I SA/Rz 492/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2022-11-10
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
ubezpieczenia społeczneskładkizwolnienieZUSprawo administracyjnepostępowanie administracyjnebezprzedmiotowość postępowaniaorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję ZUS umarzającą postępowanie w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania składek, uznając, że skarżąca nie podlegała ubezpieczeniom społecznym w spornych okresach.

Skarżąca B.K. wniosła o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres od lipca do września 2020 r., wskazując na spadek przychodów. ZUS odmówił zwolnienia, a następnie uchylił swoją decyzję i umorzył postępowanie, powołując się na prawomocne wyroki sądów powszechnych stwierdzające, że skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej od 2018 r. i tym samym nie podlegała ubezpieczeniom. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, uznając decyzję ZUS za prawidłową.

Przedmiotem skargi B.K. była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z czerwca 2022 r., która uchyliła wcześniejszą decyzję odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz inne fundusze za okres od lipca do września 2020 r., a następnie umorzyła postępowanie w pierwszej instancji. Skarżąca wniosła o zwolnienie z opłacania składek, wskazując na spadek przychodów z działalności gospodarczej. ZUS pierwotnie odmówił zwolnienia, argumentując, że skarżąca nie zgłaszała prowadzenia działalności o wskazanym kodzie PKD. Po zawieszeniu postępowania i uzyskaniu prawomocnych wyroków sądów powszechnych (Sądu Okręgowego i Apelacyjnego w Rzeszowie), które stwierdziły, że B.K. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym od 1 czerwca 2018 r. z powodu braku prowadzenia działalności gospodarczej, ZUS podjął zawieszone postępowanie. Następnie, decyzją z czerwca 2022 r., organ uchylił decyzję odmawiającą zwolnienia i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, podzielając stanowisko ZUS. Sąd podkreślił, że skoro skarżąca nie podlegała ubezpieczeniom społecznym w spornych okresach, postępowanie o zwolnienie z obowiązku opłacania składek stało się bezprzedmiotowe. WSA odniósł się również do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, wskazując, że wniesienie skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonalności prawomocnego wyroku sądu powszechnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, organ rentowy prawidłowo umorzył postępowanie, ponieważ brak podlegania ubezpieczeniom społecznym w spornych okresach czyni postępowanie w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania składek bezprzedmiotowym.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny uznał, że skoro prawomocne wyroki sądów powszechnych przesądziły o braku podlegania przez skarżącą ubezpieczeniom społecznym w okresie od lipca do września 2020 r., to postępowanie dotyczące zwolnienia z obowiązku opłacania składek za ten okres stało się bezprzedmiotowe zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. W konsekwencji, decyzja ZUS uchylająca wcześniejszą decyzję odmawiającą zwolnienia i umarzająca postępowanie była prawidłowa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej umorzy postępowanie, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się oczywiste.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala ją.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.b

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podlegania skarżącej ubezpieczeniom społecznym od 1 czerwca 2018 r., potwierdzony prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych. Bezprzedmiotowość postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania składek, gdy skarżąca nie była zobowiązana do ich uiszczania.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej oparta na spadku przychodów, która nie miała znaczenia w sytuacji braku podlegania ubezpieczeniom.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Okręgowy w R. wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt [...] oddalił odwołanie B. K. w sprawie z wniosku B. K. przeciwko ZUS o podleganie ubezpieczeniom społecznym a Sąd Apelacyjny wyrokiem z 4 marca sygn. akt. [...], [...] oddalił apelację skarżącej. Wyrok jest prawomocny. Sądy obu instancji ustaliły, że B. K. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym od 1 czerwca 2018 r., ponieważ nie prowadziła od tego dnia pozarolniczej działalności gospodarczej. Skoro w okresie od 1 lipca 2020 r. do 30 września 2020 r B. K. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym, co zostało przesądzone w wiążącym organie prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego, ZUS prawidłowo uznał, że postępowanie z wniosku skarżącej o udzielenie ulgi w spłacie należności do których uiszczania nie była obowiązana, stało się bezprzedmiotowe, co odpowiada treści art. 105 § 1 k.p.a.

Skład orzekający

Piotr Popek

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Panek

sędzia

Jarosław Szaro

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezprzedmiotowości postępowania w sprawach o zwolnienie z opłacania składek, gdy prawomocnie ustalono brak podlegania ubezpieczeniom."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy sądy powszechne prawomocnie ustaliły brak podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak prawomocne ustalenia dotyczące podlegania ubezpieczeniom społecznym przez sądy powszechne wpływają na postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia z opłacania składek. Jest to istotne dla praktyków prawa ubezpieczeń społecznych.

Brak składek ZUS? Prawomocny wyrok sądu decyduje o bezprzedmiotowości wniosku o zwolnienie.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 492/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Jarosław Szaro
Piotr Popek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
138 § 1 pkt 2, art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 czerwca 2022 r., nr 350000/71/405464/2020 w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od lipca do września 2020 roku oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B. K. (dalej: skarżąca/wnioskodawczyni) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z [...] czerwca 2022 r. nr [...], uchylająca w całości decyzję własną z [...] listopada 2020 r. nr [...] odmawiającą wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 lipca 2020 r. do 30 września 2020 r. i umarzająca postępowanie w pierwszej instancji w całości.
Jak wynika z akt sprawy 15 października 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 lipca 2020 r do 30 września 2020 r.
We wniosku wskazała, że prowadzi przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 93.29B oraz przychód z tej działalności uzyskany w pierwszym miesiącu kalendarzowym, za który został złożony wniosek (lipiec 2020 r.) jest niższy o co najmniej 75% w porównaniu do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r.
Decyzją z [...] listopada 2020 r, opisaną na wstępie, ZUS odmówił wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za ww. okres gdyż na podstawie analizy wpisów dokonanych w CEIDG od 11 października 2017 r. ustalił, że wnioskodawczyni nie zgłaszała prowadzenia działalności o wskazanym we wniosku numerze PKD.
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Postanowieniem z dnia 24 listopada 2020 r. ZUS zawiesił postępowanie w sprawie o ponowne rozpatrzenie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie podlegania wnioskodawczyni ubezpieczeniom społecznym.
Sąd Okręgowy w R. wyrokiem z 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt [...] oddalił odwołanie skarżącej od decyzji ZUS z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] dotyczącej ustalenia okresu podlegania przez wnioskodawczynię ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Sąd Apelacyjny w R. wyrokiem z dnia 4 marca 2022 r. sygn. Akt [...],[...] oddalił apelację skarżącej. Sądy obu instancji uznały, że Skarżąca od 1 czerwca 2018 r. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym, ponieważ nie prowadziła od tego dnia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Mając na uwadze powyższe ZUS postanowieniem z 3 czerwca 2022 r. podjął zawieszone postępowanie administracyjne, a następnie decyzją z [...] czerwca 2022 r, opisaną na wstępie, uchylił w całości decyzję własną z [...] listopada 2020 r. nr [...] odmawiającą wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 lipca 2020 r do 30 września 2020 r. i umorzył postępowanie w pierwszej instancji w całości.
Wnioskodawczyni nie zgodziła się z decyzją ZUS z [...] czerwca 2022 r. i zaskarżyła ją do WSA wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o wstrzymanie jakichkolwiek decyzji do czasu rozpatrzenia skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie wskazując, że wniesienie skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego nie uchyla prawomocności wyroku Sądu Apelacyjnego w R. oddalającego apelację skarżącej. Wyrok podlega wykonaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał , że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja ZUS z [...] czerwca 2022 r., opisana na wstępie, którą organ uchylił w całości decyzję z [...] listopada 2020 r. odmawiającą skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 lipca 2020 r do 30 września 2020 r. i umorzył postępowanie w pierwszej instancji w całości.
Podstawą wydanej decyzji był art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Godzi się wszak zauważyć, że organ w podstawie prawnej jak i części motywacyjnej wskazuje błędnie przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ale też dalej przytacza treść przepisu, który jego zdaniem miał zastosowanie w sprawie i odpowiada on literalnie treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc adekwatnej dla rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu wskazane powyżej uchybienie, wynikające najwyraźniej z pomyłki, nie ma charakteru istotnego, aby konieczne było eliminowanie z obrotu prawnego skarżonej decyzji.
Z dołączonych do akt sprawy orzeczeń Sądu Okręgowego i Sądu Apelacyjnego w R. bezspornie wynika, że Sąd Okręgowy w R. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt [...] oddalił odwołanie B. K. w sprawie z wniosku B. K. przeciwko ZUS o podleganie ubezpieczeniom społecznym a Sąd Apelacyjny wyrokiem z 4 marca sygn. akt. [...], [...] oddalił apelację skarżącej. Wyrok jest prawomocny. Sądy obu instancji ustaliły, że B. K. nie podlega ubezpieczeniom społecznym od 1 czerwca 2018 r., ponieważ nie prowadziła od tego dnia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Zdaniem Sądu, skoro w okresie od 1 lipca 2020 r. do 30 września 2020 r B. K. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym, co zostało przesądzone w wiążącym organie prawomocnym wyroku sądu powszechnego, ZUS prawidłowo uznał, że postępowanie z wniosku skarżącej o udzielenie ulgi w spłacie należności do których uiszczania nie była obowiązana, stało się bezprzedmiotowe, co odpowiada treści art. 105 § 1 k.p.a.. Prawidłowo zatem, działając jako organ II instancji, uchylił decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] listopada 2020 r. odmawiającą wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania tych należności składkowych a następczo postępowanie w tej sprawie umorzył w pierwszej instancji w całości.
Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie jakichkolwiek decyzji do czasu rozpatrzenia skargi kasacyjnej wskazać należy, że wniesienie przez skarżącą skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego nie uchyla prawomocności wyroku Sądu Apelacyjnego w R. oddalającego apelację skarżącej od wyroku Sądu Okręgowego. Wyrok Sądu I instancji podlega wykonaniu i jest dla ZUS wiążący.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a..

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI