I SA/Rz 463/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę rolnika na decyzje odmawiające przyznania płatności unijnych, uznając, że nie wykazał on posiadania spornych gruntów rolnych w wymaganym terminie.
Rolnik zaskarżył decyzje Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmawiające przyznania płatności bezpośrednich i wsparcia na obszary z ograniczeniami naturalnymi. Głównym powodem odmowy było nieudowodnienie przez skarżącego posiadania spornych działek rolnych w 2023 roku, co wynikało z jego własnych oświadczeń oraz wyroków sądów powszechnych w sprawie ochrony posiadania. Sąd administracyjny uznał, że posiadanie gruntu jest kluczowym warunkiem przyznania płatności, a skarżący nie wykazał faktycznego władztwa nad nieruchomościami, co było niezbędne do uzyskania wsparcia.
Sprawa dotyczyła skarg M.W. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR odmawiające przyznania płatności bezpośrednich, przejściowego wsparcia krajowego oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW) na rok 2023. Podstawą odmowy było nieudowodnienie przez skarżącego posiadania spornych działek rolnych w 2023 roku. Rolnik twierdził, że jego posiadanie zostało naruszone przez syndyka masy upadłości, a sprawy cywilne potwierdziły naruszenie, ale nie przywróciły posiadania w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że kluczowym warunkiem przyznania płatności jest faktyczne posiadanie i użytkowanie gruntu rolnego, zgodnie z definicją cywilnoprawną i ugruntowaną linią orzeczniczą. Skarżący sam przyznał, że nie użytkował działek w 2023 roku, a spory dotyczące prawa do posiadania nieruchomości należą do właściwości sądów cywilnych, a nie administracyjnych. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa, a zarzuty naruszenia zasady praworządności czy przepisów postępowania nie były zasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, posiadanie gruntu rolnego jest kluczowym warunkiem przyznania płatności, co oznacza faktyczne władztwo nad nieruchomością i możliwość decydowania o jej użytkowaniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że posiadanie gruntu w rozumieniu przepisów o płatnościach unijnych oznacza faktyczne władztwo i możliwość decydowania o jego użytkowaniu. Rolnik, który sam przyznał, że nie użytkował działek i utracił nad nimi władztwo na rzecz syndyka, nie spełnił tego podstawowego warunku, nawet jeśli jego posiadanie zostało naruszone.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.p.s. art. 66 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
Organ administracji publicznej stoi na straży praworządności.
u.p.s. art. 22
Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
Warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gruntu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku zebrania materiału dowodowego, ale w kontekście u.p.s. jego zakres jest ograniczony.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności, która została potwierdzona w u.p.s.
k.c. art. 336-352
Kodeks cywilny
Regulacje dotyczące posiadania, do których należy się odwoływać przy rozumieniu pojęcia posiadania gruntu rolnego.
p.u. art. 63 § ust. 1 pkt 1
Ustawa - Prawo upadłościowe
p.u. art. 75 § ust. 1
Ustawa - Prawo upadłościowe
k.p.c. art. 831 § § 1 pkt 2a
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o finansach publicznych art. 5 § ust. 1 pkt 2 i 3
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.p.s. art. 66 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi art. 2 § § 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi art. 2 § § 3
P.p.s.a. art. 111 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rolnik nie wykazał faktycznego posiadania i użytkowania spornych gruntów rolnych w 2023 roku. Spory cywilnoprawne dotyczące posiadania nieruchomości nie są rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym o przyznanie płatności. Brak winy rolnika w utracie posiadania nie ma wpływu na prawo do płatności, jeśli posiadanie nie zostało obiektywnie stwierdzone.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie przepisów Prawa upadłościowego, K.p.c. i ustawy o finansach publicznych. Naruszenie zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP). Naruszenie przepisów postępowania poprzez nieprzesłuchanie syndyka i nieuwzględnienie wyroków sądów cywilnych. Błędna wykładnia przepisów rozporządzeń w sprawie płatności ONW.
Godne uwagi sformułowania
Istotą sporu w niniejszych sprawach jest spełnienie przez skarżącego, w odniesieniu do deklarowanych do płatności działek, warunków przyznania tych płatności w związku z wystąpieniem tzw. konfliktu krzyżowego. W tak zakreślonym sporze rację należy przyznać organom Agencji, bowiem wykazały przekonywująco, że skarżący nie spełnił przesłanek dochodzonych płatności. Wolą ustawodawcy jest udzielenie płatności tym rolnikom, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne. Posiadanie działek rolnych w rozumieniu wyżej przytoczonych przepisów oznacza sprawowanie faktycznego władztwa nad wskazanymi we wniosku o przyznanie płatności działkami rolnym, któremu musi towarzyszyć zamiar władania nimi dla siebie. Kwestie tego rodzaju pozostają poza zakresem przedmiotowym niniejszych spraw, wobec czego uznać należy je za bezprzedmiotowe, tak jak podniesione w tym zakresie zarzuty skarg.
Skład orzekający
Małgorzata Niedobylska
przewodniczący
Piotr Popek
sprawozdawca
Tomasz Smoleń
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że faktyczne posiadanie i użytkowanie gruntu jest kluczowym warunkiem przyznania płatności unijnych, a spory cywilne dotyczące posiadania nie wpływają na rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu posiadania z syndykiem masy upadłości w kontekście płatności rolnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe wymagania dotyczące posiadania gruntów przy ubieganiu się o płatności unijne, co jest istotne dla wielu rolników. Pokazuje też granice kompetencji sądów administracyjnych.
“Czy utrata posiadania gruntu przez syndyka pozbawia rolnika unijnych dopłat? WSA wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Rz 463/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Małgorzata Niedobylska /przewodniczący/
Piotr Popek /sprawozdawca/
Tomasz Smoleń
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. spraw ze skarg M.W. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 12 lipca 2024 r. - nr 9009-2024-000375 w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na 2023 rok - nr 9009-2024-000376 w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami (ONW) na 2023 rok oddala skargi.
Uzasadnienie
Przedmiotem skarg M.W. (dalej: skarżący, wnioskodawca) są decyzje Dyrektora {...}Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w{...}{ z dnia 12 lipca 2024 r., nr:
1. 9009-2024-000375 w sprawie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027 (dalej: Plan),
2. 9009-2024-000376 w sprawie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2023.
Zaskarżone rozstrzygnięcia zostały oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne:
w dniu 22 czerwca 2023 r. do Biura {...}Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w {...}wpłynęły wnioski skarżącego
o przyznanie płatności na 2023 r. :
- w ramach bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027,
- dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2023.
Po przeprowadzonej kontroli do płatności nie zakwalifikowano żadnej powierzchni. W związku z wystąpieniem błędu kontroli krzyżowej, (ubiegania się dwóch producentów rolnych o dopłaty do tych samych gruntów: do działki nr {...}położonej w miejscowości{...}, oraz do działki nr {...}położonej w miejscowości{...}, obie miejscowości położone w gminie{...}, powiat {...}województwo {...}(dalej: działki), wezwano wnioskodawcę do wyjaśnienia nieścisłości we wniosku. W odpowiedzi wnioskodawca oświadczył, że w/w działki nie były przez niego użytkowane z uwagi na naruszenie posiadana przez syndyka masy upadłości "P" w{...}. Oświadczył także, że jest wyłącznym i pełnoprawnym posiadaczem działek zgodnie z zawartą umową dzierżawy. Na poparcie swojego stanowiska przedłożył wyrok Sądu Rejonowego w {...}z {...} października 2017 r. sygn. {...}oraz wyrok Sądu Okręgowego w {...}z {...} lutego 2019 r. sygn. akt {...}
Kierownik Biura {...}ARIMR w {...}decyzjami z 23 kwietnia 2023 r. nr;
1. 0183-2024-006311, odmówił przyznania płatności na 2023 r. w postaci :
- podstawowego wsparcia dochodów - 2023,
- płatności redystrybucyjnej - 2023,
2. 0183-2024-004113, odmówił przyznania płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II – 2023 r.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił, że organ pominął regulacje ustawy - Prawo upadłościowe oraz o finansach publicznych w kontekście kwalifikacji płatności, które nie wchodzą w skład masy upadłości, ponieważ stanowią środki pochodzące z programu finansowanego z udziałem środków pochodzących z budżetu UE, przez co nie podlegają egzekucji uregulowanej przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Zarzucił także zaniechanie przesłuchania syndyka na okoliczność, że wnioskodawca nie ponosi winy w nieprowadzeniu na dzierżawionej nieruchomości zabiegów agrotechnicznych, a także nie uwzględniono ustaleń, do jakich doszedł Sąd Okręgowy w {...}przed którym toczyło się postępowanie z jego powództwa o ochronę posiadania naruszonego przez syndyka, w kontekście przywrócenia mu (lub nie) posiadania rzeczonych nieruchomości. Podkreślił, że brak wymaganego użytkowania gruntów nastąpił z powodów niezależnych od niego. Nadal jest posiadaczem ww. nieruchomości, tyle że posiadanie to zostało naruszone przez syndyka.
Dyrektor {...}Oddziału Regionalnego ARiMR w {...}opisanymi na wstępie decyzjami z 12 lipca 2024 r., utrzymał w mocy zaskarżone decyzje, podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne w nich zawarte.
W ocenie organu odwoławczego wnioskodawca nie wykazał, że w 2023 r. był posiadaczem działek nr {...}i{...}. Nie użytkował ich rolniczo, nie posiadał nad nimi władztwa, podczas gdy zasadniczym wymaganiem przyznania dochodzonych płatności było posiadanie działek rolnych. Celem płatności jest bowiem finansowe wspieranie producentów rolnych. Zaznaczył organ odwoławczy, że spór co do posiadania ww. nieruchomości z syndykiem został przez sąd powszechny rozstrzygnięty na korzyść syndyka. Przywołane przepisy prawa upadłościowego i ustawy o finansach publicznych nie znajdowały zastosowania. Organ nie naruszył zasady praworządności. Istotne w sprawie było ustalenie, czy i w jaki sposób były użytkowane ww. działki przez wnioskodawcę, a tymczasem on sam oświadczył, że działek tych w 2023 r. nie użytkował rolniczo.
W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w{...}, na opisane wyżej decyzje Dyrektora OR Agencji w {...}z dnia 12 lipca 2024 r, skarżący naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 63 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. 2024, poz. 794 - dalej jako p.u.), art. 831 § 1 pkt 2a ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 – dalej: K.p.c.) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1270) poprzez ich niezastosowanie,
b) art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027(t.j. Dz. U. z 2024 r poz. 261 dalej: u.p.s.), poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności,
2) naruszenie przepisów postępowania tj. :
a) art. 75 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej K.p.a.) w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.s, poprzez:
- nieprzesłuchanie syndyka masy upadłości na okoliczność braku winy skarżącego w nieprowadzeniu na dzierżawionej nieruchomości zabiegów agrotechnicznych,
- nieuwzględnienie faktu, że w prawomocnym wyroku z dnia {...} lutego 2019 r. Sąd Okręgowy w {...}II Wydział Cywilny Odwoławczy, sygn. akt:{...}, w sprawie jaka toczyła się o ochronę posiadania w sprawie z powództwa skarżącego przeciwko syndykowi masy upadłości, "P" Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej, w {...} uznał, że "w sprawie o naruszenie posiadania sąd bada fakt posiadania i jego samowolnego naruszenia, a w realiach rozpatrywanej sprawy niewątpliwym jest, że obydwie te przesłanki zostały spełnione"
- nieustalenie, czy w oparciu o w prawomocny wyrok z dnia {...} lutego 2019 r. Sądu Okręgowego w {...}II Wydział Cywilny Odwoławczy, sygn. akt:{...},
posiadanie wnioskodawcy zostało przywrócone, czy też nie;
b) § 2 w zw. z § 3 rozporządzeń Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w ramach Planu poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, że fakt naruszenia posiadania przez syndyka i wykonywania zabiegów agrotechnicznych przez syndyka jest równoznaczny z nieposiadaniem przez skarżącego, podczas gdy:
- skarżący wg swojego oświadczenia nadal czuje się posiadaczem nieruchomości zadeklarowanych do przyznania płatności, zaś jego posiadanie zostało jedynie naruszone przez syndyka,
- dla przyznania płatności nie ma znaczenia, kto faktycznie dokonuje niezbędnych prac agrotechnicznych na gruncie celem ich utrzymania zgodnie z normami.
Wywodząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargi organ II instancji wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawach.
Wymienione sprawy tj.: {...} i {...} Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn.{...}, ponieważ pozostawały one ze sobą w związku, o którym mowa w art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy.
