I SA/Rz 433/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2006-08-17
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowykoszty uzyskania przychodunierzetelne dowodyzakup złomupodpisyksięgowośćrachunkowośćskarżącyorgan podatkowyWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatników na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że wydatki na zakup złomu udokumentowane umowami z nieautentycznymi podpisami nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodu.

Sprawa dotyczyła skargi H. i S.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję o określeniu zobowiązania podatkowego w PIT za 2001 r. Głównym zarzutem było nieuznanie przez organy podatkowe wydatków na zakup złomu w kwocie 52.881,12 zł za koszt uzyskania przychodu, ze względu na nierzetelność dowodów zakupu (podpisy na umowach nie należały do wskazanego sprzedawcy). Sąd uznał, że mimo potencjalnego dostarczenia złomu, brak dowodów na faktyczne poniesienie wydatku i jego udokumentowanie w sposób niebudzący wątpliwości uniemożliwia zaliczenie go do kosztów uzyskania przychodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę H. i S.J. dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. Organy podatkowe zakwestionowały możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków w kwocie 52.881,12 zł, poniesionych na zakup złomu. Zakup ten był udokumentowany umowami, na których widniały podpisy M.R., jednakże sam M.R. oraz ekspertyza grafologiczna potwierdziły, że podpisy te nie były autentyczne. Organy kontroli skarbowej ustaliły, że księgi rachunkowe były prowadzone nierzetelnie, a dowody zakupu budziły wątpliwości co do faktycznego przebiegu operacji gospodarczych. Mimo przesłuchania świadków i analizy dokumentacji, nie udało się jednoznacznie potwierdzić faktycznego poniesienia wydatku i dokonania zapłaty za złom w kwestionowanej wysokości. Sąd, analizując sprawę, zgodził się z organami podatkowymi, że brak jest wystarczających dowodów na rzeczywiste poniesienie wydatku i jego związek przyczynowo-skutkowy z przychodem. Podkreślono, że na podatniku spoczywa ciężar udowodnienia poniesienia kosztów, a wadliwie udokumentowane wydatki, zwłaszcza przy braku dokumentacji kasowej i materiałowej, nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodu. Sąd oddalił skargę, uznając stanowisko organów podatkowych za prawidłowe i zgodne z zasadą swobodnej oceny dowodów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wydatki udokumentowane umowami z nieautentycznymi podpisami, przy braku dowodów na rzeczywiste poniesienie wydatku i jego związek przyczynowo-skutkowy z przychodem, nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo odmówiły zaliczenia kwestionowanych wydatków do kosztów uzyskania przychodu, ponieważ podatnik nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości faktycznego poniesienia wydatku i jego związku z przychodem. Wadliwość dowodów (nieautentyczne podpisy) oraz brak dokumentacji kasowej i materiałowej uniemożliwiły potwierdzenie transakcji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

u.p.d.o.f. art. 22 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Kosztem uzyskania przychodu są wszelkie wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodu, pod warunkiem faktycznego poniesienia wydatku i związku przyczynowo-skutkowego z przychodem. Kluczowe jest udokumentowanie faktu poniesienia wydatku w sposób niebudzący wątpliwości.

Pomocnicze

u.o.r. art. 20 § 2

Ustawa o rachunkowości

Podstawę zapisów w księgach rachunkowych stanowią dowody księgowe stwierdzające dokonanie operacji gospodarczej.

u.o.r. art. 21 § 1

Ustawa o rachunkowości

Dowody księgowe muszą zawierać określone dane, w tym dane pozwalające na identyfikację stron operacji gospodarczej.

u.o.r. art. 22 § 1

Ustawa o rachunkowości

Dowody księgowe powinny być rzetelne, tj. zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej.

k.k. art. 270 § 1

Kodeks karny

Dotyczy fałszowania dokumentów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak dowodów na rzeczywiste poniesienie wydatku. Nierzetelność dowodów zakupu (nieautentyczne podpisy). Brak dokumentacji kasowej i materiałowej uniemożliwiający weryfikację transakcji. Podatnik jako profesjonalista winien dołożyć należytej staranności przy prowadzeniu dokumentacji.

Odrzucone argumenty

Ocena dowodów dokonana z naruszeniem zakazu interpretacji rozszerzającej. Naruszenie zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, swobodnej oceny dowodów i bezstronności. Nieuwzględnienie uwag i wyjaśnień skarżących oraz dowodów z przesłuchań świadków. Dowody zakupu nie wykazały cech podrobienia, a złom został dostarczony i zapłata odebrana.

Godne uwagi sformułowania

Na podatniku jako osobie wywodzącej z określonych faktów skutki prawne spoczywa ciężar ich udowodnienia. Warunkiem uznania wydatków za koszt uznania przychodu jest udokumentowanie faktu poniesienia wydatku w sposób nie budzący wątpliwości. Nie mogą zatem stanowić podstawy zapisów w księdze rachunkowej takie dowody księgowe, które nie są zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej jaką dokumentują, a wiec są nierzetelne z uwagi na udział w tej operacji gospodarczej strony, która w rzeczywistości w niej nie brała udziału lub opisują tę operację w sposób niezgodny z rzeczywistością. Decyzja organu odwoławczego utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, a zatem nie rozszerza przedmiotu opodatkowania na niekorzyść podatnika.

Skład orzekający

Jacek Surmacz

przewodniczący

Bożena Wieczorska

sprawozdawca

Małgorzata Niedobylska

członek

Maria Serafin-Kosowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Utrwalona interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów, wymogów rzetelności dowodów księgowych oraz ciężaru dowodu spoczywającego na podatniku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z obrotem złomem i nierzetelnymi dowodami zakupu. Interpretacja przepisów o rachunkowości i ordynacji podatkowej jest ogólna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe zasady prawa podatkowego dotyczące dowodzenia kosztów uzyskania przychodów i konsekwencje nierzetelnego prowadzenia dokumentacji księgowej, co jest istotne dla praktyków.

Nierzetelne dowody zakupu: dlaczego nie można zaliczyć wydatków do kosztów uzyskania przychodu?

Dane finansowe

WPS: 52 881,12 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 433/06 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-08-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Bożena Wieczorska /sprawozdawca/
Jacek Surmacz /przewodniczący/
Małgorzata Niedobylska
Maria Serafin-Kosowska
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
art.22
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz Sędziowie Asesor Małgorzata Niedobylska NSA Bożena Wieczorska /spr./ Protokolant sek.sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 17 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi H. i S.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. - oddala skargę -
Uzasadnienie
I SA/Rz 433/06
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] marca 2006r. (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2005r. (nr [...]) określające H. i S. J. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001r. w wysokości 24.773,40 zł.
W uzasadnianiu decyzji wyjaśniono, że w 2001r. S. J. prowadził działalność gospodarczą w ramach "A" w zakresie obrotu złomem polegającą na skupie złomu, metali żelaznych i kolorowych, głównie od ludności oraz sprzedaży odkupionego złomu wyspecjalizowanym przedsiębiorstwom. Przeprowadzona kontrola "A" wykazała nierzetelne prowadzenie ksiąg rachunkowych oraz nierzetelność dowodów zakupu złomu, a w konsekwencji zakwestionowany został zarówno przychód, jak i koszty uzyskania przychodu.
Zawyżenie kosztów uzyskania przychodu stwierdzono m.in. w przypadku zakupu złomu udokumentowanego na nazwisko M.R. na ogólną wartość 52.881,12zł.
Spośród przesłuchanych w charakterze świadków 22 dostawców złomu J.G. i M.R. nie potwierdzili dostarczenia złomu w ilościach wykazanych w dochodach wystawionych na ich imię i nazwisko, a także nie potwierdzili autentyczności złożonych na tych dowodach podpisów. Ustalono, że na nazwisko J.G. złożono złom o wartości 13.050,50 zł, natomiast na nazwisko M.R.- o wartości 52.881,12 zł. W wyniku ujawnienia w/w okoliczności organ kontroli skarbowej powiadomił Prokuraturę Rejonową o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. i w związku z tym zawiesił postępowanie, które podjął w dniu 25 października 2005r. włączając do akt sprawy część dowodów zgromadzonych przez Prokuraturę. W tym w szczególności włączono ekspertyzę kryminalistyczną w zakresie własnoręczności podpisów i pisma ręcznego z dnia 31 stycznia 2005r. wykonany do sprawy (sygn.akt 2/Ds/804/05) oraz z dnia 14 lipca 2005r. (sygn.akt 2/Ds/223/05) z których wynika, że wszystkie podpisy występujące na kwestionowanych w toku prowadzonej kontroli dowodach zakupu złomu stalowego oraz złomu metali kolorowych wystawionych na nazwisko J.G. i M.R. nie są ich autentycznymi podpisami.
Odnośnie dowodów zakupu złomu wystawionych na nazwisko J.G. Sąd Rejonowy wyrokiem nakazowym z dnia 1 września 2005r. (sygn.akt VII 644/05) uznał, iż T.C. ,,podrobił rachunki... w ten sposób, że dostarczając złom do punktu skupu (prowadzonego przez "A"- przypis WSA w Rzeszowie) uzyskiwał rachunki potwierdzające dostawę złomu na nazwisko J.G. i własnoręcznie podpisywał te rachunki nazwiskiem ,,G.--. Z w/w wyroku wynikało jednak, że pomimo nierzetelnych dowodów zakupu wystawionych na inną osobę zamiast faktycznego dostawcy to jednak dostawa złomu do punktu skupu nastąpiła, a "A" poniosła wydatek. Wydatek ten w wysokości 13.050,05zł uznany został przez kontrolujących jako koszt uzyskania przychodu.
Jeżeli zaś chodzi o podpisy na dowodach zakupu wystawionych na nazwisko M.R., które nie były jego autentycznymi podpisami to biegły w opinii nie określił w sposób jednoznaczny kto wystawione dowody podpisywał.
W związku z tym w celu ustalenia rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych przesłuchano w charakterze świadków osoby wskazane przez S.J. w zastrzeżeniach do protokołu kontroli z dnia 31 października 2003r. tj. M.H., M.M., K.P. i S.C. lub włączono do postępowania kontrolnego protokoły przesłuchań osób w charakterze świadków sporządzone przez Policję. Z zeznań świadków wynika, iż byli oni zaangażowani do pracy przy zbiorze złomu przez M.R. w okresie pierwszych miesięcy 2001r. bądź w charakterze kierowcy lub jako pomocnicy przy załadunku i rozładunku złomu. Świadkowie nie złożyli jednak zeznań, z których wynikałoby, że złom w ilościach i wartościach uwidocznionych na wystawionych dokumentach na nazwisko R.M. został faktycznie dostarczony do punktu skupu. Jedynie świadek S.G. zeznał, że kierowcy wypisywali złom na nazwisko R.M. i jego danymi podpisywali te rachunki.
W tej sytuacji organ I instancji odmówił wiarygodności wyjaśnieniom właściciela "A" oraz jego pracownikom nie popartym innymi dowodami, z których jednoznacznie wynikałoby, że zakupy wg przedstawionych do kontroli umów wystawionych na nazwisko M.R. i zakwestionowanych przez niego, zostały dokonane i wydatek z tego tytułu został poniesiony na łączną kwotę 52.881,12zł.
W "A"- jak ustalono w trakcie kontroli - prowadziło pełną księgowość (księgi handlowe), z tym jednak, że nie prowadzono kasy zakładowej i ewidencji księgowej przychodów i rozchodów gotówki w kasie, w związku z czym brak jest dokumentacji (np. dowodów kasa wypłaci, raportów kasowych itp.) która umożliwiałaby dokonanie konfrontacji określonych dowodów zakupu z dokumentacją kasową poprzez sprawdzenie czy faktycznie wydatek został poniesiony. Ponadto nie prowadzono w okresie objętym kontrolą - ewidencji materiałowej, w której ewidencjonowane byłyby ilościowe przychody i rozchody zakupionego złomu na podstawie określonych dowodów, np. dowodów przyjęcia, dowodów wydania z magazynu, co również wpływa na to, iż brak jest możliwości dodatkowego potwierdzenia czy wszystkie udokumentowane dowodami zakupu transakcje istotnie miały miejsce.
W związku z powyższym organ I instancji przyjął, a organ odwoławczy tego nie zmienił, iż nie stanowią kosztów uzyskania przychodów wydatki w kwocie 52.881,12zł poniesione w związku z dowodami zakupu złomu wystawionymi na nazwisko M.R. Wyjaśniając treść art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000, nr 14 poz. 176 z późn.zm.) organ odwoławczy podkreślił, iż kosztem uzyskania przychodu z poszczególnego źródła są wszelkie wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodu z wyjątkiem kosztów wymienionych w art.23. Warunkiem uznania określonego wydatku za koszt uzyskania przychodu jest to aby został on faktycznie poniesiony przez podatnika i to w związku przyczynowym z osiągniętym przychodem. Jakkolwiek prawem prowadzącego działalność gospodarczą podatnika jest swobodne kształtowanie stosunków gospodarczych łączących go z innymi podmiotami w sferze jego działalności, to jednak ocena tych stosunków i wynikających z nich zdarzeń gospodarczych z punktu widzenia prawa podatkowego należy do zadań organów podatkowych, które uprawnione są do kontroli m.in. prawidłowości zaliczania przez podatnika określonego wydatku do kosztów uzyskania przychodu zarówno z punktu widzenia celowości tego wydatku, jak i sposobu udokumentowania faktu jego poniesienia. Zgodnie z przyjętą na gruncie prawa podatkowego zasadą, na podatniku jako osobie wywodzącej z określonych faktów skutki prawne spoczywa ciężar ich udowodnienia, a warunkiem uznania wydatków za koszt uznania przychodu jest udokumentowanie faktu poniesienia wydatku w sposób nie budzący wątpliwości. Sposób dokumentowania wydatków uzasadniających uznanie ich za koszt uzyskania przychodu określają przepisy ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. Nr 121, poz. 591 z późn. zm.). Na podstawie art. 20 ust. 2 ww. ustawy podstawę zapisów w księgach rachunkowych stanowią dowody księgowe stwierdzające dokonanie operacji gospodarczej, które w myśl art. 22 ust. 1 tej ustawy powinny być rzetelne, tj. zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, jaką dokumentują. Pod względem formalnym dowody księgowe muszą zawierać co najmniej dane określone w art. 21 ww. ustawy. Nie mogą zatem stanowić podstawy zapisów w księdze rachunkowej takie dowody księgowe, które nie są zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej jaką dokumentują, a wiec są nierzetelne z uwagi na udział w tej operacji gospodarczej strony, która w rzeczywistości w niej nie brała udziału lub opisują tę operację w sposób niezgodny z rzeczywistością.
Zawarta w ww. ustawie regulacja dotycząca podstawy zapisów w księgach rachunkowych oznacza, że dowodem księgowym stwierdzającym fakt dokonania operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem, a więc np. poniesienia wydatku zaliczonego do kosztów uzyskania przychodu jest dowód, w którym podmiot ten został określony w sposób wiarygodny, pozwalający na jego identyfikację, a więc wskazujący prawidłowo jego nazwę, adres, podpis. Określenie w nim strony uczestniczącej w operacji gospodarczej, której dowód ten dotyczy w sposób niezgodny z rzeczywistością oznacza, że dowód taki nie może jako niewiarygodny stanowić podstawy zapisów w księgach rachunkowych, a tym samym nie może być dowodem poniesienia wydatku.
W toku postępowania kontrolnego - jak stwierdził organ odwoławczy - przeprowadzone zostało szczegółowe postępowanie dowodowe, które miało na celu potwierdzenie w jakikolwiek sposób, że twierdzenia podatnika w zakresie poniesienia faktycznych wydatków są wiarygodne m.in. przesłuchano w charakterze świadków wskazane przez podatnika osoby, które jednak nie potwierdziły w sposób wiarygodny faktu dostaw złomu w ilościach wynikających z omawianych dowodów, a także nie potwierdziły odbioru gotówki. Całość zgromadzonego materiału dowodowego może wskazać, że pomimo nieprawdziwych danych w dowodach zakupu złomu fakt jego dostarczenia przez inne osoby nie podające swoich nazwisk dla celów sporządzenia dowodów zakupu mógł mieć miejsce, nie jest jednak możliwe ustalenie w jakich ilościach i na jaką wartość takie dostawy mogły zostać dokonane. Brak dowodów potwierdzających dokonaną zapłatę za dostarczony złom, przy dysponowaniu podrobionymi dowodami, co jednoznacznie zostało wykazane przez Prokuraturę Rejonową w Jaśle, nie może stanowić - zdaniem organu odwoławczego - podstawy do uznania kwoty 52.881,12 zł jako kosztu uzyskania przychodu. Wprawdzie z protokołu przesłuchań dokonanych na Posterunku Policji wynika, że faktycznie M.R. zbierał złom od ludności i dostarczał do punktu skupu w Trzcinicy prowadzonego przez S.J., jednakże z uwagi na to, iż nie można ustalić w jakiej ilości i czy faktycznie została dokonana zapłata za powyższy złom nie można uznać podmiotowej kwoty za koszt uzyskania przychodu.
Organ odwoławczy dodał ponadto, że w charakterze świadków zostali przesłuchani zarówno M.R., jak i K.P. i M.H.. Osoby te - jak wynika z zeznań M.R.- miały dostarczać złom i pobrać rachunek i pieniądze, a następnie rozliczać się z M.R. w jego domu. Porównując powyższe zeznania organ odwoławczy doszedł jednak do wniosku, iż zeznania te nie pokrywają się, bowiem osoby te nie zajmowały się sprawami finansowymi, ani tez nie podpisywały rachunków wystawionych na M.R. Podkreślenia również - zdaniem organu odwoławczego - wymaga fakt, że część dokumentów wystawionych na nazwisko M.R. została sporządzona przez M.J. oraz A.D. tj. pracowników podatnika. Potwierdza to okoliczność, iż podatnik był świadomy tego, że zapisy w księgach dokonywane były na podstawie dokumentów, które sporządzone były w sposób nierzetelny.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego na powyższą decyzję H. i S. J. wnieśli o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji w części dotyczącej nieuznania za koszt uzyskania przychodów wydatków na kwotę 52.881,12 zł.
Zdaniem skarżących ocena zgromadzonych w trakcie kontroli dowodów, a będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji dokonana została z naruszeniem zakazu interpretacji rozszerzającej określenia przedmiotu opodatkowania na niekorzyść podatnika, a także z naruszeniem zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, swobodnej oceny dowodów i bezstronności.
Skarżący zeznali, że zgłaszane przez nich w trakcie kontroli uwagi i wyjaśnienia, a także dowody zgromadzone z przesłuchania świadków nie zostały uwzględnione i wykorzystane przez organ kontrolujący do wyjaśnienia stanu faktycznego przebiegu kontrolowanych zdarzeń gospodarczych.
Skarżący wyjaśnili, że w "A" prowadzili dla celów podatkowych tylko ewidencję wartościową dokumentując zakupy od przedsiębiorców fakturami, a od osób fizycznych umowami cywilno prawnymi. Nie prowadzono natomiast ewidencji ilościowej i ilościowego rozliczenia zakupionego i sprzedawanego złomu, jak też kasy zakładowej rejestrującej przychody i rozchody gotówki. Koncentrowano się na dokumentowaniu ponoszonych kosztów zakupu i przychodów ze sprzedaży.
Zakup złomu od osób nie prowadzących działalności gospodarczej dokumentowany był umowami cywilno prawnymi, które w odróżnieniu od dopuszczonych przez przepisy o rachunkowości bezimiennych dowodów wewnętrznych zakupu, zawierają w swej treści pełną informację o odbiorcy i dostawcy, asortymencie, ilości oraz wartości zakupionego złomu. Umowy określają także sposób zapłaty i jednocześnie spełniają funkcję dokumentu kasowego. Umowy dokumentujące zakup złomu wypisywane były na nazwiska podane przez osoby dostarczające złom na podstawie ich ustnego oświadczenia i były podpisywane przez te osoby. Osoby, które podpisywały umowy, odbierały również gotówkę.
W postępowaniu kontrolnym UKS przesłuchał 22 dostawców, z których czterech, w tym M.R .nie potwierdziło, że podpisy widniejące na wnioskach dostawy złomu wystawionych na jego nazwisko są jego podpisami. M.R. dostarczał złom codziennie w dużych ilościach do punktów skupu "A" oraz innych punktów skupu złomu działających w sąsiedztwie. Miał więc powód, aby nie ujawniać przed organem podatkowym swoich dodatkowych dochodów. Dostarczany złom przez zatrudnionych przez niego pracowników był ,,w zasadzie-- sprzedawany na nazwisko M.R. W przypadku gdy on sam był obecny przy sprzedaży złomu podpisywał umowy i odbierał zapłatę. W przypadku gdy M.R. nie uczestniczył przy sprzedaży złomu wówczas umowy podpisywała i odbierała zapłatę upoważniona przez niego osoba z zespołu dostarczającego złom. Potwierdza to między m.in. w zeznaniach z dnia 23 października 2003r. S.G.. Z zeznań świadka K.P. z dnia 29 listopada 2005 r. wynika, że M.R. zatrzymywał się w pobliżu punktu skupu i obserwował swych pracowników dostarczających w jego imieniu złom, a następnie rozliczał się z nimi poza miejscem skupu. Fakt ten potwierdził on sam w zeznaniu z dnia 21 października 2003r., gdy wyjaśniał, że kilka osób ,,zbierało dla niego złom--. Na 240 umów zawartych na jego nazwisko, potwierdził tylko 30, jako podpisanych przez niego, a które to zostały uznane przez organ kontrolny za wiarygodne i wydatki z nim związane zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów podatnika.
Pozostałym umowom na ogólną wartość 52.854,22 zł organ podatkowy odmówił cech dokumentu księgowego. Tymczasem złom ten został dostarczony do punktu skupu i zapłata odebrana, a umowy sporządzone na tą okoliczność nie wykazały cech podrobienia, co potwierdziła opinia eksperta powołanego przez Prokuraturę Rejonową.
Skarżący wyjaśnili, że pracownicy "A" dokumentowali zakup złomu umową wpisująca po stronie sprzedającego dane personalne podawane przez osobę dostarczającą złom. Osoba sprzedająca podpisywała umowę i za sprzedany złom odbierała zapłatę w gotówce. Na podstawie w/w umów sporządzano dowód wewnętrzny w postaci zbiorczego dziennego zestawienia kosztów zakupu. Dowód ten był zapisywany w księgach podatkowych i stanowił podstawę uznania kosztów zakupu złomu za koszty uzyskania przychodu. W przedstawiony powyżej sposób dokumentowany był również zakup złomu od M.R. dostarczanego przez niego osobiście, oraz jego licznych i często zmieniających się pracowników. Pracownicy "A" działając w dobrej wierze traktowali pracowników M.R. deklarujących sprzedaż złomu na jego nazwisko jako osoby go reprezentujące i działające z jego umocowania. Osoby te podpisywały w sposób nieczytelny umowy sprzedaży złomu i odbierały zapłatę. Obecnie osoby te wskazane imiennie i występujące w charakterze światków unikają stwierdzeń, że osobiście podpisywały umowy, gdyż same mogą narazić się na odpowiedzialność karnoprawną.
Organy podatkowe stwierdziły - co podkreślono w skardze - że na podstawie przeprowadzonego postępowania kontrolnego nie sposób ustalić czy wydatki za zakup złomu udokumentowane dowodami wystawionymi na nazwisko R.M. zostały przez "A" faktycznie poniesione. W uzasadnieniu decyzji wykazano, że dowody dokumentujące zakup złomu należącego do M.R. posiadają formalne wady, gdyż nie zostały podpisane przez wyżej wymienionego, lecz przez upoważnionych przez niego pracowników. Nie przedstawiono jednak dowodu na to, że sporządzone, przez "A" dokumenty zakupu złomu zostały sfałszowane, lub sporządzone niezgodnie z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, jaką dokumentują tj. faktycznym zakupem złomu i wypłatą gotówki. Dowodem na powyższe są ekspertyzy kryminalne, które nie wykazały że rachunki te były podpisane przez pracowników "A", a tym samym sfałszowane. Osoby zatrudnione przez M.R. (tj. K.P., S.G., M.H. i M.M.) potwierdzili, że codziennie ,,zbierali na jego konto-- złom i sprzedawali go.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja określająca H. i S. J. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001r., a spór sprowadza się do prawidłowości nie uznania za koszt uzyskania przychodu wydatków z tytułu zakupu złomu zaewidencjonowanego w prowadzonym przez S.J. "A" na podstawie dowodów wystawionych na nazwisko M.R. na kwotę 52.881,12zł. Dowodami dokumentującymi sprzedaż złomu na nazwisko M.R. były umowy sprzedaży sporządzone przez pracowników "A", na których podpisy z użyciem nazwiska w/w M.R. nie były jego autentycznymi podpisami. Fakt ten potwierdza zarówno sam zainteresowany, jak i ekspertyza biegłego grafologa. W powyższej sytuacji orzekające w sprawie organy zasadnie przyjęły, że M.R. nie zawierał podmiotowych umów osobiście. W toku postępowania kontrolnego rozważono również możliwość zawierania owych umów przez pełnomocnika, jednakże ani M.R. nie potwierdził, iż takich pełnomocnictw do zawierania umów udzielał, ani też w "A" nie dysponowano dokumentami pełnomocnictw udzielonych przez M.R. na piśmie.
Nie uznanie za dowód w/w umów nie oznacza jednak automatycznie nie uznania wydatków dokumentowanych wadliwym dowodem za koszty uzyskania przychodu przez podatnika. Zgodnie z cytowanym art.22 ustawy o p.d.os.f. warunkiem uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu jest rzeczywiste poniesienie wydatku oraz pozostawanie tego wydatku w związku przyczynowo-skutkowym z osiągniętym przychodem.
Podjęte przez orzekające organy działania mające na celu wyjaśnienie rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczej, w tym zarówno co do nabycia przez "A" złomu w ilości wynikającej ze spornych faktur, jak i wydatkowanie w tym celu określonej kwoty pieniężnej należy uważać za prawidłowe, a wyciągnięte wnioski za mieszczące się w granicach swobodnej oceny dowodów. W toku postępowania wyjaśniającego przesłuchano w charakterze światków osoby wskazane przez podatnika lub też włączono do postępowania dowody z przesłuchania tych światków zgromadzonych w postępowaniu karnym zakończonym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego z dnia 1 września 2005r. (sygn. akt [...]). Przesłuchano również w charakterze światków pracowników podatnika. Dokonano także oceny urządzeń księgowych podatnika i stwierdzono, iż mimo prowadzenia w "A" ksiąg rachunkowych, to jednak nie prowadzono kasy zakładowej i ewidencji księgowej przychodów i rozchodów gotówki w kasie, w związku z czym brak jest dokumentacji (np. dowodów kasa wypłaci, raportów księgowych itp.), która umożliwiłaby dokonanie konfrontacji określonych dowodów zakupów z dokumentacją kasową poprzez sprawdzenie czy faktycznie wydatek został poniesiony. Podatnik nie prowadził również ewidencji materiałowej, w której ewidencjonowane byłyby ilościowe przychody i rozchody zakupionego złomu na podstawie określonych dowodów np. dowodów przyjęcia, dowodów wydania z magazynu, co również wpływa na to, iż brak jest możliwości dodatkowego potwierdzenia czy wszystkie udokumentowane dowodami zakupu transakcje istotnie miały miejsce.
W konkluzji orzekające organy podatkowe przyjęły, iż całość zgromadzonego materiału dowodowego może wskazywać, że fakt dostarczenia złomu przez osoby nie podające swoich nazwisk dla celów sporządzenia dowodów zakupu mógł mieć miejsce, jednakże brak dowodów potwierdzających dokonaną zapłatę za dostarczony złom, przy dysponowaniu wyłącznie umowami z nieautentycznymi podpisami nie może stanowić podstawy do uznania kwoty 52.881,12 zł jako kosztu uzyskania przychodu.
Dokonana przez orzekające organy ocena dowodów jest - zdaniem Sądu - poprawna i wbrew zarzutom skargi nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów wg której organ podatkowy ocenia na podstawie całości zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona ( art. 191 ordynacji podatkowej). Zasada swobodnej oceny dowodów polega na tym, że organ podatkowy nie jest związany żadnymi regułami dowodowymi i rozstrzyga sprawę na podstawie przekonania opartego na swobodnym uznaniu niektórych dowodów za wiarygodne, inne natomiast za niewiarygodne. Ocena taka jednak powinna być zgodna z wymogami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego.
W niniejszej sprawie orzekające organy dokonały wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem znaczenia i wartości poszczególnych dowodów dla toczącej się sprawy. To podatnik jako profesjonalista winien dołożyć należytej staranności przy prowadzeniu dokumentacji finansowej.
Sytuację, o której mowa w skardze, iż pracownicy podatnika zawierali umowę z dostarczającymi złom na podstawie tylko ustnego oświadczenia, iż reprezentują oni inną osobę tj. M.R. bez żądania stosownych pełnomocnictw oraz dokonywanie do rąk tych osób wypłaty z tytułu dostarczonego złomu należy ocenić krytycznie. Umowa to jest zgodne oświadczenie woli co najmniej dwóch stron, których tożsamość nie może budzić żadnych wątpliwości. Podatnik, który toleruje powyższe praktyki wśród swoich pracowników przy równoczesnym braku księgowej dokumentacji prowadzonej w ujęciu wartościowym, nie może postawić skutecznie zarzutu nieuwzględnienia wszystkich dowodów, w tym zeznań świadka i jego wyjaśnień oraz zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Wartość dowodowa poszczególnych środków dowodowych oceniły orzekające w sprawie organy prawidłowo, biorąc pod uwagę ich znaczenie w sprawie oraz ewentualny wpływ jednej okoliczności na inne.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych, wymienionych tylko bez żadnego uzasadnienia zasad postępowania, to jest zasady bezstronności i zasady dochodzenia prawdy obiektywnej.
Za niezrozumiały Sąd uznał - w realiach niniejszej sprawy - zarzut naruszenia zakazu rozszerzającej interpretacji określenia przedmiotu opodatkowania na niekorzyść podatnika. Decyzja organu odwoławczego utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, a zatem nie rozszerza przedmiotu opodatkowania na niekorzyść podatnika, a także decyzja organu I instancji w sposób zgodny z prawem weryfikuje zeznanie podatkowe podatników.
Za gołosłowne i pozbawione uzasadnienia faktycznego Sąd uznaje zarzuty podatnika co do nie uwzględnienia jego wyjaśnień i zeznań świadków. Wprost przeciwnie wskazani przez podatnika świadkowie zostali przesłuchani, a ich oświadczenia, jak i wyjaśnienia podatnika podlegają ocenie organu zgodnie z wyżej omawianą zasadą swobodnej oceny dowodów. To, że stanowisko organów nie jest zgodne z oświadczeniami podatnika nie oznacza, że określone dowody zostały pominięte, czy też nie wyjaśniono wszystkich elementów stosunku podatkowego.
Biorąc pod uwagę powyższe wywody Sąd uznaje zarzuty za bezzasadne i na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeka jak w sentencji.