I SA/RZ 46/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi E.P. na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, która utrzymała w mocy decyzję określającą zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 roku. Podatniczka prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą, zajmując się m.in. handlem i dystrybucją paliwami płynnymi oraz masami bitumicznymi. Kluczowe dla sprawy były transakcje nabycia mas bitumicznych od spółki C. (później P.), która okazała się podmiotem nieprowadzącym rzeczywistej działalności gospodarczej i pełniącym rolę "bufora" w karuzeli podatkowej. Organ podatkowy zakwestionował prawo podatniczki do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez spółkę C., argumentując, że transakcje te były fikcyjne i miały na celu wyłudzenie VAT. Sąd administracyjny, analizując zgromadzony materiał dowodowy, podzielił stanowisko organu. Stwierdził, że choć towar faktycznie istniał i był sprzedawany przez podatniczkę, to nie dochowała ona "należytej staranności" przy weryfikacji kontrahenta. Niska cena towaru, brak wiedzy o pochodzeniu, brak weryfikacji siedziby i zasobów spółki C. oraz inne okoliczności wskazywały na świadomy udział podatniczki w oszukańczym schemacie. Sąd podkreślił, że prawo do odliczenia podatku naliczonego nie jest bezwarunkowe i wymaga spełnienia przesłanek materialnych, a w przypadku stwierdzenia oszustwa lub nadużycia, nawet niedbalstwo podatnika może skutkować odmową prawa do odliczenia. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję organu za zgodną z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie oceny należytej staranności podatnika w kontekście oszustw VAT, zwłaszcza w transakcjach z podmiotami o wątpliwej reputacji i w ramach schematów karuzelowych.
Sprawa dotyczy specyficznego obrotu masami bitumicznymi i asfaltem, ale zasady oceny staranności i odpowiedzialności podatnika mają zastosowanie do wszelkich transakcji VAT.
Zagadnienia prawne (3)
Czy podatnik, który nabywa towary od podmiotu nieprowadzącego rzeczywistej działalności gospodarczej i uczestniczącego w oszukańczym schemacie VAT, może skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeśli nie dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeśli brał udział w oszustwie podatkowym, nawet jeśli towar faktycznie istniał i był sprzedawany, a nie dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prawo do odliczenia podatku naliczonego nie jest bezwarunkowe. W przypadku stwierdzenia oszustwa podatkowego lub nadużycia, nawet niedbalstwo podatnika może skutkować odmową prawa do odliczenia. Podatnik ma obowiązek wykazać, że nie wiedział lub nie mógł wiedzieć o oszustwie, w przeciwnym razie jest traktowany jako wspólnik.
Czy kary umowne za nieodebrany towar, udokumentowane fakturami od podmiotu nieprowadzącego rzeczywistej działalności, mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktury te nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego, ponieważ nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a ponadto pochodzą od podmiotu, który nie był rzeczywistym dostawcą towaru.
Uzasadnienie
Kara umowna nie stanowi wynagrodzenia za dostawę towaru ani usługę w rozumieniu ustawy VAT. Ponadto, faktury te pochodziły od podmiotu, który nie prowadził rzeczywistej działalności i pełnił rolę "bufora", co wyklucza możliwość odliczenia podatku naliczonego.
Czy bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został skutecznie zawieszony w związku z prowadzonym postępowaniem karnoskarbowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony.
Uzasadnienie
Postępowanie karnoskarbowe dotyczące czynu związanego z niewykonaniem zobowiązania podatkowego, prowadzone na podstawie materiałów zgromadzonych przez ABW i wykorzystane w postępowaniu podatkowym, spełnia przesłanki do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zgodnie z Ordynacją podatkową.
Przepisy (27)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit.a i c
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Faktury, które nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji rodzących obowiązek podatkowy, nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Faktury dokumentujące czynności, które nie zostały dokonane, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. c)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Faktury potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.
o.p. art. 70 § § 6 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia w przypadku prowadzenia postępowania karnego lub karnoskarbowego.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 15 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 108
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Definicja kwoty podatku naliczonego.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 10
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Moment powstania prawa do obniżenia kwoty podatku należnego.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 11
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Moment powstania prawa do obniżenia kwoty podatku należnego.
u.p.t.u. art. 87 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Prawo do zwrotu różnicy podatku.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Faktury dokumentujące czynności, które nie zostały dokonane, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.
u.p.t.u. art. 15 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Definicja działalności gospodarczej.
u.p.t.u. art. 5
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 8
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 7
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
o.p. art. 70c
Ordynacja podatkowa
Zawiadomienie podatniczki o przyczynie zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
o.p. art. 33 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 2a
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180 § § 1
Ordynacja podatkowa
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
k.c. art. 83
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podatniczka nie dochowała należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta (spółki C.). • Transakcje z spółką C. były częścią oszukańczego schematu karuzelowego. • Faktury od spółki C. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. • Kary umowne nie stanowią podstawy do odliczenia podatku naliczonego. • Bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych został skutecznie zawieszony.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia art. 33 § 1, art. 2a, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) i c), art. 122, art. 187 § 1 w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej. • Błędna ocena dowodu z zeznań świadków. • Nieprawidłowe ustalenia faktyczne. • Kary umowne mogą być odliczane od przychodu.
Godne uwagi sformułowania
nie dochowała "należytej staranności" w tych transakcjach • uczestniczyła w oszukańczym łańcuchu transakcji • prawo do odliczenia podatku naliczonego jest elementem konstrukcyjnym podatku VAT, ale nie jest prawem bezwzględnym i bezwarunkowym • nie można było przyjąć, że skarżąca poczyniła starania wymagane od przedsiębiorcy należycie dbającego o swoje sprawy • nie dochowała wymaganej staranności kupieckiej • brak "dobrej wiary" i "należytej staranności" musiał skutkować dla podatniczki konsekwencjami podatkowymi
Skład orzekający
Grzegorz Panek
sprawozdawca
Jacek Boratyn
członek
Piotr Popek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie oceny należytej staranności podatnika w kontekście oszustw VAT, zwłaszcza w transakcjach z podmiotami o wątpliwej reputacji i w ramach schematów karuzelowych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego obrotu masami bitumicznymi i asfaltem, ale zasady oceny staranności i odpowiedzialności podatnika mają zastosowanie do wszelkich transakcji VAT.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak łatwo można stać się nieświadomym uczestnikiem oszustwa podatkowego, nawet przy realnym obrocie towarami. Podkreśla kluczową rolę należytej staranności weryfikacji kontrahentów.
“Czy Twoja firma może nieświadomie uczestniczyć w oszustwie VAT? Sąd wyjaśnia, co to znaczy 'należyta staranność'.”
Sektor
paliwa
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.