I SA/Rz 476/22

I SA/Rz 476/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-10-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Jacek Boratyn /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Popek
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 76/23 - Wyrok NSA z 2025-12-17
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2114
art. 49
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 54 ust. 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2022 r. spraw ze skarg C. spółka z o.o., z siedzibą w S., na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 13 maja 2022 r.: – nr 9009-2022-68 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok, – nr 9009-2021-002627 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych na 2019 rok oddala skargi.
Uzasadnienie
Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Agencja dalej zwana ARMiR) w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołań C. sp. z o.o., z siedzibą w S. – zwanej dalej skarżącą lub spółką, wydał następujące rozstrzygnięcia:
1) decyzją z 13 maja 2022 r., nr 9009-2022-68, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w R.. z 27 stycznia 2022 r., nr 0180-00000002743/22, w przedmiocie ustalenia spółce kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r., w wysokości 56 241,13 zł,
2) decyzją z 13 maja 2022 r., nr 9009-2021-002627, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ARMiR w R. 26 stycznia 2022 r., nr 0180-2021-012394, w przedmiocie ustalenia spółce kwoty nienależnie pobranych, z tytułu płatności płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2019 r., w kwocie 69 915,77 zł
W stanach faktycznych przedmiotowych spraw Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w P., 21 października 2019 r., przyznał skarżącej płatność zaliczkową w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r. w kwocie 56 241,13 zł.
Podobnie, w dniu 22 października 2019 r. organ przyznał spółce płatność zaliczkową, tytułem płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2019 r., w kwocie 69 915,77 zł.
Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARMIR, w dniu 7 grudnia 2021 r. wydał dwie, ostateczne w administracyjnym toku instancji decyzje, odmawiające przyznania skarżącej zarówno płatności bezpośrednich, jak i płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2019 r. Powodem wydania obu odmownych decyzji było stwierdzenie przez wydający je organ stworzenia przez spółkę sztucznych warunków do uzyskania płatności, a także brak jej samodzielności.
Rozstrzygające niniejsze sprawy organy stanęły na stanowisku, że wobec odmowy przyznania spółce wnioskowanych przez nią płatności, pobrane przez nią tytułem zaliczek środki, jako nienależne, podlegają zwrotowi.
W zaskarżonych decyzjach stwierdzono także, iż w okolicznościach spraw brak jest podstaw do odstąpienia od dochodzenia zwrotu od skarżącej nienależnie pobranych przez nią płatności, jako że wartość pobranych przez nią środków, w obu przypadkach przekroczyła równowartość 100/150 euro (art. 49 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1775, zwanej dalej ustawą o płatnościach bezpośrednich oraz art. 54 ust. 3 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 z późn. zm.)
Organ II instancji podkreślił również, że w okolicznościach obu spraw brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do przedawnienia prawa do dochodzenia od skarżącej zwrotu przez nią nienależnie pobranych środków.
Odnosząc się do argumentów strony, dotyczących kwestii stworzenia sztucznych warunków, Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego podkreślił, że w postępowaniach dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków, nie był uprawniony do oceny tego rodzaju okoliczności. Zagadnienia tego rodzaju zostały bowiem rozstrzygnięte ostatecznymi decyzjami. Dodał również, że ich zaskarżenie do Sądu nie skutkowało wstrzymaniem wykonania przedmiotowych rozstrzygnięć.
Sąd, nieprawomocnym wyrokiem z 24 marca 2022 r., sygn. I SA/Rz 109/22, oddalił skargi spółki na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARMiR z 7 grudnia 2022 r., odmawiające przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności rolno-środowiskowo klimatycznej na 2019 r. Od tego orzeczenia spółka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga ta nie została rozpoznana, do dnia wyrokowania przez Sąd w przedmiotowych sprawach.
Wnosząc skargi na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARMiR z 13 maja 2022 r. spółka wystąpiła o ich uchylenie, uchylenie poprzedzających je decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie:
1) art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r. Nr 312, str. 1, zwanego dalej rozporządzeniem 2988/95), a także art. 60 rozporządzenia 1306/2013, w zw. z art. 18 ust. 6 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że działanie skarżącej miało na celu stworzenie sztucznych warunków do przyznania płatności,
2) w przypadku nieuwzględnienia powyższego zarzutu skarżąca podniosła naruszenie art. 4 ust. 8 Rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 25, str. 8 z późn. zm.), poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie stworzenia przez spółkę sztucznych warunków do uzyskania płatności, co skutkuje odmową ich przyznania,
3) art. 54 i art. 55 rozporządzenia 1306/2013 w zw. z art. 11 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 255, str. 18 z późn. zm.) w zw. z art. 10 ust. 1 i ust. 2, art. 29 ust. 1 a, art. 2 i art. 7 ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 z późn. zm., zwanej dalej ustawa o ARMiR) poprzez ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, podczas gdy skarżąca w pełni realizowała swoje uprawnienia w zakresie możliwości ubiegania się o płatności,
4) art. 44 ust. 1 – ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1234 z późn. zm.) w zw. z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 w zw. z art. 47 § 1, art. 51 § 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm.) przez wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, przy braku podstaw do ich wydania.
W uzasadnieniach skarg spółka rozwinęła argumentację o braku podstaw do przyjęcia stworzenia przez nią sztucznych warunków do uzyskania wnioskowanych przez nią płatności, a co za tym idzie niezasadności wydania decyzji odmawiających jej przyznania tychże płatności.
Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARMiR, w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszych sprawach były decyzje w przedmiocie ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności, z tytułu dwóch kategorii dopłat, w związku z wypłaceniem jej zaliczek na poczet tych dopłat, a później wydania ostatecznych w administracyjnym toku instancji decyzji, odmawiających jej przyznania tych płatności. Spółka, kwestionując legalność zaskarżonych decyzji, co do zasady skoncentrowała się na argumentach zmierzających do podważenia zgodności z prawem decyzji odmawiających jej obu rodzajów płatności (zaprzeczyła stworzeniu przez siebie sztucznych warunków, w odniesieniu do obu rodzajów płatności), a jedynie marginalnie odniosła się do samego ustalenia obowiązku i wysokości, przypadających do zwrotu środków. Do tego rodzaju wniosków prowadzi bowiem literalne brzmienie sformułowanych przez nią zarzutów, a także analiza argumentacji przytoczonej na ich poparcie.
Badając zgodność z prawem zaskarżonych decyzji, nie tylko pod kątem zasadności zarzutów skarg, których to treścią Sąd nie jest związany, z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.) Sąd nie stwierdził podstaw do wyeliminowania zaskarżonych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Decyzje te odpowiadają bowiem prawu, a wydający je organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza takiego, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie tychże spraw.
Odnośnie badania legalności zaskarżonych decyzji, na wstępie rozważań w tym przedmiocie stwierdzić należy, że wbrew sugestiom ze strony skarżącej, wyrażonym poprzez zakres i przedmiot sformułowanych zarzutów skarg, kontrola ta nie może obejmować okoliczności, które legły u podstaw odmowy przyznania skarżącej wnioskowanych przez nią płatności. Orzekając w przedmiocie oceny zgodności z prawem decyzji ustalających spółce kwoty nienależnie pobranych płatności Sąd był związany granicami spraw, na których gruncie zostały one wydane. Te zaś nie obejmowały okoliczności, które stały za odmową przyznania skarżącej obu rodzajów płatności. Kwestie dotyczące spełnienia przez spółkę przesłanek uzyskania płatności zostały bowiem już rozstrzygnięte ostatecznymi, w administracyjnym toku instancji decyzjami, poddanymi odrębnej kontroli sądowej.
Z tego więc względu Sąd nie był uprawniony do ich ponownej oceny.
Przechodząc do zagadnień związanych bezpośrednio z decyzjami w przedmiocie ustalenie spółce nienależnie pobranych płatności stwierdzić należy, że objęta nimi materia definiowana jest przez dwa zdarzenia, które sprowadzają się do wypłaty skarżącej zaliczek na poczet przyszłych płatności oraz odmowa ich przyznania w ramach prowadzonych w tym przedmiocie postępowań. Wystąpienie obu tych zdarzeń, na gruncie okoliczności obu spraw nie budzi wątpliwości, co potwierdza pośrednio sama skarżąca, wnioskując o zawieszenie obu postępowań sądowych, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii związanych z oceną przez sądy administracyjne legalności decyzji, którymi płatności nie zostały jej przyznane. Mamy więc w tym wypadku do czynienia z sytuacją, w której odpadła podstawa zrealizowanych płatności zaliczkowych. Wobec tego dokonana na rzecz spółki wypłata środków nastąpiła bez tytułu prawnego, a kwoty przekazane jej w związku z tym zostały pobrane przez nią nienależnie i jako takie podlegają zwrotowi. Wartość nienależnie pobranych środków odpowiada wartości całej kwoty zaliczek.
Stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, w tym przedmiocie, jest prawidłowe i jako takie nie może być zasadnie kwestionowane.
Również brak jest podstaw do podważenia zgodności z prawem ocen rozstrzygających sprawę organów, odnośnie tego że w obu sprawach nie zaszły okoliczności, z uwagi na które zasadnym byłoby odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie pobranych przez spółkę płatności zaliczkowych. Ich wartość przekracza kwotę 100 euro, do której to wartości odstąpienie to byłoby możliwe.
W okolicznościach obu spraw nie można także mówić o wystąpieniu okoliczności, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia 1306/2013, tj. stwierdzeniu tego, że płatność została dokonana na skutek pomyłki organów, której rolnik nie mógł wykryć. Powstanie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności wynikało bowiem wyłącznie z przyczyn leżących po stronie spółki, która, po poraniu zaliczek, nie dopełniła warunków (co zostało stwierdzone ostatecznymi w administracyjnym toku instancji decyzjami) od których spełnienia uzależnione było uzyskanie płatności.
W obu analizowanych przypadkach nie doszło także do upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do obowiązku zwrotów kwot nienależnie pobranych płatności, o których to terminach mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r. Nr 312, str. 1). Termin tego przedawnienia wynoszący 4 lata, w przedmiotowych sprawach, liczony od daty złożenia przez skarżącą wniosków o przyznanie płatności, jeszcze nie upłynął, a ponadto i tak doszło do jego przerwania, w następstwie doręczenia stronie postanowień w sprawach wszczęcia postępowań, dotyczących ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, co miało miejsce 16 grudnia 2021 r.
Na marginesie niniejszych rozważań dodać jedynie należy, że Sąd nie uwzględnił wniosków skarżącej o zawieszenie postępowań, do czasu wydania prawomocnego wyroku w sprawie ze skargi na decyzje odmawiające spółce przyznania płatności. Zgodnie bowiem z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Uprawnienie do zawieszenie postępowania, na podstawie wskazanego wyżej przepisu, ma charakter fakultatywny, a decyzja w tym przedmiocie pozostawiona została do uznania sądu, wobec czego nieskorzystanie z tej sposobności nie może być poczytywane w kategoriach naruszenia prawa. Po drugie zaś stwierdzić należy, że decyzje w przedmiocie ustalenia skarżącej kwot nienależnie pobranych płatności zostały oparte na rozstrzygnięciach odmawiających jej tego rodzaju wsparcia, które jako ostateczne funkcjonują w obrocie prawnym. Nawet więc gdyby doszło do ich wyeliminowania z obrotu prawnego, na mocy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, to strona będzie miała możliwość wzruszenia zaskarżonych decyzji w postępowaniach nadzwyczajnych. W zaistniałej więc sytuacji nie było potrzeby zawieszania postępowania sądowego, do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej spółki od wyroku tut. Sądu z 24 marca 2022 r., sygn. I SA/Rz 109/22.
Reasumując więc stwierdzić należy, że brak jest podstaw do zakwestionowania legalności obu zaskarżonych decyzji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargi.