I SA/Rz 492/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję ZUS umarzającą postępowanie w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania składek, uznając, że skarżąca nie podlegała ubezpieczeniom społecznym w spornych okresach.
Skarżąca B.K. wniosła o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres od lipca do września 2020 r., wskazując na spadek przychodów. ZUS odmówił zwolnienia, a następnie uchylił swoją decyzję i umorzył postępowanie, powołując się na prawomocne wyroki sądów powszechnych stwierdzające, że skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej od 2018 r. i tym samym nie podlegała ubezpieczeniom. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, uznając decyzję ZUS za prawidłową.
Przedmiotem skargi B.K. była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z czerwca 2022 r., która uchyliła wcześniejszą decyzję odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz inne fundusze za okres od lipca do września 2020 r., a następnie umorzyła postępowanie w pierwszej instancji. Skarżąca wniosła o zwolnienie z opłacania składek, wskazując na spadek przychodów z działalności gospodarczej. ZUS pierwotnie odmówił zwolnienia, argumentując, że skarżąca nie zgłaszała prowadzenia działalności o wskazanym kodzie PKD. Po zawieszeniu postępowania i uzyskaniu prawomocnych wyroków sądów powszechnych (Sądu Okręgowego i Apelacyjnego w Rzeszowie), które stwierdziły, że B.K. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym od 1 czerwca 2018 r. z powodu braku prowadzenia działalności gospodarczej, ZUS podjął zawieszone postępowanie. Następnie, decyzją z czerwca 2022 r., organ uchylił decyzję odmawiającą zwolnienia i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, podzielając stanowisko ZUS. Sąd podkreślił, że skoro skarżąca nie podlegała ubezpieczeniom społecznym w spornych okresach, postępowanie o zwolnienie z obowiązku opłacania składek stało się bezprzedmiotowe. WSA odniósł się również do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, wskazując, że wniesienie skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonalności prawomocnego wyroku sądu powszechnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, organ rentowy prawidłowo umorzył postępowanie, ponieważ brak podlegania ubezpieczeniom społecznym w spornych okresach czyni postępowanie w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania składek bezprzedmiotowym.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny uznał, że skoro prawomocne wyroki sądów powszechnych przesądziły o braku podlegania przez skarżącą ubezpieczeniom społecznym w okresie od lipca do września 2020 r., to postępowanie dotyczące zwolnienia z obowiązku opłacania składek za ten okres stało się bezprzedmiotowe zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. W konsekwencji, decyzja ZUS uchylająca wcześniejszą decyzję odmawiającą zwolnienia i umarzająca postępowanie była prawidłowa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej umorzy postępowanie, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się oczywiste.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala ją.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.b
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podlegania skarżącej ubezpieczeniom społecznym od 1 czerwca 2018 r., potwierdzony prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych. Bezprzedmiotowość postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania składek, gdy skarżąca nie była zobowiązana do ich uiszczania.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej oparta na spadku przychodów, która nie miała znaczenia w sytuacji braku podlegania ubezpieczeniom.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy w R. wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt [...] oddalił odwołanie B. K. w sprawie z wniosku B. K. przeciwko ZUS o podleganie ubezpieczeniom społecznym a Sąd Apelacyjny wyrokiem z 4 marca sygn. akt. [...], [...] oddalił apelację skarżącej. Wyrok jest prawomocny. Sądy obu instancji ustaliły, że B. K. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym od 1 czerwca 2018 r., ponieważ nie prowadziła od tego dnia pozarolniczej działalności gospodarczej. Skoro w okresie od 1 lipca 2020 r. do 30 września 2020 r B. K. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym, co zostało przesądzone w wiążącym organie prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego, ZUS prawidłowo uznał, że postępowanie z wniosku skarżącej o udzielenie ulgi w spłacie należności do których uiszczania nie była obowiązana, stało się bezprzedmiotowe, co odpowiada treści art. 105 § 1 k.p.a.
Skład orzekający
Piotr Popek
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Panek
sędzia
Jarosław Szaro
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezprzedmiotowości postępowania w sprawach o zwolnienie z opłacania składek, gdy prawomocnie ustalono brak podlegania ubezpieczeniom."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy sądy powszechne prawomocnie ustaliły brak podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje, jak prawomocne ustalenia dotyczące podlegania ubezpieczeniom społecznym przez sądy powszechne wpływają na postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia z opłacania składek. Jest to istotne dla praktyków prawa ubezpieczeń społecznych.
“Brak składek ZUS? Prawomocny wyrok sądu decyduje o bezprzedmiotowości wniosku o zwolnienie.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Rz 492/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2022-11-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-08-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Grzegorz Panek Jarosław Szaro Piotr Popek /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 138 § 1 pkt 2, art. 105 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 czerwca 2022 r., nr 350000/71/405464/2020 w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od lipca do września 2020 roku oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem skargi B. K. (dalej: skarżąca/wnioskodawczyni) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z [...] czerwca 2022 r. nr [...], uchylająca w całości decyzję własną z [...] listopada 2020 r. nr [...] odmawiającą wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 lipca 2020 r. do 30 września 2020 r. i umarzająca postępowanie w pierwszej instancji w całości. Jak wynika z akt sprawy 15 października 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 lipca 2020 r do 30 września 2020 r. We wniosku wskazała, że prowadzi przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 93.29B oraz przychód z tej działalności uzyskany w pierwszym miesiącu kalendarzowym, za który został złożony wniosek (lipiec 2020 r.) jest niższy o co najmniej 75% w porównaniu do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r. Decyzją z [...] listopada 2020 r, opisaną na wstępie, ZUS odmówił wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za ww. okres gdyż na podstawie analizy wpisów dokonanych w CEIDG od 11 października 2017 r. ustalił, że wnioskodawczyni nie zgłaszała prowadzenia działalności o wskazanym we wniosku numerze PKD. Wnioskodawczyni złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2020 r. ZUS zawiesił postępowanie w sprawie o ponowne rozpatrzenie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie podlegania wnioskodawczyni ubezpieczeniom społecznym. Sąd Okręgowy w R. wyrokiem z 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt [...] oddalił odwołanie skarżącej od decyzji ZUS z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] dotyczącej ustalenia okresu podlegania przez wnioskodawczynię ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Sąd Apelacyjny w R. wyrokiem z dnia 4 marca 2022 r. sygn. Akt [...],[...] oddalił apelację skarżącej. Sądy obu instancji uznały, że Skarżąca od 1 czerwca 2018 r. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym, ponieważ nie prowadziła od tego dnia pozarolniczej działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe ZUS postanowieniem z 3 czerwca 2022 r. podjął zawieszone postępowanie administracyjne, a następnie decyzją z [...] czerwca 2022 r, opisaną na wstępie, uchylił w całości decyzję własną z [...] listopada 2020 r. nr [...] odmawiającą wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 lipca 2020 r do 30 września 2020 r. i umorzył postępowanie w pierwszej instancji w całości. Wnioskodawczyni nie zgodziła się z decyzją ZUS z [...] czerwca 2022 r. i zaskarżyła ją do WSA wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o wstrzymanie jakichkolwiek decyzji do czasu rozpatrzenia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie wskazując, że wniesienie skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego nie uchyla prawomocności wyroku Sądu Apelacyjnego w R. oddalającego apelację skarżącej. Wyrok podlega wykonaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał , że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja ZUS z [...] czerwca 2022 r., opisana na wstępie, którą organ uchylił w całości decyzję z [...] listopada 2020 r. odmawiającą skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 lipca 2020 r do 30 września 2020 r. i umorzył postępowanie w pierwszej instancji w całości. Podstawą wydanej decyzji był art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Godzi się wszak zauważyć, że organ w podstawie prawnej jak i części motywacyjnej wskazuje błędnie przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ale też dalej przytacza treść przepisu, który jego zdaniem miał zastosowanie w sprawie i odpowiada on literalnie treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc adekwatnej dla rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu wskazane powyżej uchybienie, wynikające najwyraźniej z pomyłki, nie ma charakteru istotnego, aby konieczne było eliminowanie z obrotu prawnego skarżonej decyzji. Z dołączonych do akt sprawy orzeczeń Sądu Okręgowego i Sądu Apelacyjnego w R. bezspornie wynika, że Sąd Okręgowy w R. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt [...] oddalił odwołanie B. K. w sprawie z wniosku B. K. przeciwko ZUS o podleganie ubezpieczeniom społecznym a Sąd Apelacyjny wyrokiem z 4 marca sygn. akt. [...], [...] oddalił apelację skarżącej. Wyrok jest prawomocny. Sądy obu instancji ustaliły, że B. K. nie podlega ubezpieczeniom społecznym od 1 czerwca 2018 r., ponieważ nie prowadziła od tego dnia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu, skoro w okresie od 1 lipca 2020 r. do 30 września 2020 r B. K. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym, co zostało przesądzone w wiążącym organie prawomocnym wyroku sądu powszechnego, ZUS prawidłowo uznał, że postępowanie z wniosku skarżącej o udzielenie ulgi w spłacie należności do których uiszczania nie była obowiązana, stało się bezprzedmiotowe, co odpowiada treści art. 105 § 1 k.p.a.. Prawidłowo zatem, działając jako organ II instancji, uchylił decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] listopada 2020 r. odmawiającą wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania tych należności składkowych a następczo postępowanie w tej sprawie umorzył w pierwszej instancji w całości. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie jakichkolwiek decyzji do czasu rozpatrzenia skargi kasacyjnej wskazać należy, że wniesienie przez skarżącą skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego nie uchyla prawomocności wyroku Sądu Apelacyjnego w R. oddalającego apelację skarżącej od wyroku Sądu Okręgowego. Wyrok Sądu I instancji podlega wykonaniu i jest dla ZUS wiążący. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a..
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI