I SA/RZ 417/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2022-10-13
NSApodatkoweWysokawsa
tajemnica skarbowazaświadczenieOrdynacja podatkowakontrahentfaktura VATprawo do odliczenia VATobrót gospodarczysądownictwo administracyjnepostępowanie podatkowe

Podsumowanie

WSA w Rzeszowie uchylił postanowienie Dyrektora IAS, uznając, że spółka ma prawo do uzyskania zaświadczenia o ujęciu faktury przez kontrahenta, mimo tajemnicy skarbowej, interpretując przepisy Ordynacji podatkowej w sposób korzystny dla obrotu gospodarczego.

Spółka domagała się od organu wydania zaświadczenia potwierdzającego, czy jej kontrahent, A.B., uwzględnił w swoich rozliczeniach fakturę VAT. Organy podatkowe odmówiły, powołując się na tajemnicę skarbową. WSA w Rzeszowie uchylił postanowienie, stwierdzając, że przepis art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej wyłącza tajemnicę skarbową w sytuacji, gdy kontrahent żąda informacji o zdarzeniach, do których ujęcia podatnik był zobowiązany. Sąd podkreślił, że prawo do odliczenia VAT tworzy obowiązek ujęcia faktury w rozliczeniu, a rygorystyczna wykładnia przepisów nie może udaremniać ochrony obrotu gospodarczego.

Sprawa dotyczyła skargi E. prostej spółki akcyjnej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, które utrzymało w mocy odmowę wydania zaświadczenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Spółka wnioskowała o zaświadczenie dotyczące tego, czy jej kontrahent, A.B., uwzględnił w rozliczeniu JPK_VAT fakturę z 29 listopada 2021 r. oraz czy nie zalega z podatkami. Organy podatkowe odmówiły wydania zaświadczenia w zakresie ujęcia faktury, powołując się na tajemnicę skarbową (art. 293 § 1 Ordynacji podatkowej). Argumentowały, że A.B. nie był zobowiązany do ujęcia tej faktury, a jedynie uprawniony do skorzystania z prawa do odliczenia VAT. Spółka zarzuciła organom błędną wykładnię art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej, twierdząc, że tajemnica skarbowa jest wyłączona w przypadku żądania wydania zaświadczenia ZAS-KP przez kontrahenta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd uznał, że choć informacje o ujęciu faktury są objęte tajemnicą skarbową, to przepis art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej wyłącza tę tajemnicę, gdy kontrahent żąda informacji o zdarzeniach, do których ujęcia podatnik był zobowiązany. Sąd podkreślił, że skorzystanie z prawa do odliczenia VAT (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT) tworzy obowiązek ujęcia faktury w rozliczeniu. Sąd skrytykował literalną wykładnię przepisów przez organy, wskazując, że nie może ona prowadzić do udaremniania celu przepisów, jakim jest ochrona obrotu gospodarczego i uczciwość między kontrahentami. Sąd zasądził również koszty postępowania na rzecz skarżącej.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy Ordynacji podatkowej (art. 293 § 3 pkt 2) wyłączają tajemnicę skarbową w takim przypadku, umożliwiając udostępnienie tych informacji kontrahentowi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skorzystanie przez podatnika z prawa do odliczenia VAT (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT) tworzy obowiązek ujęcia faktury w jego rozliczeniach. Rygorystyczna wykładnia przepisów o tajemnicy skarbowej nie może prowadzić do udaremniania celu przepisów, jakim jest ochrona obrotu gospodarczego i uczciwość między kontrahentami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

Ordynacja art. 293 § § 3 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Przepis ten wyłącza stosowanie tajemnicy skarbowej w odniesieniu do udostępnienia kontrahentowi informacji o nieujęciu lub ujęciu przez podatnika w złożonej deklaracji lub innym dokumencie zdarzeń, do których ujęcia był obowiązany na podstawie przepisów ustaw podatkowych.

ustawa o VAT art. 86 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, które w przypadku skorzystania z niego, pociąga za sobą obowiązek uwzględnienia dokumentującej ten podatek faktury w rozliczeniach podatnika.

Pomocnicze

Ordynacja art. 293 § § 1

Ordynacja podatkowa

Ordynacja art. 306 ia

Ordynacja podatkowa

Ordynacja art. 306 c

Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwa wykładnia art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez organy, które zbyt wąsko zinterpretowały pojęcie obowiązku ujęcia zdarzenia przez podatnika. Skorzystanie z prawa do odliczenia VAT (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT) tworzy obowiązek ujęcia faktury w rozliczeniu, co wyłącza tajemnicę skarbową w stosunku do kontrahenta. Cel przepisów o wydawaniu zaświadczeń (ochrona obrotu gospodarczego, przejrzystość transakcji, uczciwość między kontrahentami) powinien być uwzględniany przy interpretacji przepisów o tajemnicy skarbowej. Praktyka organów podatkowych nie może utrudniać wypełniania przez podatników wymogów staranności w weryfikacji kontrahentów.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów oparta na literalnej wykładni art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą podatnik nie był zobowiązany do ujęcia faktury, a jedynie uprawniony do odliczenia VAT. Argumentacja organów o konieczności ochrony tajemnicy skarbowej przed osobami postronnymi, która była nieadekwatna w sytuacji, gdy skarżąca była bezpośrednim kontrahentem i stroną transakcji.

Godne uwagi sformułowania

"(...) rezultaty tejże literalnej wykładni przepisów nie prowadzą do zadowalających rezultatów, wyjaśniających wszelkie wątpliwości w omawianym zakresie." "(...) przepisy dotyczące ochrony tajemnicy skarbowej nie funkcjonują próżni, a przy tym służą osiągnięciu konkretnych celów, jakie stanowią zabezpieczenie interesów konkretnych i rzeczywistych interesów podatników." "(...) ich nader rygorystyczna wykładnia nie może prowadzić do pozbawiania kontrahentów tychże podatników możliwości uzyskiwania urzędowego poświadczenia (zagwarantowanego ustawowo, przy spełnieniu konkretnych warunków) danych odnośnie transakcji, których istotne elementy, zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe są im znane." "(...) celem wprowadzenia do Ordynacji specjalnego trybu uzyskiwania zaświadczeń odnośnie transakcji zawieranych z podatnikami prowadzącymi działalność gospodarczą, była ochrona obrotu gospodarczego, zapewnienie przejrzystości transakcji handlowych i uczciwości między kontrahentami..."

Skład orzekający

Jacek Boratyn

sprawozdawca

Jarosław Szaro

członek

Piotr Popek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej w kontekście tajemnicy skarbowej i prawa do uzyskania zaświadczenia przez kontrahenta, zwłaszcza w sprawach dotyczących VAT i obrotu gospodarczego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której skorzystanie z prawa do odliczenia VAT przez podatnika tworzy obowiązek ujęcia faktury w rozliczeniu, co jest kluczowe dla wyłączenia tajemnicy skarbowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują przepisy o tajemnicy skarbowej w celu ochrony obrotu gospodarczego i uczciwości między kontrahentami, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.

Czy tajemnica skarbowa chroni kontrahenta przed ujawnieniem kluczowych informacji o fakturze?

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Rz 417/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Boratyn /sprawozdawca/
Jarosław Szaro
Piotr Popek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 293 § 3 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2022 r. sprawy ze skargi E. prostej spółki akcyjnej z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 28 kwietnia 2022 r., nr 1801-IOV-2.4050.1.2022 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżącej E. prostej spółki akcyjnej z siedzibą w K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 28 kwietnia 2022 r., nr 1801-IOV-2.4050.1.2022, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, po rozpatrzeniu żalenia "A", z siedzibą w K., uprzednio: "B" sp. j., z siedzibą w K. – zwanej dalej skarżącą lub spółką, od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] marca 2022 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wydania spółce zaświadczenia zawierającego informację o tym czy podatnik A.B., będący kontrahentem spółki, uwzględnił w swoim rozliczeniu, za okres od 1 listopada 2021 r. do 1 lutego 2022 r., fakturę z 29 listopada 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W stanie faktycznym sprawy spółka zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z wnioskiem o wydanie jej zaświadczenia o tym czy jej kontrahent - A.B. złożył deklarację VAT-7, za okres od listopada 2021 r. do lutego 2022 r. oraz czy ujął w tej deklaracji czy też innym dokumencie (JPK_VAT) zdarzenie objęte fakturą z 29 listopada 2021 r., nr [...]. Oprócz tego spółka wystąpiła o wydanie jej zaświadczenia o tym czy A.B. nie zalega w podatkach wynikających z deklaracji lub innego dokumentu.
Pismem z dnia 28 lutego 2022 r. organ poinformował spółkę, że A.B. złożył deklarację VAT-7, za okres od listopada 2021 r. do stycznia 2022 r. W dniu 1 marca 2022 r. wystawiono zaświadczenie o złożeniu przez A.B. deklaracji i niezaleganiu przez niego w realizacji obowiązków podatkowych.
Postanowieniem z [...] marca 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił spółce wydania zaświadczenia odnośnie tego czy A.B., będący kontrahentem spółki, uwzględnił w swoim rozliczeniu JPK_VAT za okres od 1 listopada 2021 r. do 1 lutego 2022 r., fakturę z 29 listopada 2021 r., nr [...]. Organ wyjaśnił, że tego rodzaju informacje stanowią tajemnicę skarbową, zgodnie z art. 293 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm., zwanej dalej Ordynacją).
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zauważył, że z mocy art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do udostępnienia kontrahentowi podatnika prowadzącego działalność gospodarczą informacji o nieujęciu lub ujęciu przez podatnika w złożonej deklaracji lub złożonym innym dokumencie zdarzeń, do których ujęcia był obowiązany na podstawie przepisów ustaw podatkowych. W tym aspekcie stwierdził jednak, iż z mocy art. 86 § 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 931 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o VAT) w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Mając na względzie powyższe organ doszedł do wniosku, że A.B. nie był zobowiązany, z mocy prawa, do ujęcia w składanych przez siebie deklaracjach oraz prowadzonych ewidencjach faktur związanych z dokonanym nabyciem. W tym zakresie przysługiwało mu tylko uprawnienie do dokonania tego, które prawo nie może być utożsamiane z obowiązkiem.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] podkreślił również, że spółka nie należy do kategorii podmiotów wskazanych w art. 297 Ordynacji, którym przepisy tej ustawy zezwalają na udostępnienie danych będących tajemnica skarbową.
Wnosząc zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] spółka wystąpiła o jego uchylenie. W treści przedmiotowego środka odwoławczego podkreśliła, że kontrahent ma prawo do uzyskania informacji o nieujęciu lub ujęciu przez podatnika z złożonej przez niego deklaracji lub innym dokumencie zdarzeń, do których ujęcia jest zobowiązany na podstawie przepisów ustaw podatkowych. W jego ocenie zasłanianie się w tym wypadku tajemnicą skarbową jest nieuzasadnione.
W kolejnych pismach składanych w ramach postępowania zażaleniowego spółka podkreśliła, iż stanowisko organu I instancji obarczone jest błędem logicznym, gdyż jeżeli kontrahent z transakcji związanej z wnioskodawcą dokonał odliczenia podatku naliczonego, to z tym momentem jest zobowiązany do zdarzenie ująć w JPK. Obowiązek ten ma charakter ustawowy. Ponadto gdyby kontrahent nie ujął w JPK określonych zdarzeń, to organ nie byłby w stanie zweryfikować przesłanki wstępnej do udzielenia odpowiedzi, w zakresie tego czy A.B. pozostaje kontrahentem spółki. Jeżeli zaś tego rodzaju weryfikacja przyniosła pozytywne rezultaty to oznacza to, że w JPK A.B. ujęte zostały faktury VAT wskazane we wniosku o wydanie zaświadczenia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, po rozpatrzeniu zażalenia spółki, postanowieniem z 28 kwietnia 2022 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, uznając zasadność stanowiska Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...].
Organ II instancji na wstępie swoich rozważań stwierdził, że spółka spełnia cechy kontrahenta podatnika A.B., jako strona dokonanej z nim transakcji, wobec czego, w myśl art. 306 ia Ordynacji mogła wystąpić o wydanie jej zaświadczenia. Żądanego zaświadczenia nie mogła jednak otrzymać, gdyż informacji o ujęciu przez A.B. faktury, można udzielić jedynie na zasadzie wyjątku, tj. w sytuacji, w której podatnik ten byłby zobligowany do ujęcia informacji o danym zdarzeniu w swoich deklaracjach lub ewidencjach. Tymczasem skarżący nie był zobligowany, a jedynie uprawniony do ujęcia rozpatrywanej faktury w deklaracjach.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie stwierdził, że dane które spółka chce pozyskać nie mieszczą się w kategorii informacji o złożeniu deklaracji lub innego dokumentu, o których mowa w art. 293 § 3 pkt 1 Ordynacji, który to przepis pozwala jedynie na udzielenie ogólnej informacji o tym czy podatnik wypełnił swój obowiązek. W żadnym razie nie pozwala on na ujawnienie treści złożonej deklaracji. W podobny sposób, według organu II instancji, należy interpretować art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji, który pozwala uzyskać informację o tym czy podatnik ujął w złożonej deklaracji lub innym dokumencie, dane zdarzenie gospodarcze. Przepis ten nie pozwala na otrzymanie informacji o stronach danej transakcji czy też innych jej cechach, jak też ujawnienie informacji odnośnie okoliczności skorzystania przez podatnika z przysługującego mu prawa do odliczenia podatku naliczonego, wynikającego z faktu nabycia określonych towarów i usług.
Mając na uwadze powyższe Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie stwierdził, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] słusznie odmówił skarżącej wydania zaświadczenia, gdyż jego wydanie mogłoby doprowadzić do ujawnienia informacji o ujęciu lub nieujęciu przez A.B. zdarzeń, które go dotyczyły, a których to zdarzeń nie miał obowiązku ujawnić czy zadeklarować.
Skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 28 kwietnia 2022 r. wniosła spółka, domagając się uchylenia zaskarżonego aktu, jak również poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenia na swoją rzecz kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 293 § 3 w zw. z art. 306 ia w zw. z art. 306 c Ordynacji, mające wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że dane ujawnione przez kontrahenta spółki w pliku JPK, są objęte bezwzględną tajemnicą skarbową, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu winna prowadzić do stwierdzenia, że w przypadku żądania wydania zaświadczenia ZAS-KP, tajemnica skarbowa w stosunku do wnioskodawcy jest wyłączona.
W uzasadnieniu wniesionej skargi spółka podkreśliła, że ma ona interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia, w rozumieniu art. 306 a § 1 Ordynacji. Wynika to z tego że zamierza wszcząć wobec A.B. postępowanie cywilne, dotyczące przysługujących jej od niego należności. Regulacja art. 306 ia Ordynacji dopuszcza możliwość wydania kontrahentom podatnika zaświadczenia w zakresie informacji zwolnionych z tajemnicy skarbowej, na podstawie art. 293 § 3 Ordynacji.
Zdaniem skarżącej organ przyjął zbyt wąski zakres zastosowania art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji stwierdzając, iż zwrot "obowiązany na podstawie ustaw podatkowych" obejmuje jedynie podatnika w ogólności, a poza jego zakresem znajduje się podatnik, względem którego dopiero na skutek skorzystania z przysługującego mu na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT uprawnienia, powstał obowiązek uwzględnienia w rozliczeniu faktur VAT.
Spółka podkreśliła, że jeżeli podmiot składający deklarację VAT wykazuje podatek naliczony, to z mocy prawa zobowiązany jest do ujęcia w składanych deklaracjach danych niezbędnych do obliczenia wysokości tego podatku.
Zdaniem skarżącej, w okolicznościach niniejszej sprawy odwołać się należy do funkcjonalnej wykładni przepisów znajdujących na jej gruncie zastosowanie. W tym zakresie należy zaś mieć na względzie to, że wprowadzają one tryb wydawania zaświadczeń, którego celem jest ochrona obrotu gospodarczego, zapewnienie przejrzystości transakcji handlowych i uczciwości między kontrahentami, partnerami, wspólnikami itd.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie, którym to organ II instancji odmówił wydania skarżącej zaświadczenia o żądanej przez nią treści, tj. w zakresie poświadczenia okoliczności, w postaci ujęcia bądź też pominięcia przez A.B. w jego rozliczeniach podatkowych wskazanej przez skarżącą faktury. W tym zakresie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powołał się na to, że okoliczność, której poświadczenia skarżąca się domaga objęta jest tajemnicą skarbową, a w sprawie nie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zapewnienia ochrony tajemnicy skarbowej, w stosunku do kontrahenta podatnika – tj. spółki, o których to przesłankach jest mowa w art. 293 § 3 Ordynacji.
Skarżąca nie zgodziła się z tym stanowiskiem podkreślając, że organ dokonał niewłaściwej wykładni przepisów wyłączających tajemnicę skarbową (art. 293 Ordynacji), odnosząc zakodowane w nich normy nie do jej konkretnej sytuacji oraz indywidualnych uwarunkowań sprawy, wynikających ze stosunków prawnych łączących ją z A.B., ale wyłącznie do sytuacji abstrakcyjnie rozumianego podatnika ("podatnika w ogólności").
Odnosząc się do przeciwstawnych stanowisk stron w rozpatrywanej kwestii, na wstępie niniejszych rozważań stwierdzić należy, że w sprawie nie budzi wątpliwości to, że okoliczności związane z transakcją udokumentowaną fakturą z 29 listopada 2021 r., nr [...], podobnie jak informacja o tym czy faktura ta została uwzględniona w rozliczeniu podatkowym podatnika A.B. są objęte tajemnicą skarbową, rozumianą zgodnie z art. 293 § 1 Ordynacji. Niemniej jednak obowiązek ochrony tego rodzaju danych, jako tajemnicy skarbowej, nie ma charakteru bezwzględnego, gdyż wyłącza go między innymi przepis art. 293 § 3 Ordynacji, w sytuacji kumulatywnego spełnienia przesłanek w tej regulacji wskazanych. W swoim pkt 2 art. 293 § 3 Ordynacji stanowi, że przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do udostępnienia kontrahentowi podatnika prowadzącego działalność gospodarczą informacji o nieujęciu lub ujęciu przez podatnika w złożonej deklaracji lub złożonym innym dokumencie zdarzeń, do których ujęcia był obowiązany na podstawie przepisów ustaw podatkowych.
Wykładnia przytoczonego wyżej przepisu prowadzi do wniosku, że wyłączenie stosowania rygorów ochrony tajemnicy skarbowej, w odniesieniu do konkretnego podmiotu, zachodzi wówczas, gdyż z żądaniem uzyskania informacji (w formie zaświadczenia) występuje kontrahent podatnika prowadzącego działalność gospodarczą (przedsiębiorcy), a informacje te odnoszą się do zdarzeń, które podatnik był zobowiązany ująć, na podstawie przepisów prawa podatkowego.
W niniejszym przypadku bezspornym między stronami jest to, że skarżąca była kontrahentem A.B., jakkolwiek termin ten można rozumieć dwojako, tj. zarówno w zakresie tego, że spółka pozostawała w szeroko rozumianych relacjach gospodarczych z podatnikiem, niekoniecznie wynikających z jednej konkretnej transakcji, o której poświadczenie danych występuje, bądź też w odniesieniu właśnie do tej konkretnej transakcji.
Rozstrzygające sprawę organy nie wypowiedziały się jednoznacznie w tej kwestii, choć w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia znalazło się stwierdzenie, że skarżąca "jest stroną dokonanej z nim transakcji". Ponadto ze stanowiska skarżącej, zwłaszcza z argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi można wnioskować, że przymiot kontrahenta A.B. wywodzi ona właśnie z faktu bycia stroną transakcji (stosunku zobowiązaniowego), udokumentowanej fakturą z 29 listopada 2021 r., nr [...], odnośnie której to transakcji, a ściślej realizacji wynikających z niej obowiązków, toczy z tym podatnikiem spór sądowy.
Mając na względzie powyższe przyjąć więc należy, że cechy kontrahenta A.B. – podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, organy obu instancji wywodzą właśnie z umownego stosunku zobowiązaniowego, z którego realizacją było czy też mogło być związane wystawienie faktury z 29 listopada 2021 r., nr [...]. Skoro zaś tak, to rodzi się uzasadnione pytanie o to, skąd organy dysponują wiedzą o stronach transakcji udokumentowanej przedmiotową fakturą. Racjonalnie rzecz biorąc źródłem tej wiedzy mogłoby być rozliczenie podatkowe A.B., tj. złożone przez niego JPK_VAT. W tym zaś wypadku zauważyć należy, że zamieszczenie tego rodzaju informacji w rozliczeniu JPK_VAT musiałoby być konsekwencją skorzystania przez A.B. z wynikającego z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT prawa do pomniejszenia jego podatku należnego o podatek naliczony, wynikający właśnie z tej faktury. Skorzystanie zaś z tego prawa pociągałoby za sobą obowiązek uwzględnienia przez podatnika stanowiącej jego postawę faktury w jego rozliczeniach, na co słusznie zwraca uwagę skarżąca
Bezpośrednią przyczyną odmowy wydania skarżącej zaświadczenia, co do ujęcia w rozliczeniach A.B. wskazanej wyżej faktury nie było, jak to wyżej zaznaczono, kwestionowanie statusu podmiotu uprawnionego do uzyskania tego rodzaju danych, w oparciu o przysługujący mu status kontrahenta, lecz względy natury przedmiotowej, związane z ogólnym charakterem danych, o które spółka wystąpiła, a ściślej brak obowiązku ich ujawnienia, wynikający z prawnych uwarunkowań wynikających z przepisów ustawy o VAT oraz autonomicznej decyzji podatnika.
W omawianym aspekcie stwierdzić należy, że o ile nie może budzić wątpliwości to, że w świetle regulacji art. 86 ust. 1 ustawy o VAT żaden podatnik tego podatku nie jest bezwzględnie zobligowany do ujmowania w swoich rozliczeniach każdej faktury zakupowej, a także pomniejszania swojego podatku należnego o wynikający z niej podatek naliczony. Jak to jednak wyżej stwierdzono, skoro podatnik już się na to zdecyduje, to swoich rozliczeniach musi uwzględnić dokumentującą ten podatek fakturę. Tak więc o ile in abstracto, nie ma bezwzględnego ustawowego obowiązku rozliczania każdej faktury zakupowej, to jednak obowiązek taki mógł się zmaterializować w wyniku podjętej przez kontrahenta skarżącej decyzji.
Uznając skarżącą za kontrahenta A.B., a zatem stronę dokonanej z nim transakcji, organy obu instancji, jak to wyżej zasygnalizowano, musiały się oprzeć na posiadanych danych, które umożliwiały przypisanie jej takiej cechy. Te zaś mogły pochodzić z rozliczeń i deklaracji skarżącego, a zamieszczenie ich tam musiało być wyrazem realizacji spoczywającego na podatniku prawnym obowiązku w tym zakresie. W tej więc sytuacji organy nie mogą się powoływać, na wynikającą z ogólnych zasad, dobrowolność rozliczenia przez podatnika podatku od towarów i usług faktur zakupowych, gdyż po skorzystaniu z tego uprawnienia, podatnik nie ma już swobody w zakresie deklarowania danej transakcji. Wobec tego, w takiej konfiguracji prawnej i faktycznej nie można mówić o sytuacji, w której strona – kontrahent podatnika domaga się poświadczenia informacji, których ten nie miał obowiązku ująć w swoich rozliczeniach.
Niezależnie od powyższego zauważyć także należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił uwagę na wagę i konieczność ochrony tajemnicy skarbowej, zwłaszcza w kontekście potrzeby zabezpieczenia danych odnośnie stron, przedmiotu oraz okoliczności transakcji przed osobami postronnymi. Choć generalnie rzecz biorąc nie sposób zakwestionować zasadności wyrażonego przez organ stanowiska w tym przedmiocie, to jednak na gruncie uwarunkowań niniejszej sprawy tego rodzaju argumentacja jest nie tylko nieadekwatna, ale również całkowicie chybiona. Skoro bowiem o wydanie zaświadczenia występuje niewątpliwy kontrahent podatnika – strona dokonanej z nim transakcji, udokumentowanej wskazaną fakturą, to nie można mówić o konieczności czy też potrzebie zabezpieczenia przed nią tego rodzaju informacji, które i tak posiada, a przy tym bezpośrednio jej one dotyczą. Działanie tego rodzaju byłoby bowiem całkowicie nieuzasadnione i ze wszech miar niecelowe.
Rozstrzygające sprawę organy uzasadniły odmowę wydania skarżącej zaświadczenia koniecznością respektowania zasad dotyczących ochrony tajemnicy skarbowej, powołując się na literalną wykładnię art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji i w zasadzie na jej rezultatach całkowicie poprzestały. Z uwagi jednak na rozpatrywaną materię, a także ratio legis wprowadzenia do porządku prawnego regulujących ją przepisów stwierdzić należy, że w omawianym wypadku rezultaty tejże literalnej wykładni przepisów nie prowadzą do zadowalających rezultatów, wyjaśniających wszelkie wątpliwości w omawianym zakresie. Zauważyć bowiem należy, że przepisy dotyczące ochrony tajemnicy skarbowej nie funkcjonują próżni, a przy tym służą osiągnięciu konkretnych celów, jakie stanowią zabezpieczenie interesów konkretnych i rzeczywistych interesów podatników. Ich nader rygorystyczna wykładnia nie może prowadzić do pozbawiania kontrahentów tychże podatników możliwości uzyskiwania urzędowego poświadczenia (zagwarantowanego ustawowo, przy spełnieniu konkretnych warunków) danych odnośnie transakcji, których istotne elementy, zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe są im znane.
Oprócz tego zgodzić się trzeba ze skarżącą, że celem wprowadzenia do Ordynacji specjalnego trybu uzyskiwania zaświadczeń odnośnie transakcji zawieranych z podatnikami prowadzącymi działalność gospodarczą, była ochrona obrotu gospodarczego, zapewnienie przejrzystości transakcji handlowych i uczciwości między kontrahentami, w szczególności uczestnikami obrotu gospodarczego. W tej sytuacji stosowanie interpretacji, opartej wyłącznie na literalnej wykładni konkretnych przepisów oraz w istocie automatyczne stosowanie wyinterpretowanych z nich norm nie może prowadzić do udaremniania tego celu.
Dodatkowo nie sposób pominąć również tego, że aktualnie obowiązujące podatników podatku od towarów i usług standardy, w zakresie weryfikacji rzetelności swoich kontrahentów wymagają daleko idącej staranności w tym zakresie. Praktyka organów podatkowych nie może więc utrudniać czy też udaremniać wypełnienia obowiązujących ich wymogów. To także winno stanowić istotną wskazówkę interpretacyjną w zakresie wykładni odpowiednich przepisów, między innymi tych dotyczących ochrony tajemnicy skarbowej.
Mając na uwadze przedmiotowe okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie, jako wydane z naruszeniem przepisów prawa, tj. zarówno regulacji materialnoprawnych, w szczególności art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji, jak i procesowych, normujących tryb wydawania zaświadczeń.
Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie przede wszystkim zajmie jednoznaczne stanowisko odnośnie okoliczności w świetle których uznał skarżąca za kontrahenta A.B.. Wyjaśni przy tym czy łączy ten jej przymiot z przedmiotem transakcji, udokumentowanej wskazaną we wniosku spółki fakturą. Następnie zaś, mając na względzie stanowisko Sądu odnośnie wykładni art. 293 § 3 pkt 2 Ordynacji, a także logiczne następstwo ewentualnego przypisania spółce cech kontrahenta A.B. (w związki z dokonaniem transakcji z podatnikiem), odniesie się do żądania jej wniosku o wydanie zaświadczenia.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) Sąd zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżącej kwotę 597 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmującą zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, w wysokości 480 zł, zwrot kosztów uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł, a także zwrot wydatków poniesionych przez spółkę na uiszczenie opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę