I SA/Rz 511/21

I SA/Rz 511/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Boratyn /sprawozdawca/
Jacek Surmacz /przewodniczący/
Małgorzata Niedobylska
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 11/22 - Wyrok NSA z 2022-09-14
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 371
§ 10 ust. 1, ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
Dz.U. 2020 poz 374
art. 31 zo ust. 11
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2021 poz 735
art. 76 § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2021 r. sprawy ze skargi "A." sp.k. z siedzibą w R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącej z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r. , nr [...], 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej "A." sp.k. z siedzibą w R. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
"A." sp. k., z siedzibą w R. (wcześniej "A." sp. z o.o., sp. k. z siedzibą w R.) – zwana dalej skarżącą lub spółką, wnioskiem z 30 grudnia 2020 r., zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie jej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.
ZUS, decyzją z [...] marca 2021 r., nr [...], odmówił skarżącej przyznania wnioskowanej przez nią pomocy.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia stwierdził, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 z późn. zm., zwanego dalej: rozporządzeniem) płatnika składek prowadzącego na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, ona Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.
Mając na uwadze treść wyżej wymienionego przepisu ZUS zaznaczył, iż weryfikacja danych zamieszczonymi we wniosku spółki, z informacjami zamieszczonymi w Krajowym Rejestrze Sądowym prowadzi do wniosku, że kod PKD 49.39.Z, jako kod przeważającej działalności spółki został zgłoszony do rejestru dopiero 9 grudnia 2020 r. Do dnia 8 grudnia 2020 r., jako kod przeważającej działalności skarżącej w rejestrach figurował więc kod PKD 49.31.Z.
Wobec powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, iż na dzień 30 listopada 2020 r. skarżąca, jako przeważającą działalność prowadziła tę, dla której właściwym kodem jest kod PKD 49.39.Z, uprawniający do zwolnienia ze składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r.
Spółka wystąpiła do ZUS o ponowne rozpatrzenie jej sprawy, domagając się jednocześnie przeprowadzenia dowodów z dokumentów w postaci: zezwoleń na wykonywanie przewozów na regularnych liniach pomiędzy: [...] rozkładów jazdy na tych liniach, licencji na międzynarodowe przewozy, zezwoleń na prowadzenie tego rodzaju przewozów, wypisów z zezwoleń na wykonywanie przewozów na linii [...].
Dodatkowo wniosła o przeprowadzenie dowodów ze składanych przez siebie deklaracji na podatek od towarów i usług za grudzień 2019 r. i grudzień 2020 r.
W jej ocenie przedmiotowe dokumenty pozwalają na ustalenia rzeczywistego charakteru prowadzonej przez nią, jako przeważającej, działalności (innej niż przewozy miejskie i podmiejskie), a także spadku dochodów z tego tytułu.
ZUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek skarżącej, decyzją z [...] maja 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] marca 2021 r.
W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ wskazał, że oceny spełnienia warunków, uprawniających do uzyskania wsparcia, o którym mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z przepisem § 10 ust. 3 tego aktu, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON, w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r. Na ten dzień, w rejestrze REGON, jako kod jej przeważającej działalności, figurował kod PKD 49.31.Z, który nie uprawnia do uzyskania zwolnienia.
Wnosząc skargę na decyzję ZUS z [...] maja 2021 r., skarżąca zwróciła się do Sądu o jej uchylenie, uchylenie poprzedzającej ją decyzji z [...] marca 2021 r., a także zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie art. 6 w zw. z art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., zwanej dalej K.p.a.) poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej oraz niepodejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie podnoszonych przez nią argumentów, dotyczących faktycznie prowadzonej działalności, oznaczonej kodem PKD 49.39.Z i wydanie decyzji bez wszechstronnej analizy dowodów,
2) art. 7 K.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady praworządności i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym zaniechanie przesłuchania strony, celem ustalenia faktycznego przedmiotu jej przeważającej działalności,
3) art. 79 a K.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, jak również niewskazanie stronie przesłanek od niej zależnych, które zostały spełnione lub wykazane,
4) art. 86 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony (prezesa zarządu skarżącej – M.C.), na okoliczność faktycznie prowadzonej przez spółkę działalności,
5) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób jasny i zrozumiały wszystkich przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję, a także pominięcie niektórych istotnych aspektów sprawy, w tym nieodniesienie się i niedokonanie oceny dowodów z dokumentów załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,
6) art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 162, zwanej dalej Prawem przedsiębiorców) poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść przedsiębiorcy wątpliwości co do treści normy prawnej w sytuacji, w której przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku, bądź ograniczenie lub odebranie mu uprawnienia,
7) art. 31 zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. poprzez uznanie, że skarżąca nie wykonuje działalności oznaczonej kodem PKD 49.39.Z., podczas gdy niniejszy kod jest wiodący od momentu rozpoczęcia prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że jeszcze przed przekształceniem spółki, prowadziła ona działalność, dla którym właściwym kodem działalności był ten oznaczony kodem PKD 49.39.Z. Po przekształceniu w 2016 r. przedmiot jej działalności nie uległ zmianie, zaś wpisanie w KRS kodu PKD.49.31.Z było błędne i najprawdopodobniej wynikało z omyłki, która miała miejsce podczas rejestracji nowopowstałego podmiotu.
Odnośnie stanowiska ZUS, zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, spółka stwierdziła, że kierowanie się przez organ biurokratycznym podejściem i nierozważenie indywidualnych okoliczności sprawy, doprowadziło ją do utraty koniecznego wsparcia. O potrzebie zaś jego przyznania świadczy zaś w sposób wyraźny spadek przychodów firmy, który w sposób należyty wykazała.
Skarżąca podkreśliła ponadto, że nie [...]
ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W tym zakresie organ podkreślił, że skoro ustawodawca określił wprost środek dowodowy do ustalenia pewnej okoliczności, to nie można w tym zakresie korzystać z innych środków.
Na rozprawie w dniu 19 października 2020 r. skarżąca przedłożyła poświadczone za zgodność kopie pism, z 5 maja i 13 października 2021 r., zgodnie z którymi ZUS zwolnił ją z obowiązku opłacenia składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. (tego właśnie dotyczy zaskarżona decyzja), a także kopię decyzji ZUS Oddział w W., na mocy której uchylono decyzję odmawiającą skarżącej umorzenia składek w innej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie ZUS oceniając zasadność wniosku skarżącej stwierdził, że z uwagi na niewpisanie (na dzień 30 listopada 2020 r.) w rejestrze REGON (KRS), jako przeważającego rodzaju działalności spółki tej oznaczonej kodem PKD 49.39.Z, na której wykonywanie skarżąca się powołuje, jej wniosek o zwolnienie ze składek nie może być załatwiony pozytywnie.
Skarżąca tymczasem podniosła, że pomimo wskazanej wyżej treści wpisu w rejestrach, w rzeczywistości wykonywała działalność, dla której właściwy jej kod działalności PKD 49.39.Z, uprawniający do uzyskania pomocy. W ramach tej działalności realizowała przewozy dalekobieżne, których nie można zakwalifikować jako miejskich lub podmiejskich, właściwy dla których kod widniał w rejestrze REGON.
Niewpisanie działalności oznaczonej kodem PKD 49.39.Z., w rejestrze REGON, jako przeważającej działalności skarżącej, jest w niniejszej sprawie okolicznością bezsporną pomiędzy stronami, które różnią się jednie jeżeli chodzi o prawną doniosłość tego faktu, na gruncie przepisów rozporządzenia, w kontekście warunków przyznania zwolnienia.
Odnosząc się do przeciwstawnych stanowisk stron postępowania sądowego stwierdzić należy, że z brzmienia art. 10 ust. 1 rozporządzenia wynika, że prawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w opłacaniu składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść tego przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określone w nim rodzaje działalności. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność", "jako przeważający rodzaj działalności". Sprecyzowanie rodzajów tych działalności nastąpiło natomiast poprzez wskazanie określonych kodów PKD. Nastąpiło to jednak w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od cech konkretnego płatnika, domagającego się zwolnienia.
W § 10 ust. 3 rozporządzenia prawodawca zdecydował się natomiast na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma (miało) nastąpić ustalenie przez organ rozpatrujący daną sprawę, rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie") przez podmiot domagający się zwolnienia. Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Przedmiotowe domniemanie nie ma jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść, jak również odwołanie się do przepisów K.p.a., według której prowadzone jest postępowanie w sprawie oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych.
Postępowanie w sprawie ulgi, prowadzone jest na zasadach określonych w przepisach K.p.a (zob. art. 31 zq ust. 7 i ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r.), a zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu.
Dane pozyskiwane przez ZUS, w trybie określonym w § 10 ust. 3 rozporządzenia mają charakter urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. (zob. art. 43 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443 z późn. zm.) i są dla Zakładu wiążące, ale przepisy ustawy z 2 marca 2020 r. czy też wydanego na podstawie zawartej w niej delegacji rozporządzenia nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a.
Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą, odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 1 rozporządzenia, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON.
Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona bezwzględnie od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie mające na celu uproszczenie postępowania w przedmiocie ulgi (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy jednak do strony inicjującej postępowanie administracyjne.
Dokonując wykładni powyższych przepisów ZUS powinien uwzględnić zasady wspólne dla systemu prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej, jakie wiążą się z wartością demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Ten sam wymóg powinien przyświecać ustawodawcy podczas konstruowania regulacji normatywnych. Pomoc, o jakiej mowa, na gruncie niniejszej sprawy, powinna być kierowana do podmiotów, które rzeczywiście prowadziły określony w § 10 ust. 1 rozporządzenia rodzaj działalności gospodarczej (co też w treści tego przepisu uczyniono), a nie [tylko] do tych, które legitymują się określonym rodzajem wpisu wyłącznie o formalnym charakterze (o znaczeniu dla statystyki publicznej), niezależnie od tego, czy działalność taką faktycznie prowadziły.
Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego – por. art. 3 ustawy o statystyce publicznej (ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443 z późn. zm.). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on więc stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z 7 stycznia 2013 r., sygn. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r., sygn. II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.
Niezależnie od powyższego zwrócić też należy uwagę na fakt, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa z 2 marca 2020 r. czy też wydane na podstawie zawartej w niej delegacji rozporządzenie, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. poz. 2009 z późn. zm.), (por. § 9). Nawiązano w nim do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni § 10 ust. 1 rozporządzenia nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności.
W świetle powyższego należy więc uznać, że pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważających. Nie można jej także przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w § 10 ust. 1 rozporządzenia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.
Nie można również przy wykładni przepisów ustawy z 2 marca 2020 r., jak również wydanego na podstawie zawartej w niej delegacji rozporządzenia, tracić z pola widzenia także tego, że regulacje te, w tym kolejne ich nowelizacje, miała (mają) na celu m.in. zwalczanie skutków, w tym społeczno-gospodarczych, COVID-19, np. poprzez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Omawiany rodzaj wsparcia został przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień 30 września 2020 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani także w listopadzie 2020 r. i listopadzie 2019 r., bezwzględnie uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm.). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanych kolejnymi rozporządzeniami nie była wprost określana odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r., Dz. U. poz. 1758 ze zm.). Dlatego też rozwiązania prawnego określonego w art. 31 zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r. nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w jej ramach organ, bazując wyłącznie na informacjach zamieszczonych w rejestrze REGON, stwierdził, kierując się wyłącznie domniemaniem z § 10 ust. 3 rozporządzenia, że skarżąca nie prowadziła, jako przeważającego, tego rodzaj działalności, który uprawniałby ją do uzyskania zwolnienia ze składek. Tak więc, w istocie ZUS uchylił się od ustalenia przedmiotu rzeczywistej działalności skarżącej (co było niezbędne z punktu widzenia stwierdzenia uprawnienia do otrzymania wsparcia w postaci zwolnienia ze składek), mającej dla niej charakter działalności przeważającej, do czego w świetle wyżej przedstawionych rozważań był zobligowany.
ZUS ograniczył się do zbadania rodzaju przeważającej działalności skarżącej, ujawnionej w rejestrze REGON, pomimo tego, że przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia odwołuje się do faktycznie prowadzonej działalności, a skarżąca wielokrotnie podnosiła, w trakcie postępowania, okoliczności odnoszące się do rzeczywiście prowadzonej przez nią aktywności gospodarczej, przedstawiając konkretne dowody na poparcie swoich twierdzeń. Wskazała bowiem na szereg dowodów z dokumentów, w postaci: zezwoleń na wykonywanie przewozów na określonych trasach, rozkładów jazdy, a także deklaracji podatkowych, mających obrazować spadek jej przychodów, na skutek ograniczenia działalności przeważającej, której prowadzenie uprawniało do uzyskania pomocy.
ZUS nie tylko w błędny sposób zdefiniował rodzaj działalności uprawniającej do uzyskania zwolnienia, w oparciu o przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia, przyjmując, że nie chodzi w tym przepisie o faktycznie prowadzoną działalność, ale działalność ujawnioną w rejestrze REGON, ale również nie przeprowadził odpowiedniego postępowania wyjaśniającego, do czego był zobligowany. W zasadzie zignorował twierdzenia i wnioski dowodowe skarżącej, powołując się na formalne wymogi odnoszące się do prowadzonego przez niego postępowania, skutkujące możliwością czynienia ustaleń wyłącznie na podstawie zapisów w bazie REGON. Taki sposób procedowania organu, jego stanowisko w tym zakresie, było jednak nieuprawnione i nie znajdowało umocowania w obowiązujących przepisach. Organ był bowiem zobligowany do poczynienia ustaleń w zakresie rzeczywiście prowadzonej przez spółkę działalności, jako jej działalności przeważającej.
Opisane wyże uchybienia, którymi dotknięte zostało przeprowadzone w sprawie postępowanie, przesądzają o tym, że zaskarżona decyzja, podobnie jak utrzymana nią w mocy decyzja z 8 marca 2021 r., dotknięte są istotnymi wadami (naruszenie przepisów prawa materialnego, skutkujące nieprawidłowym ustaleniem warunków zwolnienia, a także przepisów postępowania, pociągające za sobą wadliwe ustalenie stanu faktycznego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy). Z tego więc względu oba rozstrzygnięcia winny być wyeliminowane z obrotu prawnego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.).
Niezależnie od powyższego w tym miejscu stwierdzić należy, że jak wynika z przedłożonych przez skarżącą kopii pism, odnośnie zwolnienia jej z obowiązku opłacenia składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r., wobec pozytywnego załatwienia wniosku skarżącej, postępowanie w tym przedmiocie nie będzie kontynuowane. W związku z tym brak jest podstaw do formułowania wskazań, co do dalszego jego prowadzenia.
Mając więc na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję ZUS z [...] marca 2021 r.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) Sąd zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej kwotę 480 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmującą zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata, w wysokości 480 zł.