Istotą sporu w niniejszych sprawach jest spełnienie przez skarżącego, w odniesieniu do deklarowanych do płatności działek, warunków przyznania tych płatności w związku z wystąpieniem tzw. konfliktu krzyżowego. Zdaniem organów, skarżący w 2023 r. nie był w posiadaniu spornych gruntów rolnych, deklarowanych do płatności co wynika wprost z jego własnych oświadczeń złożonych w toku postępowania administracyjnego, a co potwierdzone zostało zapadłymi wyrokami sądów powszechnych w sprawie wytoczonej przez skarżącego o ochronę posiadania. Z kolei skarżący stoi na stanowisku, że nadal jest posiadaczem tych gruntów, zaś jego posiadanie zostało jedynie naruszone przez syndyka, a z zapadłych w postępowaniu cywilnym rozstrzygnięć wynika, że jego posiadanie spornych działek zostało przywrócone.
W tak zakreślonym sporze rację należy przyznać organom Agencji, bowiem wykazały przekonywująco, że skarżący nie spełnił przesłanek dochodzonych płatności.
W przedmiotowej sprawie warunki i tryb przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach interwencji objętych Planem oraz w ramach przejściowego wsparcia krajowego określa ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oraz rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r.:
- w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. 2023 poz. 482 ze zm., dalej: rozporządzenie w sprawie płatności bezpośrednich),
- w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lun innymi szczególnymi ograniczeniami w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 ( Dz. U. 2023 poz. 483 ze zm., dalej: rozporządzenie ONW).
Zgodnie z art. 22 u.p.s. warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gruntu, a pomoc jest przyznawana do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy, jest w posiadaniu podmiotu ubiegającego się o jej przyznanie na podstawie tytułu prawnego.
Na temat posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu przepisów regulujących płatności ze środków unijnych, jako warunku ich przyznania, istnieje już ugruntowana linia orzecznicza. Wynika z niej, że wolą ustawodawcy jest udzielenie płatności tym rolnikom, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne. Ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, bowiem pojęcie to nie jest odrębnie zdefiniowane w przepisach o płatnościach. Przy jego rozumieniu także na gruncie niniejszych spraw, należy więc odwoływać się do regulacji tej instytucji w podstawowym akcie prawnym, jakim jest ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (art. 336-352), co słusznie uwzględniły orzekające w sprawach organy.
W obowiązującym stanie prawnym, pojęcie posiadanie gruntów rolnych należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Oznacza to, że można mieć tytuł prawny do gruntu rolnego, ale nie mieć uprawnienia do płatności oraz że można posiadać grunty rolne bez tytułu prawnego, a nawet w złej wierze i z tego tytułu mieć prawo do uzyskania płatności. Dodatkowo należy wskazać, że rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście, rzecz jednak w tym, by dokonywane były one w jego imieniu. W zależności od okoliczności, władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to, by rolnik wnioskujący o przyznanie płatności posiadał decyzyjność jak, co, gdzie i kiedy dany grunt zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe. Istotą płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje m. in. jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych, podejmuje także decyzje o terminie zbioru plonów, itp. (zob. wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., II GSK 537/11; z 13 czerwca 2012 r., II GSK 734/11; z 18 lipca 2012 r., II GSK 932/11).
Przywołane regulacje dotyczące płatności nie różnicują, jaki charakter ma mieć owo posiadanie. Może to być zarówno posiadanie samoistne, które cechuje to, że ten kto włada rzeczą, czyni to jak właściciel, jak i posiadanie zależne, gdzie ten, kto rzeczą faktycznie włada czyni, to jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Niemniej w każdym przypadku wymagane jest władanie rzeczą jak właściciel lub jak mający inne prawo do władania cudzą rzeczą, z wykluczeniem dzierżenia "wykonywanego za kogo innego" (art. 338 K.c.). Z drugiej strony warto też zauważyć, że przepisy nie uzależniają uprawnień do płatności wyłącznie od władania zgodnego z prawem. Zatem o przesłance posiadania nie decyduje forma zawarcia umowy, szczególnie jej nazwa, ale jej treść, a przede wszystkim skutek stanowiący o realnym, faktycznym władaniu przedmiotem posiadania, czyli w tej sprawie gruntem. Posiadanie działek rolnych w rozumieniu wyżej przytoczonych przepisów oznacza sprawowanie faktycznego władztwa nad wskazanymi we wniosku o przyznanie płatności działkami rolnym, któremu musi towarzyszyć zamiar władania nimi dla siebie.
Przenosząc te uwagi na grunt przedmiotowych spraw, Sąd podziela stanowisko organów, że skarżący nie posiadał spornych gruntów, w rozumieniu przepisów regulujących zasady przyznawania płatności. Słusznie wskazują organy obu instancji na bezsporny fakt, że działki nie były przez niego użytkowane w 2023 r., albowiem sam przyznał, że nie prowadził działalności rolnej na spornych gruntach. Skarżący utracił władanie nad spornymi gruntami na rzecz syndyka, czego widomym znakiem jest wytoczenie przeciwko syndykowi powództwa posesoryjnego. Nie ma znaczenia dla ustalenia prawa do dochodzonych płatności, że skarżący faktycznie został bezprawnie naruszony przez syndyka w posiadaniu spornych gruntów. W istocie przyznały to sądy powszechne w postępowaniu zainicjowanym przez stronę o ochronę posiadania, które jednak nie zostało przywrócone wbrew twierdzeniom skarżącego, a to wskutek wystąpienia o udzielenie ochrony posesoryjnej po upływie terminu do wytoczenia takiej skargi. Sąd Rejonowy w {...}wyrokiem z {...} października 2017 r. sygn. akt {...}oddalił powództwo, a Sąd Okręgowy w {...}wyrokiem z {...} lutego 2019 r. sygn. akt {...}oddalił apelację skarżącego. Zatem utracił on posiadanie gruntów rolnych - jak ustaliły sądy powszechne w dniu 25 września 2013 r. - i nie ma znaczenia, czy został pozbawiony tego posiadania przez samowolnie (bezprawnie) działającego w tym zakresie syndyka oraz to czy pozbawienie go faktycznego władztwa nad nieruchomościami nie zostało przez niego zawinione. Posiadanie to, jak się rzekło, nie zostało też przywrócone.
In concreto okolicznością wykluczającą przyjęcie posiadania przez skarżącego działek zgłoszonych przez niego do płatności na 2023 r., a więc spełnienie podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie dochodzonych płatności do deklarowanych działek, był fakt braku fizycznego władztwa nad tymi działkami z jego strony, a więc prowadzenia produkcji rolnej zgodnej z przeznaczenie spornych gruntów (użytkowanie rolnicze). Okoliczności przesądzające o takim ustaleniu skarżący w sposób jednoznaczny i kategoryczny sam przyznał, wobec czego organy nie mogły zignorować tego faktu i uwzględnić jego wniosku o płatności. Z kolei legalność władztwa nad gruntem, co do zasady (wyjątek stanowią grunty będące własnością podmiotów publicznych), nie jest warunkiem uzyskania płatności. Wszelkie spory w zakresie prawa do posiadania nieruchomości strony winny rozstrzygać na gruncie przepisów prawa cywilnego, w ramach innego rodzaju postępowań, nieleżących w zakresie właściwości rzeczowej organów Agencji. Bez znaczenia w tym wypadku jest również to, czy brak władztwa nad nieruchomościami był przez skarżącego zawiniony, czy też nie, albowiem warunkiem przyznania płatności jest stwierdzenie posiadania w przedstawionym wyżej ujęciu, jako okoliczności obiektywnej, niezależnej w jakikolwiek sposób od kwestii zawinienia utraty takiego posiadania. Wykazywanie tego rodzaju okoliczności, nieistotnych dla rozstrzygnięcia, było bezcelowe. Nie można więc zarzucić organom Agencji, że bezpodstawnie odmówiły skarżącemu przeprowadzenia dowodów na te okoliczności, w szczególności w drodze przesłuchania osoby syndyka.
Przypomnieć też wypada, co zostało omówione w uzasadnieniu skarżonych decyzji, że specyfiką niniejszego postępowania przed organami Agencji jest modyfikacja w zakresie rozkładu ciężaru dowodowego. Z treści art. 66 ust. 2 u.p.s. wynika, że do postępowań w sprawach indywidualnych o przyznanie płatności do gruntów rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej mają zastosowanie przepisy K.p.a., o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, tj. nie przewidują szczególnej regulacji. W K.p.a. zostały sformułowane zasady postępowania administracyjnego (ogólne i tzw. szczególne), jednakże w świetle art. 66 ust. 1 nie wszystkie te zasady mogą być w pełni stosowane w postępowaniu regulowanym przedmiotową ustawą. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, w postępowaniu w sprawie przyznania płatności organ administracji publicznej stoi "na straży praworządności", a zatem potwierdzona została podstawowa zasada K.p.a., tj. zasada praworządności, (wyrażona w art. 6 i początkowej części art. 7 K.p.a., a także w art. 7 Konstytucji RP). Właściwe w sprawie przyznania płatności organy administracji działają na podstawie (i w granicach) prawa, co oznacza obowiązek ustalenia przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowania przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. W doktrynie na tle art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy o planie strategicznym wypowiadany jest pogląd, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący "rozpatrzyć" cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części 2 art. 7 K.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak również zrezygnował z wyrażonej w art. 77 K.p.a. zasady postępowania dowodowego, nakładającej na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.s. obowiązek ten został ograniczony jedynie do "rozpatrzenia" materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.
W niniejszej sprawie wnioskodawca składając w dniu 25 stycznia 2024 r. do Biura {...}Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w {...}pisemną odpowiedź na wezwanie nr 0183-00000002800/24 oświadczył, iż działki zadeklarowane we wniosku o płatności na rok 2023 nie były przez niego użytkowane w roku 2023 ze względu na "naruszenie mojego posiadania przez syndyka masy upadłości "P"w {...}i toczący się proces o ochronę posiadania". Ponadto w złożonym oświadczeniu powołuje się na wyroki Sądu w {...}i w {...}(prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w {...}Wydział I Cywilny z dnia {...} października 2017 roku wraz z uzasadnieniem sygn. akt {...}oraz prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w {...}II Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia {...} lutego 2019 roku wraz z uzasadnieniem sygn. akt{...}— mających świadczyć o tym, że nadal jest posiadaczem spornych gruntów, a jego posiadanie zostało bezprawnie przez syndyka naruszone. Analiza treści ww. wyroków doprowadziła do wniosku, że założona przez skarżącego sprawa przeciwko syndykowi o ochronę posiadania została oddalona zarówno przez Sąd Rejonowy w {...}jak również Sąd Okręgowy w {...}(po apelacji), wobec czego nie można mówić o przywróceniu posiadania, co również skarżący podkreśla w złożonym oświadczeniu.
Zmierzając do podważenia legalności i zasadności stanowiska organów skarżący próbuje przenieść toczony z nimi spór na grunt prawny, ukierunkowując go w stronę objętą materią postępowania upadłościowego oraz jego cywilnoprawnymi uwarunkowaniami. Jak to już jednak wyżej zauważono, kwestie tego rodzaju pozostają poza zakresem przedmiotowym niniejszych spraw, wobec czego uznać należy je za bezprzedmiotowe, tak jak podniesione w tym zakresie zarzuty skarg. Przedmiotem rozważań organów nie było bowiem przeznaczenie i charakter samych płatności, w kontekście określenia składników masy upadłości, lecz warunki ich przyznania. Tym samym nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 63 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 75 ust. 1 Prawa upadłościowego, art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c. oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych. W ocenie Sądu, sprawy toczące się przed organami Agencji, także te będące przedmiotem niniejszych rozważań, są próbą przeniesienia sporu z syndykiem i dowiedzenia swoich racji na innej płaszczyźnie.
Nie sposób przychylić się także do zarzutów skarżącego, dotyczących uchybienia przez organy zasadzie praworządności, wywodzonej także z zapisów Konstytucji RP, gdyż oparły one swoje rozstrzygnięcie na właściwych podstawach prawnych, dokonały ich prawidłowej wykładni i zastosowały do ustalonego, w sposób nie budzący wątpliwości, stanu faktycznego. Tak więc nie można im czynić zasadnie tego rodzaju zarzutów jedynie w oparciu o okoliczności i zagadnienia o charakterze cywilnoprawnym, których rozstrzyganie nie jest objęte zakresem ich właściwości.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargi, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI