prawa wymagają zachowania odpowiedniej formy lub sposobu jego poniesienia. To podatnik ma przedstawić organowi tego typu dowody, a zatem w jego interesie jest w sposób odpowiedni dokumentowanie wszystkich okoliczności mających istotny wpływ na późniejsza ocenę kosztów podmiotu gospodarczego przez organy podatkowe. Sad przy tym zgadza się z poglądem, że organ podatkowy nie jest zobowiązany do oszacowania kosztów uzyskania przychodów w sytuacji, gdy podatnik zaniedbuje swoje obowiązki w zakresie dokumentowania zdarzeń gospodarczych. To podatnik ponosi odpowiedzialność za brak odpowiedniego udokumentowania poniesionych przez siebie kosztów.
Przenosząc powyższe rozważania prawne do realiów sprawy i stawianych rozstrzygnięciu zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie naruszyły prawa organy przyjmując, że w części zapłaconych przez skarżąca faktur nie uczyniła tego w wymagany przez przepisy prawa sposób czyli za pomocą przelewu bankowego.
W tym zakresie sąd zgadza się z argumentacja przedstawiona przez organ II instancji co do faktów wynikających ze zgromadzonych dowodów.
Jak bowiem wykazały to organy jedynie część faktur wystawionych w ramach transakcji pomiędzy przedsiębiorstwami M. K. a W. K. została zapłacona za pośrednictwem rachunku bankowego. Organy wykazały jakie to były kwoty, wskazując w pozostałym zakresie na dokonanie płatności gotówką. Organ wskazał przy tym na braki w dokumentacji prowadzonej przez firmę skarżącej co do dokonywanych płatności na rzecz firmy W. K., jak także na braki w dokumentacji wystawianej przez niego na rzecz firmy żony. Organy zasadnie powołały się na braki jakie zaistniały w dokumentacji przelewów bankowych jakie miały być dokonane na rzecz firmy W. K.. Nie wskazano na nich jaka jest podstawa dokonania zapłaty, lub też była ona wskazana na tyle ogólnie, że organ nie miał możliwości przyporządkować przelewu do konkretnej faktury. Nie stanowi przy tym wytłumaczenia takiego działania skarżącej podnoszona w skardze okoliczność powiązania firm , których właścicielami byli małżonkowie skoro prawo podatkowe nie przewiduje żadnych łagodniejszych reguł dokumentowania czynności dokonanych pomiędzy małżonkami. W tym zakresie obowiązują takie same reguły dokumentowania czynności jak pomiędzy wszystkimi innymi firmami. Należy przy tym zauważyć, że braki te w aspekcie przepisu art. 180 § 1 o.p. ( Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.) nie mogły zostać w żaden sposób konwalidowane bowiem nie zgromadzono innych dowodów mogących wskazywać na konkretne przyporządkowania dowodu wpłaty do konkretnej faktury. Jak wskazały organy podatniczka w sposób prawidłowy dokonywała wypełnienia danymi innych dokumentów wystawianych w trakcie prowadzenia firmy, a zatem miała wiedze, jak je należy wypełniać. Pomimo tego co do części zapłaconych faktur warunku tego nie dotrzymała.
Słusznie także organy wzięły pod uwagę fakt zaznaczenia w fakturach wystawianych przez męża skarżącej, iż mają one być zapłacone gotówka. Faktem jest, że taki zapis, co do formy płatności nie jest obligatoryjny w tego typu dokumentach , jednak ma on znaczenie dla oceny całokształtu sprawy, gdzie rzeczywiście co do faktur na kwotę ponad 11 milionów złotych podatniczka nie potrafiła przedstawić jednoznacznych dowodów co do zapłaty tych faktur za pośrednictwem rachunku bankowego.
Trzeba także podkreślić, że organy wykazały na wysokość wypłat gotówkowych z kont należących do M. K., które opiewały łącznie na kwotę [...] złotych, co w pewnym zakresie odpowiada płatnościom gotówkowym. Pieniądze te były wybierane zarówno przez podatniczkę, jak i jej męża. Dokonywanie płatności gotówkowych potwierdzają także zapisy księgowe na koncie 100-100 kasa właściciela.
Powyższych okoliczności nie można wytłumaczyć – zgodnie z twierdzeniami skargi wzajemnymi powiązaniami właścicieli firm. Prowadząc przedsiębiorstwa poosiadają oni bowiem nie tylko obowiązki wobec siebie nacechowane z pewnością pewną doza zaufania , ale są zobowiązani prowadzić ewidencję księgową w sposób zapewniający im właściwe rozliczenie ze Skarbem Państwa.
W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 10 ust. 2 ust. Prawo przedsiębiorców. Nie zaistniały wątpliwości faktyczne czy prawne jakie powinny być tłumaczone na korzyść przedsiębiorcy. Okolicznością taka nie jest z pewnością sytuacja, gdy przedsiębiorca w sposób nieprawidłowy dokonywał płatności na rzecz swojego kontrahenta i w sposób nieprawidłowy dokonywał dokumentowania takiej zapłaty. Brak realizacji obowiązków przedsiębiorcy w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej nie może być tłumaczony na jego korzyść, tak samo nie mogą być tłumaczone braki w dokumentacji księgowej.
Z tych względów sąd skarge oddalił w myśl art. 151 ppsa.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę