I SA/RZ 430/04

I SA/Rz 430/04 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2006-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Bożena Wieczorska
Jacek Surmacz
Maria Serafin-Kosowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 767/06 - Wyrok NSA z 2007-05-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 125 poz 1368
art. 12 ust. 4
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
art. 27, art. 31, art. 32 § 1, art. 54, art. 98
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 39
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska /spr./ Sędziowie NSA Bożena Wieczorska NSA Jacek Surmacz Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2006r. na rozprawie- sprawy ze skargi Z. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2004r. Nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2004r. nr [...]., II. określa, że powyższe postanowienia nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
I SA/Rz 430/04
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia (...) września 2004r. nr (...)Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] maja 2004r. nr [...] oddalające skargę Z. J. na czynności egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] wydane na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 125 poz. 1368/ w związku art. 54§ 3, § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 36 poz. 161 z 1991r. z późn. zm./.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w skardze z dnia 10 grudnia 1998r. - uzupełnionej w piśmie z dnia 21 czerwca 2001r. - zobowiązany Z. J. zarzucił, iż przy dokonywaniu zajęcia ruchomości w dniu 29 marca 1995r, organ egzekucyjny nie doręczył mu odpisów tytułów wykonawczych wymienionych w protokole zajęcia.
Przepis art. 32 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązuje organ egzekucyjny lub egzekutora przystępującego do czynności egzekucyjnych do doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych oraz pouczenia o prawie złożenia w terminie 7 dni zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji wykazało, że podczas dokonywania u zobowiązanego zajęcia ruchomości w dniu 29 marca 1995r. zostały zobowiązanemu doręczone odpisy tytułów wykonawczych /numery jak wyżej/ wystawionych w okresie od 17 lutego 1994r. do 24 lutego 1995r. a zatem skarga nie jest uzasadniona.
Z. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na opisane wyżej postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wnosząc o stwierdzenie nieważności tegoż postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji ewentualnie o uchylenie go. Zarzucił, że postanowienie to zapadło z naruszeniem art. 138 § 1 pkt.1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez nierozpoznanie istoty sprawy oraz art. 156 § 1 pkt. 3 tegoż kodeksu przez rozstrzygnięcie kwestii rozstrzygniętej już innymi postanowieniami. Skarżący podkreślił, że mimo uchylenia poprzednich rozstrzygnięć organu przez Sąd, organy nadal bezzasadnie uznały za bezskuteczną skargę na czynności egzekucyjne podjęte w dniu 29 marca 1995r. Rozważania organów w kwestii doręczenia skarżącemu odpisu tytułów wykonawczych nie mają w istocie znaczenia w niniejszej sprawie, bo nawet prawidłowe doręczenie tytułu wykonawczego nie sanuje wadliwości czynności. Niemniej jednak skarżący stanowczo zaprzeczył, by w dniu 29 marca 1995r. doręczono mu tytuły wykonawcze wymienione w zestawieniu zawartym w protokole zajęcia ruchomości. W niniejszej sprawie organy nie odniosły się wskazywanych przez skarżącego okoliczności a mianowicie braku wykazania w protokole zajęcia z dnia 29 marca 1995r. sumy egzekwowanych obowiązków a także wartości szacunkowych zajętych ruchomości, nie wyjaśniły także stanu postępowania egzekucyjnego w dacie złożenia przez skarżącego pisma - wniosku z dnia 10 grudnia 1998r., nie uchylono zajęcia ruchomości z dnia 29 marca 1995r. na podstawie tytułów wykonawczych nr W11/4/5/94, SM7/231 i 263/94 wystawionych na inne osoby.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Jak wskazano wyżej, jako podstawę wszczęcia mniejszego postępowania organ I instancji wskazał pisma - wnioski skarżącego z dnia 10 grudnia 1998r. i 21 czerwca 2001r. przy czym jak wynika z treści powyższych pism, pismo z dnia 10 grudnia 1998r. zawierało w istocie zarzuty przeciwegzekucyjne dotyczące tytułów wykonawczych będących podstawą zajęcia ruchomości w dniu 29 marca 1995r. i są one przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia i zaskarżenia do Sądu, natomiast w piśmie z dnia 21 czerwca 2001r. ówczesny pełnomocnik skarżącego sprecyzował między innymi, że na podstawie art. 54 § 1 w związku z art. 32 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji składa skargę na czynności egzekucyjne tj. dokonanie zajęcia ruchomości w dniu 29 marca 1995r. mimo, że skarżącemu przed dokonaniem tego zajęcia nie doręczono odpisu żadnego tytułu wykonawczego.
W dotychczasowym toku postępowania organ II instancji postanowieniem z dnia (...) grudnia 2001r. nr (...) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia (...) października 2001r. nr (...) oddalające przedmiotową skargę na czynności egzekucyjne a powyższe postanowienia uchylone zostały wyrokiem b. Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 18 listopada 2003r. sygn. SA/Rz 87/02.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd nawiązując do rozważanej przez organy kwestii doręczenia skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych stwierdził, iż przyjęcie faktu doręczenia tychże tytułów nie jest uprawnione, ponieważ w aktach brak jest dowodu takiego doręczenia odpowiadającego wymogom określonym w art. 32§ 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 36 poz. 161 z 1991r. z późn. zm./ - powoływanej dalej jako u.p.e.a.
Zgodnie z powołanym przez organ I instancji przepisem art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 125 poz. 1368/, rozpatrzenie wniosków, zarzutów, skarg i żądań wniesionych przed wejściem w życie tejże ustawy zmieniającej /tj. przed dniem 30 listopada 2001r./ następowało w oparciu o przepisy dotychczasowe. Według treści art. 54 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed powyższą datą, zobowiązanemu przysługiwała skarga na czynności organu egzekucyjnego i egzekutora /§ 1/ a w sprawie takiej skargi postanowienia wydawał organ egzekucyjny /§ 3/ czyli - w zakresie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych - naczelnik urzędu skarbowego / art. 19 pkt. 1 upea/.
W związku z tym wskazać należy na zasadniczą kwestię a mianowicie różny rodzaj środków prawnych przewidzianych w u.p.e.a. służących zobowiązanemu do kwestionowania rozstrzygnięć oraz czynności podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym np. w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych, odstąpienia od tych czynności, skarga na czynności egzekucyjne, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego itd.
Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. skarga przysługiwała zobowiązanemu na czynności organu egzekucyjnego a także egzekutora /czyli wyznaczonego pracownika organu egzekucyjnego - art. 31 u.p.e.a./ a więc na czynności o charakterze wykonawczym. Na czynności procesowe /zarządzenia, postanowienia/ przysługują inne środki zaskarżenia a zasadniczym środkiem "obrony" zobowiązanego są wspomniane wyżej zarzuty z art. 33 up.e.a.. Czynności egzekucyjne obejmują wszelkie działania organu egzekucyjnego polegające na stosowaniu określonego środka egzekucyjnego i mające na celu realizację tego postępowania tj. wykonanie egzekwowanego obowiązku. Skarga jako "ogólny" środek zaskarżenia nie będzie więc miała zastosowania wtedy, gdy zobowiązanemu przysługują inne konkretne środki kwestionowania przewidziane w ustawie, gdyż w skardze można wskazywać na te okoliczności, które nie są /nie mogą być/ podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Nie wydaje się bowiem uzasadnione dopuszczenie do konkurencyjności środków prawnych służących w toku postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu /a także w określonych sytuacjach innym uczestnikom tego postępowania/, których rozpoznanie mogłoby mogłoby prowadzić do jednakowych skutków w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia. W ówczesnym stanie prawnym ustawodawca nie określił kręgu podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne / za wyjątkiem wskazania wierzyciela w przypadku przewlekłości postępowania/, nie określił też możliwej treści rozstrzygnięć po rozpoznaniu skargi /za wyjątkiem oddalenia skargi/ a niniejszym przypadku odnośnie tej samej czynności sformułowane zostały także konkretne zarzuty przeciwegzekucyjne.
Ponadto skoro skarga taka przysługuje na określone czynności w postępowaniu egzekucyjnym, to może być wnoszona dopóki postępowanie egzekucyjne trwa, bo jej celem jest naprawienie biegu postępowania egzekucyjnego; jeśli więc zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi, to właściwy organ egzekucyjny może w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym podjąć stosowne czynności, co kończy postępowanie z takiej skargi /np. może wstrzymać prowadzenie postępowania egzekucyjnego/; zażalenie przysługuje natomiast tylko na postanowienie oddalające skargę. W przypadku wniesienia skargi egzekucyjnej organ bada więc czy czynności podejmowane na skutek zastosowania określonego środka egzekucyjnego zostały zastosowane prawidłowo. W niniejszej sprawie organy obu instancji oddalając skargę egzekucyjną zobowiązanego odniosły się do kwestii doręczenia mu odpisów tytułów wykonawczych przyjmując dokonanie tegoż doręczenia oraz do podstawy wydania tytułów wykonawczych w przedmiocie należności podatkowych i w konsekwencji uznały zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego - czyli w istocie odniosły się do kwestii będących przedmiotem zarzutów wniesionych przez zobowiązanego na podstawie art. 33 u.p.e.a.
Zaznaczyć należy, że działania organu egzekucyjnego odnośnie wszystkich tytułów wykonawczych, których dotyczy postanowienie zaskarżone w niniejszej sprawie postępowanie były przedmiotem zarzutów złożonych przez skarżącego Z. J.:
- w dniu 10 grudnia 1996r. i odnośnie odmowy ich rozpoznania zapadło ostatecznie postanowienie organu II instancji z dnia (...) sierpnia 2004r. nr (...) będące przedmiotem skargi do Sądu w sprawie I SA/Rz 380/04,
- w dniu 21 czerwca 2001r. /tj. w piśmie zawierającym także niniejszą skargę na czynności egzekucyjne/ i odnośnie odmowy ich rozpoznania zapadło ostateczne postanowienie organu II instancji z dnia (...) września 2004r. nr (...) będące przedmiotem skargi do Sądu w sprawie I SA/Rz 431/04,
- w dniach 12 sierpnia 2002r. i odnośnie tychże poszczególnych tytułów wykonawczych / za wyjątkiem tytułu nr SM7/558/94/ zapadły w przedmiocie odmowy ich rozpoznania w dniu 19 stycznia 2005r. ostateczne postanowienia organu II instancji nr (...) będące przedmiotem skarg do Sądu w sprawach I SA/Rz 130/05 do 146/05 oraz nr (...) będące przedmiotem skarg do Sądu w sprawach odpowiednio: I SA/Rz 130/05 i 132 do 146/05.
Jak wskazano wyżej, w niniejszej sprawie organy oddalając skargę egzekucyjną zobowiązanego i przyjmując fakt doręczenia skarżącemu konkretnych tytułów wykonawczych w konkretnych dniach /powołanych na wstępie/ wskazały przede wszystkim na zeznania świadków A. W. i i Z. B. złożonych podczas rozpraw administracyjnych. Rozprawy te odbyły się w dniach 1 sierpnia 2003r, 19 września i 9 grudnia 2003r. - protokoły zalegają między innymi w sprawie I SA/Rz 374/04 - i jak wynika z protokołu z dnia 1 sierpnia 2003r. rozprawę prowadzono "do postępowań wszczętych zarzutami wniesionymi 12.VIII.2002r. niezakończonymi do tej pory w toku instancji" /zarzuty zawarte w pismach z powyższej daty są przedmiotem rozpoznania w sprawie I SA/Rz 374/04 a także w sprawach ISA/Rz 130 do 146/05/. W świetle zgromadzonych dokumentów a także twierdzeń skarżącego nie budzi wątpliwości okoliczność, że pierwsza czynność egzekucyjna przeciwko skarżącemu dokonana została w dniu 29 marca 1995r. a było to zajęcie ruchomości znajdujących się w sklepie przy ul. Niepodległości w M. i w toku rozprawy świadek A. W. /dokonujący tej czynności/ zeznał, iż właśnie przed rozpoczęciem zajęcia ruchomości w tym dniu, skarżący otrzymał od poborcy Z. B. odpisy tytułów wykonawczych wykazanych w zestawieniu zamieszczonym w protokole zajęcia i podpisanym przez skarżącego. Kolejna czynność podjęta została w dniu 12 lipca 1995r. / zajęcie ruchomości w zakładzie produkcyjnym w T./ ale zobowiązany nie był wówczas obecny, zaś w dniu 13 lipca 1995r. dokonywano czynności w biurze przy ul. B. w M. i wówczas poborca R. C. doręczył zobowiązanemu te odpisy tytułów wykonawczych, które nie były podstawą dokonywania czynności w dniu 29 marca 1995r. Natomiast świadek Z. B. zeznał, że istotnie w dniu 29 marca 1995r. skarżącemu położono na stole kopie tytułów wykonawczych a z kolei według zeznań świadka R. C. w dniu 13 lipca 1995r. skarżącemu wręczono "wkładki", które były w tytułach wykonawczych tj. których nie doręczono mu w dniu 29 marca 1995r.
W stanie prawnym obowiązującym w 1995r. - kiedy to prowadzono postępowanie egzekucyjne przeciwko Z. J. - pouczenie o prawie i terminie wniesienia zarzutów nie było składnikiem treści tytułu wykonawczego określonej w art. 27 u.p.e.a / nastąpiło to od 30 listopada 2001r./, natomiast obowiązek pouczenia zawarty został w art. 32 cyt. ustawy. Zarzuty przeciwegzekucyjne uznać należy za podstawowy środek " obrony" zobowiązanego w prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu egzekucyjnym, gdyż w przypadku ich uwzględnienia organ egzekucyjny może podjąć istotne rozstrzygnięcia np. umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 cyt. ustawy, czy też zastosować środek mniej uciążliwy, może także wstrzymać czynności egzekucyjne, uchylić dokonane czynności.
Jak wynika z kserokopii tytułów wykonawczych zalegających w aktach spraw ze skarg tego samego zobowiązanego, pouczenie w przedmiocie zarzutów przeciwegzekucyjnych zawarte było w treści tytułu wykonawczego ze wskazaniem podstaw tych zarzutów. W końcowej części tych tytułów znajduje się rubryka dotycząca potwierdzenia odbioru /dat i podpis otrzymującego oraz wskazanie doręczającego/ - te rubryki nie są wypełnione.
Jeśli chodzi o protokół zajęcia ruchomości z dnia 29 marca 1995r., to zawiera on w swoim druku zapis, że " zobowiązanemu doręczono ponadto odpisy w/w tytułów wykonawczych" i ten zapis nie jest wykreślony; nadto zawiera także zapis, że odpisy tytułów "nr wg zestawienia doręczono zobowiązanemu uprzednio tj. w dn. 29. 3. 1995r.". Protokół ten jest podpisany przez zobowiązanego i zawiera na stronie 3/6 zestawienie tytułów wykonawczych obejmujące numery 21 tytułów - wszystkie te tytuły wymienione są w opisanym na wstępie postanowieniu organu I instancji. Zestawienie to sporządzone jest innym charakterem pisma niż pozostała treść protokołu a skarżący w dotychczasowych postępowaniach niezmienne twierdzi, że wówczas tych tytułów nie otrzymał, zaś protokół podpisał w późniejszym czasie. Sporządzenie protokołu z dokonania czynności egzekucyjnej a między innymi protokołu zajęcia ruchomości jest obowiązkiem egzekutora - poborcy skarbowego na którym ciąży także obowiązek doręczenia zobowiązanemu odpisu tegoż protokołu i doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, jeśli wcześniej nie został on doręczony / art. 53, art. 98 u.p.e.a./.
Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawierają własnych przepisów regulujących kwestie doręczeń w tym postępowaniu i wobec tego poprzez odesłanie z art. 18 stosować należy przepisy kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 39-49. Przepis art. 39 tegoż kodeksu zawiera generalną zasadę doręczania przez organ pism "za pokwitowaniem", przy czym doręczenie to może nastąpić nie tylko za pośrednictwem poczty ale też za pośrednictwem pracowników organu, zaś pokwitowanie, to - zgodnie z art. 46§ 1 tegoż kodeksu - potwierdzenie przez odbiorcę pisma jego odbioru własnym podpisem z oznaczeniem daty /jeśli ze strony odbiorcy występują określone przeszkody, to dalsze przepisy wskazują sposób działania podmiotu doręczającego/.
Podpisanie przez zobowiązanego protokołu zajęcia ruchomości z dnia 29 marca 1995r. nie może być w ocenie Sądu potraktowane równocześnie jako pokwitowanie odbioru tytułów wykonawczych, bo podpis ten jest tylko spełnieniem wymogów z powołanych wyżej przepisów art. 53 i art. 98 u.p.e.a. a skoro w art. 98 § 2 zawarto dodatkowo wymóg doręczenia odpisu tego protokołu a także odpisu tytułu wykonawczego to oznacza to, iż pokwitowanie odbioru musi być odrębne od podpisania protokołu zajęcia a w każdym tytule wykonawczym jest rubryka na wpis doręczenia.
Niezależnie od przytoczonych wyżej okoliczności związanych z dokumentowaniem doręczenia, w ocenie Sądu przyjąć należy, że materiał dowodowy zebrany w toku postępowania w związku z zarzutami wniesionymi w dniu 12 sierpnia 2002r. / między innymi w sprawie sygn. I SA/Rz 374/04/ tj. zeznania świadków A. W., Z. B. i R. C. a także zobowiązanego Z. J. w czasie rozpraw administracyjnych w dniach 1 sierpnia, 19 września i 9 grudnia 2003r. został przez organy oceniony z naruszeniem art. 80, art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a.
Zobowiązany Z. J. - jak już wskazano wyżej - zaprzecza by podczas czynności w dniu 29 marca i 13 lipca 1995r. otrzymał odpisy tytułów wykonawczych, natomiast zeznania tych świadków ocenionych przez organy jako spójne i logiczne, nie są jednak tak jednoznaczne, skoro świadek A. W. twierdzi, że to Z. B. "doręczył" te odpisy zobowiązanemu a Z. B.k stwierdził, że to A. W. położył kopie tych tytułów na stole przed zobowiązanym. Treść tych zeznań złożonych w tak odległym czasie od zdarzenia jest na tyle ogólna i nieprecyzyjna, że nie można uznać ich za potwierdzenie doręczenia konkretnych 21 egzemplarzy tytułów wykonawczych.
Istotne wątpliwości co do prawdziwości tych zeznań budzi też okoliczność, że spośród 21 szt. tytułów wykonawczych wymienionych w zestawieniu zawartym w protokole zajęcia z dnia 29 marca 1995r. - i jakoby w tym dniu doręczonych - co najmniej 15 szt. zawiera w rubryce o przydzieleniu do załatwienia poborcy skarbowemu datę 13 lipca 1995r.- a więc późniejszą /dotyczy to tytułów SM7/135,136, 225/95, SM7/1055, 1034, 917, 845, 686, 594, 559, 558, 441, 328, 327/94/.
Wprawdzie skarga egzekucyjna w niniejszej sprawie została wniesiona wcześniej, jednakże dla ustalenia okoliczności całego postępowania podnieść należy, iż z akt dołączonych do sprawy I SA/Rz 374/04 wynika, że na żądanie zobowiązanego Z. J. z dnia 2 lipca 2002r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. przy piśmie z dnia 2 sierpnia 2002r. przesłał zobowiązanemu " potwierdzone za zgodność z oryginałem" tytuły wykonawcze wymienione w opisanym na wstępie postanowieniu organu I instancji /a także i inne/ a to "wobec braku potwierdzeń odbioru wkładek - odpisów w tytułach wykonawczych". W ocenie Sądu nie można jednak przyjąć, że powyższe doręczenie jest doręczeniem spełniającym wymogi z art. 32 u.p.e.a. - takie stanowisko zajmują także orzekające w sprawie organy. Kwestia rozpoznania wniosku zobowiązanego o doręczenie odpisów tytułów wykonawczych była przedmiotem rozstrzygnięcia w postanowieniu organu I instancji z dnia (...) marca 2000r. nr (...) w którym odmówiono zobowiązanemu wydania uwierzytelnionych odpisów tych tytułów. Postanowienie to utrzymane zostało w mocy postanowieniem organu II instancji z dnia (...) lipca 2000r. nr (...), natomiast na skutek skargi zobowiązanego Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 28 maja 2002r. sygn. SA/Rz 1137/00 uchylił powyższe postanowienia wskazując, że dokonana przez organy ocena braku ważnego interesu strony, który jest przesłanką wydania uwierzytelnionych odpisów tytułów wykonawczych nie została należycie wykazana. Właśnie w wyniku wykonania tego wyroku, przy uwzględnieniu dalszych pism zobowiązanego, wydano mu - jak wskazano - wyżej odpisy określonych tytułów wykonawczych.
W uwzględnieniu naprowadzonych wyżej okoliczności uzasadnione jest w ocenie Sądu stanowisko, że zobowiązanemu nie doręczono odpisów tytułów wykonawczych w sposób spełniający wymogi obowiązujących przepisów tj. art. 32 u.p.e.a.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia podnieść należy, że z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm./- powoływanej dalej jako p.s.a.- sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarg oraz powołaną podstawą prawną, z tym jednakże, że z mocy § 2 powyższego artykułu nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i poglądami doktryny, brak związania zarzutami i wnioskami skarg oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które w tejże skardze wskazano, jak również stwierdzić np. niezgodność zaskarżonego aktu, mimo, że skarżący wnosił o jego uchylenie /B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Zakamycze 2005r./. W orzecznictwie jakie ukształtowało się na tle art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 z późn. zm./ - które zachowało swoja aktualność z uwagi na tożsamość powyższego uregulowania z treścią art. 134 p.s.a.- uznawano, że niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi powoduje, że: (...) sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego" / wyrok NSA z dnia 26 maja 1998r. sygn. II SA 915/97 i 919/97, OSP 1999 z. 4 poz. 79 i glosa J. Borkowskiego ibidem str. 204 i następne/. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Szczególnego znaczenia nabiera więc zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. Przyjmuje się, iż w tym wypadku chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym /J.P. Tarno: "Naczelny Sąd Administracyjny a wykładnia prawa administracyjnego" Warszawa 1999 str. 83/. Na sprawę administracyjną składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej /B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998r. sygn. I SA/Gd 654/96, OSP 1999 nr. 1 poz. 49 str.51/.
W nawiązaniu do powyższego, niezależnie od zarzutów podniesionych przez zobowiązanego w skardze sądowej, Sąd zauważa, że z mocy art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny ma obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej i skoro w ramach tych czynności badana jest prawidłowość tytułu wykonawczego, to także przedmiotem badania winno być, czy tytuł wykonawczy został doręczony. Niedoręczenie odpisu tytułu wykonawczego z pouczeniem zobowiązanego o prawie, terminie i podstawach zarzutów przeciwegzekucyjnych w istocie pozbawia zobowiązanego prawa do wniesienia zarzutów przeciwegzekucyjnych a więc dokonanie tej czynności przez organ jest bezwzględnie konieczne aby egzekucja była dopuszczalna. Niedopełnienie przez organy tego obowiązku i w konsekwencji pozbawienia zobowiązanego możliwości skorzystania ze środka ochronnego tj. prawa do wniesienia zarzutów jako podstawowego środka obrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzi do naruszenia fundamentalnych zasad porządku prawnego i przesądza o nieopuszczalności kontynuowania postępowania egzekucyjnego / wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2004r. sygn. III SA 3318/02- Lex nr 148917.
Ocena, iż niedoręczenie odpisów tytułów wykonawczych powodowało niedopuszczalność postępowania egzekucyjnego była podstawą uchylenia przez Sąd wyrokami z tej samej daty tj. 28 lutego 2006r. w sprawach sygn. I SA/Rz 130/05, 138/05, 431/04, 374/04 i 380/04 postanowień organów obu instancji w przedmiocie odmowy rozpoznania zarzutów przeciwegzekucyjnych wniesionych przez zobowiązanego Z. J..
Ponieważ w niniejszej sprawie - jak wskazano wyżej - ta właśnie okoliczność tj. przyjęcie przez organy doręczenia odpisów tytułów wykonawczych była także zasadniczą przesłanką oddalenia skargi na czynności egzekucyjne, to rozstrzygnięcia te również nie mogą pozostać w obrocie prawnym.
Zauważając w orzecznictwie i literaturze stanowisko, że niedoręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu egzekucyjnego nie wpływa na ważność dokonanych czynności egzekucyjnych a stanowi tylko przeszkodę pobrania opłat egzekucyjnych przez organ egzekucyjny - art. 64 § u.p.e.a. / P. Przybysz "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz" Lewis Nexis 2003r. s. 125 i wyrok NS z dnia 14 stycznia 2005r. sygn. FSK 1218/04 -POP 2005/4/83/ Sąd nie podziela tego stanowiska. Przepis art. 64 § 2 u.p.e.a. jest niezbędny dla prawidłowego orzeczenia o kosztach egzekucyjnych w przypadkach, gdy zaistnieją okoliczności o których mowa w tym przepisie. Jeśli ustawodawca poprzestałby jedynie na przepisie zawartym w art. 64 §1 cyt. ustawy, to wówczas nawet gdyby wystąpiły okoliczności o których mowa w art. 64 § 2, zobowiązany byłby zobligowany do ponoszenia kosztów egzekucyjnych.
Z naprowadzonych wyżej przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt.1"a" i "c" p.s.a. uchylił orzeczenia organów obu instancji o rozstrzygnięcie odnośnie ich niewykonywania oparł na przepisie art. 152 tejże ustawy.